২. কল়ারসুত্তৰণ্ণনা
৩২. তস্স থেরস্স নামং জাতিসমুদাগতং. নিৰত্তোতি পুব্বে ৰট্টসোতস্স পটিসোতং গন্তুং আরদ্ধো, তং অৰিসহন্তো অনুসোতমেৰ গচ্ছন্তো, ততো নিৰত্তো পরিক্লেসৰিধমে অসংসট্ঠো ৰিযুত্তো হোতি. এত্থ চেতনাতি ৰা অস্সাসো. হীনাযাৰত্তনং নাম কামেসু সাপেক্খতায, তত্থ চ নিরপেক্খতা ততিযমগ্গাধিগমেনাতি দস্সেন্তো ‘‘তযো মগ্গে’’তিআদিমাহ. সাৰকপারমীঞাণং থেরস্স অরহত্তাধিগমেন নিপ্ফন্নং, তস্মা তস্স তং উপরিমকোটিযা অস্সাসো ৰুত্তো. উগ্ঘাটিতাতি ৰিৰটা, ৰূপসমিতাতি অত্থো. তত্থাতি অরহত্তপ্পত্তিযং. ৰিচিকিচ্ছাভাৰন্তি নিব্বেমতিকতং.
ন এৰং ব্যাকতাতি ‘‘খীণা জাতী’’তিআদিকা এৰং উত্তানকং ন ব্যাকতা, পরিযাযেন পন ব্যাকতা. কেনচীতি কেনচিপি কারণেন. এৰং উত্তানকং ব্যাকরিস্সতি.
তস্স পচ্চযস্স খযাতি তস্স কম্মভৰসঙ্খাতস্স পচ্চযস্স অৰিজ্জায সহকারিতাযং সঙ্গহিতস্স খযা অনুপ্পাদা নিরোধা. খীণস্মিন্তি খীণে. অনুপ্পাদনিরোধেন নিরুদ্ধে জাতিযা যথাৰুত্তে পচ্চযে. জাতিসঙ্খাতং ফলং খীণং অনুপ্পত্তিধম্মতং আপাদিতন্তি. ৰিদিতং ঞাতং. আজানাতি চতুসচ্চং হেট্ঠিমমগ্গেহি ঞাতং অনতিক্কমিত্ৰাৰ পটিৰিজ্ঝতীতি অঞ্ঞা অগ্গমগ্গো. তদুপচারেন অগ্গফলং ইধ ‘‘অঞ্ঞা’’ নাম. পচ্চযোতি ভৰূপপত্তিযা পচ্চযো পটিচ্চসমুপ্পাদো.
মেতি মযা. অঞ্ঞাসি আকারগ্গহণেন চিত্তাচারং জানাতি. তেনাতি ভগৰতা. ব্যাকরণং অনুমোদিতং পঞ্হব্যাকরণস্স ৰিসযকতভাৰতো.
অযমস্স ৰিসযোতি অযং ৰেদনা অস্স সারিপুত্তত্থেরস্স সৰিসযো তত্থ ৰিসযভাৰেন পৰত্তত্তা. কিঞ্চাপীতি কিঞ্চাপি সুখা ৰেদনা ঠিতিসুখা দুক্খা ৰেদনা ৰিপরিণামসুখা, অদুক্খমসুখা ৰেদনা ঞাণসুখা. ৰিপরিণামকোটিযাতি অনিচ্চভাৰেন সব্বাৰ ৰেদনা দুক্খা নাম. সুখপটিক্খেপতোপি হি সুখপীতিযা ফরণতায সুখাতি তিক্খমত্তেন ৰিপরিণামদুক্খাতি ৰিপরিণামতো অভাৰাধিগমেন সুখনিরোধক্খণমত্তেন. তথা হি ৰুত্তং পপঞ্চসূদনিযং ‘‘সুখায ৰেদনায অত্থিভাৰো সুখ’’ন্তি. সুখকামো দুক্খং তিতিক্খতি. অপরিঞ্ঞাতৰত্থুকানঞ্হি সুখৰেদনুপরমো দুক্খতো উপট্ঠাতি, তস্মাযমত্থো ৰিযোগেন দীপেতব্বো. ‘‘দুক্খা ৰিপরিণামসুখা’’তি এত্থাপি এসেৰ নযো. তথাচাহ পপঞ্চসূদনিযং ‘‘দুক্খায ৰেদনায নত্থিভাৰো সুখ’’ন্তি. দুক্খৰেদনুপরমো হি ৰুত্তানং সুখতো উপট্ঠাতি এৰাতি ৰদন্তি. তস্স যোগস্স ৰূপসমেন ‘‘অহো সুখং জাত’’ন্তি মজ্ঝত্তৰেদনায জাননভাৰো যাথাৰতো অৰবুজ্ঝনং সুখং. অদুক্খমসুখাপি ৰেদনা ৰিজানন্তস্স সুখং হোতি তস্স সুখুমতায ৰিঞ্ঞেয্যভাৰতো. যথা রূপারূপধম্মানং সলক্খণতো সামঞ্ঞলক্খণতো চ সম্মদেৰ অৰবোধো পরমং সুখং. তেনাহ –
‘‘যতো যতো সম্মসতি, খন্ধানং উদযব্বযং;
লভতী পীতিপামোজ্জং, অমতং তং ৰিজানত’’ন্তি. (ধ. প. ৩৭৪);
অঞ্ঞাণদুক্খাতি অজাননভাৰো অদুক্খমসুখাৰেদনায দুক্খং. সম্মা ৰিভাগজাননসভাৰো ঞাণস্স সম্ভৰো. ঞাণসম্পযুত্তা হি ঞাণূপনিস্সযা অদুক্খমসুখা ৰেদনা পসত্থাকারা, যতো সা ইট্ঠা চেৰ ইট্ঠফলা চাতি. অজাননভাৰোতি এত্থ ৰুত্তৰিপরিযাযেন অত্থো ৰেদিতব্বো. ‘‘দুক্খন্তি ৰিদিতো’’তি পাল়ি, অট্ঠকথাযং পন ৰিদিতন্তি পদুদ্ধারো কতো, তং অত্থদস্সনমত্তন্তি দট্ঠব্বং.
ৰেদনাপরিচ্ছেদজাননেতি ‘‘তিস্সো ইমা ৰেদনা’’তি এৰং পরিচ্ছেদতো জাননে. অঞ্ঞাসীতি কদা অঞ্ঞাসি? ইমস্মিং দেসনাকালেতি ৰদন্তি, পটিৰেধকালেতি পন যুত্তং. যথাপটিৰিদ্ধা হি ৰেদনা ইধ থেরেন দেসিতাতি. ইমিনা কারণেনাতি ‘‘যদনিচ্চং তং দুক্খ’’ন্তি ৰেদনানং অনিচ্চতায দুক্খভাৰজাননসঙ্খাতেন কারণেন. তংনিমিত্তং হিস্স ৰেদনাসু তণ্হা ন উপ্পজ্জতি. অতিপ্পপঞ্চোতি অতিৰিত্থারো. দুক্খস্মিং অন্তোগধং দুক্খপরিযাপন্নত্তা. দুক্খন্তি সব্বং ৰেদযিতং দুক্খং সঙ্খারদুক্খভাৰতো. ঞাতমত্তেতি যাথাৰতো অৰবুজ্ঝনমত্তে. তণ্হা ন তিট্ঠতীতি ন সন্তিট্ঠতি নপ্পৰত্ততি.
কথং ৰিমোক্খাতি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাভেদেসু ৰিমুত্তা. হেতুম্হি চেতং নিস্সক্কৰচনন্তি হেতুঅত্থেন করণৰচনেন অত্থমাহ ‘‘কতরেন ৰিমোক্খেনা’’তি. করণত্থেপি ৰা এতং নিস্সক্কৰচনন্তি তথা ৰুত্তং. অভিনিৰেসোতি ৰিপস্সনারম্ভো. বহিদ্ধাধম্মাপি দট্ঠব্বাযেৰ সব্বস্সপি পরিঞ্ঞেয্যস্স পরিজানিতব্বতো. ঞাণং পৰত্তেত্ৰা. তেতি অজ্ঝত্তসঙ্খারে. ৰৰত্থপেত্ৰাতি সলক্খণতো পরিচ্ছিন্দিত্ৰা. বহিদ্ধা ওতারেতীতি বহিদ্ধাসঙ্খারেসু ঞাণং ওতারেতি. অজ্ঝত্তং ওতারেতীতি অজ্ঝত্তসঙ্খারে সম্মসতি. তত্র তস্মিং চতুক্কে. তেসং ৰৰত্থানকালেতি তেসং অজ্ঝত্তসঙ্খারানং ৰিপস্সনাকালে.
সব্বুপাদানক্খযাতি সব্বসো উপাদানানং খযা. কামং দিট্ঠিসীলব্বতঅত্তৰাদুপাদানানি পঠমমগ্গেনেৰ খীযন্তি, কামুপাদানং পন অগ্গমগ্গেনাতি তস্স ৰসেন ‘‘সব্বুপাদানক্খযা’’তি ৰদন্তো থেরো অত্তনো অরহত্তপত্তিং ব্যাকরোতি. তেনাহ ‘‘আসৰা নানুস্সৰন্তী’’তি. সতোতি ইমিনা সতিৰেপুল্লপ্পত্তিং দস্সেতি. চক্খুতো রূপে সৰন্তীতি চক্খুৰিঞ্ঞাণৰীথিযং তদনুগতমনোৰিঞ্ঞাণৰীথিযঞ্চ রূপারম্মণা আসৰা পৰত্তন্তীতি. কিঞ্চাপি তত্থ কুসলাদীনম্পি পৰত্তি অত্থি, কামাসৰাদযো এৰ ৰণতো যূসং ৰিয পগ্ঘরণকঅসুচিভাৰেন সন্দন্তি, তথা সেসৰারেসু. তেনাহ ‘‘এৰ’’ন্তিআদি, তস্মা তে এৰ ‘‘আসৰা’’তি ৰুচ্চন্তি. তত্থ হি পগ্ঘরণকঅসুচিম্হি নিরুল়্হো আসৰসদ্দো. ‘‘অত্তানং নাৰজানামী’’তি ৰুত্তত্তা ‘‘ওমানপহানং কথিত’’ন্তি আহ. তেন আসৰেসু সমুদাযুপলক্খণং কথিতন্তি দট্ঠব্বং. ন হি সেয্যমানাদিপ্পহানেন ৰিনা হীনমানংযেৰ পজহতি. পজাননাতি ‘‘নাপরং ইত্থত্তাযা’’তি ৰুত্তপজাননসম্পন্নো হোতীতি.
সরূপভেদতোপীতি ‘‘চত্তারো’’তি এৰং পরিমাণপরিচ্ছেদতোপি. ইদং ভগৰা দস্সেন্তো আহাতি সম্বন্ধো. ইদন্তি চ ‘‘অযম্পি খো’’তিআদিৰচনং সন্ধাযাহ.
অসম্ভিন্নায এৰাতি যথানিসিন্নায এৰ, অৰুট্ঠিতায এৰাতি অত্থো. পুগ্গলথোমনত্থন্তি দেসনাকুসলানং আনন্দত্থেরাদীনং পুগ্গলানং পসংসনত্থং উক্কংসনত্থং. ধম্মথোমনত্থন্তি পটিপত্তিধম্মস্স পসংসনত্থং. তেপীতি আনন্দত্থেরাদযো ভিক্খূপি. ধম্মপটিগ্গাহকা ভিক্খূ. অত্থেতি সীলাদিঅত্থে. ধম্মেতি পাল়িধম্মে.
অস্সাতি ভগৰতো. আনুভাৰং করিস্সতি ‘‘দিৰসঞ্চেপি ভগৰা’’তিআদিনা. নন্তি সারিপুত্তত্থেরং. অহম্পি তথেৰ থোমেস্সামি ‘‘সা হি ভিক্খূ’’তিআদিনা. এৰং চিন্তেসীতি এৰং ৰক্খমানেন ধম্মদাযাদদেসনায চিন্তিতাকারেন চিন্তেসি. তেনাহ ‘‘যথা’’তিআদি. একজ্ঝাসযাযাতি সমানাধিপ্পাযায. মতিযাতি পঞ্ঞায. অযং দেসনা অগ্গাতি ভগৰা ধম্মসেনাপতিং গুণতো এৰং পগ্গণ্হাতীতি কত্ৰা ৰুত্তং.
পকাসেত্ৰাতি গুণতো পাকটং পঞ্ঞাতং কত্ৰা সব্বসাৰকেহি সেট্ঠভাৰে ঠপেতুকামো. চিত্তগতিযা চিত্তৰসেন কাযস্স পরিণামনেন ‘‘অযং কাযো ইদং চিত্তং ৰিয হোতূ’’তি কাযসমানগতিকত্তাধিট্ঠানেন. কথং পন কাযো দন্ধপ্পৰত্তিকো লহুপরিৰত্তেন চিত্তেন সমানগতিকো হোতীতি? ন সব্বথা সমানগতিকো. যথেৰ হি কাযৰসেন চিত্তৰিপরিণামনে চিত্তং সব্বথা কাযেন সমানগতিকং হোতি. ন হি তদা চিত্তং সভাৰসিদ্ধেন অত্তনো খণেন অৰত্তিত্ৰা দন্ধৰুত্তিকস্স রূপধম্মস্স খণেন ৰত্তিতুং সক্কোতি, ‘‘ইদং চিত্তং অযং কাযো ৰিয হোতূ’’তি পনাধিট্ঠানেন দন্ধগতিকস্স কাযস্স অনুৰত্তনতো যাৰ ইচ্ছিতট্ঠানপ্পত্তি হোতি, তাৰ কাযগতিঅনুলোমেনেৰ হুত্ৰা সন্তানৰসেন পৰত্তমানং চিত্তং কাযগতিযা পরিণামিতং নাম হোতি, এৰং ‘‘অযং কাযো ইদং চিত্তং ৰিয হোতূ’’তি অধিট্ঠানেন পগেৰ সুখলহুসঞ্ঞায সম্পাদিতত্তা অভাৰিতিদ্ধিপাদানং ৰিয দন্ধং অৰত্তিত্ৰা যথা লহুকতিপযচিত্তৰারেহেৰ ইচ্ছিতট্ঠানপ্পতি হোতি, এৰং পৰত্তরূপতা ৰিঞ্ঞাযতীতি.
অধিপ্পাযানুরূপমেৰ তস্স ভগৰতো থোমনায কতত্তা. ইদং নাম অত্থজাতং ভগৰা পুচ্ছিস্সতীতি পুব্বে মযা অৰিদিতং অপস্সং. আসযজাননত্থন্তি ‘‘এৰং ব্যাকরোন্তেন সত্থু অজ্ঝাসযো গহিতো হোতী’’তি এৰং সত্থু অজ্ঝাসযজাননত্থং. দুতিযং পঞ্হং পুচ্ছন্তো ভগৰা পঠমং পঞ্হং অনুমোদি দুতিযং পঞ্হং পুচ্ছন্তেনেৰ পঠমপঞ্হৰিস্সজ্জনস্স সম্পটিচ্ছিতভাৰতো.
এতং অহোসীতি এতং পরিৰিতক্কনং অহোসি. অস্সাতি কল়ারখত্তিযস্স ভিক্খুনো. ধম্মে দহতীতি ধম্মধাতু, সাৰকপারমীঞাণং, সাৰকৰিসযে ধম্মে দহতি যাথাৰতো অজিতে কত্ৰা ঠপেতীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘ধম্মধাতূ’’তিআদি. সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণগতিকমেৰ ৰিসযে. গোচরধম্মেতি গোচরভূতে ঞেয্যধম্মে.
কল়ারসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.