১. নন্দনসুত্তৰণ্ণনা

১১. ‘‘তত্র ভগৰা’’তি ৰুত্তে ন তথা ব্যঞ্জনানং সিলিট্ঠতা, যথা ‘‘তত্র খো ভগৰা’’তি ৰুত্তেতি আহ ‘‘ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতাৰসেনা’’তি. পরিসজেট্ঠকেতি পরিসায জেট্ঠকে, যে তস্সা দেসনায ৰিসেসতো ভাজনভূতা. পরিসজেট্ঠকে ভিক্খূতি চতুপরিসজেট্ঠকে ভিক্খূ. চতুন্নং হি পরিসানং জেট্ঠা ভিক্খুপরিসা পঠমুপ্পন্নত্তা. আমন্তেসীতি সম্বোধেসি, সম্বোধনঞ্চ জানাপনন্তি আহ ‘‘জানাপেসী’’তি. ভদন্তেতি গরুগারৰসপ্পতিস্সৰৰচনমেতং, অত্থতো পন ভদন্তেতি ভদ্দং তৰ হোতু অত্তনো নিট্ঠানপরিযোসানত্তা পরেসঞ্চ সন্ততাৰহত্তা. ভগৰতো পচ্চস্সোসুন্তি এত্থ ভগৰতোতি সামিৰচনং আমন্তনমেৰ সম্বন্ধিঅত্থপদং অপেক্খতীতি অধিপ্পাযেনাহ ‘‘ভগৰতো ৰচনং পতিঅস্সোসু’’ন্তি. ভগৰতোতি পন ইদং পতিস্সৰনসম্বন্ধেন সম্পদানৰচনং যথা ‘‘দেৰদত্তস্স পটিস্সুণাতী’’তি. যং পনেত্থ ৰত্তব্বং, তং নিদানৰগ্গস্স আদিসুত্তৰণ্ণনাযং আগমিস্সতি.

তাৰতিংসকাযোতি তাৰতিংসসঞ্ঞিতো দেৰনিকাযো. দুতিযদেৰলোকোতি ছসু কামলোকেসু দুতিযো দেৰলোকো. তেত্তিংস জনা সহপুঞ্ঞকারিনো তত্থ উপ্পন্না, তংসহচরিতট্ঠানং তাৰতিংসং, তন্নিৰাসিনোপি তাৰতিংসনামকা সহচরণঞাযেনাতি আহ ‘‘মঘেন মাণৰেনা’’তিআদি. অযং পন কেচিৰাদো ব্যাপন্নো হোতীতি তং অরোচেন্তেন ‘‘ৰদন্তী’’তি ৰুত্তং. ব্যাপন্নতং দস্সেন্তো ‘‘যস্মা পনা’’তিআদিমাহ. তথা হি ৰক্খতি ‘‘এৰং হি নিদ্দোসং পদং হোতী’’তি. নামপণ্ণত্তিযেৰাতি অত্থনিরপেক্খত্তা নিরুল়্হসমঞ্ঞা এৰ.

তং ৰনন্তি তং উপৰনং. পৰিট্ঠে পৰিট্ঠে দুক্খপ্পত্তেপি অত্তনো সম্পত্তিযা নন্দযতি, পগেৰ অদুক্খপ্পত্তেতি দস্সেতুং ‘‘পঞ্চসু হী’’তিআদি ৰুত্তং. পৰেসিতানন্তি পকোট্ঠৰারেন পৰেসিতানম্পীতি অধিপ্পাযো. চৰনকালেযেৰ থোকং দিস্সমানৰিকারা হুত্ৰা চৰন্তি, তে সন্ধায ‘‘হিমপিণ্ডো ৰিয ৰিলীযন্তী’’তি ৰুত্তং. যে পন অদিস্সমানৰিকারা সহসা অন্তরধাযন্তি, তে সন্ধায ‘‘দীপসিখা ৰিয ৰিজ্ঝাযন্তী’’তি ৰুত্তন্তি ৰদন্তি. নন্দযতি পকতিযা সোমনস্সিতং দোমনস্সিতঞ্চ. নন্দনেতি এৰংঅন্ৰত্থনামকে উয্যানে. পরিৰুতাতি ‘‘দেৰতা’’তি ৰচনং উপাদায ইত্থিলিঙ্গৰসেন ৰুত্তং. দেৰপুত্তো হি সো.

দিৰি ভৰত্তা দিব্বাতি আহ ‘‘দেৰলোকে নিব্বত্তেহী’’তি. কামেতব্বতায কামবন্ধনেহি, তথা অঞ্ঞমঞ্ঞং অসংকিণ্ণসভাৰতায কামকোট্ঠাসেহি. উপেতাতি উপগতা সমন্নাগতা. পরিচারযমানাতি পরিরমমানা. ইদঞ্হি পদং অপেক্খিত্ৰা ‘‘কামগুণেহী’’তি কত্তরি করণৰচনং, পুরিমানি অপেক্খিত্ৰা সহযোগে. রমমানা চরন্তীতি কত্ৰা ৰুত্তং ‘‘রমমানা’’তি. পরিচারযমানাতি ৰা পরিতো সমন্ততো চারযমানাতি অত্থোতি আহ ‘‘ইন্দ্রিযানি সঞ্চারযমানা’’তি. পঠমনযে হি অনুভৰনত্থো পরিচরণসদ্দো, দুতিযনযে পরিৰত্তনত্থো. সো পনাতি ‘‘তাযং ৰেলায’’ন্তি ৰুত্তকালো. অধুনাতি সম্পতি. সো ৰিচরীতি সম্বন্ধো. কামগুণেহীতি হেতুম্হি করণৰচনং. ওৰুতোতি যথা তং ন ঞাযতি, এৰং পিহিতচিত্তো. নিৰুতো পরিযোনদ্ধোতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. তেনাহ ‘‘লোকাভিভূতো’’তি. আসভিন্তি সেট্ঠং ‘‘অগ্গোহমস্মি লোকস্সা’’তিআদিনা (দী. নি. ২.৩১; ম. নি. ৩.২০৭) ভাসন্তো বোধিসত্তো ৰিয.

কেৰলং দস্সনং কিমত্থিযন্তি আহ – ‘‘যে…পে… ৰসেনা’’তি, তস্মিং নন্দনৰনে অৰট্ঠিতকামভাগানুভৰনৰসেনাতি অত্থো. নরদেৰানন্তি পুরিসভূতদেৰতানং. তেনাহ ‘‘দেৰপুরিসান’’ন্তি. অপ্পকং অধিকং ঊনং ৰা গণনূপগং নাম ন হোতীতি ‘‘তিক্খত্তুং দসন্ন’’ন্তি ৰুত্তং. ‘‘তেত্তিংসান’’ন্তি হি ৰত্তব্বে অযং রুল়্হী. পরিৰারসঙ্খাতেন, ন কিত্তিসঙ্খাতেনাতি অধিপ্পাযো. সীলাচারাদিগুণনেমিত্তিকা হি কিত্তি. ‘‘তাৰতিংসা দেৰা দীঘাযুকা ৰণ্ণৰন্তো সুখবহুলা’’তি এৰমাদিৰচনেন যসে ইচ্ছিতে অৰিসেসেত্ৰাৰ ‘‘যসেন সম্পন্নান’’ন্তি সক্কা ৰত্তুং.

অরিযসাৰিকাতি সোতাপন্না. ‘‘সকদাগামিনী’’তি কেচি. অধিপ্পাযং ৰিৰট্টেত্ৰাতি যথা ত্ৰং অন্ধবালে মঞ্ঞসি, ধম্মসভাৰো এৰং ন হোতীতি তস্সা দেৰতায অধিপ্পাযং ৰিপরিৰত্তেত্ৰা. একন্ততো সুখং নাম নিব্বানমেৰ. কামা হি দুক্খা ৰিপরিণামধম্মাতি ইমিনা অধিপ্পাযেন তস্সা অধিপ্পাযং পটিক্খিপিত্ৰা. কামং চতুত্থভূমকাপি সঙ্খারা অনিচ্চা এৰ, তে পন সম্মসনূপগা ন হোন্তীতি তেভূমকগ্গহণং সম্মসনযোগ্গেন. হুত্ৰাতি পুব্বে অৰিজ্জমানা পচ্চযসমৰাযেন ভৰিত্ৰা উপ্পজ্জিত্ৰা. এতেন নেসং ভাৰভাগো দস্সিতো. অভাৰত্থেনাতি সরসনিরোধভূতেন ৰিদ্ধংসনভাৰেন.

অনিচ্চা অদ্ধুৰা, ততো এৰ ‘‘ময্হং ইমে সুখা’’তি ৰা ন ইচ্চাতি অনিচ্চা. উপ্পাদৰযসভাৰাতি খণে খণে উপ্পজ্জননিরুজ্ঝনসভাৰা. তেনাহ ‘‘উপ্প…পে… ৰেৰচন’’ন্তি. পুরিমস্স ৰা পচ্ছিমং কারণৰেৰচনন্তি আহ ‘‘যস্মা ৰা’’তিআদি. তদনন্তরাতি তেসং উপ্পাদৰযানং অন্তরে. ৰেমজ্ঝট্ঠানন্তি ঠিতিক্খণং ৰদতি. যে পন ‘‘সঙ্খারানং ঠিতি নত্থী’’তি ৰদন্তি, তেসং তং মিচ্ছা. যথা হি তস্সেৰ ধম্মস্স উপ্পাদাৰত্থায ভিন্না ভঙ্গাৰত্থা ইচ্ছিতা, অঞ্ঞথা অঞ্ঞং উপ্পজ্জতি, অঞ্ঞং নিরুজ্ঝতীতি আপজ্জতি, এৰং উপ্পন্নস্স ভঙ্গাভিমুখাৰত্থা ইচ্ছিতব্বা, সাৰ ঠিতিক্খণো. ন হি উপ্পজ্জমানো ভিজ্জতীতি সক্কা ৰিঞ্ঞাতুন্তি. ৰূপসমসঙ্খাতন্তি অচ্চন্তং ৰূপসমসঙ্খাতং নিব্বানমেৰ সুখং, ন তযা অধিপ্পেতা কামাতি অধিপ্পাযো.

নন্দনসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.