৮. চীৰরক্খন্ধকং

২০২. জীৰকৰত্থুকথা

৩২৬. চীৰরক্খন্ধকে পদক্খিণসদ্দস্স অপসব্যত্থং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘ছেকা কুসলা’’তি. অভিসটাতি এত্থ সরধাতুযা গতিচিন্তাসু ইধ গত্যত্থেতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অভিগতা’’তি. অভিগতাতি অভিমুখং গন্তব্বা. ননু পাল়িযং ‘‘অত্থিকানং অত্থিকানং মনুস্সান’’ন্তি ৰুত্তং, কস্মা পন ‘‘অত্থিকেহি অত্থিকেহি মনুস্সেহী’’তি ৰুত্তন্তি আহ ‘‘করণত্থে পনা’’তিআদি. ইমিনা ছট্ঠীকত্তা নাম ততিযাকত্তুনা সমানোযেৰাতি দস্সেতি. নিগমে ৰসতীতি নেগমোতি ৰুত্তে কুটুম্বিযগণো নেগমো নামাতি আহ ‘‘কুটুম্বিযগণো’’তি.

৩২৭. নগরে নিৰসন্তীতি নাগরা. দত্ৰা, ৰুট্ঠাপেসুন্তি সম্বন্ধো. আরামুয্যানৰাহনাদীতি এত্থ আদিসদ্দেন অঞ্ঞানি উপভোগপরিভোগানি সঙ্গণ্হাতি. গণিকট্ঠানেতি গণিকায ঠানে. গণিকাতি চ নগরসোভিনী. সা হি অত্থিকেন জনগণেন অভিগন্তব্বাতি গণিকাতি ৰুচ্চতি. পটিসতেন চাতি এত্থ চসদ্দো অৰধারণত্থো. রত্তিং গমনস্স পটিনিধিসঙ্খাতেন সতেন এৰাতি হি অত্থো. গিলানন্তি এত্থ ভাৰপচ্চযেন ৰিনাপি ভাৰত্থো ঞাতব্বোতি আহ ‘‘গিলানভাৰ’’ন্তি. ‘‘জানাপেয্য’’ন্তি ইমিনা পটিৰেদেয্যন্তি এত্থ ৰিদধাতুযা ঞাণত্থং দস্সেতি. কত্তরসুপ্পেতি এত্থ কত্তরসদ্দো জিণ্ণপরিযাযোতি আহ ‘‘জিণ্ণসুপ্পে’’তি. সুপন্তি সুনখাদযো এত্থাতি সুপ্পং, কত্তরং সুপ্পং কত্তরসুপ্পং.

৩২৮. তন্তি জীৰকং. অঞ্ঞে রাজদারকা ৰদন্তি কিরাতি সম্বন্ধো. নত্থি মাতা এতস্সাতি নিম্মাতিকো. যথা চাতিআদীসু যথা পেসন্তি, তথাতি যোজনা. চসদ্দো সম্পিণ্ডনত্থো. ন কেৰলং ৰদন্তিযেৰ, অথ খো ন কোচি কিঞ্চি পেসেতীতি হি অত্থো. অঞ্ঞেসন্তি জীৰকতো অঞ্ঞেসং. তস্সাতি জীৰকস্স. ইতীতি এৰং. সোতি জীৰকো. তং সব্বন্তি ‘‘নিম্মাতিকো নিপ্পিতিকো’’তি ৰদনঞ্চ পণ্ণাকারস্স অপেসনঞ্চাতি তং সব্বং.

যংনূনাতি সাধু ৰত. অহং ৰজ্জসিপ্পং সিক্খেয্যং সাধু ৰতাতি যোজনা. তস্সাতি জীৰকস্স. এতদহোসীতি এতং অহোসি, পরিৰিতক্কো অহূতি অত্থো. পরূপঘাতপটিসংযুত্তানীতি পরং উপগন্ত্ৰা, উপ ভুসেন ৰা হননেন পটিসংযুত্তানি. মেত্তাপুব্বভাগন্তি সিপ্পস্স পুব্বভাগে পৰত্তা মেত্তা এতস্সাতি মেত্তাপুব্বভাগং. ইতি অহোসীতি যোজনা. পুরিমচিন্তায অনেকন্তভাৰতো একন্তভাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘অপি চা’’তিআদি. অপি চাতি একন্তেন. অযন্তি জীৰকো. ইতোতি ভদ্দকপ্পতো. অযন্তি উপাসকো. চতুপরিসন্তরেতি চতুপরিসমজ্ঝে. পত্থতগুণন্তি পত্থরিতগুণং. ঠানন্তরন্তি ঠানভেদং, অহম্পীতি ন অযং উপাসকোযেৰ, অহম্পীতি অত্থো. ভগৰাতি আলপনপদমেতং. পত্থনন্তি ইচ্ছিতৰরং. চোদিযমানোপীতি উয্যোজিযমানোপি. পিসদ্দেন পুরিমচিন্তনমপেক্খতি. এসাতি এসো জীৰকো.

৩২৯. দিসাপামোক্খোতি পদস্স দিসাসু পামোক্খো দিসাপামোক্খোতি ৰচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সব্বদিসাসূ’’তিআদি. তস্মিঞ্চ সমযেতি জীৰকস্স তস্মিং চিন্তনসমযে চ, আগমংসূতি সম্বন্ধো. তেতি ৰাণিজে, পুচ্ছীতি সম্বন্ধো. কুতোতি নগরতো. তক্কসীলতোতি তক্কসীলনগরতো. তত্থাতি তক্কসীলে. আমাতি সম্পটিচ্ছনত্থে নিপাতো, আম অত্থীতি হি অত্থো. তেতি ৰাণিজা. তথাতি যথা জীৰকো আহ, তথা অকংসূতি অত্থো. সোতি জীৰকো. পিতরন্তি অভযরাজকুমারং. তেহীতি ৰাণিজেহি.

তন্তি জীৰকং, পুচ্ছীতি সম্বন্ধো. সোতি জীৰকো. কস্মা তাত ত্ৰং ইধাগতো অসি পনাতি পুচ্ছীতি যোজনা. ততোতি পুচ্ছতো. সোতি জীৰকো. সিক্খিতুং আগতো অম্হীতি যোজনা. বহুঞ্চ গণ্হাতীতিআদীসু সো কিঞ্চি কম্মং অকত্ৰা সিপ্পস্সেৰ সিক্খিতত্তা বহুঞ্চ গণ্হাতীতি আহ ‘‘যথা’’তিআদি. তত্থ যথা সিক্খন্তিযেৰ, এৰং তথা সো ন সিক্খতীতি যোজনা. সো পনাতি জীৰকো পন, করোতি সিক্খতীতি সম্বন্ধো. একং কালন্তি একস্মিং কালে. এৰং সন্তে কস্মা সো বহুঞ্চ গণ্হাতীতি আহ ‘‘এৰং সন্তেপী’’তিআদি. মেধাৰিতাযাতি খিপ্পং গহণধারণপঞ্ঞতায, বহুঞ্চ সিপ্পন্তি সম্বন্ধো. অস্স জীৰকস্স গহিতঞ্চ সিপ্পং ন সম্মুস্সতীতি যোজনা.

যত্তকং সিপ্পং আচরিযো জানাতি, তত্তকং অযং জীৰকো জানাতীতি যোজনা. যন্তি সিপ্পং. অযন্তি জীৰকো, ভৰিস্সতীতি সম্বন্ধো. নন্তি জীৰকং. যথাতি যেনাকারেন. কম্মৰিপাকন্তি কম্মৰিপাকজং রোগং. ‘‘ন’’ন্তি পদং ‘‘সিক্খাপেসী’’তি পদে কারিতকম্মং, ‘‘ভেসজ্জযোজন’’ন্তি পদং ধাতুকম্মং. ভেসজ্জযোজনন্তি ভেসজ্জেন রোগস্স যোজনং. সো পনাতি জীৰকো পন. ইমিনাতি জীৰকেন ন উগ্গহিতং, উগ্গহিতন্তি সম্বন্ধো. একেন দ্ৰারেনাতি চতূসু দ্ৰারেসু একেন দ্ৰারেন. আহিণ্ডন্তোতি ৰিচরন্তো. পরিত্তং পাথেয্যন্তি এত্থ পরিত্তসদ্দস্স আরক্খনত্থেপি পৰত্তনতো ইধ অপ্পত্থে পৰত্ততীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অপ্পমত্তক’’ন্তি. কস্মা অপ্পমত্তকং পাথেয্যং অদাসীতি যোজনা. তস্সাতি দিসাপামোক্খস্স. অযন্তি জীৰকো, লভিস্সতীতি সম্বন্ধো. ততোতি লভনতো. খীণে পাথেয্যেতি পাথেয্যে খীণে সতীতি যোজনা.

২০৩. সেট্ঠিভরিযাদিৰত্থুকথা

৩৩০. যা নামাতি যা নাম ঘরণী. কিম্পি মাযন্তি এত্থ একারলোপসন্ধীতি আহ ‘‘কিম্পি মে অয’’ন্তি. ইমিনা যকারাদেসসন্ধিং নিৰত্তেতি, ‘‘ম্যায’’ন্তিপি পাঠো, এৰং সতি আদেসসন্ধিযেৰ, ন লোপসন্ধি. অযং ঘরণী মে কিঞ্চি দেয্যধম্মং কিম্পি দস্সতীতি যোজনা. তস্স চাতি সব্বিস্স চ, কতস্সাতিপি পাঠো. রোগূপসমস্স চাতি মম রোগস্স উপসমস্স চ, ইমেহি পদেহি সংযমস্সাতি পদস্স অত্থং দস্সেতি. ‘‘উপকার’’ন্তি ইমিনা উপজানামীতি এত্থ উপসদ্দস্স অত্থং দস্সেতি. অধিপ্পাযোতি ঘরণিযা আসযো.

৩৩১. ‘‘সব্বালঙ্কারং তুয্হং হোতূ’’তি ইদং ৰচনং রাজা সভাৰতো আহ, উদাহু কিঞ্চি চিন্তেত্ৰাতি আহ ‘‘রাজা’’তিআদি. তত্থ ইমন্তি অলঙ্কারং. পমাণযুত্তেতি কারণানুরূপে. নন্তি জীৰকং. নাটকানম্পীতি পঞ্চসতিকানং নাটকানম্পি. সোপীতি জীৰকোপি. তেসন্তি অভযকুমারনাটকানং. মেতি ময্হং, ন পতিরূপন্তি সম্বন্ধো. অয্যিকানন্তি মাতামহীনং. কতস্স মে উপকারন্তি যোজনা. ইমিনা অধিকারো চ উপকারো চ অত্থতো সদিসন্তি দস্সেতি. রাজা পসন্নো দত্ৰা আহাতি সম্বন্ধো.

২০৫. রাজগহসেট্ঠিৰত্থুকথা

৩৩২. ইরিযাপথসম্পরিৰত্তনেনাতি ইরিযাপথস্স পুনপ্পুনং পরিৰত্তনেন. তীহি সত্তাহেহি নিচ্চলস্স নিপন্নস্স অস্স সেট্ঠিস্স মত্থলুঙ্গন্তি যোজনা. অপ্পেৰ নিপজ্জেয্যাতি যোজনা. নন্তি সেট্ঠিং. তেনেৰাতি তেনেৰ কারণেন. সীসং ছাদেতীতি সীসচ্ছৰীতি ৰুত্তে সীসপটিচ্ছাদনচম্মন্তি আহ ‘‘সীসচম্ম’’ন্তি. তস্সাতি সেট্ঠিস্স. তীহি সত্তাহেনাতি এত্থ পুব্বপদেন পচ্ছিমপদং গুণিত্ৰা গহেতব্বন্তি আহ ‘‘তীহি পস্সেহি একেনেকেন সত্তাহেনা’’তি.

৩৩৩. জনং নীহরাপেত্ৰাতি জনং অপক্কমাপেত্ৰা.

২০৭. পজ্জোতরাজৰত্থুকথা

৩৩৪. ৰিচ্ছিকস্স জাতোতি ৰিচ্ছিকস্স কারণা জাতো, ৰিচ্ছিকং পটিচ্চ জাতোতি অত্থো. সব্বি চ ভেসজ্জং ৰিচ্ছিকানং পটিকূলং হোতীতি যোজনা. পঞ্ঞাসযোজনিকাতি এত্থ ণিকপচ্চযস্স গন্তুং সমত্থত্থে পৰত্তভাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘গন্তুং সমত্থো হোতী’’তি. অস্স রঞ্ঞোতি চন্দপজ্জোতনামকস্স অস্স রঞ্ঞো. হত্থিনীযেৰাতি ভদ্দৰতিকা নাম হত্থিনীযেৰ. ৰীসযোজনসতন্তি ৰীসাধিকং যোজনসতং.

ভুঞ্জিতুং নিসিন্নস্স একস্স কুলপুত্তস্স দ্ৰারেতি যোজনা. তস্সাতি কুলপুত্তস্স, আরোচেসীতি সম্বন্ধো. সোতি কুলপুত্তো, ‘‘আহরা’’তি আণাপেসীতি সম্বন্ধো. ইতরোতি পুরিসো. তন্তি পত্তং. যত্থ যত্থাতি যস্মিং যস্মিং ভৰে. তত্থ তত্থ ৰাহনসম্পন্নো হোমীতি যোজনা. সোতি পুরিসো. পজ্জোতো নাম অযং রাজা জাতোতি যোজনা.

সব্বিং পাযেত্ৰাতি ইদং উপলক্খণমত্তন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘সব্বিঞ্চ পাযেত্ৰা’’তিআদি. সব্বিঞ্চ পাযেত্ৰা, পরিচারকানং আহারাচারে ৰিধিঞ্চ আচিক্খিত্ৰাতি অত্থো. ওলুম্পেত্ৰাতি লুপিধাতু ওদহনত্থোতি আহ ‘‘ওদহিত্ৰা’’তি. ৰিরেচেসীতি উদ্ধঞ্চ অধো চ ৰিরেচেসি.

২০৮. সিৰেয্যকদুস্সযুগকথা

৩৩৫. সিৰথিকন্তি সিৰা জম্বুকা কুণপখাদনত্থায আগন্ত্ৰা তিট্ঠন্তি এত্থাতি সিৰট্ঠং, তদেৰ সিৰথিকং, ইমিনা সিৰথিকাযং উপ্পন্নং সিৰেয্যকং থিকসদ্দস্স লোপং কত্ৰাতি দস্সেতি. তত্থাতি উত্তরকুরূসু. তন্তি মতং. হত্থিসোণ্ডকসকুণাতি হত্থিলিঙ্গৰিহঙ্গমা. তে হি হত্থিনো সোণ্ডো ৰিয সোণ্ডো এতেসু অত্থীতি হত্থীসোণ্ডকা, তে চ তে সকুণা চেতি হত্থিসোণ্ডকসকুণাতি ৰুচ্চন্তি. রঞ্ঞো আহরন্তীতি রঞ্ঞো অত্থায, সন্তিকং ৰা আহরন্তি. ইদন্তি সিৰেয্যকং দুস্সযুগং. সিৰিরট্ঠে ৰাযিতং সিৰেয্যকন্তি চ দস্সেন্তো আহ ‘‘অথৰা’’তিআদি. তেনাতি কারণেন. ‘‘সিৰেয্যকন্তি…পে… ৰদন্তী’’তি পোরাণা আহূতি যোজনা.

২০৯. সমত্তিংসৰিরেচনকথা

৩৩৬. কিংপনাতি এত্থ কিংসদ্দো অনিযমত্থো. লূখো কিং, ন লূখো কিন্তি হি অত্থো. ‘‘সিনেহপানং পন তেমেতী’’তি চ ‘‘করোতী’’তি চ সম্বন্ধো. সব্বত্থাতি সকলকাযে. সিরাতি কণ্ডরা. অযন্তি জীৰকো. ওল়ারিকদোসহরণত্থন্তি ওল়ারিকস্স দোসস্স অপনযনত্থং. পকতত্তেতি পকতিসঙ্খাতে সভাৰে সতীতি সম্বন্ধো. ভগৰা ভন্তেতি যোজনা. কুতোতি কস্স সন্তিকা. ৰট্টতি নু খোতি চিন্তেসীতি যোজনা. ততোতি চিন্তনতো. সোণোতি কোল়িৰীসসোণো, ভুঞ্জতীতি সম্বন্ধো. ততোতি সোণস্স সন্তিকা. তস্সাতি সোণস্স. সোতি সোণো. থেরস্সাতি মোগ্গল্লানত্থেরস্স. ইদং ‘‘পত্ত’’ন্তিপদে সামী, ‘‘অদাসী’’তি পদে সম্পদানং. অঞ্ঞং পিণ্ডপাতন্তি সম্বন্ধো.

রাজাপি খো ভুঞ্জিতুকামো অহোসীতি সম্বন্ধো. যঞ্চ সুজাতা অদাসি, যঞ্চ পরিনিব্বানকালে চুন্দো কম্মারপুত্তো, ভাজনগতেসু দ্ৰীসুযেৰ তেসু পিণ্ডপাতেসু দেৰতা ওজং পক্খিপন্তীতি যোজনা. অঞ্ঞেসূতি দ্ৰীহি পিণ্ডপাতেহি অঞ্ঞেসু. ইচ্ছন্তি রুচিং. সোতি বিম্বিসারো রাজা. তৰেৰাতি তুয্হমেৰ. তন্তি ভগৰতো ৰচনং. রাজা অকাসীতি সম্বন্ধো. তেতি অসীতিকুলপুত্তসহস্সা. এতদত্থমেৰাতি সোণস্স অরহত্তে পতিট্ঠাপনত্থমেৰ, ন রঞ্ঞো অনুগ্গহত্থন্তি অধিপ্পাযো.

২১০. ৰরযাচনকথা

৩৩৭. কতং ভত্তকিচ্চং যেনাতি কতভত্তকিচ্চো, তস্মিং সতীতি সম্বন্ধো. ৰুত্তনযেনেৰাতি রাহুলৰত্থুম্হি (মহাৰ. অট্ঠ. ১০৫) ৰুত্তনযেনেৰ. ইদং ৰত্থন্তি ইদং সিৰেয্যকং ৰত্থং, উপ্পন্নন্তি সম্বন্ধো. ‘‘তাৰা’’তি অজ্ঝাহরিতব্বো. এত্থন্তরেতি এতস্মিং ৰত্থুপ্পন্নকালমজ্ঝে. কোচি ভিক্খূতি সম্বন্ধো. তেনাতি পংসুকূলিকহেতুনা. অযন্তি জীৰকো. গহপতিচীৰরন্তি এত্থ গহপতীনং চীৰরন্তি অত্থং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘গহপতীহি দিন্নং চীৰর’’ন্তি. ৰত্থদানানিসংসপটিসংযুত্তাযাতি ‘‘ৰত্থদো হোতি ৰণ্ণদো’’তিআদিকায (সং. নি. ১.৪২) ৰত্থদানস্স আনিসংসেন পটিসংযুত্তায. ৰিচ্ছাৰসেন ৰুত্তো ‘‘ইতরীতরেনা’’তি সব্বনামসদ্দো অনিযমত্থোতি আহ ‘‘অপ্পগ্ঘেনপি মহগ্ঘেনপি যেন কেনচী’’তি. পাৰারোতি উত্তরাসঙ্গো. সো হি পারুপনত্থায ৰরিযতি ইচ্ছিযতীতি পাৰারোতি ৰুচ্চতি. ‘‘কপ্পাসাদিভেদো’’তি ইমিনা তস্স সরূপং দস্সেতি. পকতিকোজৰমেৰাতি পকতিযা ভিক্খূনং সারুপ্পং কোজৰমেৰ. সোল়সনাটকিত্থীনং ঠত্ৰা নচ্চযোগ্যত্তা মহতী পিট্ঠি এতস্সাতি মহাপিট্ঠিযং, তমেৰ কোজৰং মহাপিট্ঠিযকোজৰং. তস্স কির লোমানি চতুরঙ্গুলাধিকানি হোন্তি.

২১১. কম্বলানুজাননাদিকথা

৩৩৮. কাসীনন্তি কাসীনং জনপদানং, কাসিরট্ঠে নিৰাসীনং জনানং ৰা. পসেনদিস্সাতি পচ্চুট্ঠং, পটিপক্খং ৰা সেনং জিনাতীতি পসেনদি জকারস্স দকারং কত্ৰা. এসাতি এসো কাসিরাজা. ‘‘সহস্স’’ন্তি ইমিনা কাসিসদ্দস্স সঙ্কেতসঙ্খ্যং দস্সেতি. তংঅগ্ঘনকোতি তেন কাসিনা অগ্ঘনকো. কস্মা অড্ঢকাসীতি (থেরীগা. অট্ঠ. ২৫) ৰুত্তোতি আহ ‘‘অযং পনা’’তিআদি. অযন্তি কম্বলো. পনাতি কারণত্থজোতকো. যস্মাতি হি অত্থো.

৩৩৯. ভঞ্জিতব্বং খোমাদীনি পঞ্চ সুত্তানি মিস্সিত্ৰা অৰমদ্দিতব্বন্তি ভঙ্গন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘ভঙ্গং নামা’’তিআদি. ৰাকমযমেৰাতি ভঙ্গনামকেন ৰাকেন নিব্বত্তমেৰ.

৩৪০. তেতি ভিক্খূ, সল্লক্খিংসু কিরাতি সম্বন্ধো. এতস্সাতি পদস্স, অত্থন্তি সম্বন্ধো. ন অচ্ছিংসূতি ন আসিংসু, ন ৰসিংসূতি অত্থো. নাকামাতি এত্থ কমুধাতু ইচ্ছত্থো যকারলোপোতি আহ ‘‘ন অনিচ্ছাযা’’তি. দাতব্বোতি ভাগো দাতব্বো. উপচারেতি সুসানস্স সমীপে. ‘‘অকামা ভাগং দাতু’’ন্তি ৰচনস্স অনেকন্তভাৰং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘যদি পনা’’তিআদি. ইধাতি ইমং সুসানং. ‘‘সম্পত্তা গণ্হন্তূ’’তি দেন্তীতি যোজনা. যেনাতি ভিক্খুনা. সদিসা ওক্কমিংসূতি এত্থ সদিসসদ্দো সমপরিযাযোতি আহ ‘‘সমং ওক্কমিংসূ’’তি. সমন্তি ভাৰনপুংসকো. সমানদিসাযাতি ৰা দস্সেন্তো আহ ‘‘একদিসায ৰা’’তি. এত্থ পন যকারলোপো দট্ঠব্বো. বহিমেৰাতি সুসানতো বহি এৰ. কতিকন্তি কতেন পৰত্তং সঙ্গরং.

২১৩. চীৰরপটিগ্গাহকসম্মুতিকথা

৩৪২. ‘‘যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছতী’’তিআদীসু এৰং ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বোতি যোজনা. ঞাতকাদীনং চীৰরন্তি সম্বন্ধো. একচ্চস্মিন্তি জনে. ৰাসদ্দো ৰিকপ্পত্থো. এতেসু তীসু অঞ্ঞতরেন কারণেন ছন্দাগতিং গচ্ছতি নামাতি হি অত্থো. আগতস্সাপি চীৰরন্তি সম্বন্ধো পিসদ্দো গরহত্থো. পগেৰ পচ্ছা আগতস্সাতি হি অত্থো. অৰমঞ্ঞন্তি উঞ্ঞাতং. ৰোতি তুম্হাকং. নত্থি কিন্তি যোজনা. মুট্ঠা সতি এতস্সাতি মুট্ঠস্সতি. আগতানম্পি চীৰরন্তি সম্বন্ধো. পিসদ্দো সম্ভাৰনত্থো. পগেৰ পঠমং আগতানন্তি হি অত্থো. এতং চীৰরপটিগ্গাহকট্ঠানং নামাতি যোজনা. সন্তসন্তো ৰাতি খেদখেদো ৰা. ইদঞ্চিদঞ্চাতি ইদঞ্চ ইদঞ্চ চীৰরং. তস্মাতি যস্মা চ গচ্ছতি, যস্মা চ জানাতি, তস্মা. যোতি ভিক্খু. সক্কোতীতি সম্বন্ধো. এৰরূপো ভিক্খু সম্মনিতব্বোতি যোজনা.

অপলোকনেনপীতি ‘‘ইত্থন্নামং ভিক্খুং চীৰরপটিগ্গাহকং কাতুং সঙ্ঘং অপলোকেমী’’তি অপলোকনেনপি, সম্মনিতুন্তি সম্বন্ধো. যত্থ পনাতি যস্মিং পন ধুরৰিহারে.

‘‘গহিতট্ঠানেযেৰা’’তি ইমিনা তত্থেৰাতি এত্থ তসদ্দস্স ৰিসযং দস্সেতি. ‘‘ছড্ডেত্ৰা’’তি ইমিনা উজ্ঝিত্ৰাতি এত্থ উধধাতুযা ৰিস্সজ্জনত্থং দস্সেতি. চীৰরপটিগ্গাহকন্তি পদস্স চীৰরং পটিগ্গণ্হাতীতি চীৰরপটিগ্গাহকোতি ৰচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘যো’’তিআদি. তত্থ যো পটিগ্গণ্হাতি, সো চীৰরপটিগ্গাহকো নামাতি যোজনা. ‘‘চীৰরপটিসামক’’ন্তি ইমিনা চীৰরং গহিতট্ঠানতো নীহরিত্ৰা ভণ্ডাগারে দহতি ঠপেতীতি চীৰরনিদহকোতি অত্থং দস্সেতি. যো ন ছন্দাতিং গচ্ছতীতিআদীসু এত্থ এতেসু চ ইতো পরঞ্চাতি যোজনা.

২১৪. ভণ্ডাগারসম্মুতিআদিকথা

৩৪৩. যো ৰিহারো ৰা যো অড্ঢযোগো ৰা হোতি, সো ৰিহারাদিকো সম্মনিতব্বোতি যোজনা. ‘‘আরামিকসামণেরাদীহী’’তি পদং ৰিৰিত্তত্থে অপাদানং, করণম্পি যুজ্জতি. পচ্চন্তসেনাসনং পন ন সম্মনিতব্বং চোরাদিউপদ্দৰত্তা. ৰিহারমজ্ঝেযেৰাতি ভণ্ডাগারৰিহারমজ্ঝেযেৰ.

যস্সাতি ভণ্ডাগারস্স. ইদং পদং ‘‘ছদনাদীসূ’’তি পদে সামী, ‘‘নত্থী’’তি পদে সম্পদানং. যস্স পনাতি ভণ্ডাগারস্স পন. যত্থ কত্থচীতি যস্মিং কস্মিংচি ঠানে. যেনাতি পতিতহেতুনা. মূসিত্ৰা খাদতীতি মূসিকো. আদিসদ্দেন গোধামঙ্গুসাদযো সঙ্গণ্হাতি. উপ ভুসং, উপগুহিত্ৰা ৰা চিনন্তীতি উপচিকা. তন্তি ওৰস্সনাদিং. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. এৰন্তিআদি নিগমনং.

চীৰরপটিগ্গাহকাদীহীতি আদিসদ্দেন চীৰরনিদহকভণ্ডাগারিকে সঙ্গণ্হাতি. তত্থাতি তেসু. চীৰরপটিগ্গাহকেন ন গণ্হিতব্বন্তি সম্বন্ধো. তাৰাতি চীৰরনিদহকভণ্ডাগারিকানং, তেহি ৰা পঠমং. যং যন্তি চীৰরং. তথেৰাতি যথা ৰিসুং ৰিসুং কত্ৰা গণ্হতি, তথেৰ. চীৰরনিদহকেনাপীতি পিসদ্দো ন কেৰলং পটিগ্গাহকেনেৰ, অথ খো নিদহকেনপীতি সম্পিণ্ডেতি. তথেৰাতি যথা নিদহকো আচিক্খতি, তথেৰ. ততোতি তেহি চীৰরেহি, ৰিভত্তঅপাদানং, তেসু চীৰরেসু ৰা নিদ্ধারণং. তদেৰাতি সঙ্ঘেন ৰুত্তচীৰরমেৰ.

ইতীতিআদি নিগমনং. ভগৰতা অনুঞ্ঞাতোতি সম্বন্ধো. ভণ্ডাগারন্তি ভণ্ডস্স ঠপনোকাসং অগারং. ভণ্ডাগারিকোতি ভণ্ডাগারে নিযুত্তো. বাহুল্লিকতাযাতি পচ্চযবাহুল্লেন নিযুত্তভাৰত্থং. এৰং সন্তে কিমত্থায অনুঞ্ঞাতোতি আহ ‘‘অপি চা’’তিআদি. অনুগ্গহায অনুঞ্ঞাতোতি সম্বন্ধো. হীতি ৰিত্থারো. নেৰ জানেয্যুন্তি যোজনা. দ্ৰে দ্ৰে ৰা চীৰরেতি সম্বন্ধো. সঙ্গহং কাতুন্তি সঙ্ঘেন সঙ্গহং কাতুং.

ন ৰুট্ঠাপেতব্বোতি এত্থ অত্থুদ্ধারৰসেন অঞ্ঞেপি অৰুট্ঠাপনীযে দস্সেন্তো আহ ‘‘অঞ্ঞেপী’’তিআদি. হীতি ৰিত্থারো. তত্থাতি চতূসু. সঙ্ঘো পন দেতীতি সম্বন্ধো. উপকারতায চাতি সঙ্ঘস্স উপকারতায চ. এত্থ চ পুরিমেসু তীসু একোযেৰ হেতু, পচ্ছিমে পন দ্ৰে হেতৰোতি দট্ঠব্বং.

সম্মুখীভূতেনাতি অঞ্ঞমঞ্ঞস্স মুখে সংৰিজ্জমানো, সন্নিপতিতো ৰা সম্মুখো, সম্মুখো হুত্ৰা ভূতো সম্মুখীভূতো. ভূসদ্দযোগত্তা অকারস্সীকারো হোতি, অন্তোউপচারসীমাযং ঠিতো সঙ্ঘো. তমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘অন্তোউপচারসীমাযং ঠিতেনা’’তি. কোলাহলন্তি বহুজনেহি সন্নিপতিত্ৰা একতো কতং অব্যত্তসদ্দং. তদাকারং দস্সেন্তো আহ ‘‘অম্হাক’’ন্তিআদি. ‘‘চীৰরভাজকেসূ’’তিআদিনা অগতিগমনাকারং দস্সেতি, তং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ. তুলাভূতোতি তুলায সদিসো হুত্ৰা ভূতো, তুলায সদিসভাৰং পত্তো ৰা. মজ্ঝত্তোতি মজ্ঝে ঠিতো অত্তা সভাৰো এতস্সাতি মজ্ঝত্তো.

ইদন্তি চীৰরং. ঘনন্তি নিরন্তরং. তনুকন্তি ৰিরল়ং. এত্থ ‘‘উচ্চিনিত্ৰা’’তি ইমিনা ৰত্থস্স পমাণেন উচ্চিননং দস্সেতি. ‘‘তুলযিত্ৰা’’তি ইমিনা অগ্ঘেন তুলনং দস্সেতি. ৰণ্ণাৰণ্ণং কত্ৰাতি ৰণ্ণঞ্চ অৰণ্ণঞ্চ খুদ্দকঞ্চ পমাণং, মহন্তঞ্চ পমাণং কত্ৰাতি অত্থো. একচ্চানি চীৰরানি অপ্পগ্ঘানি হোন্তি, একচ্চানি মহগ্ঘানীতি ৰুত্তং হোতি. দসদসঅগ্ঘনকন্তি দসহি দসহি কহাপণেহি অগ্ঘনকং. যন্তি চীৰরং, বন্ধিত্ৰাতি নৰগ্ঘনকং একগ্ঘনকেন, অট্ঠগ্ঘনকঞ্চ দ্ৰিঅগ্ঘনকেন বন্ধিত্ৰাতি অত্থো. সমে পটিৰীসেতি সমপমাণে পটিৰীসে ঠপেত্ৰা, ইমিনা ‘‘ৰণ্ণাৰণ্ণ’’ন্তি এত্থ ৰণ্ণসদ্দো পমাণত্থোতি দীপেতি. দস দস ভিক্খূতি ইদং উপলক্খণৰসেন ৰুত্তং অঞ্ঞেনাকারেনাপি গণেতুং সক্কুণেয্যত্তা. ভণ্ডিকন্তি চীৰরভণ্ডেন নিযুত্তং পুটং. কুসোতি সলাকদণ্ডো.

অত্তিস্সরাতি অত্তনাৰ অত্তানং ইস্সরা. অঞ্ঞেসং ৰত্তপটিপত্তিন্তি সম্বন্ধো. উপড্ঢভাগোতি ভিক্খূনং লদ্ধভাগতো উপড্ঢো ভাগো. যে পনাতি সামণেরা পন. সমভাগোতি ভিক্খূনং ভাগেন সমো ভাগো. ইদঞ্চাতি ‘‘উপড্ঢপটিৰীস’’ন্তি ৰচনঞ্চ, কথিতন্তি সম্বন্ধো. সমকমেৰাতি ভিক্খুসামণেরানং সমপমাণমেৰ. তত্রুপ্পাদৰস্সাৰাসিকন্তি তস্মিং ৰিহারে উপ্পাদেন মূলেন উপ্পাদিতং ৰস্সাৰাসিকং. ফাতিকম্মন্তি ৰড্ঢনকম্মং ‘‘যত্তকেন ৰিনযাগতেন সম্মুঞ্জনিবন্ধনাদিনা হত্থকম্মেন ৰিহারস্স ঊনতা ন হোতি, তত্তকং কত্ৰাতি অত্থো. এতন্তি ফাতিকম্মং কত্ৰা গহণং. হীতি সচ্চং. এত্থাতি তত্রুপ্পাদৰস্সাৰাসিকগহণে. সব্বেসন্তি অখিলানং ভিক্খুসামণেরানং. ভণ্ডাগারিকচীৰরেপীতি ভণ্ডাগারে ঠপিতে অকালচীৰরেপি. পিসদ্দেন তত্রুপ্পাদৰস্সাৰাসিকমপেক্খতি. সামণেরা উক্কুট্ঠিং করোন্তীতি সম্বন্ধো. অপহরিতকন্তি হরিতৰিরহিতং. রঙ্গছল্লিন্তি রজনচ্ছৰিং. এতন্তি উক্কুট্ঠিকরণতো সমভাগদানং, ৰুত্তন্তি সম্বন্ধো. যে চাতি সামণেরা চ. ৰিরজ্ঝিত্ৰা করোন্তীতি কত্তব্বকালেসু অকত্ৰা যথিচ্ছিতক্খণে করোন্তি. তেতি সামণেরে. সমপটিৰীসো দাতব্বোতি ‘‘করিস্সামা’’তি পটিঞ্ঞাতমত্তেন সমো পটিৰীসো দাতব্বো.

‘‘সকং ভাগং দাতু’’ন্তি ইদং ৰুত্তন্তি সম্বন্ধো. কিং সন্ধায ৰুত্তন্তি আহ ‘‘ভণ্ডাগারতো…পে… সন্ধাযা’’তি. পহতাযাতি পহরিতব্বায, পহনিতব্বায ৰা. তস্মাতি যস্মা সন্ধায ৰুত্তং, তস্মা. অনীহটেসূতি ভণ্ডাগারতো অনীহরিতেসু. ইমস্স ভিক্খুনোতি উত্তরিতুকামস্স ইমস্স ভিক্খুনো. তুলাযাতি মানেন.

তেসূতি সাটকেসু, একো সাটকোতি যোজনা. সব্বেসু পাতিতেসূতি সম্বন্ধো. এত্তকেনাতি দ্ৰাদসগ্ঘনকেন. তং সুত্ৰাতি ভিক্খূনং তং ৰচনং সুত্ৰা. সব্বত্থাতি সব্বস্মিং সঙ্ঘগণসন্তকে. অনুপ্পদানেন খিপিযতি পক্খিপিযতীতি অনুক্খেপন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘অনুক্খেপং নামা’’তিআদি. যত্তকং অগ্ঘন্তি সম্বন্ধো. তত্তকেন অগ্ঘেন অগ্ঘনকেতি যোজনা. ৰিকল্লকাতি ৰিকলস্স ভাৰো ৰিকল্লং, চীৰরপুগ্গলানং অপহোনকভাৰো, তদেৰ ৰিকল্লকা. ‘‘তত্থা’’তি পাঠসেসো, তেসু দ্ৰীসু ৰিকল্লকেসূতি অত্থো. অত্থীতি সংৰিজ্জন্তি, নিপাতোযং. ছিন্দন্তেহি চ দাতব্বানীতি সম্বন্ধো. দাতব্বানীতি চ ছিন্দিতব্বানি. দাসদ্দো হি অৰখণ্ডনত্থো. দাতুন্তি অৰখণ্ডিতুং. এৰন্তিআদি নিগমনং. এত্থাতি এতেসু ৰিকল্লকেসু. তন্তি চীৰরং. অথাতি তোসিততো পরং. তত্থাতি একস্স ভিক্খুনো কোট্ঠাসে. সামণকন্তি সমণস্স অনুরূপং. যোতি ভিক্খু. তেনাতি পরিক্খারেন. ইদম্পীতি অঞ্ঞং সামণকস্স পরিক্খারস্স ঠপনম্পি. পিসদ্দেন পুরিমং ৰত্থছিন্দনমপেক্খতি.

ৰগ্গন্তি সমূহং. অট্ঠ ৰা নৰ ৰা ভিক্খূ হোন্তীতি যোজনা. তেসন্তি অট্ঠন্নং ৰা নৰন্নং ৰা. এৰন্তিআদি নিগমনং. অযং অপহোনকভাৰোতি যোজনা. পুন চীৰরস্সেৰ ৰিকল্লকভাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘অথৰা’’তিআদি. এত্থ পুরিমনযে চীৰরস্স চ পুগ্গলস্স চ ৰিকল্লকং হোতি, পচ্ছিমে চীৰরস্সেৰাতি অযমেতেসং ৰিসেসো.

২১৫. চীৰররজনকথা

৩৪৪. গিহিপরিভুত্তং পনাতি গিহিনা পরিভুত্তং ৰত্থং পন, কিঞ্চি ফলন্তি সম্বন্ধো.

সীতুদকাতি সীতং উদকং. লিঙ্গৰিপল্লাসো হি অযং. উত্তরাল়ুম্পন্তি এত্থ উত্তর উল়ুম্পন্তি পদচ্ছেদং কত্ৰা অকারতো উকারস্স লোপং কত্ৰা, পুব্বসরস্স চ দীঘং কত্ৰা ‘‘উত্তরাল়ুম্প’’ন্তি ৰুচ্চতি. উত্তরাল়ূতি উত্তরউদকং. উল়ুসদ্দো হি উদকৰাচকো, তং পাতি রক্খতীতি উত্তরাল়ুম্পং. তস্স সরূপং দস্সেন্তো আহ ‘‘ৰট্টাধারক’’ন্তি. রজনন্তি রজনছল্লিং. হীতি ফলজোতকো. রজনন্তি রজনুদকং. হীতি ৰিত্থারো. থেৰোতি রজনবিন্দু. ন ৰিসরতীতি ন পগ্ঘরতি. রজনাল়ুঙ্কন্তি এত্থাপি পুরিমনযেনেৰ পদসিদ্ধি ৰেদিতব্বা. রজনউল়ুঙ্কন্তি রজনসঙ্খাতস্স উদকস্স গহণত্থায করিযতীতি রজনউল়ুঙ্কং. দণ্ডকেন নিযুত্তং থালকং দণ্ডকথালকন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘তমেৰ সদণ্ডক’’ন্তি. রজনকুণ্ডন্তি রজনপক্খিপনং মহাঘটং. অঞ্ঞত্রাতি অঞ্ঞং ঠানং. পত্থিন্নসদ্দো থদ্ধপরিযাযোতি আহ ‘‘থদ্ধ’’ন্তি. দন্তকাসাৰানীতি এত্থ দন্তসদ্দেন তস্স ৰণ্ণো গহেতব্বো, সো এতেসমত্থীতি দন্তানি, দন্তানি চ তানি কাসাৰানি চেতি দন্তকাসাৰানি, তমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘দন্তৰণ্ণানী’’তি. দন্তৰণ্ণানি কাসাৰানি ধারেন্তীতি সম্বন্ধো.

২১৬. ছিন্নকচীৰরানুজাননকথা

৩৪৫. দীঘমরিযাদবদ্ধন্তি দীঘেন মরিযাদেন বদ্ধং. চতুক্কসণ্ঠানন্তি চতুন্নং মগ্গানং সমোধানসণ্ঠানং. উস্সহসি ত্ৰন্তি এত্থ উপুব্বো সহধাতু সমত্থত্থোতি আহ ‘‘সক্কোসি ত্ৰ’’ন্তি. পপুব্বো পন অভিভৰনত্থো হোতি ‘‘পসহতী’’তিআদীসু. যো নামাতি যো আনন্দো আজানিস্সতি নাম, সো আনন্দো পণ্ডিতোতি যোজনা. ‘‘কুসী’’তি এতং নামং অধিৰচনন্তি যোজনা. অনুৰাতাদীনন্তি আদিসদ্দেন পরিভণ্ডাদীনি সঙ্গণ্হাতি. ‘‘অড্ঢকুসী’’তি এতন্তি যোজনা.

গীৰেয্যকন্তি এত্থ গীৰাযং সুত্তসংসিব্বিতং গীৰেয্যকন্তি ৰচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘গীৰাৰেঠনট্ঠানে’’তিআদি. ‘‘আগন্তুকপট্ট’’ন্তি ইমিনা এয্যকপচ্চযস্স সরূপং দস্সেতি. এসেৰ নযো জঙ্ঘেয্যকন্তি এত্থাপি. এতং নামন্তি ‘‘গীৰেয্যকং, জঙ্ঘেয্যক’’ন্তি এতং নামং. ইতীতি এৰং. এতন্তি ‘‘অনুৰিৰট্ট’’ন্তিআদি এতং. ‘‘অনুৰিৰট্ট’’ন্তি এতং নামন্তি যোজনা. ৰিৰট্টস্সাতি মজ্ঝিমখণ্ডকস্স. বাহন্তন্তি এত্থ বাহায উপরি ঠপিতা অন্তা বাহন্তাতি ৰচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘বাহাযা’’তিআদি. তেসন্তি উভিন্নমন্তানং. এতন্তি ‘‘বাহন্ত’’ন্তি এতং.

২১৭. তিচীৰরানুজাননকথা

৩৪৬. ‘‘উক্খিত্তভণ্ডিকভাৰং আপাদিতে’’তি ইমিনা উব্ভণ্ডিতেতি এত্থ উক্খিত্তং ভণ্ডং উব্ভণ্ডং, উব্ভণ্ডভাৰং ইতা আপাদিতাতি উব্ভণ্ডিতাতি ৰচনত্থং দস্সেতি. তে উব্ভণ্ডিতে ভিক্খূ অদ্দসাতি যোজনা. ভিসিসঙ্খেপেনাতি ভিসিযং পক্খেপেন, পৰেসেনাতি অত্থো, ভিসিআকারেনাতি ৰুত্তং হোতি. তত্থাতি দক্খিণাগিরিং. গচ্ছন্তা তে ভিক্খূতি যোজনা. ‘‘অট্ঠপমাণাসূ’’তি ইমিনা অন্তরট্ঠকাসূতি এত্থ কপচ্চযো পমাণত্থে হোতীতি দস্সেতি, কেসুচি পোত্থকেসু পমাণসদ্দো ন দিস্সতি, গল়িতোতি দট্ঠব্বো. রত্তীসূতি সম্বন্ধো. ভগৰন্তন্তি এত্থ সম্পদানত্থে উপযোগৰচনন্তি আহ ‘‘ভগৰতো’’তি. সীতালুকাতি এত্থ সীতং পকতি এতেসন্তি সীতালুনো, তেযেৰ সীতালুকাতি ৰচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সীতপকতিকা’’তি. যে কুলপুত্তা পকতিযাৰ সীতেন কিলমন্তি, তে সীতালুকা নামাতি যোজনা. একচ্চিযন্তি এত্থ একচ্চসদ্দো একপরিযাযোতি আহ ‘‘একং পট্ট’’ন্তি. ইমিনা একোযেৰ একচ্চোতি কত্ৰা সকত্থে অচ্চপচ্চযোতি দস্সেতি. ‘‘পট্ট’’ন্তি ইমিনা একচ্চেন নিযুত্তং একচ্চিযন্তি ৰচনত্থং কত্ৰা নিযুত্তত্থে পৰত্তস্স ইযপচ্চযস্স সরূপং দস্সেতি. ইতীতি এৰং. ভগৰা অনুজানাতীতি সম্বন্ধো. ইতরেতি সঙ্ঘাটিতো ইতরে উত্তরাসঙ্গঅন্তরৰাসকে.

২১৮. অতিরেকচীৰরাদিকথা

৩৪৮. অচ্ছুপেয্যন্তি এত্থ অচ্ছি ৰুচ্চতি নেত্তমণ্ডলং, তং ৰিযাতি অচ্ছি ছিদ্দো, তস্মিং উপগন্তব্বং উপনেতব্বন্তি অচ্ছুপেয্যং. ‘‘লগ্গাপেয্য’’ন্তি ইমিনা অধিপ্পাযত্থং দস্সেতি. এত্থাতি পংসুকূলে. সব্বমিদন্তি ‘‘দিগুণং সঙ্ঘাটি’’ন্তিআদিকং সব্বং ইদং ৰচনং. উদ্ধরিত্ৰাতি অপনেত্ৰা. সংসিব্বিতন্তি অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্বন্ধিত্ৰা সিব্বিতং.

৩৫১. সোৰগ্গিকন্তি এত্থ সুন্দরানি অগ্গানি রূপাদীনি এত্থাতি সগ্গো, পুব্বপদে উকারস্স লোপো, উকারস্স উৰাদেসে ‘‘সুৰগ্গো’’তি সিজ্ঝতি. সুৰগ্গপ্পত্তহেতুকং সোৰগ্গিকং, দানং, তমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সগ্গপ্পত্তহেতুক’’ন্তি. ‘‘অপনেতী’’তি ইমিনা নুদধাতুযা অপনযনত্থং দস্সেতি. অনামযাতি এত্থ আমযসদ্দো রোগপরিযাযোতি আহ ‘‘অরোগা’’তি. নত্থি আমযো এতিস্সাতি অনামযা.

৩৫৩. ঝানলাভিনোতি ঝানলাভীনং পুথুজ্জনানং কামচ্ছন্দনীৰরণস্স ৰিক্খম্ভনত্তা ৰুত্তং.

৩৫৬. সমোধানৰসেন দস্সিযিত্থাতি সন্দিট্ঠো. সমোধানৰসেন ভজিযিত্থাতি সম্ভত্তো. অভিমুখং লপিত্থাতি আলপিতো. ইমেহীতি ইমেহি দ্ৰীহি.

২২১. পচ্ছিমৰিকপ্পনুপগচীৰরাদিকথা

৩৫৯. কতপংসুকূলোতি কতো পংসুকূলো. ইমিনা ‘‘পংসুকূলতো’’তি পদস্স ৰিসেসনপরপদত্তং দস্সেতি. অগ্গল়ারোপনেনাতি অগ্গল়স্স আরোপনেন. ‘‘সুত্তেনেৰা’’তি এত্থ এৰসদ্দেন পিলোতিকং নিৰত্তেতি. অঞ্ছিত্ৰা অঞ্ছিত্ৰাতি আকড্ঢিত্ৰা আকড্ঢিত্ৰা. অভিধাতু হি আকড্ঢনত্থো. ‘‘সঙ্ঘাটিকোণো দীঘো’’তি ইমিনা ৰিকণ্ণোতি এত্থ ৰিসমো কণ্ণো ৰিকণ্ণোতি কত্ৰা কণ্ণসদ্দস্স কোণত্থং দস্সেতি. ততোতি গল়নতো. লুজ্জন্তীতি ৰলিং গণ্হন্তি. অট্ঠপদকন্তি পদস্স অট্ঠপদেন সিব্বিতং অট্ঠপদকন্তি ৰচনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘অট্ঠপদকচ্ছিন্নেন পত্তমুখং সিব্বিতু’’ন্তি. তত্থ অট্ঠপদকচ্ছিন্নেন পত্তমুখং সিব্বিতুন্তি অট্ঠপদলিখনেন তত্থ তত্থ গব্ভং দস্সেত্ৰা পত্তমুখং সিব্বিতুং. ‘‘অট্ঠপদকচ্ছন্নেনা’’তিপি পাঠো, অট্ঠফলকাকারেনাতি অত্থো.

৩৬০. ‘‘আগন্তুকপত্তম্পি দাতু’’ন্তি ইমিনা অন্ৰাদিকন্তি পদস্স অনুপচ্ছা আগন্তুকভাৰেন দীযতীতি অন্ৰাদিকন্তি ৰচনত্থং দস্সেতি. চতুত্থক্খরেনপি পাঠো, অনুপচ্ছা আগন্তুকভাৰেন ধীযতি ঠপীযতীতি অন্ৰাধিকন্তি কাতব্বো. ইদং পনাতি অন্ৰাধিকং পন.

৩৬১. সেসঞাতীনন্তি মাতাপিতূহি সেসঞাতীনং. ৰিনিপাতেতিযেৰাতি ৰিনস্সন্তো নিপাতেতিযেৰ.

৩৬২. ‘‘ৰস্সিকো’’তি সঙ্কেতীযতি গণ্হীযতীতি ৰস্সিকসঙ্কেতন্তি ৰুত্তে চত্তারো মাসাতি আহ ‘‘চত্তারো মাসে’’তি. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. আরঞ্ঞকস্স ভিক্খুনোতি সম্বন্ধো. তেনাতি আরঞ্ঞকেন ভিক্খুনা.

২২২. সঙ্ঘিকচীৰরুপ্পাদকথা

৩৬৩. অঞ্ঞত্থাতি দিন্নট্ঠানতো অঞ্ঞত্থ. হটানিপি চীৰরানি তুয্হেৰ সন্তকানীতি যোজনা. তেসন্তি চীৰরানং. অঞ্ঞোতি এককৰস্সাৰাসিকতো অঞ্ঞো. পঞ্চমাসে তং সব্বং তস্সেৰ ভিক্খুনো হোতীতি সম্বন্ধো. যন্তি চীৰরং, তং সব্বং চীৰরন্তি সম্বন্ধো. যম্পীতি চীৰরম্পি. সোতি ভিক্খু, গণ্হাতীতি সম্বন্ধো. ৰস্সাৰাসত্থাযাতি ৰস্সং আৰাসস্স ভিক্খুনো অত্থায. ঠপিতউপনিক্খেপতোতি ৰেয্যাৰচ্চকরেহি ৰড্ঢিং পযোজেত্ৰা ঠপিতউপনিক্খেপতো. তত্রুপ্পাদতোতি তস্মিং ৰিহারে উপ্পাদতো নাল়িকেরআরামাদিতো. ইদন্তি ৰক্খমানং. এত্থাতি ‘‘তস্সেৰ তানি চীৰরানি যাৰ কথিনস্স উব্ভারাযা’’তি ৰচনে. যন্তি চীৰরং. পন সদ্দো ৰিসেসত্থজোতকো. ইদন্তি পদালঙ্কারমত্তং. ইধাতি ইমস্মিং ৰিহারে. অভিলাপমত্তন্তিপি ৰদন্তি. অনত্থতকথিনস্সাপীতি পিসদ্দো পগেৰ অত্থতকথিনস্সাতি দস্সেতি. পঞ্চমাসেতি অচ্চন্তসংযোগত্থে উপযোগৰচনং. ততোতি পঞ্চমাসতো. অতীতৰস্সে ৰস্সংৰুত্থসঙ্ঘস্স ইদং ৰস্সাৰাসিকং দেতি কিং? উদাহু অনাগতৰস্সেতি যোজনা. পিট্ঠিসমযেতি গিম্হানং পঠমদিৰসতো পট্ঠায যাৰ অস্সযুজপুণ্ণমী, তাৰ পিট্ঠিসমযে.

ৰস্সানতোতি ৰস্সানমাসতো. এত্থাতি এতেসু চীৰরেসু. কেচি ভিক্খূতি সম্বন্ধো. তমত্থন্তি তস্স সঙ্ঘিকচীৰরস্স কারণং. তত্থেৰাতি গতট্ঠানে এৰ. এসাতি সঙ্ঘিকচীৰরহারকো ভিক্খু. তত্রাতি ৰিহারাদীসু. নন্তি চীৰরহারকং ভিক্খুং.

ৰত্তং ৰিত্থারেত্ৰা দস্সেন্তো আহ ‘‘তেন হী’’তিআদি. তেন ভিক্খুনা ভাজেতব্বানীতি সম্বন্ধো. তস্সেৰাতি অধিট্ঠহন্তস্সেৰ.

একেকং ভাগন্তি সম্বন্ধো. এত্থ ঠানে অহমেৰ অস্মীতি যোজনা. দুগ্গহিতানি হোন্তীতি সঙ্ঘিকানেৰ হোন্তীতি অধিপ্পাযো. ময্হমেৰিমানি চীৰরানীতি ইস্সরৰসেন গহণে দুগ্গহিতানি. ময্হেতানি পাপুণন্তীতি অনিস্সরৰসেন গহণে সুগ্গহিতানীতি ৰিসেসো.

পাতিতে কুসেতি এত্থ তপচ্চযস্স পচ্চুপ্পন্নকালিকভাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘এককোট্ঠাসে’’তিআদি. গহিতমেৰাতি এককোট্ঠাসে পাতিতস্স কুসদণ্ডস্স ৰসেন ‘‘ইমস্সিদ’’ন্তি এককোট্ঠাসে ৰিদিতে সব্বেসং ৰিদিতত্তা গহিতমেৰাতি অধিপ্পাযো.

ইতোৰাতি সচীৰরভত্ততোৰ. ৰিসুং সজ্জিযমানেতি চীৰরে চ ভত্তে চ ৰিসুং সজ্জিযমানে.

যথা পুরিমেসু দ্ৰীসু ৰত্থূসু ‘‘অদংসূ’’তি ৰুত্তং, তথা অৰত্ৰা কস্মা ইধ ‘‘দেন্তী’’তি ৰুত্তন্তি আহ ‘‘সণিকং সণিকং দেন্তিযেৰা’’তি. সণিকং সণিকং দেন্তে দানকিরিযায অনুপচ্ছিন্নত্তা ‘‘দেন্তী’’তি পচ্চুপ্পন্নৰসেন ৰুত্তন্তি অধিপ্পাযো. পচ্ছিন্নদানত্তাতি পচ্ছিন্নদানকিরিযভাৰতো. ইদং পন ৰত্থু উপ্পন্নন্তি সম্বন্ধো. ইমে চ থেরাতি নিলৰাসিআদযো ৰিনযধরপামোক্খা ইমে চ থেরা.

২২৩. উপনন্দসক্যপুত্তৰত্থুকথা

৩৬৪. এত্থাতি উপনন্দৰত্থুম্হি. তস্সাতি উপনন্দস্স. গামকাৰাসিনোতি গামকে আৰাসিনো. অযন্তি উপনন্দো. মুখরোতি মুখং খরং এতস্সাতি মুখরো খকারলোপো, অথ ৰা মুখং এতস্সত্থীতি মুখরো মন্তুত্থে পৰত্তো রপচ্চযো নিন্দত্থৰাচকো. লহুকাপত্তীতি দুক্কটাপত্তি. তস্সেৰাতি গহিতভিক্খুস্সেৰ. ধুরনিক্খেপে সতীতি যোজনা.

একস্স পুগ্গলস্সত্থায অধিপ্পিযতে ইচ্ছিযতেতি একাধিপ্পাযো, একপুগ্গলপটিৰীসো, তেনাহ ‘‘একপুগ্গলপটিৰীসমেৰা’’তি. যথা যথাতি যেন যেনাকারেন. যোতি পটিৰীসো. ‘‘তথা তথা’’তি অজ্ঝাহরিতব্বো. তত্থাতি ‘‘ইধ পনা’’তিআদিৰচনে. একেকস্মিং আৰাসেতি সম্বন্ধো. ৰাসদ্দো অঞ্ঞেপি দ্ৰীহদ্ৰীহাদিৰারে সঙ্গণ্হাতি. যন্তি পটিৰীসং. একো পুগ্গলোতি একো নিচ্চাৰাসো পুগ্গলো. এৰন্তি উপড্ঢে দিয্যমানে. যত্থ ৰা পনাতি এত্থ যসদ্দস্স ৰিসযং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘এৰং পুরিমস্মি’’ন্তি. পুরিমস্মিং আৰাসেতি সম্বন্ধো. ততোতি এত্থ তসদ্দস্স ৰিসযং দস্সেন্তো আহ ‘‘বহুতরং ৰসিতৰিহারতো’’তি. ইদঞ্চাতি ‘‘অমুত্র উপড্ঢো চীৰরপটিৰীসো দাতব্বো’’তি ৰচনঞ্চ. একসীমৰিহারেহীতি একিস্সং উপচারসীমাযং ঠিতেহি ৰিহারেহি. নানাসীমৰিহারেতি নানাউপচারসীমাযং ঠিতে ৰিহারে. সেনাসনগ্গাহোতি পুরিমউপচারসীমাযং সেনাসনগ্গাহো. তত্থাতি পস্সম্ভনৰিহারে. সেসন্তি চীৰরতো সেসং. সব্বত্থাতি সব্বেসু ৰিহারেসু. অন্তোসীমগতস্সাতি অন্তোউপচারসীমাযং গতস্স, ভিক্খুনোতি সম্বন্ধো. চীৰরং সেনাসনগ্গাহস্সেৰ পাপুণাতি, সেসং পন আমিসভেসজ্জাদিসব্বং অঞ্ঞৰিহারতো আগন্ত্ৰা অন্তোসীমগতস্স পাপুণাতীতি অধিপ্পাযো.

২২৪. গিলানৰত্থুকথা

৩৬৫. মঞ্চকে নিপাতেসুন্তি এত্থ মঞ্চকে নিপাতনং নাম মঞ্চকে নিপজ্জাপনন্তি আহ ‘‘মঞ্চকে নিপজ্জাপেসু’’ন্তি. মুত্তকরীসকিলিট্ঠন্তি মুত্তকরীসেহি কিলিট্ঠং. যোতি যো কোচি. মন্তি মম. তমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘ওৰাদানুসাসনীকরণেনা’’তি. মম ওৰাদস্স চ অনুসাসনিযা চ করণেনাতি অত্থো. এত্থাতি ‘‘যো ভিক্খৰে মং উপট্ঠহেয্যা’’তিআদিপাঠে. সুত্তস্স নেয্যত্থত্তা অগহেতব্বত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘ভগৰতো চা’’তিআদি. যস্সাতি গিলানস্স. উপজ্ঝাযাদযোতি এত্থ আদিসদ্দেন আচরিযসদ্ধিৰিহারিকঅন্তেৰাসিকসমানুপজ্ঝাযকসমানাচরিযকসঙ্খাতে পঞ্চ জনে সঙ্গণ্হাতি. একচারিকো ৰা হোতীতি সম্বন্ধো. সঙ্ঘত্থেরোপীতি পিসদ্দো পগেৰ অঞ্ঞেসন্তি দস্সেতি.

৩৬৬. অভিক্কমন্তং ৰাতি এত্থ অভিমুখং কমতীতি অভিক্কমন্তোতি ৰুত্তে ৰড্ঢনত্থোতি আহ ‘‘ৰড্ঢন্তং ৰা’’তি. আবাধং নাৰিকরোতীতি সম্বন্ধো. ইমিনা অন্তপচ্চযস্স সরূপং দস্সেতি. ইদং নাম ভোজনন্তি সম্বন্ধো. সংৰিধাতুন্তি এত্থ সংৰিপুব্বো ধাধাতু করধাত্ৰত্থো, করধাতু চ সব্বধাত্ৰত্থো, তস্মা ৰুত্তং ‘‘ভেসজ্জং যোজেতু’’ন্তি. অস্সাতি গিলানুপট্ঠাকস্স. অন্তরসদ্দস্স মজ্ঝত্থাদযো পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘কারণং ৰুচ্চতী’’তি.

২২৫. মতসন্তককথা

৩৬৭. কালঙ্কতেতি এত্থ করণং কতন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘কালকিরিযাযা’’তি. অপলোকেত্ৰাতি ‘‘ইত্থন্নামো ভন্তে ভিক্খু কালঙ্কতো, তস্স তিচীৰরঞ্চ পত্তঞ্চ গিলানুপট্ঠাকানং দাতুং সঙ্ঘং অপলোকেমী’’তি অপলোকেত্ৰা.

৩৬৯. গিলানুপট্ঠাকলাভেতি গিলানুপট্ঠাকানং লভিতব্বে.

সব্বেপি ভিক্খূতি সম্বন্ধো. তত্থাতি তস্মিং কালঙ্কতে. কিং ৰদন্তি? ‘‘সব্বেপি…পে… সামিনো’’তি ৰদন্তীতি যোজনা. দ্ৰীসু ৰাদেসু পচ্ছিমৰাদো অট্ঠকথাচরিযেন রুচ্চতীতি ৰদন্তি. যন্তি যং ৰত্থু. ‘‘যং অত্থি, তং দাতব্ব’’ন্তি ৰুত্তমেৰত্থং আৰিকরোন্তো আহ ‘‘অঞ্ঞস্মিং…পে… দাতব্ব’’ন্তি. তন্তি পরিক্খারং.

সমকোতি সমং পমাণমেতস্স ভাগস্সাতি সমকো. সংৰিদহনমত্তমেৰাতি ইদঞ্চিদঞ্চ করোহীতি সজ্জনমত্তমেৰ. জেট্ঠকভাগোতি দিগুণভাগো.

যো পনাতি ভিক্খু পন. এত্থাতি বহূসু ভিক্খূসু. যেনাতি যেন কেনচি, দিন্নং পটিযাদিতন্তি সম্বন্ধো. একদিৰসম্পীতি পিসদ্দো পগেৰ দ্ৰীহাদিকেতি দস্সেতি. সোপীতি পিসদ্দো ন কেৰলং বহুদিৰসং উপট্ঠাকোযেৰ, অথ খো সোপীতি দস্সেতি. সমীপন্তি গিলানস্স সন্তিকং. আগচ্ছতীতি সমীপমাগচ্ছতি.

পচ্চাসীসাযাতি ভাগস্স পচ্চাসীসায. ‘‘পুন আগন্ত্ৰা জগ্গিস্সামী’’তি ইমিনা ‘‘পুন আগন্ত্ৰা ন জগ্গিস্সামী’’তি গচ্ছন্তস্স ন দাতব্বন্তি দস্সেতি. ধুরং নিক্খিপিত্ৰাতি উপট্ঠহনে ধুরং নিক্খিপিত্ৰা.

মাতুগামোপি হোতূতি যোজনা. তস্স ভিক্খুনোতি কালঙ্কতস্স তস্স ভিক্খুনো. সচেপি সহস্সং অগ্ঘতি, গিলানুপট্ঠাকানংযেৰ দাতব্বন্তি যোজনা. অঞ্ঞন্তি পত্তচীৰরতো অঞ্ঞং. তেতি গিলানুপট্ঠাকা. অৰসেসন্তি পত্তচীৰরতো অৰসেসং. ততোতি বহুকমহগ্ঘতো. তিচীৰরপরিক্খারোতি তিণ্ণং চীৰরানং পরিৰারো. সব্বঞ্চেতন্তি সব্বমেৰ এতং পরিক্খারং. লভতীতি গিলানুপট্ঠাকো লভতি.

সোতি কালঙ্কতো. কস্সচীতি গহট্ঠস্স ৰা পব্বজিতস্স ৰা. তস্সেৰাতি দিন্নগাহকস্সেৰ. রুচিযা এৰাতি কামা এৰ. তত্থ তত্থ সঙ্ঘস্সেৰাতি তস্মিং তস্মিং ৰিহারে ঠিতস্স সঙ্ঘস্সেৰ. ইদং ৰিহারে ঠপিতপরিক্খারে সন্ধায ৰুত্তং. সচে গামে ৰা অরঞ্ঞে ৰা ঠপিতা হোন্তি, সকলোৰ সঙ্ঘো ইস্সরো. কস্মা? সঙ্ঘস্সেৰ দাযজ্জভাৰতো. বহূনম্পীতি তীহি পট্ঠায বহূনম্পি. ঈদিসৰচনং উপনিধায সাসনেপি একো দ্ৰে বহূতি তীণি ৰচনানি অত্থে দিস্সন্তি, সদ্দে পন দ্ৰিৰচনবহুৰচনানং ৰিসেসাভাৰতো দ্ৰিৰচনং নত্থীতি দট্ঠব্বং. অদিন্নমেৰাতি অত্তনোযেৰ অসন্তকত্তা, অঞ্ঞেসম্পি সাধারণত্তা চ অদিন্নমেৰ. সচে সব্বে মতা অনুমতিযা দেন্তি, সুদিন্নমেৰ. তন্তি সন্তকং. তেসূতি তেসু সব্বেসু.

২২৭. কুসচীরাদিপটিক্খেপকথা

৩৭১. ‘‘অক্কনাল়ময’’ন্তি ইমিনা অক্কনাল়েন নিব্বত্তং অক্কনাল়ন্তি ৰচনত্থং দস্সেতি. মকচিমযোতি এত্থ মকচিসদ্দেন পোত্থকসদ্দস্স গন্থাদযো অত্থে নিৰত্তেতি. মযসদ্দেন পুরিমনযেনেৰ নিব্বত্ততদ্ধিতং দস্সেতি. সেসানীতি অক্কনাল়পোত্থকেহি সেসানি কুসচীরাদীনি. তেসূতি কুসচীরাদীসু.

৩৭২. তিপট্টচীৰরস্স ৰাতি ইদং দ্ৰিপট্টচীৰরস্স মজ্ঝে দানং সন্ধায ৰুত্তং. তেসন্তি সব্বনীলকাদীনং. কঞ্চুকন্তি ৰারণং. তঞ্হি কচিযতি কাযে বন্ধিযতীতি কঞ্চুকোতি ৰুচ্চতি. ৰেঠনেপীতি উণ্হীসেপি. তঞ্হি যস্মা যেন সীসে ৰেঠিযতি, তস্মা ৰেঠনন্তি ৰুচ্চতি. রুক্খছল্লিমযন্তি এত্থ রুক্খছল্লিসদ্দেন তিরীটসদ্দস্স ৰক্কলত্থং দস্সেতি. ৰক্কলঞ্হি নিৰসনানং অঙ্গপচ্চঙ্গং তিরোভাৰং পটিচ্ছন্নভাৰং এতি গচ্ছতি অনেনাতি ৰা রুক্খং তিরোপটিচ্ছন্নং হুত্ৰা এতি পৰত্ততীতি ৰা তিরীটন্তি ৰুচ্চতি. অভিধানে (অভিধানপ্পদীপিকাযং ৪৪২ গাথাযং) পন তরীটন্তি তকারে ইকারৰিরহিতো পাঠো অত্থি. পাদপুঞ্জনন্তি পাদো পুজিযতি সোধিযতি অনেনাতি পাদপুঞ্জনং, তালুজো ততিযক্খরো.

৩৭৪. সন্তে পতিরূপকে গাহকেতি এত্থ পতিরূপকো নাম পক্কমন্তস্স ভিক্খুনো সন্দিট্ঠসম্ভত্তো. ইমিনা পতিরূপকে গাহকে অসতি অদত্ৰা সঙ্ঘেন ভাজিতে সুভাজিতমেৰাতি দস্সেতি. সত্ত জনাতি পক্কমন্তউম্মত্তকখিত্তচিত্তৰেদনট্টা চত্তারো, উক্খিত্তকা তযোতি সত্ত জনা.

২৩০. সঙ্ঘে ভিন্নে চীৰরুপ্পাদকথা

৩৭৬. সঙ্ঘো ভিজ্জতীতি এত্থ দ্ৰিকোট্ঠাসৰসেন ভিজ্জনমেৰাধিপ্পেতং, ন অঞ্ঞন্তি আহ ‘‘দ্ৰে কোট্ঠাসা’’তি. একস্মিং পক্খে চীৰরানি দেন্তীতি যোজনা. দ্ৰিপক্খং সন্ধায ‘‘সকলস্স সঙ্ঘস্সা’’তি ৰুত্তং. এতন্তি চীৰরং. তস্সেৰ চীৰরন্তি তস্স কোট্ঠাসস্স চীৰরমেৰ. যত্থাতি যস্মিং দেসে. দক্খিণোদকং পমাণন্তি দক্খিণোদকমেৰ পমাণং, ন দেয্যধম্মো. তস্মা দক্খিণোদকং পটিগ্গণ্হন্তা, দেয্যধম্মস্স সামিনো হোন্তীতি অধিপ্পাযো. উভোহিপি পক্খেহীতি যোজনা. পরসমুদ্দেতি জম্বুদীপে. সো হি সীহল়দীপতো সমুদ্দস্স পারত্তা পরসমুদ্দোতি ৰুচ্চতি. ইতরো পক্খোতি দক্খিণোদকস্স চ চীৰরস্স চ লদ্ধপক্খতো ইতরো অলদ্ধো পক্খো.

২৩২. অট্ঠচীৰরমাতিকাকথা

৩৭৯. ইদানি আহাতি সম্বন্ধো. পুগ্গলাধিট্ঠাননযেনাতি ‘‘সীমায দেতী’’তি কত্তুৰাচকেন কিরিযাপদেন দাযকপুগ্গলসঙ্খাতকত্তুনো অধিট্ঠানৰসেন ৰুত্তত্তা পুগ্গলাধিট্ঠানেন নযেন. এত্থাতি এতাসু অট্ঠসু মাতিকাসু. অট্ঠমা মাতিকাতি যোজনা. তত্থাতি অট্ঠসু মাতিকাসু. সব্বত্থাতি সব্বেসু ‘‘কতিকায দেতী’’তিআদীসু.

সীমায…পে… ভাজেতব্বন্তিআদিম্হি মাতিকানিদ্দেসে পন এৰং ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বোতি যোজনা. সীমায দেতীতি এত্থ পন্নরস সীমা ৰেদিতব্বাতি সম্বন্ধো.

তত্থাতি পন্নরসসু সীমাসু. উপচারসীমা পরিচ্ছিন্না হোতীতি সম্বন্ধো. এত্তকং ঠানন্তি পরিক্খেপারহট্ঠানস্স একন্তেন অৰুত্তত্তা একন্তেন পরিক্খেপারহট্ঠানং দস্সেন্তো আহ ‘‘অপিচা’’তিআদি. ধুৰসন্নিপাততো ৰা খিপিতানন্তি সম্বন্ধো. ‘‘পরিযন্তে’’তি পদং পুব্বাপরাপেক্খং. তস্মা তীসু নিস্সক্কপদেসু যোজেতব্বং. সা পনাতি উপচারসীমা পন. ভিক্খূসু ৰড্ঢন্তেসু আৰাসোপি ৰড্ঢতীতি মনসিকত্ৰা ৰুত্তং ‘‘ভিক্খূসু ৰড্ঢন্তেসূ’’তি. সব্বেসং ভিক্খূনন্তি সম্বন্ধো. ৰুত্তমেৰাতি সীমকথাযং (মহাৰ. অট্ঠ. ১৩৮, ১৪৪) ৰুত্তমেৰ.

অপিচ খোতি এত্থ অপিসদ্দো পুচ্ছত্থৰাচকো. কেহি ঠপিতাতি হি অত্থো. রাজরাজমহামত্তা ঠপেন্তীতি সম্বন্ধো. লাভসীমাতি লাভস্স মরিযাদো. যন্তি যো লাভো. এত্থন্তরেতি এতস্মিং গাৰুতাদিঅন্তরে. লাভসীমা নামাতি লাভেন পরিচ্ছিন্না সীমা নাম. তত্থাতি বহূসু জনপদেসু. অন্তরদীপা চাতি মহাদীপতো অঞ্ঞদীপা চ, খুদ্দকদীপাতি অধিপ্পাযো.

এত্থেৰ সীমাযাতি খণ্ডসীমায এৰ. তেসংযেৰাতি খণ্ডসীমগতানংযেৰ. এৰত্থফলং দস্সেন্তো আহ ‘‘অঞ্ঞেস’’ন্তিআদি. রুক্খে ৰা পব্বতে ৰা ঠিতস্স ৰা হেট্ঠা পথৰীমজ্ঝগতস্স ৰা ভিক্খুস্সাতি যোজনা. ইমিস্সা উপচারসীমায ঠিতস্সাতি সম্বন্ধো. সমানসংৰাসসীমাযাতি মহাসীমায. খণ্ডসীমসীমন্তরিকাসূতি খণ্ডসীমাযঞ্চ দ্ৰিন্নং সীমানং সীমন্তরিকাযঞ্চ. তত্থ দ্ৰিন্নং গামট্ঠানম্পি পাপুণাতি. অৰিপ্পৰাসসীমায দিন্নং গামট্ঠানং ন পাপুণাতি ‘‘ঠপেত্ৰা গামঞ্চ গামূপচারঞ্চা’’তি ৰুত্তত্তা.

জম্বুযা লক্খিতো দীপো জম্বুদীপো. তম্বো লোহিতো পাণি হত্থো এতেসন্তি তম্বপাণিনো. ৰিজযকুমারাদযো সত্তসতা জনা. তেসং নিৰাসো তম্বপণ্ণি, সোযেৰ দীপোতি তম্বপণ্ণিদীপো, তস্মিং. সব্বেসং ভাগন্তি সম্বন্ধো. তত্রেৰাতি জম্বুদীপেযেৰ. এৰন্তিআদি নিগমনং.

যো পন ভণতীতি সম্বন্ধো. ততোতি কথনতো, পরন্তি সম্বন্ধো. নন্তি মহাসিৰত্থেরং. তিযোজনাপীতি পিসদ্দো ততো ঊনাপি হোতীতি দস্সেতি. সব্বংপেতন্তি সব্বংপি এতং লাভগণ্হনাদিং. ইতি আহংসূতি যোজনা.

কতিকানং যথিচ্ছিতকতেন পৰত্তত্তা বহু হোতি, তস্মা ইধ ইচ্ছিতকতিকং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘সমানলাভকতিকাযা’’তি. তত্রাতি ‘‘কতিকায দেতী’’তি পাঠে. সন্নিপতিতেহি ভিক্খূহি ভাজেতব্বন্তি সম্বন্ধো. তস্সাতি ৰিহারস্স. বুদ্ধাধিৰুত্থোতি বুদ্ধেন অধি ইস্সরৰসেন ৰসিযিত্থাতি বুদ্ধাধিৰুত্থো. এত্তাৰতাতি এত্তকেন সাৰনমত্তেন. নিসিন্নোৰাতি নিসিন্নো এৰ হোতি, নিসিন্নো ইৰ ৰা. তস্মিং ৰিহারেপীতি তস্মিং পোরাণকাদিৰিহারেপি. এৰমেৰাতি ‘‘অযং পোরাণকো ৰিহারো তেন নৰৰিহারেন সদ্ধিং সমানলাভং কাতুং সঙ্ঘস্স রুচ্চতী’’তিআদিনা এৰমেৰ. ইধাতি পোরাণকৰিহারে. তস্মিন্তি নৰৰিহারে. এৰন্তি যথা একেন ৰিহারেন সদ্ধিং একো ৰিহারো কাতব্বো, এৰং তথাতি অত্থো.

ভিক্খাপঞ্ঞত্তিযাতি এত্থ ভিক্খা পঞ্ঞপিযতি নিচ্চৰসেন ঠপিযতি এত্থাতি ভিক্খাপঞ্ঞত্তীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অত্তনো পরিচ্চাগপঞ্ঞাপনট্ঠানে’’তি. তস্সাতি ‘‘যত্থ সঙ্ঘস্স ধুৰকারা করিযন্তী’’তিপাঠস্স. অত্থো এৰং ৰেদিতব্বোতি যোজনা. যত্থ ৰাতি যস্মিং ৰা ঠানে. অনেনাতি চীৰরদাযকেন. সলাকভত্তাদীনি ৰা নিবদ্ধানি কারিতানীতি সম্বন্ধো. যেন পনাতি চীৰরদাযকেন পন. সকলোপি ৰিহারোতি সকলোপি সআরামো ৰিহারো. তত্থাতি চীৰরদাযকে. ইমেতি পাকৰত্তস্স ৰত্তনট্ঠানাদযো ৰিহারা. ধুৰেন করিযন্তীতি ধুৰকারা ৰিহারা. সোতি চীৰরদাযকো. যত্থাতি যস্মিং ঠানে. সব্বত্থাতি সব্বেসু বহূসু ৰিহারেসু.

তেহীতি বহুতরেহি ভিক্খূহি. ধুৰকারেসূতি নিদ্ধারণে ভুম্মং. একত্থাতি একস্মিং ধুৰকারে. ‘‘সচে ভিক্খুগণনায গণ্হথাতি ৰদতী’’তি ইমিনা সচে ন ৰদতি, ভিক্খুগণনায ভাজেত্ৰা গণ্হিতুং ন ৰট্টতীতি দস্সেতি, ৰিহারগণনায গণ্হিতুং ৰট্টতীতি অধিপ্পাযো. তথাতি যথা ‘‘ভিক্খুগণনায গণ্হথা’’তি ৰদতি, তথাতি অত্থো. এত্থাতি ভাজেতব্বৰত্থূসু. তন্তি মঞ্চপীঠকং, পুচ্ছিত্ৰা দাতব্বন্তি সম্বন্ধো. পুচ্ছিত্ৰাতি দাযকং পুচ্ছিত্ৰা, ৰদতীতি দাযকো ৰদতি. সঙ্ঘস্সাপীতি পিসদ্দো ন দাযকস্সেৰাতি দস্সেতি.

উপচারসীমাযং ঠিতেন সঙ্ঘেন ভাজেতব্বন্তি সম্বন্ধো. সীমট্ঠস্সাতি উপচারসীমাযং ঠিতস্স. অসম্পত্তস্সাপীতি ভাজনট্ঠানং অসম্পত্তস্সাপি. অলসজাতিকাতি কোসজ্জজাতিকা. ঠিতিকাতি পবন্ধৰসেন ঠিযতে ঠিতি, সাযেৰ ঠিতিকা. অথ ৰা ‘‘ঠিতট্ঠানতো পট্ঠায দাতব্ব’’ন্তি অট্ঠকথাযং (মহাৰ. অট্ঠ. ৩৭৯) ৰুত্তত্তা তিট্ঠতি পবন্ধৰসেন এত্থাতি ঠিতি, সাযেৰ ঠিতিকাতি ৰচনত্থো কাতব্বো. ঠিতিকং ঠপেত্ৰাতি ৰীসতিৰস্সসঙ্খাতং ঠিতিকং ঠপেত্ৰা. তেসন্তি থেরানং.

সম্পত্তসম্পত্তানন্তি ভাজনট্ঠানং সম্পত্তসম্পত্তানং. অত্তনো ৰিহারদ্ৰারে ৰা অত্তনো অন্তোৰিহারেযেৰ ৰাতি যোজনা. সীমাতি উপচারসীমা. থেরাসনং আরূল়্হে সতীতি যোজনা. ৰস্সগ্গেনাতি ৰস্সগণনায.

পাটেক্কন্তি পচ্চেকং. সব্বানেৰ চীৰরানীতি সম্বন্ধো. দুব্ভাসিতদুগ্গহিতানমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘গতগতট্ঠানে সঙ্ঘিকানেৰ হোন্তী’’তি. একন্তি দসসু ৰত্থেসু একং.

ৰত্থস্সেৰ পুপ্ফং ৰা ৰলি ৰা অত্থীতি যোজনা. তেনাতি পুপ্ফৰলিনা. একং তন্তন্তি একং সুত্তং. তত্থাতি তেসু ঠিতিকায ঠানাট্ঠানেসু. দ্ৰীহিপি গহেতব্বং ঠিতিকায অভাৰতো.

ভিক্খু অত্তনো সন্তকং যং চীৰরন্তি যোজনা. পংসুকূলিকানম্পি ৰট্টতীতি ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৰা ‘‘তুয্হং দেমা’’তি ৰা অৰত্ৰা ‘‘ভিক্খূনং দেম, থেরানং দেমা’’তি ৰুত্তত্তা পংসুকূলিকানম্পি ৰট্টতি. ভিক্খুথেরা নাম হি ন অত্তনাযেৰ হোন্তি, অঞ্ঞেপি বহূ, তস্মা ৰট্টতি. ‘‘সঙ্ঘস্সা’’তি ৰুত্তে অত্তনা একন্তেন সঙ্ঘোযেৰ, তস্মা ‘‘সঙ্ঘস্সা’’তি ৰুত্তেপি ন ৰট্টতি, পগেৰ ‘‘তুয্হ’’ন্তি ৰুত্তে.

ততোতি বহুৰত্থতো. গহেতুং ন ৰট্টতীতি পংসুকূলিকানং গহেতুং ন ৰট্টতি.

যন্তি ৰত্থং. তত্থাতি পরিক্খারেসু. সুত্তন্তি তন্তং.

এৰং অন্তোসীমং পৰিসিত্ৰা ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি দিন্নে ৰিনিচ্ছযং দস্সেত্ৰা বহিসীমায দিন্নে তং দস্সেন্তো আহ ‘‘সচে পনা’’তিআদি. একবদ্ধা চাতি দ্ৰাদসহত্থমনতিক্কমিত্ৰা একতোবদ্ধা চ. যে পনাতি ভিক্খূ পন.

উভতোসঙ্ঘস্স দেতীতি এত্থ চতুন্নং ৰাক্যানং ৰসেন ৰুত্তেপি উভতোসঙ্ঘস্স দেতিযেৰ নামাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স দম্মীতি ৰুত্তেপী’’তিআদি. উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তাতি পুগ্গলস্স উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তা. ‘‘এসেৰ নযো’’তি ইমিনা একৰীসতিপটিৰীসে কত্ৰা একো চেতিযস্স দাতব্বোতি নযং অতিদিসতি. পাপুণনকোট্ঠাসো নাম নত্থি চেতিযস্স উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন অগহিতত্তা.

তত্থাতি উভতোসঙ্ঘপুগ্গলচেতিযেসু. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.

পুব্বেতি বুদ্ধস্স ভগৰতো ধরমানকালে. তদাতি যদা বুদ্ধো ভগৰা ধরতি, তদা. পটিমং ৰাতি পটিবিম্বং ৰা. তঞ্হি ভগৰতা পটি সদিসং মানীযতীতি পটিমাতি ৰুচ্চতি. চেতিযং ৰাতি থূপং ৰা. সো হি দেৰমনুস্সেহি চিতিতব্বং, পূজেতব্বং, ইট্ঠকাদীহি ৰা চিনিতব্বন্তি চেতিযন্তি ৰুচ্চতি. তত্থাতি দেয্যধম্মেসু. যন্তি কিরিযাপরামসনং. যং দেন্তীতি যোজনা. তত্থাতি তস্মিং দানে. অনিযমৰাচকস্স ‘‘যো’’তি সব্বনামস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘পব্বজিতো ৰা গহট্ঠো ৰা’’তি. ৰত্তং কত্ৰা পরিভুঞ্জিতুন্তি পুব্বকালঅপরকালকিরিযানং ৰিকারৰসেন অনিযতত্তা ৰুত্তং ‘‘ভুঞ্জিত্ৰা পচ্ছাপি ৰত্তং কাতু’’ন্তি.

‘‘দূরম্পি হরিত্ৰা পূজেতব্ব’’ন্তি ইমিনা জঙ্ঘপেসনিককম্মং ন হোতীতি দস্সেতি. হরন্তস্স ভিক্খুনোতি সম্বন্ধো. গচ্ছতোতি অনাদরে সামিৰচনং. তন্তি সঙ্ঘস্স আহটভত্তং.

ৰস্সংৰুত্থসঙ্ঘস্সাতি ৰস্সং ৰসিত্থাতি ৰস্সংৰুত্থো. অলুত্তকিতন্তসমাসোযং, সোযেৰ সঙ্ঘো ৰস্সংৰুত্থসঙ্ঘো, তস্স. যাৰতিকসদ্দো যত্তকপরিযাযোতি আহ ‘‘যত্তকা’’তি. দিসাপক্কন্তস্সাপীতি অঞ্ঞং দিসং পক্কন্তস্সপি, দাতব্বন্তি সম্বন্ধো. ৰদন্তীতি অট্ঠকথাচরিযেহি অপরে আচরিযা ৰদন্তি. এতন্তি ৰচনং.

সম্পত্তানন্তি দিন্নট্ঠানং সম্পত্তানং. সব্বেসন্তি যত্থ কত্থচি ৰুত্থৰস্সানং সব্বেসং. তত্রাতি ৰিহারে. তত্রাতি তস্মিং ৰদনে সতি, তেসু ভিক্খূসু ৰা. ৰস্সং ৰসন্তীতি ৰস্সংৰসন্তা, তেসং. চীৰরমাসেতি চীৰরেন লক্খিতে পচ্ছিমকত্তিকমাসে.

হেমন্তস্স পচ্ছিমো দিৰসোতি ফগ্গুণপুণ্ণমীসঙ্খাতো হেমন্তস্স পচ্ছিমো দিৰসো. ৰস্সাৰাসিকন্তি ৰস্সং আৰসন্তানং দাতব্বং চীৰরং. আরোপেতব্বাকারং দস্সেন্তো আহ ‘‘অতীতৰস্সাৰাসস্সা’’তিআদি. তত্থ অতীতৰস্সাৰাসস্সাতি অতীতৰস্সং, অতীতৰস্সে ৰা আৰাসস্স সঙ্ঘস্স. তন্তি চীৰরং.

ঠপেত্ৰাতি ৰিহারে ঠপেত্ৰা. সম্পত্তানন্তি ইমং ঠানং সম্পত্তানং. ইতোতি চীৰরদানকালতো. তেতি অন্তোৰস্সে ৰুত্থভিক্খূ.

আদিস্সাতি পদস্স ত্ৰাপচ্চযন্তভাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘আদিসিত্ৰা’’তি. অযমত্থো ৰেদিতব্বোতি যোজনা. তত্রাতি ‘‘যাগুযা ৰা’’তিআদিপাঠে. অজ্জতনায ৰাতি অজ্জ ভৰানং পুঞ্ঞানং অত্থায ৰা. তেসন্তি নিমন্তকানং, পৰিট্ঠানং ভিক্খূনন্তি সম্বন্ধো. যেহি নিমন্তিতেহীতি নিমন্তিতেহি যেহি ভিক্খূহি. যেসং ৰা পত্তন্তি সম্বন্ধো. তেসং ন পাপুণাতীতি সব্বেসং তেসং ন পাপুণাতি, কস্মা? অনিমন্তিতত্তা. তেসং ন পাপুণন্তি, কস্মা? নিমন্তিতগেহং অপৰিট্ঠত্তা. সোতি দাযকো.

পুব্বেপীতি ইতো পুব্বেপি. অস্সাতি দাযকস্স. ৰাসেত্ৰাতি ৰাসাপেত্ৰা. সোতি দাযকো. যোতি ভিক্খু, ৰসতীতি সম্বন্ধো. তানীতি ভেসজ্জানি. ইদন্তি চীৰরং.

‘‘অন্তেৰাসিকানঞ্চা’’তি পদেন সদ্ধিৰিহারিকাপি গহেতব্বা উদ্দেসাদিৰসেন অন্তে ৰসনসীলত্তা. উদ্দেসং গহেতুং আগতো চ গহেত্ৰা গচ্ছন্তো চাতি ইমে অন্তে অৰসনসীলাপি রূল়্হীৰসেন অন্তেৰাসিকা নাম. ইমিনা নিস্সযং গহেতুং আগতো চ থেরস্স সন্তিকে নিস্সযং গহিতপুব্বো চ অন্তেৰাসিকো নামাতি দস্সেতি. ৰত্তং কত্ৰা উদ্দেসপরিপুচ্ছাদীনি গহেত্ৰা ৰিচরন্তানং সব্বেসং উদ্দেসন্তেৰাসিকানং পাপুণাতীতি যোজনা. ইমিনা সদ্ধিৰিহারিকনিস্সযন্তেৰাসিকউপসম্পদন্তেৰাসিকপব্বজ্জন্তেৰাসিকাপি গহেতব্বা তেসম্পি নিবদ্ধচারিকভিক্খুভাৰতো. সব্বত্থাতি সব্বস্মিং চীৰরক্খন্ধকে.

ইতি চীৰরক্খন্ধকৰণ্ণনায যোজনা সমত্তা.