৪. অনমতগ্গসংযুত্তং

১. পঠমৰগ্গো

১. তিণকট্ঠসুত্তৰণ্ণনা

১২৪. উপসগ্গো সমাসৰিসযে সসাধনং কিরিযং দস্সেতীতি ৰুত্তং ‘‘ঞাণেন অনুগন্ত্ৰাপী’’তি. ৰস্সসতং ৰস্সসহস্সন্তি নিদস্সনমত্তমেতং, ততো ভিয্যোপি অনুগন্ত্ৰা অনমতগ্গো এৰ সংসারো. অগ্গ-সদ্দো ইধ মরিযাদৰচনো, অনুদ্দেসিকঞ্চেতং ৰচনন্তি আহ ‘‘অপরিচ্ছিন্নপুব্বাপরকোটিকো’’তি. অঞ্ঞথা অন্তিমভৰিকপরিচ্ছিন্নকতৰিমুত্তিপরিপাচনীযধম্মাদীনং ৰসেন অপরিচ্ছিন্নপুব্বাপরকোটি ন সক্কা ৰত্তুং. সংসরণং সংসারো. পচ্ছিমাপি ন পঞ্ঞাযতি অন্ধবালানং ৰসেনাতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ভগৰা ‘‘দীঘো বালান সংসারো’’তি (ধ. প. ৬০). ৰেমজ্ঝেযেৰ পন সত্তা সংসরন্তি পুব্বাপরকোটীনং অলব্ভনীযত্তা. অত্থো পরিত্তো হোতি যথাভূতাৰবোধাভাৰতো. বুদ্ধসমযেতি সাসনেতি অত্থো. অত্থো মহা যথাভূতাৰবোধিসম্ভৰতো, অত্থস্স ৰিপুলতায তংসদিসা উপমা নত্থীতি পরিত্তংযেৰ উপমং আহরন্তীতি অধিপ্পাযো. ইদানি ৰুত্তমেৰত্থং ‘‘পাল়িযং হী’’তিআদিনা সমত্থেতি. মাতু মাতরোতি মাতু মাতামহিযো. তস্সেৰাতি দুক্খস্সেৰ. তিব্বন্তি দুক্খপরিযাযোতি.

তিণকট্ঠসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. পথৰীসুত্তৰণ্ণনা

১২৫. মহাপথৰিন্তি অৰিসেসেন অনৰসেসপরিযাদাযিনীতি আহ ‘‘চক্কৰাল়পরিযন্ত’’ন্তি. পরিকপ্পৰচনঞ্চেতং.

পথৰীসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. অস্সুসুত্তৰণ্ণনা

১২৬. কন্দনং সসদ্দং, রোদনং পন কেৰলমেৰাতি আহ ‘‘কন্দন্তানন্তি সসদ্দং রুদমানান’’ন্তি. পৰত্তন্তি সন্দনৰসেন পৰত্তং. ‘‘সিনেরুরস্মীহি পরিচ্ছিন্নেসূ’’তি সঙ্খেপেন ৰুত্তমত্থং ৰিৰরন্তো ‘‘সিনেরুস্সা’’তিআদিমাহ. মণিমযন্তি ইন্দনীলমণিমযং. সিনেরুস্স পুব্বদক্খিণকোণসমপদেসা ‘‘পুব্বদক্খিণপস্সা’’তি অধিপ্পেতা. তেহি নিক্খন্তরজতরস্মিযো ইন্দনীলরস্মিযো চ একতো হুত্ৰা. তাসং রস্মীনং অন্তরেসূতি তাসং চতূহি কোণেহি নিক্খন্তরস্মীনং চতূসু অন্তরেসু. চত্তারোতি দক্খিণাদিভেদা চত্তারো মহাসমুদ্দা হোন্তি. ৰিঅসনন্তি ৰিসেসেন খেপনং. কিং পন তন্তি আহ ‘‘ৰিনাসোতি অত্থো’’তি.

অস্সুসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. খীরসুত্তৰণ্ণনা

১২৭. মাতুথঞ্ঞন্তি পীতং মাতুযা থনতো নিব্বত্তখীরং বহুতরন্তি ৰেদিতব্বং.

খীরসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. পব্বতসুত্তৰণ্ণনা

১২৮. ‘‘অনমতগ্গস্স সংসারস্স দীঘতমত্তা ন সুকরং নসুকর’’ন্তি অট্ঠকথাপাঠো. কথং নচ্ছিন্দতীতি কথং ন পরিযোসাপেতি, কাযচিপি গহণতাযাতি অধিপ্পাযো. তযো কপ্পাসংসূতি তযো এককপ্পাসংসূ. যেহি নং ফুট্ঠং, ততোপি সুখুমতরং সাসপমত্তং খীযেয্য পব্বতং সব্বভাগেহি অতিচিরৰেলং পরিমজ্জন্তে.

পব্বতসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. সাসপসুত্তৰণ্ণনা

১২৯. নগরন্তি নগরসঙ্খেপেন পাকারেন পরিক্খিত্ততং সন্ধায ৰুত্তং. অন্তো পন সব্বসো ৰিচিত্তসাসপেহি এৰ পুণ্ণং, এৰং চুণ্ণিকাবদ্ধং. তেনাহ ‘‘ন পন…পে… দট্ঠব্ব’’ন্তি.

সাসপসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. সাৰকসুত্তৰণ্ণনা

১৩০. তস্স ঠিতট্ঠানতোতি ভিক্খুনো অনুস্সরিত্ৰা ঠিতট্ঠানতো, তেন অনুস্সরিতস্স সতসহস্সকপ্পস্স অনন্তরকপ্পতো পট্ঠাযাতি অত্থো. এৰন্তি ৰুত্তপ্পকারেন. চত্তারোপি ভিক্খূ অভিঞ্ঞালাভিনো. চত্তারি কপ্পসতসহস্সানি দিৰসে দিৰসে অনুস্সরেয্যুন্তি পরিকপ্পনৰসেন ৰদন্তি.

সাৰকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. গঙ্গাসুত্তৰণ্ণনা

১৩১. এতস্মিং অন্তরেতি এতস্মিং পভৰসমুদ্দপদেসপরিচ্ছিন্নে আযামতো পঞ্চযোজনসতিকে অতিরেকযোজনসতিকে ৰা ঠানে.

গঙ্গাসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. দণ্ডসুত্তৰণ্ণনা

১৩২. নৰমে খিত্তোতি পুনপ্পুনং খিত্তো. একৰারঞ্হি খিত্তো মূলাদীসু একেনেৰ নিপতেয্য. তথা সতি অধিপ্পেতো পাতস্স অনিযমো ন নিদস্সিতো সিযা. তত্থ চ ধম্মং সুণন্তা ভিক্খূ মনুস্সলোকে, তে সন্ধায ‘‘অস্মা লোকা’’তি আহ, তদঞ্ঞং সন্ধায ‘‘পরলোক’’ন্তি. তস্স তস্স ৰা পুগ্গলস্স যথাধিপ্পেতো অযং লোকো, তদঞ্ঞো পরলোকো.

দণ্ডসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. পুগ্গলসুত্তৰণ্ণনা

১৩৩. সমট্ঠিকালোতি সমেন আকারেন লদ্ধব্বঅট্ঠিকালো. গিরিপরিক্খেপেতি পঞ্চহি গিরীহি পরিক্খিত্তত্তা ‘‘গিরিপরিক্খেপো’’তি লদ্ধনামে রাজগহে.

পুগ্গলসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পঠমৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. দুতিযৰগ্গো

১. দুগ্গতসুত্তৰণ্ণনা

১৩৪. দুগ্গতন্তি কিচ্ছজীৰিকত্তা সব্বথা দুক্খং গতং উপগতং. তথাভূতো পন দলিদ্দো ৰরাকো নাম হোতীতি ৰুত্তং ‘‘দলিদ্দং কপণ’’ন্তি. হত্থপাদেহীতি নিদস্সনমত্তং, অঞ্ঞেহিপি সরীরাৰযৰেহি দুস্সণ্ঠানেহি উপেতো দুরুপেতো এৰাতি.

দুগ্গতসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সুখিতসুত্তৰণ্ণনা

১৩৫. সুখিতন্তি সঞ্জাতসুখং. তেনাহ ‘‘সুখসমপ্পিত’’ন্তিআদি. সুসজ্জিতন্তি সুখুমুপকরণেহি সব্বথা সজ্জিতং.

সুখিতসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. তিংসমত্তসুত্তৰণ্ণনা

১৩৬. ধুতঙ্গসমাদানৰসেন, ন অরঞ্ঞৰাসাদিমত্তেন. সসংযোজনা সব্বসো সংযোজনানং অপ্পহীনত্তা, ন পুথুজ্জনভাৰতো. একেকৰণ্ণকালোৰ গহেতব্বোতি এতেন মহিংসাদীনং রস্সদীঘপিঙ্গলাদীসু একেকানেৰ গহেত্ৰা দস্সেতি.

তিংসমত্তসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪-৯. মাতুসুত্তাদিৰণ্ণনা

১৩৭-১৪২. লিঙ্গনিযমেন চেৰ চক্কৰাল়নিযমেন চাতি ‘‘পুরিসানঞ্হি মাতুগামকালো, মাতুগামানঞ্চ পুরিসকালো’’তি যথা সত্তসন্তানে লিঙ্গনিযমো নত্থি, এৰং কদাচি ইমস্মিং চক্কৰাল়ে নিব্বত্তন্তি, কদাচি অঞ্ঞতরস্মিন্তি চক্কৰাল়নিযমোপি নত্থি. এৰমেৰ ঠিতে

চক্কৰাল়ে মাতুগামকালে নমাতাভূতপুব্বো নত্থীতিআদিনা লিঙ্গনিযমেন চক্কৰাল়নিযমো চ ৰেদিতব্বো. তেনাহ ‘‘তেসূ’’তিআদি.

মাতুসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. ৰেপুল্লপব্বতসুত্তৰণ্ণনা

১৪৩. একং অপদানং আহরিত্ৰা দস্সেতি ‘‘এৰং সংৰেগং জনেত্ৰা ভিক্খূ ৰিসেসং পাপেস্সামী’’তি. চতূহেন আরোহন্তি চতুযোজনুব্বেধত্তা. দ্ৰিন্নং বুদ্ধানন্তি ককুসন্ধস্স কোণাগমনস্স চাতি ইমেসং দ্ৰিন্নং বুদ্ধানং. ‘‘তিৰরা রোহিতস্সা সুপ্পিযা’’তি মনুস্সানং তস্মিং তস্মিং কালে সমঞ্ঞা তত্থ দেসনামৰসেন জাতাতি ৰেদিতব্বা, যথা এতরহি মাগধাতি.

পুন ৰস্সসতন্তি পঠমৰস্সসততো উপরিৰস্সসতং জীৰনকো নাম মনুস্সো নত্থি. পরিহীনসদিসং কতং দেসনায. ৰড্ঢিত্ৰাতি দসৰস্সাযুকভাৰতো পট্ঠায যাৰ অসঙ্খ্যেয্যাযুকভাৰা ৰড্ঢিত্ৰা. ‘‘পরিহীন’’ন্তি ৰত্ৰা তং পরিহীনভাৰং দস্সেন্তো ‘‘কথ’’ন্তিআদিমাহ. যং আযুপ্পমাণেসূতি যত্তকং আযুপ্পমাণেসূতি.

ৰেপুল্লপব্বতসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

দুতিযৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সারত্থপ্পকাসিনিযা সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায

অনমতগ্গসংযুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.