৩. ঞাণৰত্থুসুত্তৰণ্ণনা

৩৩. ঞাণমেৰ ঞাণৰত্থু সম্পত্তীনং কারণভাৰতো. চতূসূতি চতুসচ্চস্স বোধনৰসেন ৰুত্তেসু চতূসু ঞাণেসু. পঠমন্তি ‘‘জরামরণে ঞাণ’’ন্তি এৰং ৰুত্তং ঞাণং, যেন ধারণপরিচযমনসিকারৰসেন পৰত্তং সব্বং গণ্হি. সন্নিচযঞাণমযং সৰনমযং নামত্ৰেৰ ৰেদিতব্বং. সভাৰতো পচ্চযতো চস্স পরিগ্গণ্হনঞাণং সম্মসনঞাণংত্ৰেৰ ৰেদিতব্বং. জরামরণসীসেন চেত্থ জরামরণৰন্তোৰ ধম্মা গহিতা. পটিৰেধঞাণন্তি অসম্মোহতো পটিৰিজ্ঝনঞাণং. ইমিনা ধম্মেনাতি হেতুম্হি করণৰচনং. ইমস্স হি ধম্মস্স অধিগমহেতু অযং অরিযো অতীতানাগতে নযেনপি চতুসচ্চধম্মে অভিসম্বুজ্ঝতি. মগ্গঞাণমেৰ পন অতীতানাগতে নযনসদিসং কত্ৰা দস্সেতুং ‘‘মগ্গঞাণধম্মেন ৰা’’তি দুতিযৰিকপ্পো ৰুত্তো. এৰঞ্হি ‘‘অকালিক’’ন্তি সমত্থিতং হোতি.

ঞাণচক্খুনা দিট্ঠেনাতি ধম্মচক্খুভূতেন ঞাণচক্খুনা অসম্মোহপটিৰেধৰসেন পচ্চক্খতো দিট্ঠেন. পঞ্ঞায ৰিদিতেনাতি মগ্গপঞ্ঞায তথেৰ ৰিদিতেন. যস্মা তথা দিট্ঠং ৰিদিতং সব্বসো পত্তং মহাউপাযো হোতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘পরিযোগাল়্হেনা’’তি. দিট্ঠেনাতি ৰা দস্সনেন, ধম্মং পস্সিত্ৰা ঠিতেনাতি অত্থো. ৰিদিতেনাতি চত্তারি সচ্চানি ৰিদিত্ৰা পাকটানি কত্ৰা ঠিতেন. অকালিকেনাতি ন কালন্তরৰিপাকদাযিনা. পত্তেনাতি চত্তারি সচ্চানি পত্ৰা ঠিতত্তা ধম্মং পত্তেন. পরিযোগাল়্হেনাতি চতুসচ্চধম্মে পরিযোগাহিত্ৰা ঠিতেন. অতীতানাগতে নযং নেতীতি অতীতে চ অনাগতে চ নযং নেতি হরতি পেসেতি. ইদং পন পচ্চৰেক্খণঞাণস্স কিচ্চং, সত্থারা পন মগ্গঞাণং অতীতানাগতে নযনসদিসং কতং তংমূলকত্তা. অতীতমগ্গস্স হি পচ্চৰেক্খণং নাম হোতি, তস্মা মগ্গঞাণং নযনসদিসং কতং নাম হোতি, পচ্চৰেক্খণঞাণেন পন নযং নেতি. তেনাহ ‘‘এত্থ চা’’তিআদি. যথা পন তেন নযং নেতি. তং আকারং দস্সেতুং ‘‘যে খো কেচী’’তিআদি ৰুত্তং. এত্থ চ নযনুপ্পাদনং নযঞাণস্সেৰ পৰত্তিৰিসেসো. তেন ৰুত্তং ‘‘পচ্চৰেক্খণঞাণস্স কিচ্চ’’ন্তি. কিঞ্চাপি ‘‘ইমিনাতি মগ্গঞাণধম্মেন ৰা’’তি ৰুত্তং, দুৰিধং পন মগ্গফলঞাণং সম্মসনঞাণপচ্চৰেক্খণায মূলকারণং, ন নযনস্সাতি দুৰিধেন ঞাণধম্মেনাতি ন ন যুজ্জতি. তথা চতুসচ্চধম্মস্স ঞাতত্তা মগ্গফলসঙ্খাতস্স ৰা ধম্মস্স সচ্চপটিৰেধসম্পযোগং গতত্তা ‘‘নযনং হোতূ’’তি তেন ‘‘ইমিনা ধম্মেনা’’তি ঞাণস্স ৰিসযভাৰেন ঞাণসম্পযোগেন তদঞাতেনাতি চ অত্থো ন ন যুজ্জতি. অনুঅযেতি ধম্মঞাণস্স অনুরূপৰসেন অযে বুজ্ঝনঞাণে দিট্ঠানং অদিট্ঠানযনতো অদিট্ঠস্স দিট্ঠতায ঞাপনতো চ. তেনাহ ‘‘ধম্মঞাণস্স অনুগমনে ঞাণ’’ন্তি. খীণাসৰস্স সেক্খভূমি নাম অগ্গমগ্গক্খণো. কস্মা পনেতং এৰং ৰুত্তন্তি চে? ‘‘এৰং জরামরণং পজানাতী’’তিআদিনা ৰত্তমানৰসেন দেসনায পৰত্তত্তা.

ঞাণৰত্থুসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.