২. অজপালকথা
৪. ন ভগৰাতি এত্থ নকারো ‘‘উপসঙ্কমী’’তি পদেন যোজেতব্বো, ন উপসঙ্খমীতি হি অত্থো. তম্হা সমাধিম্হাতি ততো অরহত্তফলসমাপত্তিসমাধিতো. অনন্তরমেৰ অনুপসঙ্কমনং উপমায আৰিকরোন্তো আহ ‘‘যথা পনা’’তিআদি. ইচ্চেৰং ৰুত্তং ন হোতীতি যোজনা. ইদন্তি ইদং অত্থজাতং. এত্থাতি ‘‘ভুত্ৰা সযতী’’তি ৰাক্যে. এৰন্তি উপমেয্যজোতকো. ইধাপীতি ইমিস্সং ‘‘অথ খো ভগৰা’’তিআদিপাল়িযম্পি. ইদন্তি অযমত্থো দীপিতো হোতীতি যোজনা. এত্থাতি ‘‘অথ খো ভগৰা’’তিআদিপাঠে.
অপরানিপীতি পল্লঙ্কসত্তাহতো অঞ্ঞানিপি. তত্রাতি ‘‘অপরানিপী’’তিআদিৰচনে. ভগৰতি নিসিন্নে সতীতি যোজনা. কিরসদ্দো ৰিত্থারজোতকো. কিং নু খোতি পরিৰিতক্কনত্থে নিপাতো. একচ্চানন্তি অপ্পেসক্খানং একচ্চানং. তাসন্তি দেৰতানং. বলাধিগমট্ঠানন্তি বলেন তেজসা অধিগমট্ঠানং. অনিমিসেহীতি উম্মিসেহি. সত্তাহন্তি কম্মত্থে চেতং উপযোগৰচনং, অচ্চন্তসংযোগে ৰা. এৰঞ্হি সতি ‘‘কাল’’ন্তি কম্মং ৰেদিতব্বং. তং ঠানন্তি অনিমিসেহি অক্খীহি ওলোকিযমানট্ঠানং. অথাতি অনিমিসসত্তাহস্স অনন্তরে. রতনচঙ্কমেতি রতনমযে চঙ্কমে. তং ঠানন্তি চঙ্কমট্ঠানং. ততোতি চঙ্কমসত্তাহতো. রতনঘরন্তি রতনমযং গেহং. তত্থাতি রতনঘরে অভিধম্মপিটকং ৰিচিনন্তোতি সম্বন্ধো. এত্থাতি রতনঘরে, অভিধম্মপিটকে ৰা, নিদ্ধারণে চেতং ভুম্মৰচনং. তং ঠানন্তি অভিধম্মপিটকৰিচিননট্ঠানং.
এৰন্তিআদি পুব্বৰচনস্স নিগমৰসেন পচ্ছিমৰচনস্স অনুসন্ধিনিদস্সনং. তেনাতি অজপালানং নিসীদনকারণেন. অস্সাতি নিগ্রোধস্স. ‘‘অজপালনিগ্রোধোত্ৰেৰ নাম’’ন্তি ইমিনা উপচারৰসেন নামলভনং দস্সেতি. অজপা ব্রাহ্মণা লন্তি নিৰাসং গণ্হন্তি এত্থাতি অজপালো, উণ্হকালে ৰা অন্তোপৰিট্ঠে অজে অত্তনো ছাযায পালেতীতি অজপালো, অজপালো চ সো নিগ্রোধো চেতি অজপালনিগ্রোধোতি ৰচনত্থানিপি পকরণন্তরেসু (উদা. অট্ঠ. ৪) দস্সিতানি. তত্রাপীতি অজপালনিগ্রোধেপি. বোধিতোতি বোধিরুক্খতো. এত্থাতি অজপালনিগ্রোধে. ভগৰতি নিসিন্নেতি যোজনা. তত্থাতি ‘‘অথ খো অঞ্ঞতরো’’তিআদিৰচনে. সোতি ব্রাহ্মণো. দিট্ঠমঙ্গলিকো নামাতি দিট্ঠসুতমুতসঙ্খাতেসু তীসু মঙ্গলিকেসু দিট্ঠমঙ্গলিকো নাম কিরাতি অত্থো. ‘‘মানৰসেন…পে… ৰুচ্চতী’’তি ইমিনা ‘‘হুংহু’’ন্তি করোতীতি হুংহুঙ্কো, হুংহুঙ্কো জাতি সভাৰো ইমস্সাতি হুংহুঙ্কজাতিকোতি ৰচনত্থং দস্সেতি.
তেনাতি ব্রাহ্মণেন. সিখাপ্পত্তন্তি অগ্গপ্পত্তং. তস্সাতি উদানস্স. যোতি পুগ্গলো, পটিজানাতীতি সম্বন্ধো. ‘‘ন দিট্ঠমঙ্গলিকতাযা’’তি ইমিনা অৰধারণফলং দস্সেতি. ‘‘বাহিতপাপধম্মত্তা’’তি ইমিনা বাহিতো পাপো ধম্মো অনেনাতি বাহিতপাপধম্মোতি ৰচনত্থং দস্সেতি. ‘‘হুংহুঙ্কারপহানেনা’’তি ইমিনা নত্থি হুংহুঙ্কারো ইমস্সাতি নিহুংহুঙ্কোতি ৰচনত্থং দস্সেতি. রাগাদিকসাৰাভাৰেনাতি ইমিনা নত্থি রাগাদিকসাৰো ইমস্সাতি নিক্কসাৰোতি ৰচনত্থং দস্সেতি. ‘‘ভাৰনানুযোগযুত্তচিত্ততাযা’’তি ইমিনা যতং অনুযুত্তং অত্তং চিত্তং ইমস্সাতি যতত্তোতি ৰচনত্থং দস্সেতি. এত্থ হি যতসদ্দো ৰীরিযৰাচকো, যতধাতুযা নিপ্ফন্নো, অত্তসদ্দো চিত্তপরিযাযো. যতসদ্দস্স যমুধাতুযা চ নিপ্ফন্নভাৰং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘সীলসংৰরেন ৰা’’তিআদি. ‘‘সঞ্ঞতচিত্ততাযা’’তি ইমিনা যমতি সংযমতীতি যতং, যতং অত্তং চিত্তং ইমস্সাতি যতত্তোতি ৰচনত্থং দস্সেতি. সচ্চানি ৰিদন্তি জানন্তীতি ৰেদানীতি ৰচনত্থেন মগ্গঞাণানি ৰেদানি নামাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘চতুমগ্গঞাণসঙ্খাতেহি ৰেদেহী’’তি. ‘‘চতুমগ্গঞাণসঙ্খাতান’’ন্তি ৰিভত্তিপরিণামং কত্ৰা ‘‘ৰেদান’’ন্তিপদেন যোজেতব্বো. অন্তন্তি নিব্বানং. তঞ্হি যস্মা সঙ্খারানং অৰসানে জাতং, তস্মা অন্তন্তি ৰুচ্চতি. পুন অন্তন্তি অরহত্তফলং. তঞ্হি যস্মা মগ্গস্স পরিযোসানে পৰত্তং, তস্মা অন্তন্তি ৰুচ্চতি. ‘‘মগ্গব্রহ্মচরিযস্স ৰুসিতত্তা’’তি ইমিনা ৰুসিতং মগ্গসঙ্খাতং ব্রহ্মচরিযং অনেনাতি ৰুসিতব্রহ্মচরিযোতি ৰচনত্থং দস্সেতি. ধম্মেন ব্রহ্মৰাদং ৰদেয্যাতি ৰুত্তৰচনস্স অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘ব্রাহ্মণো অহন্তি এতং ৰাদং ধম্মেন ৰদেয্যা’’তি. ধম্মেনাতি ভূতেন সভাৰেন. লোকেতি এত্থ সত্তলোকোৰাধিপ্পেতোতি আহ ‘‘সকলে লোকসন্নিৰাসে’’তি.