৬. সেনাসনক্খন্ধকং
ৰিহারানুজাননকথা
২৯৪. সেনাসনক্খন্ধকে অপঞ্ঞত্তং হোতীতি এত্থ ন ঞপধাতু হোতি, অপিচ ঞাধাতুযেৰ, সো চ খো অনুজাননত্থোতি আহ ‘‘অননুঞ্ঞাতং হোতী’’তি. ইমিনা ঞাধাতুস্স অৰবোধনাদযো অত্থে নিৰত্তেতি, অনুজাননত্থংযেৰ দস্সেতি. অড্ঢযোগাদীনং ৰিসুং গহিতত্তা ৰিহারসদ্দেন পারিসেসতো অৰসেসাৰাসোৰ গহেতব্বোতি আহ ‘‘অড্ঢযোগাদিমুত্তকো অৰসেসাৰাসো’’তি. সুৰণ্ণৰঙ্কগেহন্তি সুৰণ্ণৰঙ্কছদনেন ছাদিতং গেহং. ইট্ঠকাগুহাতি ইট্ঠকায কতা গুহা. এসেৰ নযো সেসেসুপি. আগতস্স চ অনাগতস্স চাতি এত্থ চসদ্দেন দ্ৰন্দৰাক্যং দস্সেতি. আগচ্ছতীতি আগতো, ন আগতো অনাগতো, সঙ্ঘো. আগতো চ অনাগতো চ আগতানাগতো, সমাহারদ্ৰন্দো পুংলিঙ্গো, তস্স. ‘‘অপ্পটিহতচারস্সা’’তি ইমিনা চতূসু দিসাসু অপ্পটিহতচারো চাতুদ্দিসোতি ৰচনত্থং দস্সেতি.
২৯৫. অনুমোদনগাথাসু এৰং ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বোতি যোজনা. উতুৰিসভাগৰসেনাতি সীতউণ্হানং উতূনং ৰিসভাগৰসেন. সংফুসিতকৰাতোতি সহ উদকবিন্দুনা আগতো ৰাতো. এত্থ হি সংসদ্দো সহত্থো, ফুসিতসদ্দো উদকবিন্দুৰাচকো. উজুকমেঘৰুট্ঠিযো এৰাতি ৰাতেন অপহরিতত্তা উজুকং পতিতা মেঘৰুট্ঠিযো এৰ. পাল়িযং ততোতি এত্থ তোপচ্চযো পচ্চত্তত্থে ৰত্ততি. সো ৰিহারোতি হি অত্থো. ৰাল়মিগানি চাতি ৰাল়মিগে চ. লিঙ্গৰিপল্লাসো হেস. এতানি সব্বানীতি ‘‘সীত’’ন্তিআদীনি সব্বানি সত্ত পদানি. যোজেতব্বানীতি সো ৰিহারো সীতং পটিহনতি…পে… ৰুট্ঠিযো পটিহনতীতি যোজেতব্বানীতি অত্থো.
‘‘ৰিহারেনা’’তি ইমিনা পাল়িযং ততোতি এত্থ তোপচ্চযো কত্তুত্থে হোতীতি দস্সেতি, তেন ৰিহারেনাতি অত্থো. পটিহঞ্ঞতীতি পটিহনীযতি. সুখত্থন্তি এত্থ উত্তরপদলোপোতি আহ ‘‘সুখৰিহারত্থ’’ন্তি. ‘‘লেণত্থঞ্চ সুখত্থঞ্চা’’তি পদদ্ৰযং ‘‘হোতী’’তি পাঠসেসেন যোজেতব্বং. ৰিহারদানং লেণত্থঞ্চ সুখত্থঞ্চ হোতীতি হি অত্থো. ইদন্তি অযং অধিপ্পাযো. ৰুত্তন্তি ৰুত্তো. ৰিহারদানং সুখত্থঞ্চ হোতীতি যোজনা. ঝাযিতুং ৰিপস্সিতুঞ্চ যং সুখং অত্থীতি সম্বন্ধো. তদত্থন্তি তস্স সুখস্স অত্থায. পরপদেনপীতি ‘‘ঝাযিতুঞ্চ ৰিপস্সিতু’’ন্তি পদদ্ৰযতো পরং ঠিতেন ‘‘ৰিহারদান’’ন্তি পদেনপি. ইধাতি ইমস্মিং ৰিহারে. ৰিহারদানন্তি ৰিহারস্স দানং, দাতব্বৰিহারং ৰা, ৰণ্ণিতন্তি সম্বন্ধো. ৰুত্তন্তি সংযুত্তনিকাযে ৰুত্তং. সাধকপাল়িযং যো উপস্সযং দদাতি, সো চ সব্বদদো সব্বেসং বলাদীনং দদো হোতীতি যোজনা. সো চাতি এত্থ চসদ্দো অৰধারণত্থো. সো এৰাতি হি অত্থো.
‘‘ৰিহারে’’তি ইমিনা ৰাসযেত্থাতি এত্থ এতসদ্দস্স ৰিসযং দস্সেতি. ৰাসযেতি ৰাসেয্য. তেসং অন্নঞ্চাতি এত্থ ‘‘তেস’’ন্তি পদং ‘‘অনুচ্ছৰিয’’ন্তি পাঠসেসেন যোজেতব্বন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘তেসং অনুচ্ছৰিয’’ন্তি. তত্থ অনুচ্ছৰিযং অন্নঞ্চ অনুচ্ছৰিযানি ৰত্থানি চাতি যোজনা. অথ ৰা তেসন্তি ভুম্মত্থে সম্পদানৰচনন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘তেসূ’’তি, ভিক্খূসূতি অত্থো. উজুভূতেসূতি এত্থ সম্পদানত্থে ভুম্মৰচনং কত্ৰা উজুভূতানং তেসং ভিক্খূনং দদেয্যাতি অত্থোপি যুজ্জতেৰ. ‘‘অকুটিলচিত্তেসূ’’তি ইমিনা ‘‘উজুভূতেসূ’’তি এত্থ উজুসদ্দস্স অকুটিলত্থঞ্চ ভূতসদ্দেন বাহিরত্থসমাসঞ্চ দস্সেতি. উজুভূতং চিত্তমেতেসন্তি উজুভূতাতি ৰচনত্থো কাতব্বো. নিদহেয্যাতি নিখণিত্ৰা ঠপেয্য. ‘‘ন চিত্তপসাদং ৰিরাধেত্ৰা’’তি ইমিনা ৰিপ্পসন্নেন চেতসাতি এত্থ এৰত্থফলং ৰা অঞ্ঞত্থাপোহনং ৰা দস্সেতি. হীতি ফলজোতকো. এৰং ৰিপ্পসন্নচিত্তস্স তস্স ৰিহারদাযকস্স তে ভিক্খূ ধম্মং দেসেন্তীতি যোজনা.
২৯৬. আৰিঞ্ছনছিদ্দন্তি অঙ্গুলিং অৰ পৰেসেত্ৰা অঞ্ছতি আকড্ঢতি এত্থ, এতেনাতি ৰা আৰিঞ্ছনং. অৰপুব্বো অছিধাতু, উপসগ্গঅকারস্স দীঘং কত্ৰা, ধাতুঅকারস্স চ ইকারং কত্ৰা ‘‘আৰিঞ্ছন’’ন্তি ৰুত্তং, তমেৰ ছিদ্দং আৰিঞ্ছনছিদ্দং. আৰিঞ্ছনরজ্জুন্তি কৰাটচ্ছিদ্দে অৰ পৰেসেত্ৰা অঞ্ছতি আকড্ঢতি ইমাযাতি আৰিঞ্ছনা, সাযেৰ রজ্জূতি আৰিঞ্ছনরজ্জু. কাচি রজ্জু ন ন ৰট্টতীতি যোজনা. অথ ৰা ন ৰট্টতি ন হোতি, ৰট্টতিযেৰাতি যোজনা. তীণি তালানীতি এত্থ তালসদ্দো কুঞ্চিকাপরিযাযোতি আহ ‘‘তিস্সো কুঞ্চিকাযো’’তি. ইমিনা তালসদ্দস্স রুক্খতূরিযৰিসেসে নিৰত্তেতি. যং যন্তি উপকরণং. তস্সাতি যন্তকস্স. ৰেদিকাৰাতপানন্তি ৰাতং পিৰতি অনেনাতি ৰাতপানং, ৰেদিকায কতং ৰাতপানং ৰেদিকাৰাতপানং. চক্কলিকন্তি এত্থ চক্কাকারেন অলতি পৰত্ততীতি চক্কলং, চোল়কপাদপুঞ্জনং. তেন বন্ধিতব্বন্তি চক্কলিকন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘চোল়কপাদপুঞ্জনং বন্ধিতু’’ন্তি. ‘‘ৰাতপানপ্পমাণেন ভিসিং কত্ৰা’’তি ইমিনা ৰাতপানপমাণেন কতা ভিসি ৰাতপানভিসীতি ৰচনত্থং দস্সেতি.
২৯৭. ‘‘উচ্চকম্পি আসন্দিক’’ন্তি ৰচনতো ৰট্টতীতি ৰেদিতব্বোতি সম্বন্ধো. একতোভাগেন দীঘপীঠং অট্ঠঙ্গুলপাদকমেৰ ৰট্টতীতি যোজনা. ততো অধিকং ন ৰট্টতীতি অধিপ্পাযো. পমাণাতিক্কন্তোপীতি পিসদ্দো পমাণযুত্তো পন পগেৰাতি দস্সেতি. সত্তঙ্গোতি তীসু দিসাসু অপস্সযো, চত্তারো পাদাতি সত্ত অঙ্গানি এতস্সাতি সত্তঙ্গো. অযম্পীতি পিসদ্দো আসন্দিকং অপেক্খতি. এল়কপাদপীঠং নাম ৰুচ্চতীতি সম্বন্ধো. এল়কস্স পাদো ৰিয পাদো এত্থাতি এল়কপাদং, তমেৰ পীঠং এল়কপাদপীঠং. আমলকৰণ্ণিকপীঠন্তি আমলকায ৰণ্ণো সণ্ঠানো আমলকৰণ্ণো, তেন যোজিতং আমলকৰণ্ণিকং, তদেৰ পীঠং আমলকৰণ্ণিকপীঠং. ‘‘আকারেনা’’তি ইমিনা ৰণ্ণসদ্দস্স সণ্ঠানত্থং দস্সেতি. ইমানীতি পীঠানি. এত্থাতি পীঠে. মুঞ্চপব্বজমযন্তি মুঞ্জেন চ পব্বজেন চ কতং.
মনুস্সানন্তি ৰড্ঢকীমনুস্সানং. ছৰিসংরক্খনত্থাযাতি ছৰিযা ৰিনাসনতো সুট্ঠু রক্খনত্থায. সিম্বলিরুক্খাদীনন্তিআদিসদ্দেন তূলনিব্বত্তকে সব্বরুক্খে সঙ্গণ্হাতি. খীরৰল্লিআদীনন্তিআদিসদ্দেন তূলনিব্বত্তকা সব্বা লতাযো সঙ্গণ্হাতি. পোটকীতিণাদীনন্তিআদিসদ্দেন তূলনিব্বত্তকা সব্বা তিণজাতিযো সঙ্গণ্হাতি. তীহীতি রুক্খলতাপোটকীহি. ননু ভূতগামানং অনেকত্তা এতেহি তীহি মুত্তো ভূতগামো অত্থি, কস্মা পন সব্বভূতগামা সঙ্গহিতা হোন্তীতি আহ ‘‘রুক্খৰল্লিতিণজাতিযো হী’’তিআদি. তত্থ হি যস্মা নত্থি, তস্মা সঙ্গহিতা হোন্তীতি যোজনা. তস্মাতি যস্মা নত্থি, তস্মা. সব্বম্পি এতং তূলন্তি যোজনা. বিব্বোহনে লোমম্পি ৰট্টতীতি সম্বন্ধো. লোমম্পীতি পিসদ্দেন তূলং অপেক্খতি. যংকিঞ্চি পুপ্ফন্তি সব্বং পুপ্ফং. পত্তং পাপুণিত্ৰা সুদ্ধং তমালপত্তমেৰ ন ৰট্টতি, অৰসেসং সব্বং পত্তং সুদ্ধম্পি ৰট্টতীতি অধিপ্পাযো. পঞ্চৰিধন্তি উণ্ণচোল়ৰাকতিণপণ্ণৰসেন পঞ্চপকারং.
‘‘উপড্ঢকাযপমাণানী’’তি ইমিনা অদ্ধকাযিকানীতি এত্থ অদ্ধস্স কাযস্স পমাণেন কতানি অদ্ধকাযিকানীতি অত্থং দস্সেতি. যেসু বিব্বোহনেসু কটিতো পট্ঠায যাৰ সীসং উপদহন্তি, তানি বিব্বোহনানি অদ্ধকাযিকানি নামাতি যোজনা. যস্সাতি বিব্বোহনস্স. ৰিত্থারতো মুট্ঠিরতনং হোতীতি সম্বন্ধো. ইমিনা যত্থ সহ গীৰায সকলং সীসং ঠপেতুং সক্কা, তস্স মুট্ঠিরতনং ৰিত্থারপমাণন্তি দস্সেতি. ‘‘তীসু কণ্ণেসু দ্ৰিন্নং কণ্ণান’’ন্তি ইদং বিব্বোহনস্স উভোসু অন্তেসু ঠপেতব্বচোল়পমাণং সন্ধায ৰুত্তং. ইদং পন বিব্বোহনস্স উভোসু অন্তেসু ঠপিতচোল়স্স কোটিযা কোটিং আহচ্চ দ্ৰিগুণং কতং তিকণ্ণং হোতি, তেসু তীসু কণ্ণেসু দ্ৰিন্নং কণ্ণানমন্তরং ৰিদত্থি চতুরঙ্গুলং হোতি, মজ্ঝট্ঠানং কোটিতো কোটিমাহচ্চ মুট্ঠিরতনং হোতি, ইদং পন বিব্বোহনং তিকণ্ণং হোতি. ৰট্টং ৰা চতুরস্সাদিং ৰা কত্ৰা সিব্বিতং যথা কোটিতো কোটি ৰিত্থারতো পুথুলট্ঠানং মুট্ঠিরতনং হোতি, এৰং সিব্বিতব্বং. ইতো অধিকং ন ৰট্টতি, ঊনং পন ৰট্টতিযেৰ. সীসূপধানন্তি সীসং উপদহন্তি ঠপেন্তি এত্থাতি সীসূপধানং. বিব্বোহনানীতি ৰিসেসেন, ৰিসেসং ৰা সুখং ৰহন্তীতি বিব্বোহনানি. উপরীতি বিব্বোহনানং উপরি. যানি পন কপ্পিযতূলানি সন্তীতি যোজনা. মহন্তম্পীতি পিসদ্দো খুদ্দকং পন পগেৰাতি দস্সেতি. ৰিনযধরউপতিস্সত্থেরো পন আহাতি সম্বন্ধো. ‘‘ৰিনযধর’’ ইতি পদেন ফুস্সদেৰত্থেরতো ৰিসেসং দস্সেতি. অকপ্পিযতূলং ৰাতি ভিসিযং অকপ্পিযতূলং ৰা. বিব্বোহনে হি অকপ্পিযতূলং নাম নত্থি.
পঞ্চভিসিযোতি এত্থ ৰাক্যভাৰঞ্চ অসমাহারদিগুভাৰঞ্চ পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘পঞ্চহি উণ্ণাদীহি পূরিতা ভিসিযো’’তি. ইমিনা পঞ্চহি উণ্ণাদীহি পূরিতা ভিসিযো পঞ্চভিসিযোতি ৰচনত্থং দস্সেতি. অত্থতো পন ৰাক্যম্পি অসমাহারদিগুপি যুজ্জতেৰ. কস্মা পঞ্চগণনা হোতীতি আহ ‘‘তূলগণনায হী’’তিআদি. হি যস্মা তূলগণনায এতাসং গণনা ৰুত্তা, তস্মা পঞ্চভিসিযো হোন্তীতি যোজনা. তত্থাতি উণ্ণাদীসু পঞ্চসু. উণ্ণগ্গহণেন গহিতন্তি সম্বন্ধো. কম্বলমেৰাতি উণ্ণামযং কম্বলমেৰ. উণ্ণায, উণ্ণং ৰা পক্খিপিত্ৰা কতা ভিসি উণ্ণাভিসি. এসেৰ নযো চোল়ভিসিআদীসু.
পমাণনিযমোতি এত্তকা পমাণাতি পমাণস্স নিযমো. মঞ্চে অত্থরিতব্বা ভিসি মঞ্চভিসি. এতাসন্তি মঞ্চভিসিআদীনং. যং এতং তূলন্তি যোজনা. সূরকেপীতি চম্মমযভিসিযম্পি. এতেনাতি কুরুন্দিযং ৰুত্তৰচনেন সিদ্ধং হোতীতি সম্বন্ধো.
মঞ্চভিসিন্তি মঞ্চে অত্থরিতব্বং ভিসিং. ‘‘অত্থরণত্থায সংহরন্তীতি যুজ্জতী’’তি ইমিনা ‘‘অত্থরন্তী’’তি এত্থ কারিযূপচারেন অত্থো গহেতব্বোতি দস্সেতি. অত্থরণায হি সংহরণং কারণং নাম, অত্থরণং কারিযং নাম. উপরীতি ভিসিছৰিযা উপরি. ফুসিতানীতি বিন্দূনি. ভিত্তিকম্মন্তি ভিত্তিযং নানাৰণ্ণেহি রাজিকরণং ৰিয কত্তব্বং কম্মং.
২৯৮. ‘‘ইক্কাস’’ন্তি নামং নিয্যাসসিলেসানং নামন্তি আহ ‘‘রুক্খনিয্যাসং ৰা সিলেসং ৰা’’তি. ‘‘কুণ্ডকমিস্সকমত্তিক’’ন্তি ইমিনা কুণ্ডকেন মিস্সকা মত্তিকা কুণ্ডকমত্তিকাতি ৰচনত্থং দস্সেতি. সাসপপিট্ঠন্তি সাসপচুণ্ণং. ‘‘বিন্দু বিন্দু হুত্ৰা’’তি ইমিনা অচ্চুস্সন্নং হোতীতি এত্থ কারণূপচারং দস্সেতি. অচ্চুস্সন্নঞ্হি কারণং হোতি, ‘‘বিন্দু বিন্দু হুত্ৰা’’তি ঠানং কারিযং হোতি. ‘‘পুঞ্জিতু’’ন্তি সোধেতুং. গণ্ডুপ্পাদগূথমত্তিকন্তি মহিলতায গূথমযং মত্তিকং. ইমিনা লণ্ডমত্তিকন্তি এত্থ লণ্ডসদ্দো গূথপরিযাযোতি দস্সেতি.
২৯৯. ন ভিক্খৰে পটিভানচিত্তন্তি এত্থ ‘‘ইত্থিরূপকং পুরিসরূপক’’ন্তি পাল়িযং ৰুত্তত্তা কিং ইত্থিপুরিসরূপমেৰ ন ৰট্টতীতি আহ ‘‘ন কেৰল’’ন্তিআদি. তিরচ্ছানরূপম্পি কাতুং ৰা ‘‘করোহী’’তি ৰত্তুং ৰা ন ৰট্টতীতি সম্বন্ধো. দ্ৰারপালন্তি দ্ৰারপালরূপং. পসাদনীযানীতি পসাদেতব্বানি, পসাদেতুং অরহানীতি অত্থো.
৩০০. একঙ্গণাতি অৰিহারট্ঠানেন সমানভূমিভাগা. মুণ্ডচ্ছেদনগব্ভোতি মুণ্ডেন ছাদেতব্বো গব্ভো.
তত্থাতি ৰিজ্ঝিতব্বরুক্খে. ‘‘কত’’ন্তি ইমিনা কুলঙ্কপাদকন্তি এত্থ ণিকপচ্চযস্স অত্থং দস্সেতি. তং আহরিমং ভিত্তিপাদং পতিট্ঠাপেতুন্তি সম্বন্ধো. ৰস্সপরিত্তাণত্থন্তি ৰস্সোদকপরিত্তাণত্থং. ‘‘মদ্দিতমত্তিক’’ন্তি ইমিনা উদ্দসুধন্তি এত্থ সুধাসদ্দস্স লেপনসুধং দস্সেতি, ভোজনসুধং নিৰত্তেতি.
পমুখন্তি ৰিহারস্স পমুখং. যন্তি পদেসং, হনন্তীতি সম্বন্ধো. তস্স কতপদেসস্সাতি যোজনা. ‘‘পঘান’’ন্তিপি ৰুচ্চতীতি দীঘৰসেন ‘‘পঘান’’ন্তিপি ৰুচ্চতি. ইমিনা পুরিমপাঠে রস্সভাৰং দীপেতি. ‘‘পকুট্ট’’ন্তিপি পাঠোতি সসংযোগৰসেন ‘‘পকুট্ট’’ন্তিপি পাঠো. ইমিনা পুরিমপাঠে নিসংযোগভাৰং দস্সেতি. ৰংসন্তি ৰেল়ুং. ততোতি ৰংসতো. ‘‘ওসারেত্ৰা কত’’ন্তি ইমিনা ওসারেত্ৰা কতং ওসারকন্তি ৰচনত্থং দস্সেতি. ‘‘ছদনপমুখ’’ন্তি ইমিনা ণিকপচ্চযস্স সরূপং দস্সেতি. চক্কলযুত্তোতি চক্কলেন যুত্তো.
৩০১. পানীযদানভাজনন্তি পানীযং দেতি অনেনাতি পানীযদানং, তমেৰ ভাজনং পানীযদানভাজনং. ‘‘উল়ুঙ্কো চ থালকঞ্চা’’তি ইমিনা দ্ৰে পানীযসঙ্খস্স অনুলোমানীতি যোজনা.
৩০৩. দ্ৰারথকনকন্তি দ্ৰারং থকেতি অনেনাতি দ্ৰারথকনকং. গামদ্ৰারেসু দ্ৰারথকনকং ৰিয চক্কলযুত্তং দ্ৰারথকনকন্তি যোজনা.
৩০৫. অস্সতরিরথাতি অস্সানং ৰিসেসেন, অতিসযেন ৰাতি অস্সতরো, অথ ৰা পকতিঅস্সে তরতি অতিক্কমতীতি অস্সতরো, সো এতেসু রথেসু যুজ্জিতব্বোতি অস্সতরী, তেযেৰ রথাতি অস্সতরিরথাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অস্সতরযুত্তা রথা অস্সতরিরথা’’তি. তত্থ ‘‘অস্সতরযুত্তা’’তি ইমিনা ‘‘অস্সতরী’’তি পদস্স অস্সত্থিতদ্ধিতং দস্সেতি. আমুত্তমণিকুণ্ডলাতি পদস্স ‘‘সতং কঞ্ঞা সহস্সানী’’তি পদেন সম্বন্ধিতব্বত্তা ৰুত্তং ‘‘আমুত্তমণিকুণ্ডলানী’’তি. ইমিনা নিকারস্স আকারো হোতীতি দস্সেতি. কণ্ণেসু আমুত্তং মণিকুণ্ডলং এতাসন্তি আমুত্তমণিকুণ্ডলা কঞ্ঞাযো.
খন্ধপরিনিব্বানেন পরিনিব্বুতোতি অত্থং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘কিলেসপরিনিব্বানেন পরিনিব্বুতো’’তি. সীতিভূতোতি এত্থ কিলেসাতপানং অভাৰেনেৰ সীতিভূতো, ন অঞ্ঞেসন্তি আহ ‘‘কিলেসাতপাভাৰেনা’’তি. ‘‘কিলেসূপধিঅভাৰেনা’’তি ইমিনা নিরুপধীতি এত্থ খন্ধূপধিঅভিসঙ্খারূপধিঅভাৰেনাতি অত্থং পটিক্খিপতি.
আসত্তিযোতি এত্থ পুনপ্পুনং ৰিসযেসু, ভৰেসু ৰা সঞ্জন্তীতি আসত্তিযোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘রূপাদীসূ’’তিআদি. পত্থনাযোতি তণ্হাযো. ইমিনা আসত্তীনং সরূপং দস্সেতি. ‘‘ছিন্দিত্ৰা’’তি ইমিনা ছেত্ৰাতি এত্থ ছেধাতুযা ছেদনত্থং দস্সেতি. ৰিনেয্যহদযে দরন্তি এত্থ ‘‘ৰিনেয্যা’’তি পদস্স ত্ৰাপচ্চযন্তভাৰঞ্চ হদযসদ্দস্স চিত্তৰাচকভাৰঞ্চ দরথসরূপঞ্চ দস্সেন্তো আহ ‘‘চিত্তে কিলেসদরথং ৰিনেত্ৰা’’তি. তত্থ ‘‘চিত্তে’’তি ইমিনা হদযসদ্দস্সত্থং দস্সেতি, ‘‘কিলেস’’ ইতি পদেন দরথসরূপং, ‘‘ৰিনেত্ৰা’’তি ইমিনা ত্ৰাপচ্চযন্তভাৰং দস্সেতি. ৰযকরণন্তি পরিব্বযমূলং. তঞ্হি ৰযং করিযতি অনেনাতি ৰযকরণন্তি ৰুচ্চতি. ইমিনা ৰযস্স করণং ৰযাযিকং, করণত্থে আযিকপচ্চযো, ৰযাযিকমেৰ ৰেয্যাযিকন্তি অত্থং দস্সেতি.
৩০৭. আদেয্যৰাচোতি এত্থ আদিযিতব্বাতি আদেয্যা, সা ৰাচা এতস্সাতি আদেয্যৰাচোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘তস্স ৰচন’’ন্তিআদি. তত্থ তস্সাতি অনাথপিণ্ডিকস্স. সধনাতি সংৰিজ্জমান ধনা, অত্তনো ৰা ধনৰন্তো. মন্দধনাতি অপ্পধনা. অদাসীতি অনাথপিণ্ডিকো অদাসি. ইতীতি এৰং, দত্ৰা কত্ৰাতি সম্বন্ধো. সোতি অনাথপিণ্ডিকো, অগমাসীতি সম্বন্ধো.
কহাপণে সন্থরীতি সম্বন্ধো. কোটিযা করণভূতায, আধারভূতায ৰা. পটিপাতেত্ৰাতি পটিহনাপেত্ৰা. তত্থ তস্মিং ঠানে যে রুক্খা ৰা যা পোক্খরণিযো ৰা তিট্ঠন্তীতি যোজনা. তেসন্তি তাসং রুক্খপোক্খরণীনং. সামঞ্ঞঞ্হি অপেক্খিত্ৰা পুল্লিঙ্গৰসেন ৰুত্তং. পরিক্খেপপমাণন্তি পরিণাহস্স পমাণং. অস্সাতি অনাথপিণ্ডিকস্স.
এৰং বহুধনং চজন্তস্সাপি গহপতিনোতি যোজনা. কোট্ঠকং মাপেসীতি এত্থ অঞ্ঞে কোট্ঠকে পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘দ্ৰারকোট্ঠকপাসাদ’’ন্তি.
ৰিহারাদযোতি এত্থ আদিসদ্দেন পাল়িযং আগতে পরিৰেণাদযো চুদ্দস উপকরণে সঙ্গণ্হাতি. অম্হাকং ভগৰতো ৰিহারকারাপনপসঙ্গেন সত্তন্নম্পি বুদ্ধানং ৰিহারকারাপনং দস্সেন্তো আহ ‘‘ৰিপস্সিস্সা’’তিআদি. তত্থ ৰিপস্সিস্স ভগৰতো ৰিহারং (দী. নি. অট্ঠ. ২.১২) কারাপেসীতি সম্বন্ধো. তিগাৰুতপ্পমাণং ভূমিং সুৰণ্ণযট্ঠিসন্থরেন কিণিত্ৰা ৰিহারং কারাপেসীতি যোজনা. এসেৰ নযো পরতোপি. অট্ঠকরীসপ্পমাণা ভূমি উসভেন দসউসভপ্পমাণা যট্ঠিযা দ্ৰিসতযট্ঠিপ্পমাণা হোতীতি দট্ঠব্বং. ‘‘এৰং অনুপুব্বেন পরিহাযন্তী’’তি ৰত্ৰা সব্বজনং সংৰেজেন্তো আহ ‘‘সম্পত্তিযো হী’’তিআদি. তত্থ যস্মা সম্পত্তিযো পরিহাযন্তি, তস্মা অলমেৰ সব্বসম্পত্তীসু ৰিরজ্জিতুং, অলং এৰ সব্বসম্পত্তীহি ৰিমুচ্চিতুন্তি যোজনা. ‘‘সব্বসম্পত্তীসূ’’তি পদঞ্হি ‘‘ৰিমুচ্চিতু’’ন্তি পদেন ৰিভত্তিপরিণামং কত্ৰা সম্বন্ধিতব্বং.
৩০৮. খণ্ডফুল্লসদ্দানং অধিকরণভাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘খণ্ডন্তি ছিন্নোকাসো. ফুল্লন্তি ফলিতোকাসো’’তি. তত্থ ‘‘ছিন্নোকাসো’’তি ইমিনা খণ্ডতি ছিজ্জতি এত্থাতি খণ্ডন্তি ৰচনত্থং দস্সেতি. ‘‘ফলিতোকাসো’’তি ইমিনা ফুল্লতি ফলতি এত্থাতি ফুল্লন্তি ৰচনত্থং দস্সেতি. পটিসঙ্খরিস্সতীতি এত্থ পাটিসদ্দস্স পাকতিকত্থভাৰং, সঙ্খরিস্সতিসদ্দস্স চ করধাতুযা নিপ্ফন্নভাৰং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘পাকতিকং করিযতী’’তি.
৩১০. থেরোতি সারিপুত্তত্থেরো, আগচ্ছতীতি সম্বন্ধো. ইদন্তি গিলানপটিজগ্গনাদি. অস্সাতি থেরস্স. অগ্গাসনন্তিআদীসু অগ্গসদ্দো পঠমত্থোপি উত্তমত্থোপি যুজ্জতি. তেন ৰুত্তং ‘‘থেরাসন’’ন্তিআদি. অন্তরা সত্থীনন্তি এত্থ অন্তরাতি ভুম্মত্থে নিস্সক্কৰচনং. সত্থিসদ্দো চ ঊরুসঙ্খাতো পাদৰাচকোতি আহ ‘‘চতুন্নং পাদানং অন্তরে’’তি.
৩১৫. পতিট্ঠাপেসীতি এত্থ কং ৰযং কত্ৰা পতিট্ঠাপেসীতি আহ ‘‘অট্ঠারসকোটিপরিচ্চাগং কত্ৰা’’তি. এৰন্তিআদি নিগমনং.
আসনপ্পটিবাহনাদিকথা
৩১৬. ৰিপ্পকতভোজনেনাতি এত্থ ৰিপ্পকতসদ্দো অনিট্ঠিতপরিযাযোতি আহ ‘‘অনিট্ঠিতে ভোজনে’’তি. পকিরিযিত্থ, পকিরিযিস্সতে ৰা পকতং, ন পকতং ৰিপ্পকতন্তি ৰিগ্গহো কাতব্বো, অত্থতো পন ‘‘করিযমানো অনিট্ঠিতো’’তি ৰুত্তং হোতি. এত্থাতি ঠানে. অতিসমীপন্তি ভুঞ্জমানস্স ভিক্খুস্স অতিআসন্নং. তস্সাতি ভুঞ্জমানস্স ভিক্খুস্স. পিৰিত্ৰা ৰাতি যাগুং পিৰিত্ৰা ৰা. খাদিত্ৰা ৰাতি খজ্জকং খাদিত্ৰা ৰা. রিত্তহত্থম্পীতি তুচ্ছহত্থম্পি. পিসদ্দেন আমিসহত্থং পন পগেৰাতি দস্সেতি. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. সোতি রিত্তহত্থো ভিক্খু.
আপত্তিন্তি দুক্কটাপত্তিং. যন্তি ৰিপ্পকতভোজনং ভিক্খুং. সোতি পচ্ছা আগতো ভিক্খু. অযঞ্চ ভিক্খূতি ৰিপ্পকতভোজনো অযঞ্চ ভিক্খু. তেনাতি ৰিপ্পকতভোজনেন নৰকেন ৰা ৰুড্ঢতরেন ৰা ভিক্খুনা. কিং নৰকেন ৰুড্ঢতরং আণাপেতুং ৰট্টতীতি আহ ‘‘ৰুড্ঢতরং হী’’তিআদি. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. সোতি ৰুড্ঢতরো ভিক্খু. ততোতি উদকং আহরাপেতুং আণত্তিতো. যন্তি কম্মং.
যোতি ভিক্খু. ‘‘এৰরূপস্সা’’তি পদেন তস্স নিযমনং ৰেদিতব্বং. কাসস্স খেল়মল্লকং ঠপেতব্বং. ভগন্দরঅতিসারানং ৰচ্চকপালং ঠপেতব্বং. অঞ্ঞেসং অঞ্ঞানি ঠপেতব্বানি হোন্তি. তেন ৰুত্তং ‘‘খেল়…পে… হোন্তী’’তি. যস্মিংতি যস্মিং গিলানে. যোপি ভেসজ্জং করোতীতি সম্বন্ধো. লেসকপ্পেনাতি এত্থ লেসকপ্পসদ্দানং অত্থতো একত্তা ৰুত্তং ‘‘অপ্পকেন সীসাবাধাদিমত্তেনা’’তি. ভিক্খূ গণেত্ৰাতি এত্থ গণং ঞত্ৰাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘পরিচ্ছেদং ঞত্ৰা’’তি. তত্থ ‘‘পরিচ্ছেদ’’ন্তি ইমিনা গণসদ্দস্স অধিপ্পাযত্থং দস্সেতি. ‘‘ঞত্ৰা’’তি ইমিনা ইধাতুযা অত্থং দস্সেতি.
সেনাসনগ্গাহকথা
৩১৮. সেয্যাতি কাযপসারণসঙ্খাতং সযনকিরিযং পটিক্খিপিত্ৰা সেনাসনসঙ্খাতং সেয্যং দস্সেন্তো আহ ‘‘মঞ্চট্ঠানানী’’তি. ‘‘সেয্যাপরিচ্ছেদেনা’’তি ইমিনা সেয্যগ্ঘেনাতি এত্থ অগ্ঘসদ্দস্স পূজনত্থং পটিক্খিপিত্ৰা পরিচ্ছেদনত্থং দীপেতি. এত্থ চ অগ্ঘসদ্দস্স চতুত্থক্খরেন যুত্তভাৰো হেট্ঠা সমুচ্চযক্খন্ধকৰণ্ণনা (চূল়ৰ. অট্ঠ. ১০২) যোজনায ৰুত্তোযেৰ. কালন্তি সেয্যাপটিগ্গহণস্স কালং. গাহিযমানাতি গাহাপিযমানা. ‘‘অতিরেকানি অহেসু’’ন্তি ইমিনা উস্সারযিংসূতি এত্থ উদ্ধং সারযিংসু গচ্ছিংসু পৰত্তিংসূতি অত্থং দস্সেতি. অতিরেকানীতি চ ভিক্খুপরিচ্ছেদতো সেয্যাপরিচ্ছেদানি অতিরেকানি. অনুভাগন্তি এত্থ অনু পচ্ছা দাতব্বো ভাগো অনুভাগোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘পুন অপরম্পি ভাগং দাতু’’ন্তি. অতিমন্দেসূতিআদিৰচনেন কিঞ্চিমন্দেসু ভিক্খূসু একেকস্স ভিক্খুনো দ্ৰে তিস্সো সেয্যা দাতব্বা. যতো কিঞ্চিমন্দেসু ভিক্খূসু দ্ৰে তযো ৰিহারা দাতব্বাতি অত্থোপি গহেতব্বো. তত্থাতি ‘‘ন অকামা দাতব্বো’’তি ৰচনে. অনুভাগে গহিতেতি যোজনা. যেন অনুভাগো চ পঠমভাগো চ গহিতো, সো ভিক্খূতি যোজনা.
‘‘উপচারসীমতো বহী’’তি ইমিনা নিস্সীমেতি এত্থ সীমতো বহি নিক্খন্তং, নিসিন্নং ৰা নিস্সীমন্তি অত্থং দস্সেতি. উপচারসীমায আৰাসৰড্ঢনৰসেন অতিৰিত্থারত্তা ৰুত্তং ‘‘দূরে ঠিতস্সাপী’’তি. উতুকালেপীতি হেমন্তগিম্হকালেপি. তস্মিঞ্হি কালে সীতউণ্হউতু তিখিণো হোতি, তস্মা তস্সেৰ ৰিসেসেন উতুকালোতি নামং পাকটং হোতি. তেন ৰুত্তং ‘‘হেমন্তগিম্হকালেপী’’তি. পিসদ্দেন ৰস্সকালং অপেক্খতি. পুরিমৰস্সূপনাযিকদিৰসে গাহো পুরিমকো, পচ্ছিমৰস্সূপনাযিকদিৰসে গাহো পচ্ছিমকো.
অন্তরা দ্ৰীহি ৰস্সূপনাযিকদিৰসেহি মুত্তে কালে গাহো অন্তরামুত্তকো. একস্মিং ৰিহারেতি একিস্সং ৰিহারসীমাযং. সেনাসনসামিকাতি সেনাসনদাযকা, দেন্তীতি সম্বন্ধো. তন্তি সেনাসনং. আৰাসিকা ন ওলোকেন্তীতি সম্বন্ধো. এত্থাতি সেনাসনে. পলুজ্জন্তম্পীতি ৰিনস্সন্তম্পি. ভগৰা আহাতি সম্বন্ধো. তস্সাতি সেনাসনস্স. অপরজ্জূতি অপরস্মিং অহনি অপরজ্জু. গতাযাতি অতিক্কমিতায. পৰারণায গতায পৰারণদিৰসে অতিক্কমিতে সতি অপরজ্জু অন্তরামুত্তকো গাহেতব্বোতি যোজনা.
তন্তি অন্তরামুত্তকং. গাহেন্তেনাতি গাহাপেন্তেন. তেনাতি গণ্হন্তেন. অট্ঠমাসেতি চত্তারো হেমন্তমাসে, চত্তারো চ গিম্হমাসেতি অট্ঠমাসে. কদাচি পঞ্চ গিম্হমাসেতি নৰমাসে ৰা. খণ্ডং ৰাতি ছিন্নট্ঠানং ৰা. ফুল্লং ৰাতি ফলিতট্ঠানং ৰা. পটিসঙ্খরিতব্বন্তি পাকতিকং কাতব্বং. দিৰসং খেপেত্ৰাতি পরিৰেণে দিৰসং খেপেত্ৰা. তত্থাতি গহিতসেনাসনে. রত্তিন্দিৰন্তি রত্তি চ দিৰো চ রত্তিন্দিৰং, সমাহারদ্ৰন্দো, অচ্চন্তসংযোগে চেতং উপযোগৰচনং. ন লব্ভতীতি সঙ্ঘত্থেরেন ন লব্ভতি. ইদন্তি সেনাসনং.
অন্তরামুত্তকগাহেন অগহেতব্বসেনাসনং দস্সেন্তো আহ ‘‘যস্মিং পনা’’তিআদি. তেমাসচ্চযেন তেমাসচ্চযেনাতি তিণ্ণং মাসানং অতিক্কমেন তিণ্ণং মাসানং অতিক্কমেন. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. যস্মিং পনাতি সেনাসনে পন. সকিদেৰাতি একৰারমেৰ. অযন্তি এসা কথা.
তত্থাতি দুৰিধেসু সেনাসনগ্গাহেসু. উতুকালন্তি উতুকালে আগচ্ছন্তীতি সম্বন্ধো. তেসং তদাৰ দাতব্বন্তি সম্বন্ধো. অকালো নামাতি উট্ঠাপনস্স অকালো নাম নত্থি. একং ৰা মঞ্চট্ঠানং ৰা ঠপেতব্বন্তি যোজনা. একো ৰা থেরো আগচ্ছতীতি যোজনা. উব্ভণ্ডিকাতি উক্খিত্তভণ্ডিকা.
বহূসূতি তযো আদিং কত্ৰা বহূসু ভিক্খূসু. পহোতীতি একেকস্স ভিক্খুস্স পহোতি. তত্থাতি পরিৰেণে. তস্সেৰাতি পরিৰেণসামিকস্সেৰ. এৰং অপহোন্তেসূতি এৰং পরিৰেণগ্ঘেন অপহোন্তেসু. পাসাদগ্ঘেনাতি ৰিহারসঙ্খাতস্স পাসাদস্স পরিচ্ছেদেন. ওৰরকগ্ঘেনাতি গব্ভস্স পরিচ্ছেদেন. সেয্যগ্ঘেনাতি চতুপঞ্চহত্থপ্পমাণায সেয্যায পরিচ্ছেদেন. মঞ্চট্ঠানেনাতি দ্ৰিহত্থৰিত্থারস্স চতুহত্থআযামস্স মঞ্চস্স ঠানেন. একমঞ্চট্ঠানস্স দ্ৰিন্নং পীঠকানং ঠানত্তা ৰুত্তং ‘‘একপীঠকট্ঠানৰসেনা’’তি. ইদং নিসীদিতুং সক্কুণেয্যৰসেন ৰুত্তং. সচে ন সক্কা নিসীদিতুং, ন দাতব্বং. তেন ৰুত্তং ‘‘ভিক্খুনো পন ঠিতোকাসমত্তং ন গাহেতব্ব’’ন্তি. এতন্তি ঠিতোকাসমত্তং. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. একমঞ্চট্ঠানস্স তিণ্ণং জনানং একপীঠকট্ঠানভাৰেন অপহোন্তত্তা ৰুত্তং ‘‘একং মঞ্চট্ঠানং ৰা তিণ্ণং জনানং দাতব্ব’’ন্তি. হীতি সচ্চং. ‘‘সীতসমযে’’তি ইমিনা উণ্হসমযেপি সব্বদিৰসং অজ্ঝোকাসে ৰসিতুং ন সক্কাতি দীপেতি. পরিল়াহসমযে পন সক্কা সব্বরত্তিং অজ্ঝোকাসে ৰসিতুং. কিঞ্চাপি সক্কা, সীতুণ্হকালে পন ন দাতব্বত্তা পরিল়াহসমযেপি ন দাতব্বন্তি ৰেদিতব্বং. একমঞ্চট্ঠানে ৰা একপীঠকট্ঠানে ৰা তিণ্ণং জনানং নিসীদনাকারং দস্সেন্তো আহ ‘‘মহাথেরেনা’’তিআদি. তত্থ মহাথেরেন ৰত্তব্বন্তি সম্বন্ধো. নিদ্দাগরুকোতি নিদ্দায গরুকারকো. সীতং অনুদহতীতি সীতং মং পীল়েতি. তেনাতি মহাথেরেন. দুতিযত্থেরেনাপীতি পিসদ্দো মহাথেরং অপেক্খতি. ৰুত্তনযেনেৰাতি ‘‘উক্কাসিত্ৰা’’তিআদিনা ৰুত্তনযেনেৰ. এৰন্তিআদি নিগমনং. জম্বুদীপে পন একচ্চে ভিক্খূ গাহেন্তীতি সম্বন্ধো. কিঞ্চিদেৰ মঞ্চট্ঠানং ৰা পীঠট্ঠানং ৰাতি যোজনা. অযন্তিআদি পুরিমৰচনস্স নিগমনৰসেন পচ্ছিমৰচনস্স কথনত্থায ৰুত্তৰচনং.
ৰস্সাৰাসে সেনাসনগ্গাহো এৰং ৰেদিতব্বোতি যোজনা. আগন্তুকৰত্তন্তি আগন্তুকস্স ৰত্তং. অঞ্ঞত্থাতি অঞ্ঞস্মিং ঠানে. গন্ত্ৰা ৰসিতুকামেন আগন্তুকেনাতি যোজনা. ৰস্সূপনাযিকদিৰসমেৰাতি ৰস্সং উপগমনদিৰসেযেৰ. তত্থাতি অঞ্ঞং ঠানং. নগন্তব্বকারণং দস্সেন্তো আহ ‘‘ৰসনট্ঠানং ৰা হী’’তিআদি. হীতি যস্মা. তত্রাতি অঞ্ঞস্মিং ঠানে. তেনাতি সম্বাধঅসম্পজ্জনকারণা. তস্মাতি যস্মা ন ফাসুং ৰিহরেয্য, তস্মা. তং ৰিহারন্তি যস্মিং ৰসিতুকামো, তং ৰিহারং. তত্থাতি ৰিহারে, ৰসন্তো সুখং ৰসিস্সতীতি সম্বন্ধো. উদ্দেসত্থিকোতি উদ্দেসং অত্থিকো, উদ্দেসেন ৰা. কম্মট্ঠানসপ্পাযতন্তি কম্মট্ঠানেন, কম্মট্ঠানস্স ৰা সপ্পাযভাৰং.
তত্থাতি অঞ্ঞৰিহারং. গচ্ছন্তেন ঘট্টেতব্বোতি সম্বন্ধো. ঘট্টেতব্বাকারং দস্সেন্তো আহ ‘‘ন তত্থা’’তিআদি. তত্থ তত্থাতি সকট্ঠানে. কিং ন ৰত্তব্বাতি আহ ‘‘তুম্হে’’তিআদি. সলাকভত্তাদীনি ৰা যাগুখজ্জকাদীনি ৰা নত্থি ন ৰিজ্জন্তীতি যোজনা. উপোসথাগারস্স পরিক্খারোতি সম্বন্ধো. তুম্হাকং ৰিহারস্স ইদং তাল়ঞ্চেৰ ইমং সূচিঞ্চ সম্পটিচ্ছথাতি যোজনা. গমিযৰত্তন্তি গমিকানং ভিক্খূনং ৰত্তং. ‘‘দহরেহী’’তি পদং ‘‘উক্খিপাপেত্ৰা’’তি চ ‘‘গাহাপেত্ৰা’’তি চ পদদ্ৰযে কারিতকম্মং, ‘‘পত্তচীৰরভণ্ডিকাযো’’তি পদং ‘‘উক্খিপাপেত্ৰা’’তি পদে ধাতুকম্মং, ‘‘তেলনাল়িকত্তরদণ্ডাদীনী’’তি পদং ‘‘গাহাপেত্ৰা’’তি পদে ধাতুকম্মমেৰ. অত্তানং দস্সেন্তেনাতি অত্তানং মনুস্সানং পকাসেন্তেন. ৰিতক্কন্তি পচ্চযবাহুল্লিকৰিতক্কং. ‘‘সপরিৰার’’ন্তি পদং ‘‘গচ্ছন্তঞ্চা’’তি পদে কিরিযাৰিসেসনং. এৰঞ্হি সতি সপরিৰারং গচ্ছন্তঞ্চাতি সম্বন্ধো. ‘‘ন’’ন্তি পদে পন কারকৰিসেসনং. এৰঞ্হি সতি সপরিৰারং নং ভিক্খুন্তি সম্বন্ধো. ‘‘দিস্ৰা’’তি পদে চ কিরিযাৰিসেসনমেৰ. এৰঞ্হি সতি গচ্ছন্তঞ্চ নং ভিক্খুং সপরিৰারং দিস্ৰাতি সম্বন্ধো. মনুস্সা ৰদন্তীতি সম্বন্ধো. তেসূতি মনুস্সেসু. একো পণ্ডিতমনুস্সোতি সম্বন্ধো. অযং কালো ৰস্সূপনাযিককালো নামাতি যোজনা. যত্থাতি ঠানে. তস্সাতি একস্স পণ্ডিতমনুস্সস্স, ৰচনন্তি সম্বন্ধো. তে মনুস্সা যাচন্তীতি সম্বন্ধো. অঞ্ঞত্থাতি অঞ্ঞং ঠানং. মেজ্জন্তি অঞ্ঞমঞ্ঞং সিনেহন্তীতি মিত্তা. সুখদুক্খেসু অমা সহ ৰত্তন্তীতি অমচ্চা. মিত্তাযেৰ অমচ্চাতি মিত্তামচ্চা, তে. সম্মন্তযিত্ৰাতি সমং, সম্মা ৰা মন্তযিত্ৰা. ইধেৰাতি গামে এৰ, ৰিহারে এৰ ৰা. কস্মা সাদিতুং ৰট্টতি, ননু সব্বমেতং অকপ্পিযঞ্চ সাৰজ্জঞ্চাতি আহ ‘‘সব্বঞ্হেতং কপ্পিযঞ্চেৰ অনৰজ্জঞ্চা’’তি. হি যস্মা এতং সব্বং কপ্পিযঞ্চ অনৰজ্জঞ্চ, তস্মা সব্বং সাদিতুং ৰট্টতীতি যোজনা. কুরুন্দিযং পন ৰুত্তন্তি সম্বন্ধো. উভযম্পীতি মহাঅট্ঠকথাকুরুন্দীসু ৰুত্তৰচনৰসেন উভযম্পি এতং ৰচনন্তি সম্বন্ধো.
আৰাসিকৰত্তং ৰিত্থারেন্তো আহ ‘‘পটিকচ্চেৰ হী’’তিআদি. তত্থ পটিকচ্চেৰাতি আগন্তুকানং আগততো পঠমমেৰ. পধানঘরৰিহারমগ্গোতি পধানঘরমগ্গো চ ৰিহারমগ্গো চ. মুদ্দৰেদিকাযাতি চেতিযস্স হম্মিযৰেদিকায. কস্মা ইদম্পি সব্বং কাতব্বন্তি আহ ‘‘ৰস্সং ৰসিতুকামা হী’’তিআদি. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. ৰস্সং ৰসিতুকামা সুখং ৰসিস্সন্তীতি সম্বন্ধো. কতপরিকম্মেহি আৰাসিকেহীতি সম্বন্ধো. যতো কুলতো পকতিযা লব্ভতি, তস্মিং কুলে ৰস্সাৰাসিকং পুচ্ছিতব্বন্তি যোজনা. ন দিন্নপুব্বন্তি পুব্বে ন দিন্নং. হীতি যস্মা. উপদ্দুতাতি উপগন্ত্ৰা, ভুসং ৰা পীল়িতা. তত্থাতি মনুস্সেসু. যেতি মনুস্সা. ৰস্সাৰাসিকে গাহিতেতি ৰস্সাৰাসিকে সেনাসনে গাহাপিযমানে. গাহিতভিক্খূনন্তি গাহাপিতভিক্খূনং. ৰস্সাৰাসিকন্তি ৰস্সং আৰসন্তানং দাতব্বং চীৰরং. গাহণকালোতি গাহাপনকালো. উপকট্ঠোতি আসন্নো. ছাতকাদীহীতি আদিসদ্দেন রোগাদযো সঙ্গণ্হাতি. যন্তি চীৰরং. ততোতি চীৰরতো. তন্তি ৰচনং. তদনুরূপেনাতি তেসং মনুস্সানং ৰচনস্সানুরূপেন. তেসং তেসন্তি মনুস্সানং, ৰস্সাৰাসিকং চীৰরন্তি সম্বন্ধো.
যস্সাতি ভিক্খুনো. সোতি ভিক্খু. ইতি ৰদন্তীতি যোজনা. তন্তি চীৰরং. পটিক্কম্মাতি পটিক্কমিত্ৰা. ৰিহারতো অপসক্কিত্ৰাতি অত্থো. তত্রাতি গামে. উপনিক্খেপং ঠপেত্ৰাতি কপ্পিযৰত্থুং ৰা অকপ্পিযৰত্থুং ৰা আরামিকাদীনং হত্থে উপনিক্খেপং ঠপেত্ৰা. ৰিহারেতি ৰিহারস্স, ৰিহারে ৰস্সং ৰসন্তস্স ৰা. অপুচ্ছিত্ৰাপীতি পিসদ্দেন ‘‘পুচ্ছিত্ৰাপী’’তি অত্থং দস্সেতি. তেসন্তিকুলানং. ৰত্তন্তি জগ্গনাদিৰত্তং. তেসন্তি কুলানং. আগতঞ্চ তন্তি তং পংসুকূলিকং আগতঞ্চ ৰদন্তীতি সম্বন্ধো. তেনাতি পংসুকূলিকেন. দাতুং ন ইচ্ছন্তীতি সঙ্ঘস্স আচিক্খন্তেপি সঙ্ঘস্স দাতুং ন ইচ্ছন্তি. সভাগো ভিক্খূতি অত্তনা সভাগো ভিক্খু. এতন্তি ৰস্সাৰাসিকং. পংসুকূলিকস্স ন ৰট্টতি, কস্মা? গহপতিচীৰরত্তা. ইতীতিআদি নিগমনং. সদ্ধাদেয্যেতি সদ্ধায দাতব্বে ৰস্সাৰাসিকলাভৰিসযে.
তত্রুপ্পাদেতি তস্মিং ৰিহারে উপ্পজ্জনকলাভৰিসযে. ভণ্ডপটিচ্ছাদনন্তি পটিচ্ছাদনচীৰরভণ্ডং. চীৰরভণ্ডমেৰ হি যস্মা অনেন সরীরং পটিচ্ছাদিযতি, তস্মা ভণ্ডপটিচ্ছাদনন্তি ৰুচ্চতি. গাহেথাতি ভিক্খূহি গাহাপেথ. গাহেতব্বন্তি ভিক্খূহি গাহাপেতব্বং. ৰত্থু পনাতি সাটকতো অঞ্ঞং কপ্পিযং ৰা অকপ্পিযং ৰা ৰত্থু পন. কস্মা ৰট্টতিযেৰ, ননু অকপ্পিযৰত্থু ন ৰট্টতীতি আহ ‘‘কপ্পিযকারকানঞ্হি’’তিআদি. তত্থ হি যস্মা অনুঞ্ঞাতং, তস্মা ৰট্টতিযেৰাতি যোজনা. দিন্নৰত্থুতো উপ্পন্নন্তি সম্বন্ধো.
যন্তি ৰত্থু দিন্নন্তি সম্বন্ধো. এত্থাতি কপ্পিযকারকানং হত্থে দিন্নৰত্থূসু. তন্তি ৰত্থু উপনামেন্তেহীতি সম্বন্ধো. গরুভণ্ডং হোতি, গরুভণ্ডত্তা অঞ্ঞেসু পচ্চযেসু ন উপনামেতব্বন্তি অধিপ্পাযো. পুগ্গলৰসেনেৰাতি ‘‘ভিক্খূ চীৰরেন কিলমন্তি, এত্তকং নাম তণ্ডুলভাগং ভিক্খূনং চীৰরং কাতুং রুচ্চতি সঙ্ঘস্সা’’তিআদিনা পুগ্গলং পরামসিত্ৰা পুগ্গলৰসেনেৰ. সঙ্ঘৰসেনাতি ‘‘সঙ্ঘো চীৰরেন কিলমতী’’তিআদিনা সঙ্ঘৰসেন ন কাতব্বন্তি সম্বন্ধো. এৰং পুগ্গলৰসেন অপলোকনকম্মস্স অকত্তব্বতং দস্সেত্ৰা ইদানি ৰত্থুৰসেন তস্সেৰ অকত্তব্বতং দস্সেন্তো আহ ‘‘জাতরূপরজতৰসেনাপী’’তিআদি. কপ্পিযভণ্ডৰসেনাতি চীৰরতণ্ডুলেহি অৰসেসস্স কপ্পিযভণ্ডস্স ৰসেন. চীৰরতণ্ডুলানঞ্হি ৰিসুং গহিতত্তা ‘‘কপ্পিযভণ্ডৰসেনা’’তি এত্থ তেহি অৰসেসো কপ্পিযভণ্ডোৰ গহেতব্বো. তং পনাতি অপলোকনকম্মং পন. কত্তব্বাকারং দস্সেন্তো আহ ‘‘ইদানী’’তিআদি. সুভিক্খন্তি সমিদ্ধভিক্খং. সুলভপিণ্ডন্তি সুখেন লভপিণ্ডং. দ্ৰীহি পদেহি অঞ্ঞমঞ্ঞস্স কারণং দস্সেতি, সুভিক্খত্তা সুলভপিণ্ডং, সুলভপিণ্ডত্তা সুভিক্খন্তি ৰুত্তং হোতি.
এৰং চীৰরপচ্চযং সল্লক্খেত্ৰা সেনাসনং সল্লক্খেতব্বন্তি সম্বন্ধো. কালেতি গাহাপনস্স কালে. ৰুত্তন্তি মহাঅট্ঠকথায ৰুত্তং. কস্মা দ্ৰে সম্মন্নিতব্বা, ননু একম্পি সম্মন্নিতুং ৰট্টতীতি আহ ‘‘এৰঞ্হী’’তিআদি. তত্থ হি যস্মা গাহেস্সতি, তস্মা দ্ৰে সম্মন্নিতব্বাতি যোজনা. একেন হি সম্মুতিলদ্ধেন সক্কা পরং গাহাপেতুং, অত্তনা পন অত্তনো পাপেতুং ন সক্কা, তস্মা দ্ৰীসু সম্মতেসু নৰকো ৰুড্ঢস্স, ৰুড্ঢো চ নৰকস্সাতি উভো অঞ্ঞমঞ্ঞং গাহেস্সন্তীতি অধিপ্পাযো. সম্মন্নিতব্বাতি একতো সম্মন্নিতব্বা. অট্ঠপি সোল়সপীতি এত্থ পিসদ্দেন ততো অধিকম্পি একতো সম্মন্নিতুং ৰট্টতীতি দীপেতি. সত্তসতিকক্খন্ধকে উব্বাহিকসম্মুতিযং (চূল়ৰ. ৪৫৬) অট্ঠপি জনা একতোৰ সম্মতাতি ৰচনঞ্চেত্থ সাধকং. নিগ্গহকম্মমেৰ হি সঙ্ঘো সঙ্ঘস্স ন করোতীতি দট্ঠব্বং. তেসন্তি অট্ঠসোল়সজনানং, সম্মুতি ৰট্টতিযেৰাতি সম্বন্ধো. কিন্তি সল্লক্খেতব্বন্তি আহ ‘‘চেতিযঘর’’ন্তিআদি.
আসনঘরন্তি পটিমাঘরং. মগ্গপোক্খরণীনং সমীপে কতা সালাযো উপচারৰসেন ৰুচ্চন্তি ‘‘মগ্গো’’তি চ ‘‘পোক্খরণী’’তি চ. তা হি সালাযো উপচারসীমব্ভন্তরগতে গামাভিমুখমগ্গে চ অন্তোউপচারসীমাযং খণিতা যত্থ কত্থচি পোক্খরণিযো চ করীযন্তি, ইতি সল্লক্খেতব্বন্তি যোজনা. অসেনাসনং দস্সেত্ৰা সেনাসনং দস্সেন্তো আহ ‘‘ৰিহারো’’তিআদি. রুক্খমূলন্তি ছন্নকৰাটবদ্ধরুক্খমূলং. এসেৰ নযো ৰেল়ুগুম্বেপি. গাহেন্তেন চ গাহেতব্বানীতি সম্বন্ধো. সঙ্ঘিকোতি তত্রুপ্পাদো. তেসূতি দ্ৰীসু চীৰরপচ্চযেসু. যন্তি চীৰরপচ্চযং. তস্সাতি চীৰরপচ্চযস্স. ঠিতিকতোতি পবন্ধৰসেন ঠিতট্ঠানতো. ইতরোতি পঠমং গহিতচীৰরপচ্চযতো ইতরো.
অপ্পতাযাতি অপ্পভাৰতো, গাহিযমানেতি সম্বন্ধো. পরিৰেণগ্ঘেনাতি পরিৰেণপরিচ্ছেদেন. লভন্তীতি পরিৰেণসামিকা ভিক্খূ লভন্তি. তন্তি পরিৰেণং. ৰিজটেত্ৰাতি ৰিজটং কত্ৰা, দ্ৰে ৰা তযো ৰা কোট্ঠাসে কত্ৰাতি অত্থো. পক্খিপিত্ৰাতি ভাগকোট্ঠাসং পক্খিপিত্ৰা. ন এৰং কাতব্বন্তি যথা মহাসুমত্থেরো আহ, তথা ন কাতব্বন্তি অত্থো. অকাতব্বকারণং দস্সেন্তো আহ ‘‘মনুস্সা হী’’তিআদি. তত্থাতি পরিৰেণে, পৰিসিতব্বং ইতি আহাতি যোজনা. এত্থাতি এতস্মিং গাহণট্ঠানে. পটিক্কোসতীতি পটিসেধেতি. পটিক্কোসনাকারং দস্সেন্তো আহ ‘‘মা আৰুসো’’তিআদি. ইতি ৰুত্তং, ইতি পটিক্কোসতীতি যোজনা. একো হি ইতিসদ্দো লুত্তনিদ্দিট্ঠো. তস্সাতি মহাথেরস্স. সঙ্গহন্তি ভিক্খূনং সঙ্গহং. তন্তি মহাথেরং.
এৰং ৰত্তব্বন্তি এৰং ৰক্খমাননযেন ৰত্তব্বং. পচ্চযং ধারেথ, ইতি ৰত্তব্বন্তি যোজনা. পাপুণাতি আৰুসো ইতি ৰুত্তেতি যোজনা. ‘‘গহিতং হোতী’’তি ইমিনা ‘‘গণ্হথ, গণ্হামী’’তি পচ্চুপ্পন্নকালৰসেন ৰুত্তত্তা গহিতং হোতীতি দস্সেতি. অতীতঅনাগতকালৰসেন অগহিতভাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘সচে পনা’’তিআদি. সতুপ্পাদমত্তন্তি গহণে সতিযা উপ্পাদনমত্তং. এত্থাতি সেনাসনপচ্চযগহণট্ঠানে.
যোপীতি যম্পি. উপযোগত্থে চেতং পচ্চত্তৰচনং, যম্পি পচ্চযং ৰিস্সজ্জেতীতি যোজনা. পচ্চযন্তি চ চীৰরপচ্চযং. অযম্পীতি অযম্পি পচ্চযো. পিসদ্দো মহালাভপরিৰেণে পচ্চযং সম্পিণ্ডেতি. তস্মিংযেৰ পরিৰেণেতি তস্মিং পংসুকূলিকেন গহিতপরিৰেণে এৰ. অঞ্ঞস্সাতি পংসুকূলিকতো অঞ্ঞস্স ভিক্খুস্স. পংসুকূলিকো ‘‘অহং ৰসামী’’তি সেনাসনং জগ্গিস্সতি. ইতরো ‘‘অহং পচ্চযং গণ্হামী’’তি সেনাসনং জগ্গিস্সতীতি যোজনা. দ্ৰীহি কারণেহীতি ৰসনগহণৰসেন দ্ৰীহি কারণেহি. পংসুকূলিকে গণ্হন্তেতি সম্বন্ধো. ইধাতি সেনাসনে. তেনাতি পংসুকূলিকেন. হেট্ঠাতি সেনাসনস্স হেট্ঠা, ঠিতং অঞ্ঞং ভিক্খুন্তি সম্বন্ধো. তেনাতি পংসুকূলিকেন, কিঞ্চি ৰচনন্তি সম্বন্ধো. ৰুত্থৰস্সস্স পংসুকূলিকস্সাতি যোজনা. ৰট্টতীতি পংসুকূলিকস্স ৰট্টতি. তস্মিং সেনাসনেতি পংসুকূলিকেন গহিতসেনাসনে. যেসং পনাতি মনুস্সানং পন. তেসন্তি মনুস্সানং.
থূপং কত্ৰাতি চেতিযং কত্ৰা. তস্সাতি থূপস্স. তেন ভিক্খুনাতি ৰস্সাৰাসিকং গাহকভিক্খুনা. তন্তি ভোজনসালং. গাহেতুং ৰট্টতীতি সম্বন্ধো. সব্বমিদন্তি সব্বং ইদং ৰচনং.
পাটিপদঅরুণতোতি ৰস্সূপনাযিকদিৰসসঙ্খাতস্স পাটিপদস্স অরুণুগ্গমনতো. ৰিতক্কচারিকোতি ‘‘কত্থ নু খো ৰসিস্সামী’’তিআদিনা ৰিতক্কেন চরণে অনুযুত্তো. সেনাসনং যাচতীতি সেনাসনগ্গাহাপকং সেনাসনং যাচতি. গহিতন্তি সঙ্ঘেন গহিতং. যত্থাতি ঠানে. ৰস্সূপগতেহি ৰত্তব্বাতি সম্বন্ধো. পুনপ্পুনং, সমং ৰা চেতিযঙ্গণাদিং মুঞ্চন্তি সোধেন্তি ইমাহীতি সম্মুঞ্চনিযো. মুচিধাতু সোধনত্থে যুপচ্চযো করণত্থে হোতি. তালুজো পঠমক্খরো. সুলভা চে দণ্ডকা, একেকেন দ্ৰে তিস্সো যট্ঠিসম্মুঞ্চনিযো বন্ধিতব্বা. সুলভা চে সলাকা, ছপঞ্চমুট্ঠিসম্মুঞ্চনিযো বন্ধিতব্বাতি অত্থো. পঞ্চ পঞ্চ উক্কাতি অরঞ্ঞৰিহারেসু পরিস্সযৰিজাননত্থং পঞ্চ পঞ্চ অগ্গিউক্কা কোট্টেতব্বা ছিন্দিতব্বাতি অত্থো.
‘‘নিবদ্ধৰত্তং ঠপেত্ৰা’’তি এত্থ অকত্তব্বৰত্তং দস্সেন্তো আহ ‘‘ৰত্তং করোন্তেহি চা’’তিআদি. তত্থ ৰত্তং করোন্তেহি চ এৰরূপং অধম্মিকৰত্তং ন কাতব্বন্তি সম্বন্ধো. হি সচ্চং, সব্বেৰ এতে উদ্দেসাদযো পপঞ্চাতি যোজনা. পপঞ্চেন্তি সংসারে চিরং ঠপেন্তীতি পপঞ্চা. মূগব্বতন্তি মূগানং ৰতং, মূগেহি কত্তব্বং ৰা, মূগেন ৰিয ৰা অমূগেহি কত্তব্বং ৰতং. এৰং অকাতব্বৰত্তং দস্সেত্ৰা ইদানি কাতব্বৰত্তং দস্সেন্তো আহ ‘‘পরিযত্তিধম্মো নামা’’তিআদি. তিৰিধম্পীতি পরিযত্তিপটিপত্তিপটিৰেধৰসেন তিপ্পকারম্পি. অৰযৰপরিযত্তিধম্মোপি অৰযৰিপরিযত্তিধম্মং, অৰযৰিপরিযত্তিধম্মো ৰা অৰযৰপরিযত্তিধম্মং পতিট্ঠাপেতি, তস্মা পরিযত্তিধম্মো অত্তনাপি অত্তানং পতিট্ঠাপেসীতি ৰেদিতব্বং. উদ্দিসথাতি পরিযত্তিং উদ্দিসথ. সোধেত্ৰা…পে… উপসম্পাদেথাতি এত্থ সোধনং নাম সব্বেসং আচারকুলপুত্তানং উপপরিক্খনং. সোধেত্ৰা নিস্সযং দেথাতি এত্থ সোধনং নাম ভিক্খুসভাগতং উপপরিক্খনং. হীতি সচ্চং. কুলপুত্তোতি আচারকুলপুত্তো. যত্তকানি ধুতঙ্গানি সমাদিযিতুং সক্কোথাতি যোজনা. অন্তোৰস্সং নামেতন্তি ভুম্মত্থে উপযোগৰচনমেতং. এতস্মিং অন্তোৰস্সেতি হি অত্থো, ভৰিতব্বন্তিআদীসু সম্বন্ধিতব্বং. সকলদিৰসন্তি সকলদিৰসম্হি, অপ্পমত্তেহীতি সম্বন্ধো. একচারিকৰত্তন্তি এককেন চরিতব্বং ৰত্তং. ভস্সেতি ৰচনে. দসৰত্থুককথন্তি অপ্পিচ্ছতাদিদসৰত্থুক কথং.
ৰিগ্গাহিকপিসুণফরুসৰচনানীতি ৰিগ্গহং কলহং জনেতীতি ৰিগ্গাহিকং, ৰিগ্গাহিকৰচনঞ্চ পিসুণৰচনঞ্চ ফরুসৰচনঞ্চ ৰিগ্গাহিকপিসুণফরুসৰচনানি. মনসিকারবহুলা ৰিহরথ ইতি ওৰদিতব্বাতি যোজনা. দন্তকট্ঠখাদনৰত্তন্তি হেট্ঠা অদিন্নাদানৰণ্ণনাযং ৰুত্তং দন্তকট্ঠখাদনে, দন্তকট্ঠখাদনস্স ৰা ৰত্তং. ‘‘পত্তং থৰিকায পক্খিপন্তেন ন কথেতব্ব’’ন্তি ইমিনা কথেন্তে পমাদেন পত্তো ভিজ্জেয্যাতি পত্তস্স গুত্তত্থায কথনং নিৰারেতি. আচিক্খিতব্বাতি ইতিসদ্দো পরিসমাপনত্থো.
কোচি দাযকোতি সম্বন্ধো. আগন্তুকো ভিক্খূতি চীৰরগ্গাহিততো পচ্ছা আগতো আগন্তুকো ভিক্খু. সঙ্ঘত্থেরোতি আৰাসিকসঙ্ঘত্থেরো. পঠমভাগন্তি পুব্বে গাহিতং পঠমভাগং, পরিৰত্তেত্ৰাতি পুব্বে গাহিতভাগেন পচ্ছা দাতব্বং ৰস্সাৰাসিকং পরিৰত্তেত্ৰা. আগন্তুকস্স ৰস্সগ্গেন পত্তট্ঠানে আগন্তুকস্স দাতব্বন্তি যোজনা. ‘‘আগন্তুকস্সা’’তি পদং পুব্বাপরং অপেক্খতি. তস্মা দ্ৰিন্নং পদানং মজ্ঝে ৰুত্তং. পঠমৰস্সূপগতাতি পঠমৰস্সূপনাযিকদিৰসে ৰস্সূপগতা. ‘‘দ্ৰে তীণি চত্তারী’’তি ৰচনস্স ৰা বহূনং ভিক্খূনং ৰা ব্যাপনত্থায ‘‘লদ্ধং লদ্ধ’’ন্তি ৰিচ্ছাৰসেন ৰুত্তং. তেন পনাতি আগন্তুকেন পন. পঠমৰস্সূপগতেহি অপ্পকে লদ্ধে পচ্ছিমৰস্সূপনাযিকদিৰসে দাতব্বানং ৰস্সাৰাসিকানং বহুকেপি অযং নযো ঞাতব্বোতি কত্ৰা ন ৰুত্তো.
দ্ৰীসুপীতি পঠম দুতিযৰসেন দ্ৰীসুপি. ৰস্সূপগতা ভিক্খূ ভিক্খায কিলমন্তা ৰদন্তীতি সম্বন্ধো. ইধাতি ঠানে. ৰসন্তাতি একতো ৰসন্তা. দ্ৰে ভাগা হোম সাধু ৰতাতি যোজনা. সাধু ৰতাতি একংসেন সুন্দরা ভৰেয্যুন্তি অত্থো. যেসন্তি ভিক্খূনং. তত্থাতি ঞাতিপৰারিতট্ঠানেসু. পৰারণাযাতি পৰারণাদিৰসে. তেসূতি ভিক্খূসু. যেতি ভিক্খূ. তত্থাতি ঞাতিপৰারিতট্ঠানেসু. কস্মা অপলোকেত্ৰা দাতব্বং, ননু তে সাদিযন্তীতি আহ ‘‘সাদি যন্তাপি হী’’তিআদি. তত্থ হীতি যস্মা. ‘‘নেৰ ৰস্সাৰাসিকস্স সামিনো’’তি ইমিনা তেসং ৰস্সচ্ছিন্নতং দীপেতি. নেৰ অদাতুং লভন্তীতি পঠমমেৰ কতিকৰত্তস্স কতত্তা অদাতুং নেৰ লভন্তি, সব্বেসং নো অম্হাকন্তি যোজনা. ইধাতি ঠানে. তন্তি কতিকৰত্তং. একো ভিক্খূতি সম্বন্ধো. তেসন্তি ভিক্খূনং. তত্থাতি সভাগট্ঠানে. ৰসিত্ৰা আগতানং তেসং ভিক্খূনন্তি যোজনা. ন লব্ভতি ইতি ৰুত্তন্তি যোজনা. ইমেসন্তি ৰস্সাৰাসিঅপ্পত্তকানং একচ্চানং. গাহিতসদিসমেৰাতি ৰস্সাৰাসিকস্স গাহিতেন সদিসমেৰ. তেসমেৰাতি একচ্চানমেৰ.
পক্কন্তোপীতি অঞ্ঞং ঠানং পক্কমন্তোপি. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. তেন ভিক্খুনা কতং পানীযউপট্ঠপনাদিকম্মং ভতিনিৰিট্ঠং ভতিযা ঠিতন্তি যোজনা. অপলোকনকম্মং কত্ৰা গাহিতং সঙ্ঘিকন্তি সম্বন্ধো. সঙ্ঘিকন্তি তত্রুপ্পাদং সন্ধায ৰুত্তং. ৰিব্ভন্তোপীতি পিসদ্দো পগেৰ ছিন্নৰস্সোতি দস্সেতি. পচ্চযৰসেনেৰাতি সদ্ধাদেয্যপচ্চযৰসেন. ৰদন্তীতি কেচি ৰদন্তি.
দিসংগমিকো ভিক্খু ৰিব্ভমতীতি সম্বন্ধো. মনুস্সেতি ৰস্সাৰাসিকদাযকমনুস্সে. সম্মুখাতি আৰাসিকস্স সম্মুখা. সম্পটিচ্ছাপেত্ৰাতি ‘‘সুট্ঠু দস্সামা’’তি পটিচ্ছাপেত্ৰা. যস্স গাহিতন্তি যস্স ভিক্খুনো সেনাসনং গাহিতং. সেনাসনসামিকস্সাতি সেনাসনদাযকস্স পুত্তধীতাদযোতি সম্বন্ধো. সেনাসনে দেমাতি সেনাসনস্স দেম. তত্থাতি সেনাসনে. একমেৰ ৰত্থং দাতব্বং. কস্মা? পুগ্গলস্স অদত্ৰা সেনাসনস্সেৰ দাতব্বত্তা. ৰস্সাৰাসিকট্ঠিতিকাযাতি ৰস্সাৰাসিকগাহিতস্স ঠিতিকায. এসেৰ নযোতি সেনাসনস্সেৰ দিন্নত্তা এসেৰ নযো. তস্সেৰ হোন্তীতি পুগ্গলস্সেৰ দিন্নত্তা তস্সেৰ হোন্তি.
দুতিযো থেরাসনে গাহিতো হোতীতি সম্বন্ধো. পঠমভাগস্স সামণেরস্স গাহিতত্তা ৰুত্তং ‘‘ৰরভাগং সামণেরস্স দত্ৰা’’তি. উভোপীতি দ্ৰে থেরসামণেরেপি. সযমেৰাতি দাযকো সযমেৰ. যন্তি ৰস্সাৰাসিকং. যস্সাতি থেরস্স ৰা সামণেরস্স ৰা.
ইতোতি ৰুত্তনযতো. দহরসামণেরস্সাতি তরুণস্স সামণেরস্স. সোতি ঘরসামিকো. নন্তি পত্তজনং. যস্সাতি ভিক্খুনো. তেসন্তি মনুস্সানং. যথাভূতং আচিক্খিতব্বন্তি ৰিব্ভমকালঙ্কতকারণং যথাভূতং আচিক্খিতব্বং. সুদ্ধপংসুকূলিকাযেৰাতি অঞ্ঞেহি অমিস্সা সুদ্ধা পংসুকূলিকাযেৰাতি. ইদং নেৰাসিকৰত্তন্তি নিগমনং.
উপনন্দৰত্থুকথা
৩১৯. অযমত্থোতি অযং ৰক্খমানো অত্থো, এৰং ৰেদিতব্বোতি সম্বন্ধো. তত্থাতি গামকে. তন্তি সেনাসনং, গণ্হন্তেনেৰাতি সম্বন্ধো. ইধাতি সাৰত্থিযং. মুত্তন্তি তে সেনাসনং মুঞ্চিতং হোতি. তত্রাপীতি গামকেপি. উভযত্থাতি সাৰত্থিযং, গামকে চাতি উভযত্থ.
এত্থাতি উপনন্দৰত্থুস্মিং. কথন্তি কেন পকারেন পটিপ্পস্সম্ভতি. ইধাতি সাসনে. একচ্চো গণ্হাতীতি সম্বন্ধো. তত্রাপীতি সামন্তৰিহারেপি. তস্সাতি ভিক্খুস্স. ইধাতি সেনাসনে. আলযমত্তন্তি চিত্তুপ্পাদমত্তং. ইচ্চস্সাতি ইতি অস্স, এৰং অস্স ভিক্খুস্সাতি অত্থো. সব্বত্থাতি সব্বস্মিং ‘‘গহণেন গহণ’’ন্তিআদিকে চতুক্কে. যো পন গচ্ছতীতি সম্বন্ধো. উপচারসীমাতিক্কমেতি নিমিত্তত্থে চেতং ভুম্মৰচনং, ভাৰেন ভাৰলক্খণে ৰা. তত্থাতি অঞ্ঞস্মিং ৰিহারে পচ্চাগচ্ছতি, ৰট্টতি, সেনাসনগ্গাহো ন পটিপ্পস্সম্ভতীতি অধিপ্পাযো.
৩২০. যোতি ভিক্খু. মহন্ততরো ৰা দহরতরো ৰাতি অত্তনো মহন্ততরো ৰা দহরতরো ৰা হোতি. সো ভিক্খু তিৰস্সন্তরো নামাতি যোজনা. একস্স ভিক্খুনো তিণ্ণং ৰস্সানমন্তরে ঠিতো তিৰস্সন্তরো অঞ্ঞো ভিক্খু. তত্থাতি ভিক্খূসু. ইমে সব্বেতি তিৰস্সন্তরদ্ৰিৰস্সন্তরসমানৰস্সিকে ইমে ভিক্খূ, লভন্তীতি সম্বন্ধো. যং তিণ্ণং পহোতীতি মঞ্চপীঠৰিনিমুত্তং যং আসনং তিণ্ণং সুখং নিসীদিতুং পহোতি, তথারূপে আসনেপি দ্ৰে দ্ৰে হুত্ৰা নিসীদিতুং লভন্তীতি যোজনা. অপিসদ্দেন মঞ্চপীঠানি অপেক্খতি. ইদং পচ্ছিমদীঘাসনং. অনুপসম্পন্নেনাপীতি পিসদ্দো পগেৰ উপসম্পন্নেনাতি দস্সেতি.
হত্থিকুম্ভেতি হত্থিসিরোপিণ্ডে. ইমিনা হত্থিসদ্দেন হত্থিকুম্ভো গহিতো অৰযৰূপচারেন ৰা উত্তরপদলোপেন ৰাতি দস্সেতি. হত্থী ৰিযাতি হত্থী, ভূমিভাগো, হত্থিম্হি পতিট্ঠিতো পাদসঙ্খাতো নখো ইমস্সাতি হত্থিনখকো, পাসাদো. এতং ‘‘হত্থিনখকো’’তি নামং এৰংকতস্স পাসাদস্স নামন্তি যোজনা. ‘‘সুৰণ্ণরজতাদিৰিচিত্রানী’’তি পদং ‘‘কৰাটানি মঞ্চপীঠানি তালৰণ্টানী’’তি সব্বপদেসু যোজেতব্বং. যংকিঞ্চি চিত্তকম্মকতং অত্থি, সব্বং ৰট্টতীতি যোজনা. পাসাদস্স দেমাতি সম্বন্ধো. পাটেক্কন্তি পাসাদতো ৰিসুং. পটিগ্গহিতমেৰাতি সব্বং পটিগ্গহিতমেৰ হোতি. গোনকাদীনি অট্ঠারস অত্থরণানি পরিভুঞ্জিতুন্তি সম্বন্ধো. গিহিৰিকটনীহারেনাতি গিহীহি ৰিসেসেন যথাকামং করিযতীতি গিহিৰিকটং, গিহিসন্তকং. ‘‘গিহিৰিকট’’ন্তি নীহারো অভিনীহারো গিহিৰিকটনীহারো, তেন. লব্ভন্তীতি নিসীদিতুমেৰ লব্ভন্তি. তত্রাপীতি ধম্মাসনেপি.
অৰিস্সজ্জিযৰত্থুকথা
৩২১. এতানীতি গরুভণ্ডানি. তত্থাতি রাসিৰসেন পঞ্চসু সরূপৰসেন পঞ্চৰীসতিযা গরুভণ্ডেসু. আগন্ত্ৰা, আভুসো ৰা রমন্তি এত্থাতি আরামো. তেসংযেৰাতি পুপ্ফারামফলারামানমেৰ. ‘‘ঠপিতোকাসো’’তি ইমিনা ৰত্থুসদ্দস্স ভূমিভেদত্থং দস্সেতি. ৰসতি আরামো পতিট্ঠহতি এত্থাতি আরামৰত্থু. তেসু ৰাতি এত্থ ৰাসদ্দেন নৰভূমিভাগতো অঞ্ঞস্স পোরাণভূমিভাগস্সপি আরামৰত্থুভাৰং ৰিকপ্পেতি. ৰিসেসেন চতুইরিযাপথে হরতি পৰত্তেতি এত্থাতি ৰিহারো. তস্সাতি ৰিহারস্স. চতুন্নং মঞ্চানন্তি নিদ্ধারণত্থে সামিৰচনং. অঞ্ঞতরো মঞ্চো নামাতি যোজনা. এসেৰ নযো সেসেসুপি. ‘‘লোহেন কতা কুম্ভী’’তি ইমিনা লোহকুম্ভীতি এত্থ মজ্ঝেলোপসমাসং দস্সেতি. লোহমযা কুম্ভী লোহকুম্ভীতি ৰচনত্থোপি যুজ্জতেৰ. ‘‘এসেৰ নযো’’তি ইমিনা লোহেন কতং ভাণকং, লোহেন কতো ৰারকো, লোহেন কতং কটাহন্তি অত্থং অতিদিসতি. এত্থাতি ভাণকৰারককটাহেসু. অরঞ্জরোতি অতিমহন্তত্তা অরং খিপ্পং জরতি ৰিনাসেতীতি অরঞ্জরো. অথ ৰা জলং গণ্হিতুং অলন্তি অরঞ্জরো লকারানং রকারে কত্ৰা.
গাথাৰসেন নিগমনং দস্সেন্তো আহ ‘‘এৰ’’ন্তিআদি. তত্থ এৰং পকাসযীতি সম্বন্ধো. দ্ৰে গরুভণ্ডানি দ্ৰিসঙ্গহানি হোন্তি, ততিযং গরুভণ্ডং চতুসঙ্গহং হোতি, চতুত্থং গরুভণ্ডং নৰকোট্ঠাসং হোতি, পঞ্চমং গরুভণ্ডং অট্ঠভেদনং হোতি, ইতি ইমিনা পকারেন পঞ্চনিম্মললোচনো নাথো পঞ্চহি রাসীহি পঞ্চৰীসৰিধং গরুভণ্ডং পকাসযীতি যোজনা.
তত্রাতি গরুভণ্ডে. হীতি ৰিত্থারো. সব্বম্পি ইদং গরুভণ্ডং অৰিস্সজ্জিযন্তি ৰুত্তন্তি যোজনা. ইধাতি ইমস্মিং ৰত্থুস্মিং. পরিৰারে পন আগতন্তি সম্বন্ধো.
পঞ্চ রাসযো মহেসিনা ৰুত্তাতি যোজনা. এত্থাতি পরিৰারে.
তত্রাতি ‘‘পরিৰত্তনৰসেনা’’তি ৰচনে. ইদং গরুভণ্ডং উপনেতুন্তি সম্বন্ধো. নিচ্চং তিট্ঠন্তীতি থাৰরা, ঠাধাতু ৰরপচ্চযো, ঠাকারস্স থাকারো. ইমিনা আরামআরামৰত্থুৰিহারৰিহারৰত্থূনি গহেতব্বানি. অৰিস্সজ্জিযঅৰেভঙ্গীযত্তা গরু অলহুকং ভণ্ডং গরুভণ্ডং. ইমিনা মঞ্চাদীনি একৰীসতি গরুভণ্ডানি গহেতব্বানি. থাৰরেতি আধারে ভুম্মং, পরিযাপন্নন্তি সম্বন্ধো. অথ ৰা নিদ্ধারণে ভুম্মং, থাৰরেসূতি হি অত্থো, খেত্তন্তিআদীসু সম্বন্ধিতব্বং. খিপতি পুব্বণ্ণবীজমেত্থাতি খেত্তং. ৰসতি অপরণ্ণবীজং পতিট্ঠাতি এত্থাতি ৰত্থু, তলে ভূমিভাগে একতো ৰা দ্ৰীহি ৰা তীহি ৰা ঠানেহি আৰরণং করীযতি এত্থাতি তল়াকো, সরো. কস্সকানং মতেন কত্তব্বাতি মাতিকা. আরামেন পরিৰত্তেতুন্তি সম্বন্ধো. কানি পরিৰত্তেতুন্তি আহ ‘‘ইমানি চত্তারিপী’’তি. পিসদ্দো অৰযৰসম্পিণ্ডনো.
তত্রাতি ‘‘পরিৰত্তেতুং ৰট্টতী’’তি ৰচনে. দূরেতি সঙ্ঘারামতো দূরট্ঠানে. যম্পীতি নাল়িকেরফলম্পি. হরন্তীতি সঙ্ঘস্স হরন্তি. অঞ্ঞেসন্তি সঙ্ঘতো অঞ্ঞেসং মনুস্সানন্তি সম্বন্ধো. তেতি মনুস্সা. সঙ্ঘেন সম্পটিচ্ছিতব্বোতি সম্বন্ধো. রুচ্চতীতি সঙ্ঘস্সারামেন মনুস্সানমারামং, মনুস্সানমারামেন ৰা সঙ্ঘস্সারামং পরিৰত্তেতুং রুচীযতি ইচ্ছীযতি. ভিক্খূনং আরামোতি সম্বন্ধো. অযন্তি মনুস্সানমারামো. খুদ্দকোতি সঙ্ঘারামতো খুদ্দকো. আযন্তি অযতি আযসামিকো ধনেন ৰড্ঢিং গচ্ছতি অনেনাতি আযো, তং. সমকমেৰাতি সমপ্পমাণমেৰ, আযং সচে দেতীতি সম্বন্ধো. পমাণত্থে কপচ্চযো. মনুস্সানং রুক্খাতি সম্বন্ধো. অতিরেকং সঙ্ঘস্স দেমাতি সম্বন্ধো. জানাপেত্ৰাতি ‘‘সঙ্ঘে দিন্নং মহপ্ফল’’ন্তি (ম. নি. ৩.৩৭৬) সঙ্ঘস্স দিন্নদানস্স আনিসংসং মনুস্সানং জানাপেত্ৰা. ফলধারিনো হোন্তি ননূতি যোজনা. এৰন্তিআদি নিগমনং. এতেনেৰ নযেনাতি যেন নযেন আরামো আরামেন পরিৰত্তেতব্বো, এতেনেৰ নযেন. মহন্তেন ৰা খুদ্দকেন ৰা আরামৰত্থুনা চাতি যোজনা. আরাম আরামৰত্থুৰিহারৰিহারৰত্থূনি পরিৰত্তেতব্বানীতি সম্বন্ধো.
উভোপীতি গেহপাসাদৰসেন উভোপি. তত্থাতি গেহে. ইদং পনাতি পাসাদসঙ্খাতং গেহং, মনুস্সানং গেহন্তি সম্বন্ধো. মহগ্ঘেন ৰা অপ্পগ্ঘেন ৰা ৰিহারৰত্থুনা চাতি যোজনা. ৰিহারৰিহারৰত্থুআরামআরামৰত্থূনি পরিৰত্তেতব্বানীতি সম্বন্ধো. এৰন্তিআদি নিগমনং.
গরুভণ্ডেন গরুভণ্ডপরিৰত্তনে এৰং ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বোতি যোজনা. পংস্ৰাগারকেসূতি পংসুকীল়নত্থায কতেসু অগারকেসু. কপ্পিযমঞ্চাতি সঙ্ঘগণপুগ্গলানং কপ্পিযা সুৰণ্ণরজতাদীহি অকতা মঞ্চা. ৰিহারস্স পন সুৰণ্ণরজতমযাদিকাপি কপ্পিযা মঞ্চা দাতব্বাতি সম্বন্ধো. বহিসীমাযাতি উপচারসীমতো বহি. তত্থাতি সঙ্ঘত্থেরস্স ৰসনট্ঠানে. তত্থাতি তস্স ভিক্খুনো ৰসনট্ঠানে. ‘‘মহগ্ঘেনা’’তি ৰুত্তৰচনং নিযমেন্তো আহ ‘‘সতগ্ঘনকেন ৰা সহস্সগ্ঘনকেন ৰা’’তি. মঞ্চসতন্তি মঞ্চবহুং. এতেসুপীতি পীঠভিসিবিব্বোহনেসুপি. তত্থাতি পীঠভিসিবিব্বোহনেসু. কপ্পিযং পীঠাদীতি সম্বন্ধো. অকপ্পিযং ৰা মহগ্ঘং কপ্পিযং ৰাতি কপ্পিযেন ৰা মহগ্ঘকপ্পিযেন ৰা পরিৰত্তেত্ৰাতি সম্বন্ধো. ‘‘ৰুত্তৰত্থূনী’’তি পদং ‘‘পরিৰত্তেত্ৰা’’তি পদে অৰুত্তকম্মং, ‘‘গহেতব্বানী’’তি পদে ৰুত্তকম্মং, পুব্বাপরাপেক্খপদং.
পসতমত্তউদকগণ্হকানিপীতি এত্থ পসতো নাম কুঞ্চিতপাণি. সীহল়দীপেতি সীহং লাতি গণ্হাতীতি সীহল়ো লকারস্স ল়কারং কত্ৰা, সীহবাহুনামকো রাজা, তস্স পুত্তত্তা ৰিজযকুমারোপি সীহল়ো নাম, তেন আদিম্হি নিৰাসভাৰেন গহিতত্তা দীপো সীহল়দীপো নাম, তস্মিং. পাদং গণ্হাতীতি পাদগণ্হনো, সোযেৰ পাদগণ্হনকো. পাদো নামাতি ‘‘পাদগণ্হনকো’’তি এত্থ পাদো নাম. যো লোহৰারকো মগধনাল়িযা পঞ্চনাল়িমত্তং গণ্হাতি, সো লোহৰারকো পাদো নামাতি যোজনা. ইমিনা পমাণস্স নামং পমাণৰন্তে উপচারতো ৰোহারনযং দস্সেতি. ততোতি পঞ্চনাল়িমত্তগণ্হনকৰারকতো. ইমানীতি লোহকুম্ভীআদীনি.
ভিঙ্গার …পে… কটচ্ছুআদীনীতি ভিঙ্গারো চ পটিগ্গহো চ উল়ুঙ্কো চ দব্বি চ কটচ্ছু চ পাতি চ তট্টকো চ সরকো চ সমুগ্গো চ অঙ্গারকপল্লো চ ধূমকটচ্ছু চ ভিঙ্গার…পে… ধূমকটচ্ছুযো, তা আদি যেসং তানীতি ভিঙ্গার…পে… কটচ্ছুআদীনি. আদিসদ্দেন অঞ্ঞানি উপকরণানি গহেতব্বানি. ভাজনীযানীতি ভাজেতব্বানি. কংসলোহাদীতিআদিসদ্দেন ৰট্টলোহং সঙ্গণ্হাতি. ৰট্টলোহং নাম পীতলোহং. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. পারিহারিযন্তি সঙ্ঘিকপরিভোগং পরিহরিত্ৰা অপনেত্ৰা পুগ্গলিকপরিভোগেন পরিভুঞ্জনং, ‘‘অত্তসন্তক’’ন্তি ৰা পরিগ্গহেন হরিত্ৰা ভুঞ্জনং ন ৰট্টতি. গিহিৰিকটনীহারেনেৰাতি ‘‘গিহিৰিকট’’ন্তি অভিনীহারেনেৰ.
অঞ্ঞস্মিম্পি কপ্পিযলোহভণ্ডে পরিযাপন্না অঞ্জনীতি যোজনা. অথ ৰা কপ্পিযলোহভণ্ডেতি নিদ্ধারণে ভুম্মং, ‘‘অঞ্জনী’’তিআদিনা সম্বন্ধিতব্বং. সূচীতি চীৰরাদিসিব্বনকা সূচি. পণ্ণসূচীতি পণ্ণে লিখনা সূচি. অঞ্ঞম্পীতি অঞ্জনিআদিতো অঞ্ঞম্পি. ধূমনেত্তঞ্চ ফালঞ্চ দীপরুক্খো চ দীপকপল্লকো চ ওলম্বকদীপো চ ধূমনেত্ত…পে… ওলম্বকদীপা. ইত্থিপুরিসতিরচ্ছানগতসঙ্খাতানি রূপানি এতেসু অত্থীতি ইত্থিপুরিসতিরচ্ছানগতরূপকানি. ধূমনেত্ত…পে… ওলম্বকদীপা চ তে ইত্থিপুরিসতিরচ্ছানগতরূপকানি চেতি ধূমনেত্ত…পে… রূপকানি, ৰিসেসনপরনিপাতো. তানি ৰা অঞ্ঞানি ৰা ভিত্তিচ্ছদনকৰাটাদীসু উপনেতব্বানি লোহভণ্ডানীতি সম্বন্ধো. লোহখিলকন্তি লোহমযং আণিং. পরিহরিত্ৰাতি ‘‘অত্তনো সন্তক’’ন্তি পরিগ্গহেন হরিত্ৰা, সঙ্ঘিকপরিভোগগিহিৰিকটানি ৰা অপনেত্ৰা. খীরপাসাণমযানীতি খীরৰণ্ণেন পাসাণেন কতানি.
সুৰণ্ণঞ্চ রজতঞ্চ হারকূটঞ্চ জাতিফলিকঞ্চ সুৰণ্ণ…পে… জাতিফলিকানি, তেহি কতানি ভাজনানি সুৰণ্ণ…পে… ভাজনানি. সব্বন্তি সুৰণ্ণরজতাদিসব্বং. ৰট্টতীতি সঙ্ঘগণপুগ্গলানং ৰট্টতি.
ৰাসিআদীসু এৰং ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বোতি যোজনা, নিদ্ধারণে ৰা ভুম্মং. যায ৰাসিযা ন সক্কাতি সম্বন্ধো. ততোতি ৰাসিতো. মহত্তরীসদ্দো মহন্তপরিযাযো অনিপ্ফন্নপাটিপদিকো. মহত্তরী ৰাসীতি সম্বন্ধো. ৰেজ্জানন্তি ভিসক্কানং. সিরাৰেধনফরসুপীতি পিসদ্দেন ততো মহন্তং পন পগেৰাতি দস্সেতি. যা পন কুঠারী আৰুধসঙ্খেপেন কতাতি সম্বন্ধো. অথ ৰা আৰুধসঙ্খেপেন কতা যা পন কুঠারী অত্থীতি যোজনা. অনামাসাতি অনামসিতব্বা, অনামাসারহাতি অত্থো. চতুরঙ্গুলমত্তোপীতি পিসদ্দো ততো অধিকো পন পগেৰাতি দস্সেতি. নিখণিত্ৰা খাদতীতি নিখাদনং. চতুরস্সং মুখমেতস্সাতি চতুরস্সমুখং. দোণিসদিসং মুখমেতস্সাতি দোণিমুখং. সম্মুঞ্চনিদণ্ডৰেধনম্পি নিখাদনং দণ্ডবদ্ধং হোতি চেতি যোজনা. দণ্ডেন বন্ধিতব্বন্তি দণ্ডবদ্ধং, দণ্ডং বদ্ধমেতস্সাতি ৰা দণ্ডবদ্ধং. ‘‘অদণ্ডক’’ন্তি ৰত্ৰা তস্সেৰত্থং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘ফলমত্তমেৰা’’তি. নত্থি দণ্ডমেতস্সাতি অদণ্ডকং. যন্তি নিখাদনং. পরিহরিতুন্তি পুগ্গলিকভাৰেন পরিগ্গহেত্ৰা হরিতুং, সঙ্ঘিকভাৰং অপনেতুং ৰা. সিখরম্পি নিখাদনেনেৰ সঙ্গহিতং লক্খণহারনযেন সমানকিচ্চভাৰতো. সিখরন্তি যেন পরিব্ভমিত্ৰা ছিন্দন্তি, যেহি মনুস্সেহি দিন্নানীতি সম্বন্ধো. তেতি মনুস্সা, ৰদন্তীতি সম্বন্ধো. নোতি অম্হাকং. পাকতিকেতি পকতিযা ঠিতে, যথা পঠমং ঠিতা হোন্তি, তথা করিস্সামাতি অত্থো. সচে আহরন্তীতি সচে আযাচনং অকত্ৰা হরন্তি. অনাহরন্তাপীতি পুন অনাহরন্তাপি.
কম্মারো চ তট্টকারো চ চুন্দকারো চ নল়কারো চ মণিকারো চ পত্তবন্ধকো চ কম্মার…পে… পত্তবন্ধকা, তেসং. অধিকরণী চ মুট্ঠিকো চ সণ্ডাসো চ তুলা চ অধিকরণি…পে… তুলা. সঙ্ঘে দিন্নকালতোতি সঙ্ঘস্স দিন্নকালতো. তিপুং ছিন্দতি অনেনাতি তিপুচ্ছেদনং, তমেৰ সত্থকং তিপুচ্ছেদনসত্থকং. মহাকত্তরিঞ্চ মহাসণ্ডাসঞ্চ মহাপিপ্ফিলিকঞ্চ ঠপেত্ৰাতি যোজনা. কস্মা ঠপিতানীতি আহ ‘‘মহাকত্তরিআদীনি গরুভণ্ডানী’’তি. তত্থ যস্মা মহাকত্তরিআদীনি গরুভণ্ডানি, তস্মা ‘‘ঠপেত্ৰা মহাকত্তরি’’ন্তি আদি মযা ৰুত্তন্তি যোজনা.
ৰল্লিআদীসু এৰং ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বোতি যোজনা. ৰেত্তৰল্লিআদিকাতি ৰেত্তসঙ্খাতৰল্লিআদিকা. অড্ঢবহুপ্পমাণাতি এত্থ –
‘‘ব্যামো সহকরা বাহু, দ্ৰেপস্সদ্ৰযৰিত্থতা’’তি. –
অভিধানে (অভিধানপ্পদীপিকাযং ২৬৯ গাথাযং) ৰুত্তত্তা বাহু নাম ইধ ব্যামোৰ অধিপ্পেতো. তস্মা দ্ৰীসু পস্সেসু ৰিত্থতানং ব্যামসঙ্খাতানং সহকরানং দ্ৰিন্নং বাহূনং অড্ঢোতি অড্ঢবাহু, তস্স পমাণমেতস্সাতি অড্ঢবাহুপ্পমাণাতি ৰচনত্থো কাতব্বো, দীঘতো দ্ৰিহত্থা ৰল্লীতি ৰুত্তং হোতি. তত্থজাতকাতি তিস্সং সঙ্ঘস্স ভূমিযং জাতকা. রক্খিতগোপিতাতি সঙ্ঘেন সযং রক্খিতা, পরেহি গোপিতা. ইমিনা অরক্খিতঅগোপিতা গরুভণ্ডং ন হোতীতি দস্সেতি. সাতি ৰল্লি. অতিরেকা হোতীতি সম্বন্ধো. উপনেতুন্তি তং ৰল্লিং উপনেতুং. সুত্তঞ্চ মকচিৰাকঞ্চ নাল়িকেরহীরঞ্চ চম্মঞ্চ সুত্ত…পে… চম্মানি, তেহি কতা সুত্ত…পে… চম্মমযা. রজ্জুকা ৰা যোত্তানি ৰা গরুভণ্ডং হোতীতি সম্বন্ধো. একৰট্টা ৰা দ্ৰিৰট্টা ৰাতি এত্থ ৰাসদ্দেন তিৰট্টাদিং সঙ্গণ্হাতি. অৰট্টেত্ৰা দিন্নং সুত্তঞ্চ অৰট্টেত্ৰা দিন্না মকচিৰাকনাল়িকেরহীরা চাতি যোজনা.
যো কোচি ৰেল়ূতি সম্বন্ধো. সোপীতি ৰেল়ুপি ৰট্টতীতি সম্বন্ধো. পিসদ্দেন ৰল্লিং অপেক্খতি. ইদমেত্থাতি ইদং সব্বং এত্থ ৰেল়ুম্হি, ৰেল়ূসু ৰা ইদন্তি সম্বন্ধো. সমকং ৰাতি গহিতৰেল়ুনা সমপ্পমাণং ৰা. অতিরেকং ৰাতি ততো অতিরেকং ৰা. তংঅগ্ঘনকন্তি তস্স ৰেল়ুনো অগ্ঘনারহং. ফাতিকম্মন্তি ৰড্ঢিকম্মং. তত্থেৰাতি গণ্হনট্ঠানেৰ. গমনকালেতি গণ্হনট্ঠানতো অঞ্ঞত্থ গমনকালে. ‘‘পহিণিত্ৰা দাতব্বো’’তি ইমিনা সযং ৰা আগন্ত্ৰা দাতব্বোতি অত্থোপি লক্খণহারনযেন গহেতব্বো সমানকিচ্চত্তা.
মুঞ্জপব্বজসদ্দেন মুঞ্জপব্বজতিণানং পাল়িযং ৰিসুং গহিতত্তা তিণসদ্দেন তানি ঠপেত্ৰা পারিসেসঞাযেন অৰসেসতিণমেৰ গহেতব্বন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘মুঞ্জং পব্বজঞ্চ ঠপেত্ৰা’’তিআদি. সমানফলত্তা লক্খণহারনযেন পণ্ণম্পি তিণেনেৰ সঙ্গহিতন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘যত্থা’’তিআদি. তত্থ যত্থাতি যস্মিং ঠানে, ইতীতি এৰং. তিণঞ্চ গরুভণ্ডং হোতীতি সম্বন্ধো. তত্থজাতকং ৰাতি তস্মিং সঙ্ঘারামে জাতকং ৰা. বহারামেতি সঙ্ঘারামতো বহি. তম্পীতি তিণম্পি. পিসদ্দেন ৰল্লিৰেল়ূ অপেক্খতি. অট্ঠঙ্গুলপ্পমাণোপীতি দীঘতো অট্ঠঙ্গুলপমাণোপি. রিত্তপোত্থকোতি অলিখিতত্তা তুচ্ছো মকচিৰত্থাদিকোপি পণ্ণমযোপি পোত্থকো. ইদঞ্চ পণ্ণপসঙ্গেন ৰুত্তং.
পঞ্চৰণ্ণা ৰাতি নীলপীতলোহিতোদাতমঞ্জিট্ঠৰসেন পঞ্চৰণ্ণনা ৰা. তম্পীতি মত্তিকম্পি. পিসদ্দেন ৰল্লিৰেল়ুতিণানি অপেক্খতি.
দারুভণ্ডে এৰং ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বোতি যোজনা. রক্খিতগোপিতো যো কোচি দারুভণ্ডকো অত্থীতি যোজনা. মহাঅট্ঠকথাযং পন ৰুত্তোতি সম্বন্ধো.
তত্রাতি মহাঅট্ঠকথাযং, ‘‘তেন খো পন সমযেনা’’তি পাল়িযং ৰা. ইমেসূতি আসন্দিকাদীসু. এত্থাতি পীঠেসু, পলালপীঠেনাতি সম্বন্ধো. ব্যগ্ঘচম্মওনদ্ধন্তি ব্যগ্ঘচম্মেন অৰনদ্ধং. ৰাল়রূপপরিক্খিত্তন্তি ৰাল়রূপেহি পরিৰারিতং. রতনপরিসিব্বিতন্তি রতনসুত্তেন সমন্ততো সিব্বিতং.
এতেসুপীতি ৰঙ্কফলকাদীসুপি. ‘‘সঙ্খথালকং পন ভাজনীয’’ন্তি পাঠস্সানন্তরং ‘‘তথা’’তি পাঠো অত্থি, সো এত্থ ন যুজ্জতি, পরতো পন ‘‘যেন কেনচি কতং গরুভণ্ডমেৰা’’তি পাঠস্সানন্তরং যুজ্জতি. তত্থ হি যথা যেন কেনচি কতং গরুভণ্ডমেৰ হোতি, তথা থম্ভতুলাসোপানফলকাদীসু দারুমযং ৰা পাসাণমযং ৰা যংকিঞ্চি গেহসম্ভাররূপং গরুভণ্ডমেৰাতি অত্থো.
সব্বন্তি সকলং উদকতুম্বপাদকথলিকমণ্ডলং. এতেসুপীতি আধারকাদীসুপি. তথা থম্ভতলাতি এত্থ তথাসদ্দেন ‘গরুভণ্ডমেৰা’’তি পদং অতিদিসতি. সঙ্ঘে দিন্নন্তি সঙ্ঘস্স দিন্নং. ভূমত্থরণন্তি ভূমিযং অত্থরিতব্বং. তম্পীতি এল়কচম্মম্পি.
উদুক্খলং গরুভণ্ডমেৰাতি সম্বন্ধো. এসেৰ নযো মুসলন্তিআদীসুপি. এতেসূতি মঞ্চপাদাদীসু. অনুঞ্ঞাতৰাসিযাতি ভাজনত্থায অনুঞ্ঞাতৰাসিযা. ধমকরণোতি এত্থ ‘‘সঙ্খং ধমতি, সঙ্খধমকো’’তিআদীসু ৰিয নিস্সংযোগপাঠোযেৰ যুজ্জতি. তস্মা ধমতি ৰাতেন পৰত্ততীতি ধমো, ৰাতহেতুকো সদ্দো, ধমং করোতীতি ধমকরণোতি ৰচনত্থো কাতব্বো. সব্বমেতন্তি অনুঞ্ঞাতৰাসিদণ্ডাদিকং এতং সব্বং. ততোতি অনুঞ্ঞাতৰাসিদণ্ডাদিকতো, মহন্ততরং ৰাসিদণ্ডাদিকং গরুভণ্ডন্তি যোজনা.
যথাজাতমেৰাতি যথাপৰত্তমেৰ. তেহীতি হত্থিদন্তাদীহি, ‘‘কত’’ইতি পদেন সম্বন্ধিতব্বং. তচ্ছিতনিট্ঠিতোপীতি তচ্ছিতকম্মেন নিট্ঠিতোপি.
মত্তিকাভণ্ডে এৰং ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বোতি যোজনা, উপভোগো চ পরিভোগো চ উপভোগপরিভোগং, সমাহারদ্ৰন্দো. ইদং পদং ‘‘ঘটপিধানাদিকুলালভাজন’’ন্তি পদেনেৰ সম্বন্ধিতব্বং. থুপিকাতীতি এত্থ ইতিসদ্দো ইমসদ্দত্থো. ইদং সব্বং সঙ্ঘস্স দিন্নকালতো পট্ঠায গরুভণ্ডন্তি যোজনা. ‘‘অনতিরিত্তপমাণো’’তি ৰিসেসনপদং ‘‘ঘটকো’’তি ৰিসেস্যপদেনেৰ সম্বন্ধিতব্বং. এত্থাতি মত্তিকাভণ্ডে, আধারে ৰা নিদ্ধারণে ৰা ত্থ পচ্চযো. মত্তিকাভণ্ডে কুণ্ডিকা ভাজনীযকোট্ঠাসং ভজতি, এৰং লোহভণ্ডেপীতি যোজনা. এত্থাতি গরুভণ্ডৰিনিচ্ছযে.
নৰকম্মদানকথা
৩২৩. ভণ্ডিকাট্ঠপনমত্তেনাতি এত্থ ভণ্ডিকাট্ঠপনং নাম ভণ্ডিকযোজনন্তি আহ ‘‘কপোতভণ্ডিকযোজনমত্তেনা’’তি. অস্সাতি ভিক্খুস্স. চিতকধূমোতি চিতকে উট্ঠিতো ধূমো. এতস্সেৰাতি ভিক্খুস্স এৰ ৰিহারোতি সম্বন্ধো. ধূমকালেতি ধূমস্স উট্ঠিতকালে. ‘‘অপলোকেত্ৰা’’তি ইমিনা ধূমকালে অপলোকিতং ধূমকালিকং. ধূমকালিকং হুত্ৰাতি অত্থযোজনং কত্ৰা পাল়িযং ‘‘পরিযোসিতৰিহার’’ন্তি পদেন সম্বন্ধিতব্বভাৰং দস্সেতি. কতপরিযোসিতৰিহারন্তি কতপরিযোসিতো ৰিহারো ইমস্স নৰকম্মস্সাতি কতপরিযোসিতৰিহারং. ইদং নৰকম্মং দেন্তীতি সম্বন্ধো. যাৰ গোপানসিযো ন আরোহন্তি, তাৰ ৰিপ্পকতো নামাতি যোজনা. ততোতি গোপানসিআরোহনতো. কঞ্চিদেৰ সমাদপেত্ৰা কারেস্সতীতি ৰিহারসামিকোযেৰ কঞ্চি ভিক্খুংসমাদপেত্ৰা কারেস্সতি. পঞ্চহত্থে ৰিহারেতি সম্বন্ধো. ছৰস্সিকং নৰকম্মন্তি সম্বন্ধো. এত্থাতি অড্ঢযোগে. সোতি অড্ঢযোগো. মহল্লকং নিযামেত্ৰা দস্সেন্তো আহ ‘‘দসহত্থে একাদসহত্থে’’তি. দসৰস্সিকং ৰা একাদসৰস্সিকং ৰা নৰকম্মন্তি সম্বন্ধো. ততোতি দ্ৰাদসহত্থতো. লোহপাসাদসদিসেপি পাসাদেতি সম্বন্ধো. ততোতি দ্ৰাদসৰস্সিকনৰকম্মতো.
নৰকম্মিকোতি নৰকম্মে যুত্তপযুত্তো. উতুকালেতি হেমন্তগিম্হকালে. পটিবাহিতুন্তি অঞ্ঞেসং সম্পত্তভিক্খূনং পটিসেধেতুং. আৰাসসামিকস্সাতি আৰাসদাযকস্স. তস্সাতি আৰাসসামিকস্স. ৰংসেতি অন্ৰযে. তেতি তৰ. সোতি আৰাসসামিআদিকো. ভিক্খূহি জগ্গিতব্বোতি সম্বন্ধো. তেপীতি ঞাতিউপট্ঠাকাপি. তস্মিম্পীতি সঙ্ঘিকপচ্চযেপি. বহূ আৰাসেতি সম্বন্ধো. একং আৰাসন্তি যোজনা.
একং ৰা আৰাসন্তি সম্বন্ধো. ততোতি ৰিসজ্জিতাৰাসেহি, উপ্পন্নানীতি সম্বন্ধো. কুরুন্দিযং পন ৰুত্তং, কিন্তি ৰুত্তন্তি যোজনা. একং মঞ্চট্ঠানং গহেত্ৰাতি একং মঞ্চট্ঠানং পুগ্গলিকভাৰেন গহেত্ৰা. তিভাগন্তি ততিযভাগং. অযমেৰ ৰা পাঠো. এত্থাতি নট্ঠৰিহারে. পুগ্গলিকমেৰাতি পুগ্গলিকং এৰ, পুগ্গলিকং ইৰ ৰা. জগ্গাতি জগ্গাহি. হীতি ফলজোতকো. এৰং জগ্গিতো পনাতি এৰং জগ্গিতো ৰিহারো পন. তস্মিন্তি জগ্গন্তে. সদ্ধিৰিহারিকাদীনং দাতুকামো হোতীতি সঙ্ঘস্স ভণ্ডট্ঠপনং ৰা নৰকানং ৰসনট্ঠানং ৰা অদত্ৰা অত্তনোযেৰ সদ্ধিৰিহারিকাদীনং দাতুকামো হোতি. সদ্ধিৰিহারিকাদীনং দাতুং লব্ভতীতি সব্বৰিহারং পুগ্গলিকভাৰেন অগ্গহেত্ৰা একদেসস্সেৰ গহিতত্তা সদ্ধিৰিহারিকাদীনং দাতুং লব্ভতীতি অত্থো. জগ্গাপেতব্বো ইতি ৰুত্তন্তি যোজনা. এত্থ ‘‘ৰুত্ত’’ন্তি পাঠো অত্থি, সো অপাঠোযেৰ ‘‘কুরুন্দিযং পন ৰুত্ত’’ন্তি পদস্স আকারত্তা.
অঞ্ঞং ইদম্পি চ ৰক্খমানৰচনং তত্থেৰ কুরুন্দিযং ৰুত্তন্তি যোজনা. কিন্তি ৰুত্তন্তি আহ ‘‘দ্ৰে ভিক্খূ’’তিআদি. দ্ৰে ভিক্খূ করোন্তীতি সম্বন্ধো. যেনাতি ভিক্খুনা. সোযেৰ সামীতি যেন সা ভূমি পঠমং গহিতা, সোযেৰ সামীতি অত্থো. পতিরূপে ঠানেতি পতিরূপে সেনাসনট্ঠানে. তন্তি পুগ্গলিককরণং. যং পন ৰযকম্মন্তি যোজনা. এত্থ চ ৰযকম্মন্তি তস্মিং ৰিহারে কতস্স কম্মস্স মূলং. ৰিহারস্স মূলং দাতব্বন্তি ৰুত্তং হোতি. তস্সাতি সঙ্ঘিকং করোন্তস্স. তত্থেৰাতি কতৰিহারে এৰ. কতাৰাসেতি সমীপত্থে ভুম্মৰচনং, কতাৰাসসমীপেতি ৰুত্তং হোতি. ছাযূপগফলূপগাতি ছাযং উপগচ্ছন্তা চ ফলং উপগচ্ছন্তা চ, ছাযাফলানি উপহরন্তাতি অত্থো. অপলোকেত্ৰাতি সঙ্ঘং অপলোকেত্ৰা. সামিকাতি রুক্খসামিকা. হারেতব্বাতি অপনেতব্বা.
‘‘সঙ্ঘিকৰল্লিমত্তম্পি অগ্গহেত্ৰা’’তি ইমিনা সঙ্ঘিকং গহেত্ৰা সঙ্ঘিকায ভূমিযা সচে ৰিহারং করোতি, সঙ্ঘিকমেৰাতি দস্সেতি. দ্ৰিভূমকতিভূমকাদীসু পাসাদেসু উপড্ঢভাগং দস্সেন্তো আহ ‘‘পাসাদো চেৰ হোতী’’তিআদি. উপরি পাসাদোতি সম্বন্ধো. সোতি ৰিহারকারকো ভিক্খু, তস্স হেট্ঠাপাসাদোতি সম্বন্ধো. ৰিহারেতি সঙ্ঘিকৰিহারে, ৰিহারসমীপেতি অত্থো. অকতট্ঠানেতি চযপমুখানং অকতপুব্বট্ঠানে. চযং ৰা পমুখং ৰাতি সঙ্ঘিকৰিহারস্স চযং ৰা পমুখং ৰা. বহিকুট্টেতি কুট্টস্স, কুট্টতো ৰা বহি. তস্সাতি চযপমুখকারকস্স ভিক্খুস্স হোতীতি সম্বন্ধো. ৰিসমং পব্বতকন্দরাদিন্তি সম্বন্ধো. অপদেতি সুকরস্স অকারণে. কতং হোতীতি চযং ৰা পমুখং ৰা কতং হোতি. তত্থাতি চযপমুখেসু, সঙ্ঘো অনিস্সরো ইতি ৰুত্তন্তি যোজনা.
ৰরসেয্যং গহেতুন্তি সম্বন্ধো.
পুন আগন্ত্ৰাতি পক্কমিত্ৰা পুন আগন্ত্ৰা. তস্সাতি নৰকম্মগাহকস্স ভিক্খুস্স. এতন্তি সেনাসনং.
অঞ্ঞত্রপরিভোগপটিক্খেপাদিকথা
৩২৪. নাতিহরন্তীতি এত্থ অতিসদ্দো হরণত্থো, হরসদ্দো পরিভুঞ্জনত্থোতি আহ ‘‘অঞ্ঞত্র হরিত্ৰা ন পরিভুঞ্জন্তী’’তি. যং মঞ্চপীঠাদীতি যোজনা. তত্থাতি উন্দ্রিযমহাৰিহারে. তন্তি মঞ্চপীঠাদিং. তস্মাতি যস্মা অনুজানাতি, তস্মা. তন্তি মঞ্চপীঠাদিং. অঞ্ঞত্রাতি অঞ্ঞং ৰিহারং. অরোগন্তি অনট্ঠাজিণ্ণত্তা অরোগং. তস্মিং ৰিহারেতি উন্দ্রিযৰিহারে. তস্মিন্তি উন্দ্রিযৰিহারে. ততোতি উন্দ্রিযৰিহারতো. সুযোজিতানীতি সুট্ঠু যোজিতানি. মূলদানং ৰা পটিপাকতিকং ৰা নত্থীতি অধিপ্পাযো. ছড্ডিতৰিহারতোতি ভিক্খূহি অনপেক্খেন ছড্ডিতসঙ্ঘিকৰিহারতো চ পুগ্গলেন সাপেক্খেন ছড্ডিতপুগ্গলিকৰিহারতো চ. আৰাসিককালেতি আৰাসিকানং ঠিতকালে. ততোতি ছড্ডিতৰিহারতো.
ফাতিকম্মত্থাযাতি এত্থ ফাতিসদ্দো ৰড্ঢনত্থোতি আহ ‘‘ৰড্ঢিকম্মত্থাযা’’তি. এত্থাতি ‘‘ফাতিকম্মত্থাযা’’তি পাঠে.
চক্কলিকন্তি চক্কাকারেন লাতি পৰত্ততি, চক্কাকারং ৰা লাতি গণ্হাতীতি চক্কলং, তদেৰ চক্কলিকং, পাদপুঞ্জনং, ‘‘কম্বলাদীহি ৰেঠেত্ৰা কত’’ন্তি ইমিনা তস্স করণাকারং দস্সেতি. যেহীতি পাদেহি. উদকন্তি সেনাসনস্স তিন্তকং উদকং. উদকং ন পঞ্ঞাযতীতি যোজনা. সউপাহনেন অক্কমিতুং ন ৰট্টতীতি যোজনা.
সুধাভূমিযন্তি সুধায লিত্তাযং ভূমিযং. পরিভণ্ডভূমিযন্তি গোমযকসাৰপরিভণ্ডভূমিযং. পাদাতি মঞ্চপাদা. তস্মিন্তি চোল়কে. ঠপেন্তস্সাতি মঞ্চপাদে ঠপেন্তস্স. তত্থাতি তেসু ভিক্খূসু. নেৰাসিকাতি নিবদ্ধং ৰসন্তীতি নেৰাসিকা. ঠপেন্তীতি মঞ্চপাদে ঠপেন্তি. তথেৰাতি যথা নেৰাসিকা ৰল়ঞ্জন্তি, তথেৰ আগন্তুকেহি ৰল়ঞ্জিতুং ৰট্টতীতি অত্থো.
সেতভিত্তি ৰাতি এত্থ ৰাসদ্দেন নীলভিত্তিআদযো সম্পিণ্ডেতি. ‘‘দ্ৰারম্পি ৰাতপানম্পী’’তিআদিনা সামঞ্ঞতো ৰুত্তত্তা দ্ৰারৰাতপানাদযো অপরিকম্মকতাপি ন অপস্সযিতব্বা. কেনচি ৰা ৰত্থাদিনাতি সম্বন্ধো.
‘‘হুত্ৰা’’তি ইমিনা ‘‘ধোতপাদকা’’তি পদস্স ‘‘নিপজ্জিতু’’ন্তি পদে কিরিযাৰিসেসনভাৰং দস্সেতি, ‘‘ভিক্খূ’’তি পদে কারকৰিসেসনভাৰং নিৰত্তেতি. কস্মিং ঠানে নিপজ্জিতুং কুক্কুচ্চাযন্তীতি আহ ‘‘ধোতেহি পাদেহি অক্কমিতব্বট্ঠানে’’তি. ‘‘অক্কমিতব্বট্ঠানস্সেতং অধিৰচন’’ন্তি ইমিনা ‘‘ধোতপাদকে’’তি পাঠস্স ধোতো পাদো তিট্ঠতি এত্থ ঠানেতি ধোতপাদকং, তস্মিং ধোতপাদকেতি অত্থং দস্সেতি. এতন্তি ‘‘ধোতপাদকে’’তি নামং. ‘‘পচ্চত্থরিত্ৰা’’তি এত্থ কেন পচ্চত্থরিত্ৰাতি আহ ‘‘পচ্চত্থরণেনা’’তি. ‘‘অত্তনো সন্তকেনা’’তি ইমিনা সঙ্ঘিকেন পচ্চত্থরণেন পচ্চত্থরণং পটিক্খিপতি. নিদ্দাযতোপীতি নিদ্দাযকারণাপি, সংকুটিতেতি সম্বন্ধো. অথ ৰা নিদ্দাযতোপীতি নিদ্দাযন্তস্সপি. ‘‘সরীরাৰযৰো’’তি পদে সাম্যত্থছট্ঠী, ‘‘আপত্তিযেৰা’’তি পদে সম্পদানং. লোমেসু ফুসন্তেসূতি সম্বন্ধো. ‘‘পরিভোগসীসেনা’’তি ইমিনা পরিভোগং অকত্ৰা কেনচি কম্মেন সরীরাৰযৰেন ফুসন্তস্স অনাপত্তীতি দস্সেতি. হত্থতলেন ফুসিতুং পাদতলেন ফুসিতুং ৰা অক্কমিতুং ৰাতি যথালাভযোজনা দট্ঠব্বা. ‘‘পরিভোগসীসেনা’’তি পদস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘মঞ্চপীঠং নীহরন্তস্সা’’তিআদি.
সঙ্ঘভত্তাদিঅনুজাননকথা
৩২৫. ‘‘সঙ্ঘস্স ভত্ত’’ন্তি ইমিনা সঙ্ঘভত্তন্তি পদস্স ছট্ঠীসমাসং দস্সেতি. সঙ্ঘস্স অত্থায আভতং ভত্তং কাতুং ন সক্কোন্তীতি যোজনা. উদ্দেসভত্তন্তিআদীসু এৰমত্থো ৰেদিতব্বোতি যোজনা. ‘‘উদ্দেসেন লদ্ধভিক্খূনং ভত্তং কাতু’’ন্তি ইমিনা উদ্দেসেন লদ্ধভিক্খূনং কাতব্বং ভত্তং উদ্দেসভত্তন্তি ৰচনত্থং দস্সেতি. তথেৰাতি যথা সঙ্ঘতো উদ্দিসিত্ৰা লদ্ধভিক্খূ, তথেৰ. পরিচ্ছিন্দিত্ৰাতি ‘‘একং ৰা’’তিআদিনা পরিচ্ছিন্দিত্ৰা. তেসন্তি লদ্ধভিক্খূনং. ইমিনা নিমন্তেত্ৰা লদ্ধভিক্খূনং কাতব্বং ভত্তং নিমন্তনভত্তন্তি ৰচনত্থং দস্সেতি. ‘‘সলাকাযো ছিন্দিত্ৰা’’তি ইমিনা সলাকাযো ছিন্দিত্ৰা কাতব্বং ভত্তং সলাকভত্তন্তি ৰচনত্থং দস্সেতি. পক্খিকন্তি উপোসথিকন্তি পাটিপদিকন্তি এৰং নিযামেত্ৰাতি যোজনা. পঞ্চমীআদীসু পক্খেসু কাতব্বং পক্খিকং. উপোসথে কাতব্বং উপোসথিকং. পাটিপদে কাতব্বং পাটিপদিকং, তমেৰ ভত্তং পাটিপদিকভত্তং. উদ্দেসভত্তং নিমন্তনন্তি এত্থ ইতিসদ্দো আদ্যত্থো, উদ্দেসভত্তং নিমন্তনন্তিআদিং ইমং ৰোহারং পত্তানীতি হি অত্থো. উদ্দেসভত্তাদীনিযেৰ অনুজাননমকত্ৰা কস্মা সঙ্ঘভত্তম্পি অনুজানাতীতি আহ ‘‘যস্মা পনা’’তিআদি. তত্থ যস্মা সক্খিস্সন্তীতি সম্বন্ধো. তেতি মনুস্সা. তম্পীতি সঙ্ঘভত্তম্পি. পিসদ্দেন উদ্দেসভত্তাদীনি অপেক্খতি.
সঙ্ঘভত্তাদীনং ৰিত্থারং দস্সেন্তো আহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. তত্থ তত্থাতি ‘‘সঙ্ঘভত্তং উদ্দেসভত্ত’’ন্তিআদিপাঠে, এৰং ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বোতি যোজনা, সঙ্ঘভত্তাদীসু ৰা নিদ্ধারণে ভুম্মং, ভুঞ্জন্তানং অম্হাকং অজ্জ দস দ্ৰাদস দিৰসা অহেসুন্তি যোজনা. অঞ্ঞতোতি অঞ্ঞস্মা ঠানা. তত্থাতি সঙ্ঘভত্তে. ৰত্তব্বাতি মনুস্সা ৰত্তব্বা. তন্তি সঙ্ঘভত্তং, ধাতুকম্মং, ‘‘অম্হাক’’ন্তি কারিতকম্মং. তন্তি সঙ্ঘভত্তং.
উদ্দেসভত্তকথা
অযং নযো এৰং ৰেদিতব্বোতি যোজনা. রঞ্ঞা ৰা পহিতেতি সম্বন্ধো. সচে অত্থীতি সচে ঠিতিকা অত্থি. উদ্দেসকেনাতি ভত্তুদ্দেসকেন. ন অতিক্কামেতব্বন্তি উদ্দেসভত্তং ন অতিক্কামেতব্বং. তে পনাতি পিণ্ডপাতিকা পন. ঠিতিকং ঠপেত্ৰাতি ঠিতিকং ঠিতট্ঠানে ঠপেত্ৰা মুঞ্চিত্ৰাতি অত্থো. তেসন্তি মহাথেরানং. যোজনন্তরিকৰিহারতোপীতি যোজনেন ব্যৰধানে ঠিতৰিহারতোপি. ঠিতট্ঠানতোতি ঠিতিকায ঠিতট্ঠানতো. অসম্পত্তানম্পীতি ভত্তুদ্দেসট্ঠানং অসম্পত্তানম্পি. ৰড্ঢিতা নাম সীমাতি উপচারসীমা ৰড্ঢিতা নাম. সঙ্ঘনৰকস্স দিন্নেপীতি যাৰ দুতিযভাগো ন দাতব্বো, তাৰ সঙ্ঘনৰকস্স দিন্নেপি. ৰস্সগ্গেনাতি গণিযতীতি গং, ৰস্সমেৰ গং ৰস্সগ্গং, তেন ৰস্সগ্গেন, ৰস্সগণনাযাতি ৰুত্তং হোতি. যদি ‘‘ৰস্সগ্ঘেনা’’তি চতুত্থক্খরেন পাঠো ভৰেয্য, এৰং সতি ৰস্সপরিচ্ছেদেনাতি অত্থো দট্ঠব্বো, অযমেৰ যুত্ততরো.
একস্মিং ৰিহারেতি একিস্সং ৰিহারসীমাযং. তস্মিংযেৰ ভত্তুদ্দেসট্ঠানেতি এত্থ এৰসদ্দেন অঞ্ঞস্মিং ঠানে গাহণং পটিক্খিপতি. একোতি একো দাযকো. তেনাতি পহিতভিক্খুনা. সো অত্থোতি সো হেতু. তংদিৰসন্তি তস্মিং পহিতদিৰসে. পমুস্সতীতি সতিপৰাসেন মুস্সতি. ভোজনসালাযাতি ভত্তুদ্দেসট্ঠানসঙ্খাতায ভোজনসালায. যা পকতিট্ঠিতিকাতি যোজনা. ‘‘একাবদ্ধা হোন্তী’’তি ৰুত্তৰচনস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘অঞ্ঞমঞ্ঞং দ্ৰাদসহত্থন্তরং অৰিজহিত্ৰা’’তি. নৰং ঠিতিকন্তি ভত্তুদ্দেসট্ঠানে ঠপিতপকতিট্ঠিতিকতো অঞ্ঞং নৰং ঠিতিকং. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. এতন্তি উদ্দেসভত্তং. ‘‘স্ৰে’’তি নিযামেত্ৰা ৰুত্তত্তা দুতিযদিৰসে ন লব্ভতি.
কোচীতি দাযকো. সকৰিহারে ঠীতিকাৰসেনেৰ গাহেতব্বন্তি যং ৰিহারং গচ্ছন্তি, তত্থ অপৰিট্ঠত্তা সকৰিহারে ঠিতিকাৰসেনেৰ গাহেতব্বং. দিন্নং পন ভত্তং গাহেতব্বন্তি সম্বন্ধো. সম্পত্তানন্তি দিন্নট্ঠানং সম্পত্তানং. তত্থাতি দিন্নট্ঠানং, সম্পত্তানংযেৰাতি সম্বন্ধো. তস্স ৰিহারস্সাতি পৰিট্ঠৰিহারস্স. তস্মিং তস্মিং ঠানেতি গামদ্ৰারৰীথিচতুক্কসঙ্খাতে তস্মিং তস্মিং ঠানে. অন্তোউপচারগতানন্তি এত্থ অন্তোউপচারো নাম দ্ৰাদসহত্থব্ভন্তরং.
গামদ্ৰারূপচার ৰীথিচতুক্কূপচার ঘরূপচারেসু তীসু ঘরূপচারস্স ৰিসেসং দস্সেন্তো আহ ‘‘ঘরূপচারো চেত্থা’’তিআদি. এত্থাতি তীসু উপচারেসু. ঘরূপচারো ৰেদিতব্বোতি সম্বন্ধো. একো উপচারো এত্থাতি একূপচারং ঘরং. ইমেসন্তি চতুন্নং ঘরানং. তত্থাতি চতূসু ঘরেসু. এককুলস্স যং ঘরন্তি সম্বন্ধো. একৰল়ঞ্জন্তি একদ্ৰারেন সমানপরিভোগং. তত্থাতি একূপচারে.
যং পন একং ঘরং কতন্তি সম্বন্ধো. সুখৰিহারত্থাযাতি কলহং ৰিচ্ছিন্দিত্ৰা সুখৰিহারত্থায. তস্মিং তস্মিং ঠানেতি ভিত্তিযা পরিচ্ছিন্নে তস্মিং তস্মিং ঠানে.
যস্মিং পন ঘরে নিসীদাপেন্তীতি সম্বন্ধো. যম্পি নিৰেসনন্তি যোজনা.
যো পন উদ্দেসলাভো উপ্পজ্জতি, সো পাপুণাতীতি যোজনা. কিঞ্চাপি দিস্সন্তি, তথাপীতি যোজনা.
যো পনাতি ভিক্খু পন, লভতীতি সম্বন্ধো. অঞ্ঞস্মিন্তি অত্তনা অঞ্ঞস্মিং. তেনাতি উদ্দেসভত্তং লভন্তেন ভিক্খুনা.
কালং পটিমানেন্তেসূতি ভোজনকালং পটিমানেন্তেসু ভিক্খূসু, নিসিন্নেসূতি সম্বন্ধো. কোচি মনুস্সো ৰদতীতি সম্বন্ধো. সঙ্ঘুদ্দেসপত্তং দেথ ইতি ৰাতি যোজনা. ‘‘এসেৰ নযো’’তি ইমিনা পত্তস্স ঠানে ভিক্খুং পক্খিপিত্ৰা ৰুত্তে অতিদিসতি.
এত্থাতি উদ্দেসভত্তে, এৰংৰচনে ৰা. পেসলোতি পিযসীলো. তেনাতি উদ্দেসকেন. কিন্তি জানাতীতি আহ ‘‘দসৰস্সেন লদ্ধ’’ন্তি. তস্সাতি উদ্দেসকস্স, ৰচনন্তি সম্বন্ধো. অপ্পসদ্দাতি সণিকসদ্দা. ‘‘অপসদ্দা’’তিপি পাঠো, নিস্সদ্দাতি অত্থো. সব্বনৰকস্সাতি সব্বেসং ভিক্খূনং নৰকস্স. ছাযাযপি পুচ্ছিযমানাযাতি অনাদরে ভুম্মৰচনং, সামিৰচনং ৰা. ন লভতীতি পাপুণাপিতত্তা ন লভতি. নিসিন্নস্সাপি নিদ্দাযন্তস্সাপীতি অনাদরে সামিৰচনং, ভিক্খুস্স নিসিন্নস্সাপি নিদ্দাযন্তস্সাপীতি অত্থো. হীতি সচ্চং. এতং ভাজনীযভণ্ডং নামাতি যোজনা. তত্থাতি ‘‘সম্পত্তস্সেৰ পাপুণাতী’’তি ৰচনে. উপচারেনাতি দ্ৰাদসহত্থূপচারেন. তস্মিন্তি অন্তোপরিক্খেপে.
কোচি উপাসকো পহিণাতীতি সম্বন্ধো. পণীতভোজনানন্তি পণীতভোজনেহি. উদকস্সাতি উদকেন, পূরেত্ৰাতি সম্বন্ধো. আগতা মনুস্সাতি সম্বন্ধো. যেনাতি ভিক্খুনা. যন্তি ৰত্থু. তিচীৰরপরিৰারন্তি তিচীৰরেন পরিৰারিতং, তিচীৰরপরিৰারৰন্তং ৰা উদ্দেসভত্তন্তি অত্থো. হি সচ্চং অস্স ভিক্খুস্স পুঞ্ঞৰিসেসো ঈদিসোতি যোজনা. ননু উদকংপিস্স পুঞ্ঞৰিসেসং, কস্মা অঞ্ঞং উদ্দেসভত্তং লভতীতি আহ ‘‘উদকং পনা’’তিআদি.
গহেত্ৰা আগতা তে মনুস্সাতি যোজনা. তেসন্তি মহাথেরাদীনং. দহরসামণেরেহীতি দহরেহি সামণেরেহি, লদ্ধেসূতি সম্বন্ধো.
তত্থাতি উদ্দেসভত্তে. পুরতোতি মহাথেরানং পুরতো. পত্তেতি সঙ্ঘুদ্দেসপত্তে, অগাহিতেযেৰাতি সম্বন্ধো. আহটম্পি উদ্দেসভত্তন্তি সম্বন্ধো.
একো ৰদতীতি সম্বন্ধো. সোতি মনুস্সো, ভণতীতি সম্বন্ধো. যথা তে রুচ্চতি, তথা ৰত্ৰা আহরাতি যোজনা. ৰিস্সট্ঠদূতো নামাতি অত্তনো রুচিং ৰিস্সজ্জিত্ৰা তস্স রুচিযা ৰিস্সট্ঠো দূতো নাম. পটিপাটিপত্তং ৰাতি সঙ্ঘতো পটিপাটিযা লদ্ধং পত্তং ৰা, ইদং নিমন্তনভত্তং সন্ধায ৰুত্তং. যং ইচ্ছতীতি ৰিস্সট্ঠদূতো যং ইচ্ছতি. সোতি বালো, ন ৰত্তব্বোতি সম্বন্ধো. পুচ্ছাসভাগেন ৰদেয্যাতি সম্বন্ধো. ততোতি ৰদনকারণা.
কূটট্ঠিতিকা নামাতি অঞ্ঞেহি উদ্দেসভত্তেহি মিস্সেত্ৰা উজুকট্ঠিতিকায পৰত্তিত্ৰা কূটেন পৰত্তা ঠিতিকা নাম হোতি. তমেৰত্থং ৰিত্থারেন্তো আহ ‘‘রঞ্ঞো ৰা হী’’তিআদি. একচারিকভত্তানীতি পতি একং কত্ৰা চরিতব্বানি ভক্খিতব্বানীতি একচারিকানি, অঞ্ঞেহি উদ্দেসভত্তেহি অমিস্সেত্ৰা পতি একং কত্ৰা ভক্খিতব্বানীতি ৰুত্তং হোতি, তানিযেৰ ভত্তানি একচারিকভত্তানি. একচ্চে ভিক্খূ গতাতি সম্বন্ধো. তেসূতি একচ্চেসু ভিক্খূসু. তঙ্খণংযেৰাতি তস্মিং নিসিন্নক্খণেযেৰ. পুন তঙ্খণংযেৰাতি তস্মিং গাহণক্খণেযেৰ. ‘‘পণীতভত্ত’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘কতিৰস্সতো পট্ঠাযা’’তি ৰদন্তি, ‘‘এত্তকৰস্সতো নামা’’তি ৰুত্তেতি যোজনা. গাহিতেতি ঠিতিকং অজানন্তেহি আগন্তুকেহি পত্তে গাহিতে. আগতেহিপি ঠিতিকং জাননকভিক্খূহীতি সম্বন্ধো. এসেৰ নযো পরতোপি. ভিক্খূযেৰ আগচ্ছন্তূতি পত্তং অগ্গহেত্ৰা ভিক্খূযেৰ আগচ্ছন্তূতি অধিপ্পাযো.
নেতি ঠিতিকং অজানন্তে আগন্তুকে. রাজা ভোজেত্ৰাতি রাজা অত্তনো গেহে ভোজেত্ৰা. নেসন্তি আগন্তুকানং, পত্তেপীতি সম্বন্ধো. যং আহটন্তি যং ভত্তং অভুঞ্জিত্ৰা আহটং. তং ন গাহেতব্বন্তি তং ভত্তং ঠিতিকায ন গাহেতব্বং থোকত্তা. নেসন্তি আগন্তুকানং. গীৰা হোতীতি ইণং হোতি. ইণং নাম পটিদাতব্বসভাৰো হোতি, তস্মা পটিদাতব্বন্তি অধিপ্পাযো. এত্থাতি ঠিতিকং অজানিত্ৰা ভুত্তট্ঠানে. তাৰ নিসীদিতব্বন্তি তাৰ আগমেত্ৰা নিসীদিতব্বং. পত্তট্ঠানেন গাহণম্পি গীৰাসদিসোতি পুরিমথেরস্স মতি ভৰেয্য. এৰঞ্হি সতি দ্ৰিন্নং থেরানং ৰাদো সদিসোযেৰ.
একো পিণ্ডপাতোতি সম্বন্ধো. তথারূপোতি তিচীৰরপরিৰারো সতগ্ঘনকো. অযন্তি পিণ্ডপাতো. ইতি ৰুত্তং অট্ঠকথাসু.
একো ভিক্খূতি সম্বন্ধো. অন্তরাভট্ঠকোতি উদ্দেসভত্তস্স অন্তরে ৰেমজ্ঝে ভস্সতি গলতীতি অন্তরাভট্ঠকো. পরিপুণ্ণৰস্সো যো পন সামণেরোতি যোজনা. তস্স উপসম্পজ্জিতসামণেরস্স ঠিতিকা অতিক্কন্তাতি সম্বন্ধো. সোতি উদ্দেসভত্তপত্তো ভিক্খু. সমীপেতি অত্তনো সমীপে. তঞ্চে থেয্যায হরন্তীতি তং পত্তং পত্তহারকা থেয্যায হরন্তি চে. গীৰা হোতীতি পত্তদাপকস্স গীৰা হোতি. সো ভিক্খূতি সমীপে নিসিন্নো সো ভিক্খু. অস্সাতি পত্তদাপকস্স. ‘‘অয’’ন্তি পোত্থকেসু পাঠো অত্থি, সো ন সুন্দরো. ততোতি উদ্দেসভত্তঘরতো. ‘‘সুহটো’’তি ৰচনস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘ভত্তস্স দিন্নত্তা গীৰা ন হোতী’’তি.
সাদিযনকোতি উদ্দেসভত্তসাদিযনকো, হোতীতি সম্বন্ধো. দসহিপি পত্তেহি ভত্তং আহরাপেত্ৰাতি যোজনা. ভিক্খুদত্তিযং নামাতি ভিক্খুনা দত্তিযং নাম. সো ভিক্খূতি সাদিযনকো সো ভিক্খু. তে ভিক্খূতি পিণ্ডপাতিকে তে ভিক্খূ. এথ ভন্তে ময্হং সহাযা হোথ ইতি ৰত্ৰাতি সম্বন্ধো. তস্সাতি উপাসকস্স. তত্থাতি উপাসকস্স ঘরে. তস্সেৰাতি সাদিযনকস্সেৰ. ইতরেতি নৰপিণ্ডপাতিকা. নেসন্তি দসন্নং ভিক্খূনং. তস্স ভিক্খুনোতি সাদিযনকস্স ভিক্খুনো. ভুত্তাৰীনন্তি ভুত্তৰন্তানং.
তেতি নৰপিণ্ডপাতিকা, ৰুত্তা গচ্ছন্তীতি সম্বন্ধো. তত্থাতি উপাসকস্স ঘরে. তত্রাতি দসসু ভিক্খূসু. মধুরেন সরেন অনুমোদনং করোন্তস্স একস্স ধম্মকথং সুত্ৰাতি যোজনা. অকতভাগো নামাতি পুব্বে ন করিযিত্থাতি অকতো, সোযেৰ ভাগো কোট্ঠাসোতি অকতভাগো, আগন্তুকভাগো নামাতি অত্থো.
একো উপাসকো দেতীতি সম্বন্ধো. ইমন্তি খাদনীযভোজনীযং. পত্তসামিকস্স দাতব্বন্তি যোজনা. ঠপেত্ৰাতি পকতিযা ঠপেত্ৰা. ‘‘সব্বো সঙ্ঘো ভুঞ্জতূ’’তি ৰত্ৰা চ কিঞ্চি অৰত্ৰা চ গতেপি পঠমমেৰ ‘‘সব্বং সঙ্ঘিকং পত্তং দেথা’’তি ৰুত্তত্তা ভাজেত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্বং.
পাতিযা আহরিত্ৰাতি সম্বন্ধো. একেকং আলোপন্তি একেকস্স ভিক্খুস্স একেকং আলোপং. অচ্ছতীতি ৰসতি. কস্স তেতি কস্স অত্থায তযা, আনীতন্তি যোজনা. ‘‘একেন ভিক্খুনা’’তি পদং ‘‘গাহেতব্ব’’ন্তি পদে কারিতকম্মং, ‘‘ভত্ত’’ন্তি ধাতুকম্মং তব্বপচ্চযো ৰদতি.
কিং আহরীযতীতি অৰত্ৰাতি কিং ৰত্থু তযা আহরীতীতি উপাসকং অপুচ্ছিত্ৰা. ‘‘কিং আহরিস্সসী’’তিপি পাঠো, কিং ৰত্থুং ত্ৰং আহরিস্সসীতি অত্থো. সপরিৰারায যাগুযা চ মহগ্ঘানং ফলানঞ্চ পণীতানং খজ্জকানঞ্চ তথা আৰেণিকা ঠিতিকা কাতব্বাতি যোজনা. একা এৰ ঠিতিকাতি সমানা এৰ ঠিতিকা. তথা ফাণিতস্সাতি এত্থ তথাসদ্দেন ‘‘একা এৰ ঠিতিকা ৰট্টতী’’তি পদং অতিদিসতি.
ইতি উদ্দেসভত্তকথায যোজনা সমত্তা.
নিমন্তনভত্তকথা
নিমন্তনং পুগ্গলিকং সঙ্ঘিকঞ্চাতি দুৰিধং. তত্থ পুগ্গলিকং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘পুগ্গলিকং চে সযমেৰ ইস্সরো’’তি. ‘‘এত্তকে ভিক্খূ সঙ্ঘতো উদ্দিসথা’’তিআদীনি অৰত্ৰা ‘‘এত্তকানং ভিক্খূনং ভত্তং গণ্হথা’’তি নিমন্তেত্ৰা দিন্নং সঙ্ঘিকং নিমন্তনং নাম. এত্থাতি নিমন্তনে. পিণ্ডপাতিকানম্পি ৰট্টতীতি ‘‘ভিক্খ’’ন্তি কপ্পিযৰোহারেন ৰুত্তত্তা পিণ্ডপাতিকানম্পি ৰট্টতি. পটিপাটিযাতি সঙ্ঘতো লদ্ধপটিপাটিযা. আগতমনুস্সো ৰদতীতি সম্বন্ধো. ৰিচ্ছিন্দিত্ৰাতি ‘‘তুম্হে চ গচ্ছথা’’তি ৰচনং ৰিচ্ছিন্দিত্ৰা.
নিমন্তনভত্তঘরতোতি নিমন্তনভত্তস্স দিন্নঘরতো. একো আহরতীতি সম্বন্ধো. পূরেত্ৰাতি ভত্তস্স পূরেত্ৰা. তন্তি ভত্তং. ইধাপীতি নিমন্তনেপি.
ততোতি ৰদনকারণা. ‘‘সো ভিক্খূ’’তি পদং ‘‘অস্সা’’তি পদে পকতিকত্তা, ‘‘জিগুচ্ছনীযো’’তি পদং তত্থেৰ ৰিকতিকত্তা. অস্সাতি ভৰেয্য, হোতি ৰা. ‘‘পত্তত্থায আগতোম্হী’’তি ৰদন্তস্স তস্স পত্তো দাতব্বোতি যোজনা. ভত্তাহরণকপত্তন্তি ভত্তং আহরতি অনেনাতি ভত্তাহরণকো, সোযেৰ পত্তো ভত্তাহরণকপত্তো, তং. পটিপাটিভত্তন্তি পটিপাটিযা লদ্ধং ভত্তং.
আলোপভত্তট্ঠিতিকতোতি একেকআলোপেন লদ্ধস্স ভত্তস্স ঠিতিকতো. আলোপসঙ্খেপেনাতি একেকস্মিং আলোপে তংসংখিপনেন. অযং নযো উদ্দেসভত্ততো ৰিসেসো. কস্স তে আভতন্তি কস্স অত্থায তযা আভতন্তি যোজনা. সঙ্ঘস্স মে ভত্তন্তি সঙ্ঘস্স অত্থায মযা ভত্তং আভতং. থেরানং মে ভত্তন্তি থেরানং মযা ভত্তং আভতং.
উপাসকো পহিণাতীতি সম্বন্ধো. ইমে তযো জনাতি সঙ্ঘত্থেরো চ গন্থধুতঙ্গৰসেন অভিঞ্ঞাতো চ ভত্তুদ্দেসকো চাতি ইমে তযো জনা. পুচ্ছিতুন্তি ‘‘কিং সঙ্ঘতো গণ্হামি, উদাহু যে জানামি, তেহি সদ্ধিং আগচ্ছামী’’তি পুচ্ছিতুং. আরুহিযিত্থাতি আরূল়্হা. অত্তনৰমেহীতি অত্তা নৰমো এতেসন্তি অত্তনৰমা, তেহি ভিক্খূহীতি সম্বন্ধো. হীতি যস্মা. এতে ভিক্খূতি সঙ্ঘত্থেরাদযো তযো এতে ভিক্খূ. তেনাতি গন্থধুতঙ্গাদীহি অনভিঞ্ঞাতেন ভিক্খুনা পটিপজ্জিতব্বন্তি সম্বন্ধো. নিস্সিতকে ৰা, যে ভিক্খূ জানাথ, তে ভিক্খূ ৰা গহেত্ৰাতি যোজনা. অত্তনা অঞ্ঞো গামো গন্তব্বোতি সম্বন্ধো. সোযেৰ গামোতি নিমন্তনগামোযেৰ.
তত্রাতি অসনসালাযং. উস্সৰাদীসূতি ছণাদীসু. আদিসদ্দেন অঞ্ঞেন কেনচি কারণেন মনুস্সানং বহুসন্নিপাতং সঙ্গণ্হাতি. তদাতি তস্মিং নিমন্তনকালে. সন্নিপাতট্ঠানতোতি ভিক্খূনং সন্নিপাতট্ঠানতো. যথাসত্তীতি সত্তিযা অনুরূপং, সত্তিং অনতিক্কমিত্ৰাতি অত্থো. এত্থ চ সত্তিসদ্দস্স কুন্তসঙ্খাতস্স সত্থস্সপি ৰাচকত্তা তং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘যথাবল’’ন্তি.
সঙ্ঘত্থেরো ৰা আগচ্ছন্তীতি সম্বন্ধো. বহুকত্তারমপেক্খিত্ৰা ‘‘আগচ্ছন্তী’’তি বহুৰচনৰসেন ৰুত্তং. একৰারন্তি একস্মিং দিৰসে, আগমনদিৰসেতি অত্থো. পটিবদ্ধকালতোতি তত্থেৰ সকট্ঠানে ৰাসস্স নিবদ্ধকালতো. দুতিযৰারেতি দুতিযদিৰসে. অভিনৰআগন্তুকাৰাতি অনাগমনপুব্বা অভিনৰা আগন্তুকাৰ. তত্রাতি তস্মিং পত্তট্ঠানে. তেসন্তি অভিনৰআগন্তুকানং. এত্থাতি অনাগতপুব্বট্ঠানে.
সব্বত্থাতি সব্বেসু সকট্ঠানআগন্তুকট্ঠানেসু. তেনাতি অতিলাভিনা ভিক্খুনা. অৰিসেসেত্ৰাতি ৰিসেসমকত্ৰা.
সলাকভত্তকথা
সলাকভত্তং পন এৰং ৰেদিতব্বন্তি যোজনা. ‘‘ৰচনতো’’তি পদং ‘‘দাতব্বা’’তি পদে ঞাপকহেতু. সলাকায ৰাতি কুসদণ্ডে ৰা. অসুকস্স নামাতি অসুকস্স নাম উপাসকস্স. উপনিবন্ধিত্ৰাতি লিখিত্ৰা, ছিন্দিত্ৰাতি অত্থো. ‘‘ওপুঞ্জিত্ৰা’’তি পদস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘পুনপ্পুনং হেট্ঠুপরিযৰসেন আলোল়েত্ৰা’’তি. ভত্তুদ্দেসকেন দাতব্বাতি সম্বন্ধো.