৪. রাজাযতনকথা
৬. পাচীনকোণেতি পুরত্থিমঅস্সে, পুব্বদক্খিণদিসাভাগেতি অত্থো. রাজাযতনরুক্খন্তি খীরিকারুক্খং. তেন খো পন সমযেনাতি এত্থ তসদ্দস্স ৰিসযং পুচ্ছিত্ৰা দস্সেন্তো আহ ‘‘কতরেন সমযেনা’’তি. নিসিন্নস্স ভগৰতোতি যোজনা. দেৰরাজসদ্দস্স অঞ্ঞে পজাপতিআদযো দেৰরাজানো নিৰত্তেতুং ‘‘সক্কো’’তি ৰুত্তং. তন্তি হরীতকং. পরিভুত্তমত্তস্সেৰ ভগৰতোতি সম্বন্ধো. নিসিন্নে ভগৰতি.
‘‘তেন খো পন সমযেনা’’তি ইমিনা যেন সমযেন ভগৰা রাজাযতনমূলে নিসীদি, তেন খো পন সমযেনাতি অত্থং দস্সেতি. উক্কলজনপদতোতি উক্কলনামকা জনপদম্হা. যস্মিং দেসে ভগৰা ৰিহরতি, তং দেসন্তি যোজনা. এত্থাতি ‘‘তং দেসং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্না’’তিপদে. তেসন্তি ৰাণিজানং. ঞাতিসালোহিতসদ্দানং অঞ্ঞমঞ্ঞৰেৰচনত্তা ‘‘ঞাতী’’তি ৰুত্তে সালোহিতসদ্দস্স অত্থো সিদ্ধোতি দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘ঞাতিভূতপুব্বা দেৰতা’’তি. সাতি দেৰতা. নেসন্তি ৰাণিজানং. ততোতি অপৰত্তনকারণা. তেতি ৰাণিজা. ইদন্তি অপৰত্তনং. বলিন্তি উপহারং. তেসন্তি ৰাণিজানং. ‘‘সব্বিমধুফাণিতাদীহি যোজেত্ৰা’’তি পদং পুব্বাপরাপেক্খং, তস্মা মজ্ঝে ৰুত্তং. পতিমানেথাতি এত্থ মান পূজাযং পেমনেতি ধাতুপাঠেসু (সদ্দনীতিধাতুমালাযং ১৮ নকারন্তধাতু) ৰুত্তত্তা পূজনপেমনং নাম অত্থতো উপট্ঠহনন্তি আহ ‘‘উপট্ঠহথা’’তি. তং ৰোতি এত্থ তংসদ্দো পতিমাননৰিসযো, ৰোসদ্দো তীসু ৰোসদ্দেসু তুম্হসদ্দস্স কারিযো ৰোসদ্দো, সো চ চতুত্থ্যত্থোতি আহ ‘‘তং পতিমানং তুম্হাক’’ন্তি. ৰোকারো হি তিৰিধো তুম্হসদ্দস্স কারিযো, যোৰচনস্স কারিযো, পদপূরণোতি. তত্থ তুম্হসদ্দস্স কারিযো পঞ্চৰিধো পচ্চত্তউপযোগকরণসম্পদানসামিৰচনৰসেনাতি. তত্থ তুম্হসদ্দকারিযো সম্পদানৰচনো ইধাধিপ্পেতো. তেনাহ ‘‘তুম্হাক’’ন্তি. ‘‘য’’ন্তিসদ্দস্স ৰিসযো পটিগ্গহণত্থোতি আহ ‘‘যং পটিগ্গহণ’’ন্তি. অস্সাতি ভৰেয্য. যো পত্তো অহোসীতি যোজনা. অস্সাতি ভগৰতো. সোতি পত্তো. সুজাতায আগচ্ছন্তিযা এৰাতি সম্বন্ধো. অনাদরে চেতং সামিৰচনং. তেনাতি অন্তরধাযহেতুনা. অস্সাতি ভগৰতো. হত্থেসূতি করণত্থে চেতং ভুম্মৰচনং. হত্থেহীতি হি অত্থো. কিম্হীতি কেন.
ইতোতি আসল়্হীমাসজুণ্হপক্খপঞ্চমিতো. এত্তকং কালন্তি এতং পমাণং একূনপঞ্ঞাসদিৰসকালং. জিঘচ্ছাতি ঘসিতুমিচ্ছা. পিপাসাতি পাতুমিচ্ছা. অস্সাতি ভগৰতো. চেতসা-চেতোসদ্দানং সম্বন্ধাপেক্খত্তা তেসং সম্বন্ধং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘অত্তনো’’তি চ ‘‘ভগৰতো’’তি চ. ইমেহি সম্বন্ধিসদ্দানমসদিসত্তা সম্বন্ধোপি অসদিসোতি দস্সেতি. অত্তনোতি চতুন্নং মহারাজানং. সমাসোযেৰ অৰযৰীপধানো হোতি, ৰাক্যং পন অৰযৰপধানোযেৰাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘চতূহি দিসাহী’’তি. পাল়িযং ‘‘আগন্ত্ৰা’’তি পাঠসেসো যোজেতব্বো. ‘‘সিলামযে’’তি ইমিনা সিলামযমেৰ সেলামযন্তি অত্থং দস্সেতি. ইদন্তি ‘‘সেলামযে পত্তে’’তি ৰচনং. যেতি মুগ্গৰণ্ণসিলামযে পত্তে. ততোতি ইন্দনীলমণিমযপত্তউপনামনতো, পরন্তি সম্বন্ধো. তেসন্তি চতুন্নং মহারাজানং. চত্তারোপি অধিট্ঠহীতি সম্বন্ধো. যথাতি যেনাকারেন, অধিট্ঠিযমানেতি যোজনা. একসদিসোতি একংসেন সদিসো. অধিট্ঠিতে পত্তেতি সম্বন্ধো. পত্তেতি চ করণত্থে ভুম্মৰচনং. পত্তেন পটিগ্গহেসীতি হি অত্থো. পচ্চগ্ঘেতি এত্থ একারো স্মিংৰচনস্স কারিযোতি আহ ‘‘পচ্চগ্ঘস্মি’’ন্তি. পটি অগ্ঘন্তি পদৰিভাগং কত্ৰা পটিসদ্দো পাটেক্কত্থো, ‘‘অগ্ঘ’’ন্তি সামঞ্ঞতো ৰুত্তেপি মহগ্ঘত্থোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘পাটেক্কং মহগ্ঘস্মি’’ন্তি. ইমিনা চত্তারো একতো হুত্ৰা ন মহগ্ঘা হোন্তি, পাটেক্কং পন মহগ্ঘা হোন্তীতি দস্সেতি. অথ ৰা সউপসগ্গো পচ্চগ্ঘসদ্দো অভিনৰপরিযাযোতি আহ ‘‘অভিনৰে’’তি. অভিনৰোতি চ অচিরতনৰত্থুস্স নামং. অচিরতনৰত্থু অচিরতনত্তা অব্ভুণ্হং ৰিয হোতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘অব্ভুণ্হে’’তি. ‘‘তঙ্খণে নিব্বত্তস্মি’’ন্তি ইমিনা তমেৰত্থং ৰিভাৰেতি. দ্ৰেৰাচিকাতিপদস্স সমাসৰসেন চ তদ্ধিতৰসেন চ নিপ্ফন্নভাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘দ্ৰে ৰাচা’’তিআদি. পত্তাতি এত্থ একো ইতিসদ্দো লুত্তনিদ্দিট্ঠো. ইতি তস্মা দ্ৰেৰাচিকাইতি অত্থোতি যোজনা. তেতি ৰাণিজা. অথাতি তস্মিং কালে. তেতি কেসে. তেসন্তি ৰাণিজানং. পরিহরথাতি অত্তনো অভিৰাদনপচ্চুট্ঠানট্ঠানন্তি পটিগ্গহেত্ৰা, পরিচ্ছিন্দিত্ৰা ৰা হরথাতি অত্থো. তেতি ৰাণিজা. অমতেনেৰাতি অমতেন ইৰ, অভিসিত্তা ইৰাতি যোজনা.