৫. কস্সপসংযুত্তং

১. সন্তুট্ঠসুত্তৰণ্ণনা

১৪৪. সন্তুট্ঠোতি সকেন উচ্চাৰচেন পচ্চযেন সমমেৰ চ তুস্সনকো. তেনাহ ‘‘ইতরীতরেনা’’তিআদি. তত্থ দুৰিধং ইতরীতরং – পাকতিকং, ঞাণসঞ্জনিতঞ্চাতি. তত্থ পাকতিকং পটিক্খিপিত্ৰা ঞাণসঞ্জনিতমেৰ দস্সেন্তো ‘‘থূলসুখুমা’’তিআদিমাহ. ইতরং ৰুচ্চতি হীনং পণীততো অঞ্ঞত্তা. তথা পণীতম্পি ইতরং হীনতো অঞ্ঞত্তা. অপেক্খাসদ্দা হি ইতরীতরাতি. ইতি যেন কেনচি হীনেন ৰা পণীতেন ৰা চীৰরাদিপচ্চযেন সন্তুস্সিতো তথাপৰত্তো অলোভো ইতরীতরপচ্চযসন্তোসো, তংসমঙ্গিতায সন্তুট্ঠো. যথালাভং অত্তনো লাভানুরূপং সন্তোসো যথালাভসন্তোসো. সেসপদদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. লব্ভতীতি ৰা লাভো, যো যো লাভো যথালাভো, তেন সন্তোসো যথালাভসন্তোসো. বলন্তি কাযবলং. সারুপ্পন্তি ভিক্খুনো অনুচ্ছৰিকতা.

যথালদ্ধতো অঞ্ঞস্স অপত্থনা নাম সিযা অপ্পিচ্ছতায পৰত্তিআকারোতি ততো ৰিনিৰত্তিতমেৰ সন্তোসস্স সরূপং দস্সেন্তো ‘‘লভন্তোপি ন গণ্হাতী’’তি আহ. তং পরিৰত্তেত্ৰাতি পকতিদুব্বলাদীনং গরুচীৰরং ন ফাসুভাৰাৰহং সরীরবাধাৰহঞ্চ হোতীতি পযোজনৰসেন, নাত্রিচ্ছতাদিৰসেন পরিৰত্তেত্ৰা. লহুকচীৰরপরিভোগে সন্তোসৰিরোধি ন হোতীতি আহ ‘‘লহুকেন যাপেন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতী’’তি. মহগ্ঘচীৰরং বহূনি ৰা চীৰরানি লভিত্ৰা তানি ৰিস্সজ্জেত্ৰা অঞ্ঞস্স গহণং যথাসারুপ্পনযে ঠিতত্তা ন সন্তোসৰিরোধীতি আহ ‘‘তেসং…পে… ধারেন্তোপি সন্তুট্ঠোৰ হোতী’’তি. এৰং সেসপচ্চযেসু যথাবলযথাসারুপ্পনিদ্দেসেসু অপি-সদ্দগ্গহণে অধিপ্পাযো ৰেদিতব্বো.

পকতীতি ৰাচাপকতিআদিকা. অৰসেসনিদ্দায অভিভূতত্তা পটিবুজ্ঝতো সহসা পাপকা ৰিতক্কা পাতুভৰন্তীতি.

মুত্তহরীতকন্তি গোমুত্তপরিভাৰিতং, পূতিভাৰেন ৰা ছড্ডিতত্তা মুত্তহরীতকং. বুদ্ধাদীহি ৰণ্ণিতন্তি ‘‘পূতিমুত্তভেসজ্জং নিস্সায যা পব্বজ্জা’’তিআদিনা সম্মাসম্বুদ্ধাদীহি পসত্থং.

একো একচ্চো সন্তুট্ঠো হোতি, সন্তোসস্স ৰণ্ণং ন কথেতি সেয্যথাপি আযস্মা বাকুলত্থেরো. ন সন্তুট্টো হোতি, সন্তোসস্স ৰণ্ণং কথেতি সেয্যথাপি থেরো উপনন্দো সক্যপুত্তো. নেৰ সন্তুট্ঠো হোতি, ন সন্তোসস্স ৰণ্ণং কথেতি সেয্যথাপি থেরো লাল়ুদাযী. অযন্তি আযস্মা মহাকস্সপো. অনেসনন্তি অযোনিসো মিচ্ছাজীৰৰসেন পচ্চযপরিযেসনং. উত্তসতীতি ‘‘কথং নু খো লভেয্য’’ন্তি জাতুত্তাসেন উত্তসতি. তথা পরিতস্সতি. অযন্তি মহাকস্সপত্থেরো. এৰং যথাৰুত্তএকচ্চভিক্খু ৰিয ন পরিতস্সতি, অলাভপরিত্তাসেন ৰিঘাতপ্পত্তিযা ন পরিত্তাসং আপজ্জতি. লোভোযেৰ আরম্মণেন সদ্ধিং গন্থনট্ঠেন বজ্ঝনট্ঠেন গেধো লোভগেধো. মুচ্ছন্তি গেধং মোমূহত্তভাৰং. আদীনৰন্তি দোসং. নিস্সরণমেৰাতি চীৰরে ইদমত্থিতাদস্সনপুব্বকং অলগ্গভাৰসঙ্খাতনিয্যানমেৰ পজানন্তো. যথালদ্ধাদীনন্তি যথালদ্ধপিণ্ডপাতাদীনং. নিদ্ধারণে চেতং সামিৰচনং.

যথা মহাকস্সপত্থেরোতি অত্তনা ৰত্তব্বনিযামেন ৰদতি, ভগৰতা পন ৰত্তব্বনিযামেন ‘‘যথা কস্সপো ভিক্খূ’’তি ভৰিতব্বং. কস্সপেন নিদস্সনভূতেন. কথনং নাম ভারো ‘‘মুত্তো মোচেয্য’’ন্তি পটিঞ্ঞানুরূপত্তা. পটিপত্তিং পরিপূরং কত্ৰা পূরণং ভারো সত্থু আণায সিরসা সম্পটিচ্ছিতব্বতো.

সন্তুট্ঠসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. অনোত্তপ্পীসুত্তৰণ্ণনা

১৪৫. তেন রহিতোতি তেন সম্মাৰাযামেন রহিতো. নিব্ভযোতি ভযরহিতো. কুসলানুপ্পাদনম্পি হি সাৰজ্জমেৰ অঞ্ঞাণালসিযহেতুকত্তা. সম্বুজ্ঝনত্থাযাতি অরিযমগ্গেহি সম্বুজ্ঝনায. যোগেহি খেমং তেহি অনুপদ্দুতত্তা.

মনুঞ্ঞৰত্থুন্তি মনোরমং লোভুপ্পত্তিকারণং. যথা ৰা তথা ৰাতি সুভসুখাদিৰসেন. তেতি লোভাদযো. অনুপ্পন্নাতি ৰেদিতব্বা তথারূপে ৰত্থারম্মণে তথা অনুপ্পন্নপুব্বত্তা. অঞ্ঞথাতি ৰুত্তনযেনেৰ ৰত্থারম্মণেহি অযোজেত্ৰা গয্হমানে. ৰত্থুম্হীতি উপট্ঠাকাদিচীৰরাদিৰত্থুম্হি. আরম্মণেতি মনাপিযাদিভেদে আরম্মণে. তাদিসেন পচ্চযেনাতি অযোনিসোমনসিকারসতিৰোস্সগ্গাদিপচ্চযেন. ইমেতি ৰুত্তনযেন পচ্চযলাভেন পচ্ছা উপ্পজ্জমানা পাল়িযং তথা ৰুত্তাতি দট্ঠব্বং. এৰং উপ্পজ্জমানতায নপ্পহীযন্তি নাম. অনুপ্পাদো হি পরমত্থতো পহানং কথিতং, তস্মা তত্থ কথিতনযেনেৰ গহেতব্বন্তি অধিপ্পাযো.

অপ্পটিলদ্ধাতি অনুপ্পত্তিযা. তেতি যথাৰুত্তসীলাদিঅনৰজ্জধম্মা. পটিলদ্ধাতি অধিগতা. ‘‘সীলাদিধম্মা’’তি এত্থ যদি মগ্গফলানিপি গহিতানি, অথ কস্মা ‘‘পরিহানিৰসেনা’’তি ৰুত্তন্তি আহ ‘‘এত্থ চা’’তিআদি. ইমস্স পন সম্মপ্পধানস্সাতি চতুত্থস্স সম্মপ্পধানস্স ৰসেন. অযং দেসনাতি ‘‘উপ্পন্না মে কুসলা ধম্মা নিরুজ্ঝমানা অনত্থায সংৰত্তেয্যু’’ন্তি অযং দেসনা কতা. দুতিযমগ্গো ৰা…পে… সংৰত্তেয্যাতি ইদং আযতিং সত্তসু অত্তভাৰেসু উপ্পজ্জমানদুক্খসঙ্খাতঅনত্থুপ্পত্তিং সন্ধায ৰুত্তং. ‘‘আতাপী ওত্তপ্পী ভব্বো সম্বোধাযা’’তিআদিৰচনতো ‘‘ইমে চত্তারো সম্মপ্পধানা পুব্বভাগৰিপস্সনাৰসেন কথিতা’’তি ৰুত্তং.

অনোত্তপ্পীসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. চন্দূপমসুত্তৰণ্ণনা

১৪৬. পিযমনাপনিচ্চনৰকাদিগুণেহি চন্দো উপমা এতেসন্তি চন্দূপমা. সন্থৰাদীনি পদানি অঞ্ঞমঞ্ঞৰেৰচনানি. পরিযুট্ঠানং পুন চিত্তে কিলেসাধিগমো. সব্বেহিপি পদেহি কত্থচি সত্তে অনুরোধরোধাভাৰমাহ. অত্তনো পন সোম্মভাৰেন মহাজনস্স পিযো মনাপো. যদত্থমেত্থ চন্দূপমা আহটা, তং দস্সেন্তো ‘‘এৰ’’ন্তিআদিমাহ. ন কেৰলং চন্দূপমতায এত্তকো এৰ গুণো, অথ খো অঞ্ঞেপি সন্তীতি তে দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি ৰুত্তং. এৰমাদীহীতি আদি-সদ্দেন যথা. চন্দো লোকানুগ্গহেন অজৰীথিআদিকা নানাৰীথিযো পটিপজ্জতি, এৰং ভিক্খু তং তং দিসং উপগচ্ছতি কুলানুদ্দযায. যথা চন্দো কণ্হপক্খতো সুক্কপক্খং উপগচ্ছন্তো কলাহি ৰড্ঢমানো হুত্ৰা নিচ্চনৰো হোতি, এৰং ভিক্খু কণ্হপক্খং পহায সুক্কপক্খং উপগন্ত্ৰা গুণেহি ৰড্ঢমানো লোকস্স ৰা পামোজ্জপাসংসত্থো নিচ্চনৰতায চন্দসমচিত্তো অধুনুপসম্পন্নো ৰিয চ নিচ্চনৰো হুত্ৰা চরতি.

অপকস্সিত্ৰাতি কিলেসকামৰত্থুকামেহি ৰিৰেচেত্ৰা. তং নেক্খম্মাভিমুখং কাযচিত্তানং আকড্ঢনং কাযতো অপনযনঞ্চ হোতীতি আহ ‘‘আকড্ঢিত্ৰা অপনেত্ৰাতি অত্থো’’তি. চতুক্কঞ্চেত্থ সম্ভৰতীতি তং দস্সেতুং ‘‘যো হি ভিক্খূ’’তিআদি ৰুত্তং.

নিচ্চনৰযাতি ‘‘নিচ্চনৰকা’’ইচ্চেৰ ৰুত্তং হোতি. ক-সদ্দেন হি পদং ৰড্ঢিতং, ক-কারস্স চ য-কারাদেসো. এৰং ৰিচরিংসূতি কিঞ্জক্খৰসেন পরিগ্গহাভাৰেন যথা ইমে, এৰং ৰিচরিংসু অঞ্ঞেতি অনুকম্পমানা.

দ্ৰেভাতিকৰত্থূতি দ্ৰেভাতিকত্থেরপটিবদ্ধং ৰত্থুং. অপ্পতিরূপকরণন্তি ভিক্খূনং অসারুপ্পকরণং. আধাযিত্ৰাতি আরোপনং ঠপেত্ৰা. তথাতি যথা সঙ্ঘমজ্ঝে গণমজ্ঝে চ, তথা ৰুড্ঢতরে পুগ্গলে অপ্পতিরূপকরণং. এৰমাদীতি আদি-সদ্দেন অন্তরঘরপ্পৰেসনে অঞ্ঞত্থ চ যথাৰুত্ততো অঞ্ঞং অসারুপ্পকিরিযং সঙ্গণ্হাতি. তত্থেৰাতি সঙ্ঘমজ্ঝে গণমজ্ঝে পুগ্গলস্স চ ৰুড্ঢস্স সন্তিকে.

যথাৰুত্তেসু অঞ্ঞেসু চ তেসু ঠানেসু. পাপিচ্ছতাপি মনোপাগব্ভিযন্তি এতেনেৰ কোধূপনাহাদীনং সমুদাচারো মনোপাগব্ভিযন্তি দস্সিতং হোতি.

একতো ভারিযন্তি পিট্ঠিপস্সতো ওনতং. ৰাযুপত্থম্ভন্তি চিত্তসমুট্ঠানৰাযুনা উপত্থম্ভনং. অনুব্বেজেত্ৰা চিত্তন্তি আনেত্ৰা সম্বন্ধো. চিত্তস্স হি ততো অনুব্বেজনং তদনুনযনং. তেনাহ ‘‘সম্পিযাযমানো ওলোকেতী’’তি. ৰাযুপত্থম্ভকং গাহাপেত্ৰাতি কাযং তথা উপত্থম্ভকং কত্ৰা.

ওপম্মসংসন্দনং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ. কামগিদ্ধতায হীনাধিমুত্তিকো, অৰিসুদ্ধসীলাচারতায মিচ্ছাপটিপন্নো.

অঙ্গুলীহি নিক্খন্তপভা আকাসসঞ্চলনেন দিগুণা হুত্ৰা আকাসে ৰিচরিংসূতি আহ ‘‘যমকৰিজ্জুতং চারযমানো ৰিযা’’তি. ‘‘আকাসে পাণিং চালেসী’’তি পদস্স অঞ্ঞত্থ অনাগতত্তা ‘‘অসম্ভিন্নপদ’’ন্তি ৰুত্তং. অত্তমনোতি পীতিসোমনস্সেহি গহিতমনো. যঞ্হি চিত্তং অনৰজ্জং পীতিসোমনস্সসহিতং, তং সসন্তকং হিতসুখাৰহত্তা. তেনাহ ‘‘সকমনো’’তিআদি. ন দোমনস্সেন…পে… গহিতমনো সকচিত্তস্স তব্বিরুদ্ধত্তা. পুরিমনযেনেৰাতি ‘‘ইদানি যো হীনাধিমুত্তিকো’’তিআদিনা পুব্বে ৰুত্তনযেনেৰ.

পসন্নাকারন্তি পসন্নেহি কাতব্বকিরিযং. তং সরূপতো দস্সেতি ‘‘চীৰরাদযো পচ্চযে দদেয্যু’’ন্তি. তথভাৰাযাতি যদত্থং ভগৰতা ধম্মো দেসিতো, যদত্থঞ্চ সাসনে পব্বজ্জা, তদত্থায. রক্খণভাৰন্তি অপাযভযতো চ রক্খণজ্ঝাসযং. চন্দোপমাদিৰসেনাতি আদি-সদ্দেন আকাসে চলিতপাণি ৰিয কত্থচি অলগ্গতায পরিসুদ্ধজ্ঝাসযতা সত্তেসু কারুঞ্ঞন্তি এৰমাদীনং সঙ্গহো.

চন্দূপমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. কুলূপকসুত্তৰণ্ণনা

১৪৭. কুলানি উপগচ্ছতীতি কুলূপকো. সন্দীযতীতি সব্বসো দীযতি, অৰখণ্ডীযতীতি অত্থো. সা পন অৰখণ্ডিযনা দুক্খাপনা অট্টিযনা হোতীতি ৰুত্তং ‘‘অট্টীযতী’’তি. তেনাহ ভগৰা ‘‘সো ততোনিদানং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৰেদযতী’’তি. ৰুত্তনযানুসারেন হেট্ঠা ৰুত্তনযস্স অনুসরণেন.

কুলূপকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. জিণ্ণসুত্তৰণ্ণনা

১৪৮. ছিন্নভিন্নট্ঠানে ছিদ্দস্স অপুথুলত্তা অগ্গল়ং অদত্ৰাৰ সুত্তেন সংসিব্বনমত্তেন অগ্গল়দানেন চ ছিদ্দে পুথুলে. নিব্বসনানীতি চিরনিসেৰিতৰসনকিচ্চানি, পরিভোগজিণ্ণানীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘পুব্বে…পে… লদ্ধনামানী’’তি, সঞ্ঞাপুব্বকো ৰিধি অনিচ্চোতি ‘‘গহপতানী’’তি ৰুত্তং যথা ‘‘ৰীরিয’’ন্তি.

সেনাপতিন্তি সেনাপতিভাৰিনং, সেনাপচ্চারহন্তি অত্থো. অত্তনো কম্মেনাতি অত্তনা কাতব্বকম্মেন. সোতি সত্থা. তস্মিন্তি মহাকস্সপত্থেরে করোতীতি সম্বন্ধো. ন করোতীতি ৰুত্তমত্থং ৰিৰরন্তো ‘‘কস্মা’’তিআদিমাহ. যদি সত্থা ধুতঙ্গানি ন ৰিস্সজ্জাপেতুকামো, অথ কস্মা ‘‘জিণ্ণোসি দানি ত্ৰ’’ন্তিআদিমৰোচাতি আহ ‘‘যথা পনা’’তিআদি.

দিট্ঠধম্মসুখৰিহারন্তি ইমস্মিংযেৰ অত্তভাৰে ফাসুৰিহারং. অমানুসিকা সৰনরতীতি অতিক্কন্তমানুসিকায অরঞ্ঞসদ্দুপ্পত্তিযা অরঞ্ঞেহং ৰসামীতি ৰিৰেকৰাসূপনিস্সযাধীনসদ্দসৰনপচ্চযা ধম্মরতি উপ্পজ্জতি. অপরোতি অঞ্ঞো, দুতিযোতি অত্থো. তত্থেৰাতি তস্মিংযেৰ একস্স ৰিহরণট্ঠানে ৰিহরণসমযে চ ফাসু ভৰতি চিত্তৰিৰেকসম্ভৰতো. তেনাহ ‘‘একস্স রমতো ৰনে’’তি.

তথাতি যথা আরঞ্ঞিকস্স রতি, তথা পিণ্ডপাতিকস্স লব্ভতি দিট্ঠধম্মসুখৰিহারো. এস নযো সেসেসু. অপিণ্ডপাতিকাধীনো ইতরস্স ৰিসেসজোতকোতি তমেৰস্স ৰিসেসং দস্সেতুং ‘‘অকালচারী’’তিআদি ৰুত্তং.

অম্হাকং সলাকং গহেত্ৰা ভত্তত্থায গেহং অনাগচ্ছন্তস্স সত্তাহং ন পাতেতব্বন্তি সামিকেহি দিন্নত্তা সত্তাহং সলাকং ন লভতি, ন কতিকৰসেন. পিণ্ডচারিকৰত্তে অৰত্তনতো ‘‘যস্স চেসা’’তিআদি ৰুত্তং.

পঠমতরং কাতব্বং যং, তং ৰত্তং, ইতরং পটিৰত্তং. মহন্তং ৰা ৰত্তং, খুদ্দকং পটিৰত্তং. কেচি ‘‘ৰত্তপটিপত্তি’’ন্তি পঠন্তি, ৰত্তস্স করণন্তি অত্থো. উদ্ধরণ-অতিহরণ-ৰীতিহরণৰোস্সজ্জন-সন্নিক্খেপন-সন্নিরুম্ভনানং ৰসেন ছ কোট্ঠাসে. গরুভাৰেনাতি থিরভাৰেন.

‘‘অমুকস্মিং সেনাসনে ৰসন্তা বহুং ৰস্সৰাসিকং লভন্তী’’তি তথা ন ৰস্সৰাসিকং পরিযেসন্তো চরতি ৰস্সৰাসিকস্সেৰ অগ্গহণতো. তস্মা সেনাসনফাসুকংযেৰ চিন্তেতি. তেন বহুপরিক্খারভাৰেন ফাসুৰিহারো নত্থি পরিক্খারানং রক্খণপটিজগ্গনাদিদুক্খবহুলতায. অপ্পিচ্ছাদীনন্তি অপ্পিচ্ছসন্তুট্ঠাদীনংযেৰ লব্ভতি দিট্ঠধম্মসুখৰিহারো.

জিণ্ণসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. ওৰাদসুত্তৰণ্ণনা

১৪৯. অত্তনো ঠানেতি সব্রহ্মচারীনং ওৰাদকৰিঞ্ঞাপকভাৰেন অত্তনো মহাসাৰকট্ঠানে ঠপনত্থং. অথ ৰা যস্মা ‘‘অহং দানি ন চিরং ঠস্সামি, তথা সারিপুত্তমোগ্গল্লানা, অযং পন ৰীসংৰস্সতাযুকো, ওৰদন্তো অনুসাসন্তো মমচ্চযেন ভিক্খূনং মযা কাতব্বকিচ্চং করিস্সতী’’তি অধিপ্পাযেন ভগৰা ইমং দেসনং আরভি. তস্মা অত্তনো ঠানেতি সত্থারা কাতব্বওৰাদদাযকট্ঠানে. তেনাহ ‘‘এৰং পনস্সা’’তিআদি. যথাহ ভগৰা ‘‘ওৰদ, কস্সপ…পে… ত্ৰং ৰা’’তি. দুক্খেন ৰত্তব্বা অপ্পদক্খিণগ্গাহিভাৰতো. দুব্বচভাৰকরণেহীতি কোধূপনাহাদীহি. অনুসাসনিযা পদক্খিণগ্গহণং নাম অনুধম্মচরণং, ছিন্নপটিপত্তি কতা ৰামগ্গাহো নামাতি আহ ‘‘অনুসাসনি’’ন্তিআদি. অতিক্কম্ম ৰদন্তেতি অঞ্ঞমঞ্ঞং অতিক্কমিত্ৰা অতিমঞ্ঞিত্ৰা ৰদন্তে. বহুং ভাসিস্সতীতি ধম্মং কথেন্তো কো ৰিপুলং কত্ৰা কথেস্সতি. অসহিতন্তি পুব্বেনাপরং নসহিতং হেতুপমাৰিরহিতং. অমধুরন্তি ন মধুরং ন কণ্ণসুখং ন পেমনীযং. লহুঞ্ঞেৰ উট্ঠাতি অপ্পৰত্তনেন কূলট্ঠানং ৰিয তস্স কথনং.

ওৰাদসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. দুতিযওৰাদসুত্তৰণ্ণনা

১৫০. ওকপ্পনসদ্ধাতি সদ্ধেয্যৰত্থুং ওগাহিত্ৰা ‘‘এৰমেত’’ন্তি কপ্পনসদ্ধা. কুসলধম্মজাননপঞ্ঞাতি অনৰজ্জধম্মানং সব্বসো জাননপঞ্ঞা. পরিহানন্তি সব্বাহি সম্পত্তীহি পরিহানং. ন হি কল্যাণমিত্তরহিতস্স কাচি সম্পত্তি নাম অত্থীতি.

দুতিযওৰাদসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. ততিযওৰাদসুত্তৰণ্ণনা

১৫১. পুব্বেতি পঠমবোধিযং. এতরহীতি ততো পচ্ছিমে কালে. কারণপট্ঠপনেতি কারণারম্ভে. তেসু ৰুত্তগুণযুত্তেসু থেরেসু. তস্মিন্তি তস্মিং যথাৰুত্তগুণযুত্তে পুগ্গলে. এৰং সক্কারে কযিরমানেতি ‘‘ভদ্দকো ৰতাযং ভিক্খূ’’তি আদরজাতেহি ভিক্খূহি সক্কারে কযিরমানে. ইমে সব্রহ্মচারী. ‘‘এহি ভিক্খূ’’তি তং ভিক্খুং অত্তনো মুখাভিমুখং করোন্তা ৰদন্তি. যঞ্হি তন্তি এত্থ তন্তি নিপাতমত্তং উপদ্দৰোতি ৰুচ্চতি অনত্থজননতো. পত্থযতি ভজতি বজ্ঝতীতি পত্থনা, অভিসঙ্গোতি আহ ‘‘অভিপত্থনাতি অধিমত্তপত্থনা’’তি.

ততিযওৰাদসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. ঝানাভিঞ্ঞসুত্তৰণ্ণনা

১৫২. যাৰদেৰাতি ইমিনা সমানত্থং ‘‘যাৰদে’’তি ইদং পদন্তি আহ ‘‘যাৰদে আকঙ্খামীতি যাৰদেৰ ইচ্ছামী’’তি. যদিচ্ছকং ঝানসমাপত্তীসু ৰসীভাৰদস্সনত্থং তদেতং আরদ্ধং. ৰিত্থারিতমেৰ, তস্মা তত্থ ৰিত্থারিতমেৰ গহেতব্বন্তি অধিপ্পাযো. আসৰানং খযাতি আসৰানং খযহেতু অরিযমগ্গেন সব্বসো আসৰানং খেপিতত্তা. অপচ্চযভূতন্তি আরম্মণপচ্চযভাৰেন অপচ্চযভূতং.

ঝানাভিঞ্ঞসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. উপস্সযসুত্তৰণ্ণনা

১৫৩. লাভসক্কারহেতুপি একচ্চে ভিক্খূ ভিক্খুনুপস্সযং গন্ত্ৰা ভিক্খুনিযো ওৰদন্তি, এৰমেৰং অযং পন থেরো ন লাভসক্কারহেতু ভিক্খুনুপস্সযগমনং যাচতি, অথ কস্মাতি আহ ‘‘কম্মট্ঠানত্থিকা’’তিআদি. এসো হি আনন্দত্থেরো উস্সুক্কাপেত্ৰা পটিপত্তিগুণং দস্সেন্তো যস্মা তা ভিক্খুনিযো চতুসচ্চকম্মট্ঠানিকা, তস্মা পঞ্চন্নং উপাদানক্খন্ধানং উদযব্বযাদিপকাসনিযা ধম্মকথায ৰিপস্সনাপটিপত্তিসম্পদং দস্সেসি. অনিচ্চাদিলক্খণানি চেৰ উদযব্বযাদিকে চ সম্মা দস্সেসি. হত্থেন গহেত্ৰা ৰিয পচ্চক্খতো দস্সেসি. সমাদপেসীতি তত্থ লক্খণারম্মণিকৰিপস্সনং সমাদপেসি. যথা ৰীথিপটিপন্নো হুত্ৰা পৰত্ততি, এৰং গণ্হাপেসি. সমুত্তেজেসীতি ৰিপস্সনায আরদ্ধায সঙ্খারানং উদযব্বযাদীসু উপট্ঠহন্তেসু যথাকালং পগ্গহসমুপেক্খণেহি বোজ্ঝঙ্গানং অনুপৰত্তনেন ভাৰনামজ্ঝিমৰীথিং পাপেত্ৰা যথা ৰিপস্সনাঞাণং সুপ্পসন্নং হুত্ৰা ৰহতি, এৰং ইন্দ্রিযানং ৰিসদভাৰকরণেন ৰিপস্সনাচিত্তং সম্মা উত্তেজেসি, নিব্বানৰসেন ৰা সমাদপেসি. সম্পহংসেসীতি তথা পৰত্তিযমানায ৰিপস্সনায সমপ্পৰত্তভাৰনাৰসেন উপরি লদ্ধব্বভাৰনাৰসেন চিত্তং সম্পহংসেসি, লদ্ধস্সাদৰসেন সুট্ঠু তোসেসি. এৰমেত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো.

মনুতে পরিঞ্ঞাদিৰসেন সচ্চানি বুজ্ঝতীতি মুনি. তেতি তং. উপযোগত্থে হি ইদং সামিৰচনং. উত্তরীতি উপরি, তৰ যথাভূতসভাৰতো পরতোতি অত্থো. পক্খপতিতো অগতিগমনং অতিরেকওকাসো. উপপরিক্খীতি অনুৰিচ্চ নিৰারকো ন বহুমতো. বুদ্ধপটিভাগো থেরো. ‘‘বালা ভিক্খুনী দুব্ভাসিতং আহা’’তি অৰত্ৰা ‘‘খমথ, ভন্তে’’তি ৰদন্তেন পক্খপাতেন ৰিয ৰুত্তং হোতীতি আহ ‘‘একা ভিক্খুনী ন ৰারিতা’’তিআদি.

চুতা সলিঙ্গতো নট্ঠা, দেসন্তরপক্কমেন অদস্সনং ন গতা. কণ্টকসাখা ৰিযাতি কুরণ্টকঅপামগ্গকণ্টকলসিকাহি সাখা ৰিয.

উপস্সযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১১. চীৰরসুত্তৰণ্ণনা

১৫৪. রাজগহস্স দক্খিণভাগে গিরি দক্খিণাগিরি ণ-কারে অ-কারস্স দীঘং কত্ৰা, তস্স দক্খিণভাগে জনপদোপি ‘‘দক্খিণাগিরী’’তি ৰুচ্চতি, ‘‘গিরিতো দক্খিণভাগো’’তি কত্ৰা. একদিৰসেনাতি একেন দিৰসেন উপ্পব্বাজেসুং তেসং সদ্ধাপব্বজিতাভাৰতো.

যত্থ চত্তারো ৰা উত্তরি ৰা ভিক্খূ অকপ্পিযনিমন্তনং সাদিযিত্ৰা পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরং ভোজনং একতো পটিগ্গণ্হিত্ৰা ভুঞ্জন্তি, এতং গণভোজনং নাম, তং তিণ্ণং ভিক্খূনং ভুঞ্জিতুং ৰট্টতীতি ‘‘তিকভোজনং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি ৰচনেন গণভোজনং পটিক্খিত্তন্তি ৰুত্তং হোতি. তযো অত্থৰসে পটিচ্চ অনুঞ্ঞাতত্তাপি ‘‘তিকভোজন’’ন্তি ৰদন্তি.

‘‘দুম্মঙ্কূনং নিগ্গহো এৰ পেসলানং ফাসুৰিহারো’’তি ইদং একং অঙ্গং. তেনেৰাহ ‘‘দুম্মঙ্কূনং নিগ্গহেনেৰা’’তিআদি. ‘‘যথা দেৰদত্তো…পে… সঙ্ঘং ভিন্দেয্যু’’ন্তি ইমিনা কারণেন তিকভোজনং পঞ্ঞত্তং.

অথ কিঞ্চরহীতি অথ কস্মা ত্ৰং অসম্পন্নগণং বন্ধিত্ৰা চরসীতি অধিপ্পাযো. অসম্পন্নায পরিসায চারিকাচরণং কুলানুদ্দযায ন হোতি, কুলানং ঘাতিতত্তাতি অধিপ্পাযেন থেরো ‘‘সস্সঘাতং মঞ্ঞে চরসী’’তিআদিমৰোচ.

সোধেন্তো তস্সা অতিৰিয পরিসুদ্ধভাৰদস্সনেন. উদ্দিসিতুং ন জানামি তথা চিত্তস্সেৰ অনুপ্পন্নপুব্বত্তা. কিঞ্চনং কিলেসৰত্থু. সঙ্গহেতব্বখেত্তৰত্থু পলিবোধো, আলযো অপেক্খা. ওকাসাভাৰতোতি বহুকিচ্চকরণীযতায কুসলকিরিযায ওকাসাভাৰতো. সন্নিপাতট্ঠানতোতি সঙ্কেতং কত্ৰা ৰিয কিলেসরজানং তত্থ সন্নিজ্ঝপৰত্তনতো.

সিক্খত্তযব্রহ্মচরিযন্তি অধিসীলসিক্খাদিসিক্খত্তযসঙ্গহং ব্রহ্মং সেট্ঠং চরিযং. খণ্ডাদিভাৰাপাদনেন অখণ্ডং কত্ৰা. লক্খণৰচনঞ্হেতং. কিঞ্চি সিক্খেকদেসং অসেসেত্ৰা একন্তেনেৰ পরিপূরেতব্বতায একন্তপরিপুণ্ণং. চিত্তুপ্পাদমত্তম্পি সংকিলেসমলং অনুপ্পাদেত্ৰা অচ্চন্তমেৰ ৰিসুদ্ধং কত্ৰা পরিহরিতব্বতায একন্তপরিসুদ্ধং. ততো এৰ সঙ্খং ৰিয লিখিতন্তি সঙ্খলিখিতং. তেনাহ ‘‘লিখিতসঙ্খসদিস’’ন্তি. দাঠিকাপি তগ্গহণেনেৰ গহেত্ৰা ‘‘মস্সু’’ত্ৰেৰ ৰুত্তং, ন এত্থ কেৰলং মস্সুযেৰাতি অত্থো. কসাযেন রত্তানি কাসাযানি.

ৰঙ্গসাটকোতি ৰঙ্গদেসে উপ্পন্নসাটকো. এসাতি মহাকস্সপত্থেরো. অভিনীহারতো পট্ঠায পণিধানতো পভুতি, অযং ইদানি ৰুচ্চমানা. অগ্গসাৰকদ্ৰযং উপাদায ততিযত্তা ‘‘ততিযসাৰক’’ন্তি ৰুত্তং. অট্ঠসট্ঠিভিক্খুসতসহস্সন্তি ভিক্খূনং সতসহস্সঞ্চেৰ সট্ঠিসহস্সানি চ অট্ঠ চ সহস্সানি.

অযঞ্চ অযঞ্চ গুণোতি সীলতো পট্ঠায যাৰ অগ্গফলা গুণোতি কিত্তেন্তো মহাসমুদ্দং পূরযমানো ৰিয কথেসি.

কোলাহলন্তি দেৰতাহি নিব্বত্তিতো কোলাহলো.

খুদ্দকাদিৰসেন পঞ্চৰণ্ণা. তরণং ৰা হোতু মরণং ৰাতি মহোঘং ওগাহন্তো পুরিসো ৰিয মচ্ছেরসমুদ্দং উত্তরন্তো পচ্ছাপি…পে… পাদমূলে ঠপেসি ভগৰতো ধম্মদেসনায মচ্ছেরপহানস্স কথিতত্তা.

সত্থু গুণা কথিতা নাম হোন্তীতি ৰুত্তং ‘‘সত্থু গুণে কথেন্তস্সা’’তি. ততো পট্ঠাযাতি তদা সত্থু সম্মুখা ধম্মস্সৰনতো পট্ঠায.

তথাগতমঞ্চস্সাতি তথাগতস্স পরিভোগমঞ্চস্স. দানং দত্ৰা ব্রাহ্মণস্স পুরোহিতট্ঠানে ঠপেসি. তাদিসস্সেৰ সেট্ঠিনো ধীতা হুত্ৰা.

অদিন্নৰিপাকস্সাতি পুব্বে কতূপচিতস্স সব্বসো ন দিন্নৰিপাকস্স. তস্স কম্মস্সাতি তস্স পচ্চেকবুদ্ধস্স পত্তে পিণ্ডপাতং ছিন্দিত্ৰা কললপূরণকম্মস্স. তস্মিংযেৰ অত্তভাৰে সত্তসু ঠানেসু দুগ্গন্ধসরীরতায পটিনিৰত্তিতা. ইট্ঠকপন্তীতি সুৰণ্ণিট্ঠকপন্তি. ঘটনিট্ঠকাযাতি তস্স পন্তিযং পঠমং ঠপিতইট্ঠকায সদ্ধিং ঘটেতব্বইট্ঠকায ঊনা হোতি. ভদ্দকে কালেতি ঈদিসিযা ইট্ঠকায ইচ্ছিতকালেযেৰ আগতাসি. তেন বন্ধনেনাতি তেন সিলেসসম্বন্ধেন.

ওলম্বকাতি মুত্তামণিমযা ওলম্বকা. পুঞ্ঞন্তি নত্থি নো পুঞ্ঞং তং, যং নিমিত্তং যং কারণা ইতো সুখুমতরস্স পটিলাভো সিযাতি অত্থো. পুঞ্ঞনিযামেনাতি পুঞ্ঞানুভাৰসিদ্ধেন নিযামেন. সো চ অস্স বারাণসিরজ্জং দাতুং কতোকাসো.

ফুস্সরথন্তি মঙ্গলরথং. উণ্হীসং ৰালবীজনী খগ্গো মণিপাদুকা সেতচ্ছত্তন্তি পঞ্চৰিধং রাজককুধভণ্ডং. সেতচ্ছত্তং ৰিসুং গহিতং. দিব্বৰত্থং সাদিযিতুং পুঞ্ঞানুভাৰচোদিতো ‘‘ননু তাতা থূল’’ন্তিআদিমাহ.

পঞ্চ চঙ্কমনসতানীতি এত্থ ইতি-সদ্দেন আদিঅত্থেন অগ্গিসালাদীনি পব্বজিতসারুপ্পট্ঠানানি সঙ্গণ্হাতি.

সাধুকীল়িতন্তি অরিযানং পরিনিব্বুতট্ঠানে কাতব্বসক্কারং ৰদতি.

নপ্পমজ্জি নিরোগা অয্যাতি পুচ্ছিতাকারদস্সনং. পরিনিব্বুতা দেৰাতি দেৰী পটিৰচনং অদাসি. পটিযাদেত্ৰাতি নিয্যাতেত্ৰা. সমণকপব্বজ্জন্তি সমিতপাপেহি অরিযেহি অনুট্ঠাতব্বপব্বজ্জং. সো হি রাজা পচ্চেকবুদ্ধানং ৰেসস্স দিট্ঠত্তা ‘‘ইদমেৰ ভদ্দক’’ন্তি তাদিসংযেৰ লিঙ্গং গণ্হি.

তত্থেৰাতি ব্রহ্মলোকেযেৰ. ৰীসতিমে ৰস্সে সম্পত্তেতি আহরিত্ৰা সম্বন্ধো. ব্রহ্মলোকতো আগন্ত্ৰা নিব্বত্তত্তা ব্রহ্মচরিযাধিকারস্স চিরকালং সঙ্গহিতত্তা ‘‘এৰরূপং কথং মা কথেথা’’তিআদিমাহ.

ৰীসতি ধরণানি ‘‘নিক্খ’’ন্তি ৰদন্তি. অলভন্তো ন ৰসামীতি সঞ্ঞাপেস্সামীতি সম্বন্ধো.

ইত্থাকরোতি ইত্থিরতনস্স উপ্পত্তিট্ঠানং. অয্যধীতাতি অম্হাকং অয্যস্স ধীতা, ভদ্দকাপিলানীতি অত্থো. পসাদরূপেন নিব্বিসিট্ঠতায ‘‘মহাগীৰ’’ন্তি পটিমায সদিসভাৰমাহ. তেনাহ ‘‘অয্যধীতাযা’’তিআদি.

সমানপণ্ণন্তি সদিসপণ্ণং, কুমারস্স কুমারিযা চ ৰুত্তন্তপণ্ণং. ইতো চ এত্তো চাতি তে পুরিসা সমাগমট্ঠানতো মগধরট্ঠে মহাতিত্থগামং মদ্দরট্ঠে সাগলনগরঞ্চ উদ্দিস্স পক্কমন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিস্সজ্জেন্তা নাম হোন্তীতি ‘‘ইতো চ এত্তো চ পেসেসু’’ন্তি ৰুত্তা.

পুপ্ফদামন্তি হত্থিহত্থপ্পমাণং পুপ্ফদামং. তানি পুপ্ফদামানি. তেতি উভো ভদ্দা চেৰ পিপ্পলিকুমারো চ. লোকামিসেনাতি গেহস্সিতপেমেন, কামস্সাদেনাতি অত্থো. অসংসট্ঠাতি ন সংসট্ঠা. ৰিচারযিংসু ঘটে জলন্তেন ৰিয পদীপেন অজ্ঝাসযেন সমুজ্জলন্তেন ৰিমোক্খবীজেন সমুস্সাহিতচিত্তা. যন্তবদ্ধানীতি সস্সসম্পাদনত্থং তত্থ তত্থ ইট্ঠকদ্ৰারকৰাটযোজনৰসেন যন্তবদ্ধউদকনিক্খমনতুম্বানি. কম্মন্তোতি কসিকম্মকরণট্ঠানং. দাসগামাতি দাসানং ৰসনগামা.

ওসাপেত্ৰাতি পক্খিপিত্ৰা. আকপ্পকুত্তৰসেনাতি আকারৰসেন কিরিযাৰসেন চ. অননুচ্ছৰিকন্তি পব্বজিতৰেসস্স অননুরূপং. তস্স মত্থকেতি দ্ৰেধাপথস্স দ্ৰিধাভূতট্ঠানে.

এতেসং সঙ্গহং কাতুং ৰট্টতীতি নিসীদীতি সম্বন্ধো. সা পন সত্থু তত্থ নিসজ্জা এদিসীতি দস্সেতুং ‘‘নিসীদন্তো পনা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ যা বুদ্ধানং অপরিমিতকালসঙ্গহিতা অচিন্তেয্যাপরিমেয্যপুঞ্ঞসম্ভারূপচযনিব্বত্তা নিরূপিতসভাৰবুদ্ধগুণৰিজ্জোতিতা লক্খণানুব্যঞ্জনসমুজ্জলা ব্যামপ্পভাকেতুমালালঙ্কতা সভাৰসিদ্ধতায অকিত্তিমা রূপকাযসিরী, তংযেৰ মহাকস্সপস্স অদিট্ঠপুব্বং পসাদসংৰড্ঢনত্থং অনিগ্গহেত্ৰা নিসিন্নো ভগৰা ‘‘বুদ্ধৰেসং গহেত্ৰা…পে… নিসীদী’’তি ৰুত্তো. অসীতিহত্থং পদেসং ব্যাপেত্ৰা পৰত্তিযা ‘‘অসীতিহত্থা’’তি ৰুত্তা. সতসাখোতি বহুসাখো অনেকসাখো. সুৰণ্ণৰণ্ণো অহোসি নিরন্তরং বুদ্ধরস্মীহি সমন্ততো সমোকিণ্ণত্তা. এৰং ৰুত্তপ্পকারেন ৰেদিতব্বা.

রাজগহং নাল়ন্দন্তি চ সামিঅত্থে উপযোগৰচনং অন্তরাসদ্দযোগতোতি আহ ‘‘রাজগহস্স নাল়ন্দায চা’’তি. ন হি মে ইতো অঞ্ঞেন সত্থারা ভৰিতুং সক্কা দিট্ঠধম্মিকসম্পরাযিকপরমত্থেহি সত্তানং যথারহং অনুসাসনসমত্থস্স অঞ্ঞস্স সদেৰকে অভাৰতো. ন হি মে ইতো অঞ্ঞেন সুগতেন ভৰিতুং সক্কা সোভনগমনগুণগণযুত্তস্স অঞ্ঞস্স অভাৰতো. ন হি মে ইতো অঞ্ঞেন সম্মাসম্বুদ্ধেন ভৰিতুং সক্কা সম্মা সব্বধম্মানং সযম্ভুঞাণেন অভিসম্বুদ্ধস্স অভাৰতো. ইমিনাতি ‘‘সত্থা মে, ভন্তে’’তি ইমিনা ৰচনেন.

অজানমানোৰ সব্বঞ্ঞেয্যন্তি অধিপ্পাযো. সব্বচেতসাতি সব্বঅজ্ঝত্তিকঙ্গপরিপুণ্ণচেতসা. সমন্নাগতন্তি সম্পন্নং সম্মদেৰ অনু অনু আগতং উপগতং. ফলেয্যাতি ৰিদালেয্য. ৰিলযন্তি ৰিনাসং.

এৰং সিক্খিতব্বন্তি ইদানি ৰুচ্চমানাকারেন. হিরোত্তপ্পস্স বহলতা নাম ৰিপুলতাতি আহ ‘‘মহন্ত’’ন্তি. পঠমতরমেৰাতি পগেৰ উপসঙ্কমনতো. তথা অতিমানপহীনো অস্স, হিরিওত্তপ্পং যথা সণ্ঠাতি. কুসলসন্নিস্সিতন্তি অনৰজ্জধম্মনিস্সিতং. অট্ঠিকন্তি তেন ধম্মেন অট্ঠিকং. আদিতো পট্ঠায যাৰ পরিযোসানা সৰনচিত্তং ‘‘সব্বচেতো’’তি অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘চিত্তস্স থোকম্পি বহি গন্তুং অদেন্তো’’তি. তেন সমোধানং দস্সেতি. সব্বেন…পে… সমন্নাহরিত্ৰা আরম্ভতো পভুতি যাৰ দেসনা নিপ্ফন্না, তাৰ অন্তরন্তরা পৰত্তেন সব্বেন সমন্নাহারচিত্তেন ধম্মংযেৰ সমন্নাহরিত্ৰা. ঠপিতসোতোতি ধম্মে নিহিতসোতো. ওদহিত্ৰাতি অপিহিতং কত্ৰা. পঠমজ্ঝানৰসেনাতি ইদং অসুভেসু তস্সেৰ ইজ্ঝতো, ইতরত্থঞ্চ সুখসম্পযুত্ততা ৰুত্তা.

সংসারসাগরে পরিব্ভমন্তস্স ইণট্ঠানে তিট্ঠন্তি কিলেসা আসৰসভাৰাপাদনতোতি আহ ‘‘সরণোতি সকিলেসো’’তি. চত্তারো হি পরিভোগাতিআদীসু যং ৰত্তব্বং, তং ৰিসুদ্ধিমগ্গত্তং সংৰণ্ণনাসু ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. এত্থ চ ভগৰা পঠমং ওৰাদং থেরস্স ব্রাহ্মণজাতিকত্তা জাতিমানপহানত্থমভাসি, দুতিযং বাহুসচ্চং নিস্সায উপ্পজ্জনকঅহংকারপহানত্থং, ততিযং উপধিসম্পত্তিং নিস্সায উপ্পজ্জনকঅত্তসিনেহপহানত্থং. অট্ঠমে দিৰসেতি ভগৰতা সমাগতদিৰসতো অট্ঠমে দিৰসে.

মগ্গতো ওক্কমনং পঠমতরং ভগৰতা সমাগতদিৰসেযেৰ অহোসি. যদি অরহত্তাধিগমো পচ্ছা, অথ কস্মা পাল়িযং পগেৰ সিদ্ধং ৰিয ৰুত্তন্তি আহ ‘‘দেসনাৰারস্সা’’তিআদি. ‘‘সত্তাহমেৰ খ্ৰাহং, আৰুসো সরণো, রট্ঠপিণ্ডং ভুঞ্জি’’ন্তি ৰত্ৰা অৰসরপ্পত্তং অরহত্তং পৰেদেন্তো ‘‘অট্ঠমিযা অঞ্ঞা উদপাদী’’তি আহ. অযমেত্থ দেসনাৰারস্স আগমো. ততো পরং ভগৰতা অত্তনো কতং অনুগ্গহং চীৰরপরিৰত্তনং দস্সেন্তো ‘‘অথ খো, আৰুসো’’তিআদিমাহ.

অন্তন্তেনাতি চতুগ্গুণং কত্ৰা পঞ্ঞত্তায সঙ্ঘাটিযা অন্তন্তেন. জাতিপংসুকূলিকেন…পে… ভৰিতুং ৰট্টতীতি এতেন পুব্বে জাতিআরঞ্ঞকগ্গহণেন চ তেরস ধুতঙ্গা গহিতা এৰাতি দট্ঠব্বং. অনুচ্ছৰিকং কাতুন্তি অনুরূপং পটিপত্তিং পটিপজ্জিতুং. থেরো পারুপীতি সম্বন্ধো.

ভগৰতো ওৰাদং ভগৰতো ৰা ধম্মকাযং নিস্সায উরস্স ৰসেন জাতোতি ওরসো. ভগৰতো ৰা ধম্মসরীরস্স মুখতো সত্ততিংসবোধিপক্খিযতো জাতো. তেনেৰ ধম্মজাতধম্মনিম্মিতভাৰোপি সংৰণ্ণিতোতি দট্ঠব্বো. ওৰাদধম্মো এৰ সত্থারা দাতব্বতো থেরেন আদাতব্বতো ওৰাদধম্মদাযাদো, ওৰাদধম্মদাযজ্জোতি অত্থো, তং অরহতীতি. এস নযো সেসপদেসুপি.

‘‘পব্বজ্জা চ পরিসোধিতা’’তি ৰত্ৰা তস্সা সম্মদেৰ সোধিতভাৰং ব্যতিরেকমুখেন দস্সেতুং, ‘‘আৰুসো, যস্সা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ এৰন্তি যথা অহং লভিং, এৰং সো সত্থু সন্তিকা লভতীতি যোজনা. সীহনাদং নদিতুন্তি এত্থাপি সীহনাদনদনা নাম দেসনাৰ, থেরো সত্থারা অত্তনো কতানুগ্গহমেৰ অনন্তরসুত্তে ৰুত্তনযেন উল্লিঙ্গেতি, ন অঞ্ঞথা. ন হি মহাথেরো কেৰলং অত্তনো গুণানুভাৰং ৰিভাৰেতি. সেসন্তি যং ইধ অসংৰণ্ণিতং. পুরিমনযেনেৰাতি অনন্তরসুত্তে ৰুত্তনযেনেৰ.

চীৰরসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১২. পরংমরণসুত্তৰণ্ণনা

১৫৫. যথা অতীতকপ্পে অতীতাসু জাতীসু কম্মকিলেসৰসেন আগতো, তথা এতরহিপি আগতোতি তথাগতো, যথা যথা ৰা পন কম্মং কতূপচিতং, তথা তং তং অত্তভাৰং আগতো উপগতো উপপন্নোতি তথাগতো, সত্তোতি আহ ‘‘তথাগতোতি সত্তো’’তি. এতন্তি ‘‘এৰং হোতি ভৰতি তিট্ঠতি সস্সতিসম’’ন্তি এৰং পৰত্তং দিট্ঠিগতং. অত্থসন্নিস্সিতং ন হোতীতি দিট্ঠধম্মিকসম্পরাযিকপরমত্থতো সুখন্তি পসত্থসন্নিস্সিতং ন হোতি. আদিব্রহ্মচরিযকন্তি এত্থ মগ্গব্রহ্মচরিযং অধিপ্পেতং তস্স পধানভাৰতো. তস্স পন এতং দিট্ঠিগতং আদিপটিপদামত্তং ন হোতি অনুপকারকত্তা ৰিলোমনতো চ. ততো এৰ ইতরব্রহ্মচরিযস্সপি অনিস্সযোৰ. সেসং ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বং.

পরংমরণসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১৩. সদ্ধম্মপ্পতিরূপকসুত্তৰণ্ণনা

১৫৬. আজানাতি হেট্ঠিমমগ্গেহি ঞাতমরিযাদং অনতিক্কমিত্ৰাৰ জানাতি পটিৰিজ্ঝতীতি অঞ্ঞা, অগ্গমগ্গপঞ্ঞা. অঞ্ঞস্স অযন্তি অঞ্ঞা, অরহত্তফলং. তেনাহ ‘‘অরহত্তে’’তি.

ওভাসেতি ওভাসনিমিত্তং. ‘‘চিত্তং ৰিকম্পতী’’তি পদদ্ৰযং আনেত্ৰা সম্বন্ধো. ওভাসেতি ৰিসযভূতে. উপক্কিলেসেহি চিত্তং ৰিকম্পতীতি যোজনা. তেনাহ ‘‘যেহি চিত্তং পৰেধতী’’তি. সেসেসুপি এসেৰ নযো.

উপট্ঠানেতি সতিযং. উপেক্খায চাতি ৰিপস্সনুপেক্খায চ. এত্থ চ ৰিপস্সনাচিত্তসমুট্ঠানসন্তানৰিনিমুত্তং পভাসনং রূপাযতনং ওভাসো. ঞাণাদযো ৰিপস্সনাচিত্তসম্পযুত্তাৰ. সকসককিচ্চে সৰিসেসো হুত্ৰা পৰত্তো অধিমোক্খো সদ্ধাধিমোক্খো. উপট্ঠানং সতি. উপেক্খাতি আৰজ্জনুপেক্খা. সা হি আৰজ্জনচিত্তসম্পযুত্তা চেতনা. আৰজ্জনঅজ্ঝুপেক্খনৰসেন পৰত্তিযা ইধ ‘‘আৰজ্জনুপেক্খা’’তি ৰুচ্চতি. পুন উপেক্খাযাতি ৰিপস্সনুপেক্খাৰ অনেন সমজ্ঝত্ততায এৰং ৰুত্তা. নিকন্তি নাম ৰিপস্সনায নিকামনা অপেক্খা. সুখুমতরকিলেসো ৰা সিযা দুৰিঞ্ঞেয্যো.

ইমানি দস ঠানানীতি ইমানি ওভাসাদীনি উপক্কিলেসুপ্পত্তিযা ঠানানি উপক্কিলেসৰত্থূনি. পঞ্ঞা যস্স পরিচিতাতি যস্স পঞ্ঞা পরিচিতৰতী যাথাৰতো জানাতি. ‘‘ইমানি নিস্সায অদ্ধা মগ্গপ্পত্তো ফলপ্পত্তো অহ’’ন্তি পৰত্তঅধিমানো ধম্মুদ্ধচ্চং ধম্মূপনিস্সযো ৰিক্খেপো. তত্থ কুসলো হি তং যাথাৰতো জানন্তো ন চ তত্থ সম্মোহং গচ্ছতি.

অধিগমসদ্ধম্মপ্পতিরূপকং নাম অনধিগতে অধিগতমানিভাৰাৰহত্তা. যদগ্গেন ৰিপস্সনাঞাণস্স উপক্কিলেসো, তদগ্গেন পটিপত্তিসদ্ধম্মপ্পতিরূপকোতিপি সক্কা ৰিঞ্ঞাতুং. ধাতুকথাতি মহাধাতুকথং ৰদতি. ৰেদল্লপিটকন্তি ৰেতুল্লপিটকং. তং নাগভৰনতো আনীতন্তি ৰদন্তি. ৰাদভাসিতন্তি অপরে. অবুদ্ধৰচনং বুদ্ধৰচনেন ৰিরুজ্ঝনতো. ন হি সম্বুদ্ধো পুব্বাপরৰিরুদ্ধং ৰদতি. তত্থ সল্লং উপট্ঠপেন্তি কিলেসৰিনযং ন সন্দিস্সতি, অঞ্ঞদত্থু কিলেসুপ্পত্তিযা পচ্চযো হোতীতি.

অৰিক্কযমানন্তি ৰিক্কযং অগচ্ছন্তং. তন্তি সুৰণ্ণভণ্ডং.

ন সক্খিংসু ঞাণস্স অৰিসদভাৰতো. এস নযো ইতো পরেসুপি.

ইদানি ‘‘ভিক্খূ পটিসম্ভিদাপ্পত্তা অহেসু’’ন্তিআদিনা ৰুত্তমেৰ অত্থং কারণতো ৰিভাৰেতুং পুন ‘‘পঠমবোধিযং হী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ পটিপত্তিং পূরযিংসূতি অতীতে কদা তে পটিসম্ভিদাৰহং পটিপত্তিং পূরযিংসু? পঠমবোধিকালিকা ভিক্খূ. ন হি অত্তসম্মাপণিধিযা পুব্বেকতপুঞ্ঞতায চ ৰিনা তাদিসং ভৰতি. এস নযো ইতো পরেসুপি. তদা পটিপত্তিসদ্ধম্মো অন্তরহিতো নাম ভৰিস্সতীতি এতেন অরিযমগ্গেন আসন্না এৰ পুব্বভাগপটিপদা পটিপত্তিসদ্ধম্মোতি দস্সেতি.

দ্ৰীসূতি সুত্তাভিধম্মপিটকেসু অন্তরহিতেসুপি. অনন্তরহিতমেৰ অধিসীলসিক্খাযং ঠিতস্স ইতরসিক্খাদ্ৰযসমুট্ঠাপিততো. কিং কারণাতি কেন কারণেন, অঞ্ঞস্মিং ধম্মে অন্তরহিতে অঞ্ঞতরস্স ধম্মস্স অনন্তরধানং ৰুচ্চতীতি অধিপ্পাযো. পটিপত্তিযা পচ্চযো হোতি অনৰসেসতো পটিপত্তিক্কমস্স পরিদীপনতো. পটিপত্তি অধিগমস্স পচ্চযো ৰিসেসলক্খণপটিৰেধভাৰতো. পরিযত্তিযেৰ পমাণং সাসনস্স ঠিতিযাতি অধিপ্পাযো.

ননু চ সাসনং ওসক্কিতং পরিযত্তিযা ৰত্তমানাযাতি অধিপ্পাযো. অনারাধকভিক্খূতি সীলমত্তস্সপি ন আরাধকো দুস্সীলো. ইমস্মিন্তি ইমস্মিং পাতিমোক্খে. ৰত্তন্তাতি ‘‘সীলং অকোপেত্ৰা ঠিতা অত্থী’’তি পুচ্ছি.

এতেসূতি এৰং মহন্তেসু সকলং লোকং অজ্ঝোত্থরিতুং সমত্থেসু চতূসু মহাভূতেসু. তস্মাতি যস্মা অঞ্ঞেন কেনচি অতিমহন্তেনপি সদ্ধম্মো ন অন্তরধাযতি, সমযন্তরেন পন ৰত্তব্বমেৰ নত্থি, তস্মা. এৰমাহাতি ইদানি ৰুচ্চমানাকারং ৰদতি.

আদানং আদি, আদি এৰ আদিকন্তি আহ ‘‘আদিকেনাতি আদানেনা’’তি. হেট্ঠাগমনীযাতি অধোভাগগমনীযা, অপাযদুক্খস্স সংসারদুক্খস্স চ নিব্বত্তকাতি অত্থো. গারৰরহিতাতি গরুকাররহিতা. পতিস্সযনং নীচভাৰেন পতিবদ্ধৰুত্তিতা, পতিস্সো পতিস্সযোতি অত্থতো একং, সো এতেসং নত্থীতি আহ ‘‘অপ্পতিস্সাতি অপ্পতিস্সযা অনীচৰুত্তিকা’’তি. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.

সদ্ধম্মপ্পতিরূপকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সারত্থপ্পকাসিনিযা সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায

কস্সপসংযুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.