৯. চম্পেয্যক্খন্ধকং
২৩৪. কস্সপগোত্তভিক্খুৰত্থুকথা
৩৮০. চম্পেয্যক্খন্ধকে গগ্গরায পোক্খরণিযাতি এত্থ গগ্গরসদ্দস্স নামসদ্দভাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘গগ্গরনামিকায ইত্থিযা’’তি. ইমিনা গগ্গরসদ্দো গগ্গরইতি নামং পৰত্তিনিমিত্তং কত্ৰা ইত্থিদব্বং ৰদতীতি দস্সেতি. তন্তিপটিবদ্ধোতি তন্তিযা পটিবদ্ধো. ‘‘উস্সুক্কম্পি অকাসি যাগুযা’’তিআদীসু এৰং ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বোতি যোজনা. তস্স ভিক্খুনোতি কস্সপগোত্তনামকস্স তস্স ভিক্খুনো. তত্থেৰাতি ৰাসভগামেযেৰ.
৩৮২. অধম্মেন ৰগ্গকম্মং করোন্তীতিআদীনং নানাকরণন্তি সম্বন্ধো.
২৩৬. ঞত্তিৰিপন্নকম্মাদিকথা
৩৮৫. অঞ্ঞত্রাপি ধম্মাতি এত্থ ধম্মাতি উপযোগত্থে নিস্সক্কৰচনমেতন্তি আহ ‘‘অঞ্ঞত্র ধম্ম’’ন্তি. ‘‘অঞ্ঞত্রা’’তি নিপাতপযোগে দুতিযাততিযাপঞ্চমীসু অঞ্ঞতরস্স সম্ভৰতো উপযোগৰচনম্পি হোতি. তস্মা ৰুত্তং ‘‘অযমেৰ ৰা পাঠো’’তি. ‘‘ভূতেন ৰত্থুনা’’তি ইমিনা ধম্মসদ্দস্স সচ্চত্থং দস্সেতি. ‘‘এসেৰ নযো’’তি ইমিনা সদ্দসভাৰমেৰ সন্ধায অতিদিসতি, ন অত্থং. তেন ৰুত্তং ‘‘এত্থ পনা’’তিআদি. সত্থুসাসনন্তি সত্থু আণা. সত্থুআণা নাম ঞত্তিঅনুসাৰনানং সম্পদাতি আহ ‘‘ঞত্তিসম্পদা অনুসাৰনসম্পদা চা’’তি. ‘‘পটিকুট্ঠঞ্চেৰ কতঞ্চা’’তি ইমিনা পটিকুট্ঠকতন্তি পদস্স দ্ৰন্দৰাক্যং দস্সেতি. পটিকুসিতব্বন্তি পটিকুট্ঠং, কত্তব্বন্তি কতং, কম্মং. তমেৰত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘যং অঞ্ঞেসূ’’তিআদি. তত্থ যন্তি কম্মং.
৩৮৭. পাল়িযাতি ৰিনযপাল়িযা. যন্তি কম্মং, ন করিযতীতি সম্বন্ধো. এত্থাতি অট্ঠকথাযং. সো চ খোতি সো চ ৰিত্থারো, আগতোতি সম্বন্ধো. কস্মা ঞত্তিদুতিযঞত্তিচতুত্থকম্মানমেৰ ৰসেন আগতো, ননু ঞত্তিঅপলোকনকম্মৰসেনপি আগতেন ভৰিতব্বন্তি আহ ‘‘যস্মা পনা’’তিআদি. ঞত্তিদুতিযঞত্তিচতুত্থেসু হাপনং ৰা অঞ্ঞথা করণং ৰা অত্থি ৰিয ঞত্তিকম্মে নত্থীতি যোজনা. ঞত্তিকম্মে ঞত্তিট্ঠপনতো অঞ্ঞকিচ্চস্স অসম্ভৰতো হাপনং ৰা অঞ্ঞথা করণং ৰা নত্থীতি অধিপ্পাযো. তানীতি ঞত্তিকম্মঅপলোকনকম্মানি. সব্বেসম্পি কম্মানন্তি সব্বেসম্পি চতুন্নং কম্মানং. পরতোতি পরস্মিং পরিৰারাৰসানে (পরি. অট্ঠ. ৪৮২).
২৩৭. চতুৰগ্গকরণাদিকথা
৩৮৮. যদিদং কম্মন্তি যোজনা. তেসন্তি সঙ্ঘানং. কম্মপ্পত্তোতি এত্থ কম্মেন, কম্মস্স ৰা পত্তোতি অত্থং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘কম্মং পত্তো’’তি. ‘‘সব্বকম্মেসু কম্মপত্তো’’তি পাল়িনযেন ‘‘কম্মেসু পত্তো’’তি অত্থোপি যুজ্জতি. লোকৰোহারৰসেন ‘‘কম্মেন কম্মস্স ৰা পত্তো’’তি অত্থোপি যুজ্জতেৰ.
৩৮৯. পরিসতোতি পরিসকারণা. তত্থাতি ‘‘চতুৰগ্গকরণঞ্চে ভিক্খৰে’’তিআদিপাঠে, চতুৰীসতিপুগ্গলেসু ৰা. কম্মনানাসংৰাসকোতি উক্খেপনীযকম্মকতো. লদ্ধিনানাসংৰাসকোতি উক্খিত্তানুৰত্তকো. ‘‘হুত্ৰা’’তি ইমিনা ‘‘ভিক্খুনীচতুত্থো’’তিআদীসু চতুৰীসতিযা ঠানেসু কিরিযাৰিসেসনভাৰং দস্সেতি. ভিক্খুনী চতুত্থী এতস্সাতি ভিক্খুনীচতুত্থো, চতুৰগ্গো সঙ্ঘোতিআদিনা ৰচনত্থো কাতব্বো.
৩৯৩. পরিৰাসাদীতিআদিসদ্দেন মূলাযকস্সনমানত্তঅব্ভানানি সঙ্গণ্হাতি. তেসন্তি পরিৰাসাদিকম্মানং. পরতোতি পরস্মিং চূল়ৰগ্গে (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৭৫ আদযো).
৩৯৪. পটিকুট্ঠকতকম্মস্সাতি পটিকুট্ঠস্স হুত্ৰা কতস্স কম্মস্স. পকতত্তস্সাতি এত্থ পকতিসীলসঙ্খাতো অত্তা সভাৰো এতস্সাতি পকতত্তোতি অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘অৰিপন্নসীলস্সা’’তি. সঙ্ঘাদিসেসং অনাপজ্জন্তস্সাপি অৰিপন্নসীলত্তা ৰুত্তং ‘‘পারাজিকং অনজ্ঝাপন্নস্সা’’তি. ইমিনা সঙ্ঘাদিসেসং আপজ্জন্তোপি পকতত্তোযেৰাতি দস্সেতি. সোপি হি ইধ অৰিপন্নসীলো নাম, অঞ্ঞত্থ পন সঙ্ঘাদিসেসস্স সীলৰিপত্তিভাৰতো তং আপজ্জন্তোপি ৰিপন্নসীলোযেৰ নাম. আনন্তরিকস্সাতি এত্থ অনন্তরসদ্দস্স সম্বন্ধঞ্চ ণিকপচ্চযস্স অত্থঞ্চ দস্সেন্তো আহ ‘‘অত্তনো অনন্তরং নিসিন্নস্সা’’তি. তত্থ ‘‘অত্তনো’’তি ইমিনা অনন্তরসদ্দস্স সম্বন্ধং দস্সেতি. ‘‘নিসিন্নস্সা’’তি ইমিনা ণিকপচ্চযস্স অত্থং দস্সেতি.
২৩৯. দ্ৰেনিস্সারণাদিকথা
৩৯৫. ৰত্থুতোতি ৰত্থুকারণা. তত্থাতি ‘‘দ্ৰেমা ভিক্খৰে’’তিআদিপাঠে. ‘‘সন্ধায ৰুত্ত’’ন্তি ইমিনা ‘‘অপ্পত্তো’’তিআদিসুত্তস্স নেয্যত্থভাৰং দস্সেতি. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. তন্তি পব্বাজনীযকম্মং. পুন তন্তি পব্বাজনীযকম্মমেৰ. এস ভিক্খু অপ্পত্তোতি সম্বন্ধো. কস্মা অপ্পত্তোতি আহ ‘‘যস্মা’’তিআদি. আৰেণিকলক্খণেনাতি অৰিনা হুত্ৰা পৰত্তেন লক্খণেন. অত্তনা অৰিনা হুত্ৰা অত্তনো সন্তকেন ৰিসুং ভূতেন লক্খণেনাতি ৰুত্তং হোতি. যদি অপ্পত্তো, কস্মা সুনিস্সারিতোতি আহ ‘‘যস্মা পনস্সা’’তিআদি. অস্সাতি ভিক্খুস্স, করেয্যাতি সম্বন্ধো. তং চে সঙ্ঘো তজ্জনীযকম্মাদিৰসেন নিস্সারেতি, সুনিস্সারিতোতি সম্বন্ধো. সোতি ভিক্খু. যস্মা অনুঞ্ঞাতা, তস্মা সুনিস্সারিতোতি যোজনা. কিত্তকেন অঙ্গেন অনুঞ্ঞাতাতি আহ ‘‘একেনপি অঙ্গেনা’’তি.
৩৯৬. ওসারণাতি এত্থ ওত্যূপসগ্গৰসেন সরধাতু পৰেসনত্থোতি আহ ‘‘পৰেসনা’’তি. তত্থাতি ‘‘ওসারণা’’তিআদিপাঠে. ওসারেতীতি এত্থ অব্ভানাদিৰসেন পৰেসনং পটিক্খিপন্তো আহ ‘‘উপসম্পদকম্মৰসেনা’’তি. সহস্সক্খত্তুম্পীতি পিসদ্দো গরহত্থো. একৰারাদিকে পন কা নাম কথাতি দস্সেতি. সাতিসারাতি সদোসা. তথাতি যথা আচরিযুপজ্ঝাযা সাতিসারা, তথা. সেসো কারকসঙ্ঘো সাতিসারোতি সম্বন্ধো. ‘‘হত্থচ্ছিন্নাদযো পন দ্ৰত্তিংস সুওসারিতা’’তি ৰুত্তত্তা অন্ধমূগবধিরানং অপব্বজিতানম্পি উপসম্পদা রুহতীতি দট্ঠব্বং. তেতি হত্থচ্ছিন্নাদযো দ্ৰত্তিংস.
৩৯৭. অভূতৰত্থুৰসেনাতি অসচ্চৰত্থুৰসেন, অসংৰিজ্জমানৰত্থুৰসেন ৰা. তত্থাতি ‘‘ইধ পন ভিক্খৰে’’তিআদিপাঠে. পটিনিস্সজ্জিতাতি এত্থ তপচ্চযস্স কম্মত্থে পৰত্তভাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘পটিনিস্সজ্জিতব্বা’’তি.
২৪১. উপালিপুচ্ছাকথা
৪০০. তত্থাতি উপালিপঞ্হেসু. তস্সপাপিযসিকাদীহি সদ্ধিং একা পুচ্ছা কতাতি যোজনা. ভিক্খূনম্পি ৰারেতি সম্বন্ধো. পিসদ্দেন ‘‘ন কেৰলং উপালিপঞ্হেসুযেৰ যোজেতব্বানি, অথ খো ভিক্খূনং ৰারেপী’’তি দস্সেতি.
২৪২. তজ্জনীযকম্মকথা
৪০৭. ‘‘ইধ পন ভিক্খৰে ভিক্খু ভণ্ডনকারকো’’তিআদি ৰুত্তন্তি সম্বন্ধো. তত্থাতি ‘‘ইধ পন ভিক্খৰে’’তিআদিপাঠে. অনপদানোতি এত্থ অপপুব্বো দাসদ্দো অৰখণ্ডনত্থোতি আহ ‘‘অপদানং ৰুচ্চতি পরিচ্ছেদো’’তি. নত্থি অপদানং অৰখণ্ডনং আপত্তিপরিযন্তো এতস্সাতি অনপদানোতি ৰচনত্থো কাতব্বো. সাযেৰ পাল়ি ৰুত্তাতি সম্বন্ধো. তত্থাতি তস্সং পাল়িযং. কিঞ্চি অত্থৰিনিচ্ছযং পাল়িঅনুসারেন ৰিদিতুং ন সক্কা ন হোতীতি যোজনা.
ইতি চম্পেয্যক্খন্ধকৰণ্ণনায যোজনা সমত্তা.