১৪. সারিপুত্তমোগ্গল্লান পব্বজ্জাকথা
৬০. ‘‘তেতি সারিপুত্তমোগ্গল্লানা. অগমংসু কিরাতি যোজনা. তত্রাতি গিরগ্গসমজ্জে. অথাতি পরিৰিতক্কনানন্তরং. তস্সাতি সঞ্চযস্স. পারন্তি পরতীরং. এত্থাতি তুম্হাকং ৰাদে. ইদন্তি অযং ৰাদো এত্তকোযেৰাতি অত্থো. যোতি যো কোচি. ত্ৰঞ্চ অহঞ্চ অম্হে, তেসু. নামতুম্হসঙ্খাতেসু হি তীসু সদ্দেসু একসেসেন কত্তব্বেসু পচ্ছিমস্সেৰ একসেসো কাতব্বো. তেনাতি কতিককরণহেতুনা.
সংখেপেন ৰুত্তং ৰিত্থারেন দস্সেন্তো আহ ‘‘ইদং হী’’তিআদি. অত্থীকেহীতি অমতেন অত্থিকেহি. উপঞ্ঞাতং মগ্গন্তি অমতস্স মগ্গো উপগন্ত্ৰা ঞাতো. ঞাতো চেৰ উপগতো চাতি সহ উপসগ্গেন পদং পরিৰত্তিত্ৰা অত্থং কথেন্তো উপসগ্গত্থো চ ধাতুত্থো চ ৰিসুংযেৰ হোতীতি ঞাপেতি. অত্থিকেহি অম্হেহি উপঞ্ঞাতং নিব্বানং মগ্গং মগ্গন্তো অনুবন্ধেয্যন্তি ৰা দস্সেন্তো আহ ‘‘অথ ৰা’’তিআদি. মগ্গফলপচ্চৰেক্খণঞাণেহি উপগন্ত্ৰা ঞাতব্বন্তি উপঞ্ঞাতং নিব্বানং. মগ্গধাথুযা অন্ৰেসনত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘পরিযেসন্তো’’তি.
সারিপুত্তোপি পঞ্হং পুচ্ছীতি সম্বন্ধো. কমণ্ডলুতোতি কুণ্ডিকতো. অত্তনো চ পরেসঞ্চ অকথনেন অন্তরে ৰিৰরং পটিসন্দহতীতি পটিসন্ধারো, তং. এত্থাতি ‘‘ন ত্যাহং সক্কোমী’’তিপদে. অধিপ্পাযো এৰং ৰেদিতব্বোতি যোজনা. এত্তকন্তি এত্তকং পঞ্হং. ইমস্সাতি পরিব্বাজকস্স. অৰিসযভাৰন্তি অত্তনো অৰিসযভাৰং.
হেতুং পটিচ্চ ভৰন্তীতি হেতুপ্পভৰাতি ৰচনত্থেন পঞ্চক্খন্ধা হেতুপ্পভৰা নামাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘হেতুপ্পভৰা নাম পঞ্চক্খন্ধা’’তি. তেনাতি ‘‘যে ধম্মা হেতুপ্পভৰা’’তি পদেন. অস্সাতি সারিপুত্তপরিব্বাজকস্স. ‘‘তেসং হেতু নাম সমুদযসচ্চ’’ন্তি ইমিনা হিনোতি এতস্মা ফলন্তি হেতূতি ৰচনত্থেন সমুদযসচ্চং হেতু নামাতি দস্সেতি. তঞ্চাতি সমুদযসচ্চঞ্চ. তেসন্তি এত্থ তসদ্দস্স ৰিসযং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘উভিন্নম্পি সচ্চান’’ন্তি. অপৰত্তিৰসেন নিরুজ্ঝতি এত্থাতি নিরোধো. তঞ্চাতি নিরোধঞ্চ. তেনাতি ‘‘তেসঞ্চ যো নিরোধো’’তিপদেন. অস্সাতি সারিপুত্তপরিব্বাজকস্স. এত্থাতি ইমিস্সং গাথাযং, চতূসু সচ্চেসু ৰা. নযতোতি নানন্তরিকনযতো, অৰিনাভাৰনযতো ৰা, নেত্তিদেসনাহারনযতো ৰা. তমেৰত্থং পাকটং করোন্তো আহ ‘‘নিরোধে হী’’তিআদি. একদেসসরূপেকসেসনযেন ৰা মগ্গসচ্চং গহেতব্বন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘অথ ৰা’’তিআদি. নিরোধো চ নিরোধূপাযো চ নিরোধোতি একদেসসরূপেকসেসো কাতব্বো. তেসঞ্চাতি এত্থ অৰুত্তসম্পিণ্ডনত্থেন চসদ্দেন মগ্গসচ্চং গহেতব্বন্তিপি ৰদন্তি. অযং নযো অট্ঠকথাযং ন ৰুত্তো. তমেৰত্থন্তি চতুসচ্চসঙ্খাতং তমেৰত্থং. পটিপাদেন্তোতি নিগমেন্তো.
‘‘সচেপী’’তি ইমিনা যদীতি পদস্সত্থং ৰণ্ণেতি. ‘‘এত্তকমেৰা’’তি ইমিনা তাৰদেৰাতি পদস্সত্থং ৰণ্ণেতি. ‘‘ইতো উত্তরি নত্থী’’তি ইমিনা এৰকারস্স ফলং দস্সেতি. ইতোতি সোতাপত্তিফলতো. ‘‘ইদং…পে… পত্তব্ব’’ন্তি ইমিনা ‘‘এত্তকমেৰা’’তি পদস্স অত্থসরূপং দস্সেতি. ‘‘এসো এৰ ধম্মো’’তি ইমিনা ‘‘এসেৰ ধম্মো’’তিপদস্স অত্থং ৰণ্ণেতি. পচ্চব্যত্থাতি পতিঅৰপুব্বো ইধাতু পটিৰিদ্ধত্থোতি আহ ‘‘পটিৰিদ্ধত্থা’’তি. তুম্হেহীতি অস্সজিত্থেরং সন্ধাযাহ. ইমিনা ‘‘পচ্চব্যত্থা’’তি এত্থ হিয্যত্তনীপরস্সপদমজ্ঝিমপুরিসবহুৰচনত্থৰিভত্তিং দীপেতি. কপ্পনহুতেহীতি কপ্পানং নহুতেহি, কোটিপকোটিসতসহস্সানং সতেহি নহুতেহীতি অত্থো. অব্ভতীতন্তি অভিঅতীতং. অম্হেহি অদিট্ঠমেৰ হুত্ৰা অতিক্কমাপিতন্তি অত্থো.
৬২. আরম্মণভূতস্স নিব্বানস্স গম্ভীরত্তা আরম্মণিকভূতং ঞাণম্পি গম্ভীরমেৰাধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘গম্ভীরস্স চ ঞাণস্সা’’তি. যথা হি সণ্হৰত্থস্স সিব্বনত্থায সণ্হসূচি অধিপ্পেতাতি. উপধীনং সম্মা খযট্ঠেন নিব্বানং উপধিসঙ্খযং নামাতি আহ ‘‘উপধিসঙ্খযেতি নিব্বানে’’তি. তদারম্মণাযাতি তংনিব্বানারম্মণায. ৰিমুত্তিযাতি ফলৰিমুত্তিযা. সাৰকপারমীঞাণেতি অগ্গসাৰকপারমীঞাণে. তেসূতি সারিপুত্তমোগ্গল্লানেসু. অড্ঢমাসেন অরহত্তে পতিট্ঠিতোতি সম্বন্ধো.
অতীতেতি কপ্পসতসহস্সাধিকে অসঙ্খ্যেয্যমত্থকে. তস্সাতি বুদ্ধস্স সন্তিকে অগ্গসাৰকভাৰং পত্থেসীতি যোজনা. অস্সমেতি মুনীনং ঠানে. তঞ্হি আ কোধং, আ ভুসো ৰা রাগাদযো সমেন্তি এত্থাতি অস্সমোতি ৰুচ্চতি, তস্মিং. পত্থযিত্ৰা চ পেসেসীতি সম্বন্ধো. তত্থাতি নীলুপ্পলমণ্ডপে. তেসূতি তাপসসেট্ঠীসু.
৬৩. যেসন্তি কুলানং. ‘‘ৰিধৰভাৰাযা’’তি ইমিনা ৰিধৰায ভাৰো ৰেধব্যন্তি ৰচনত্থং দস্সেতি. ৰিধৰাতি চ পতিসুঞ্ঞা. সা হি ধৰেন ৰিগতাতি ‘‘ৰিধৰা’’তি চ, ৰিগতো ধৰো ইমিস্সাতি ‘‘ৰিধৰা’’তি চ ৰুচ্চতি. উভযেনাপীতি পুত্তপব্বজ্জপতিপব্বজ্জসঙ্খাতেন দুৰিধেনপি.
সঞ্চযানীতি এত্থ নিস্সযূপচারেন নিস্সযে নিস্সিতূপচারো হোতীতি আহ ‘‘সঞ্চযস্স অন্তেৰাসিকানী’’তি. অথ ৰা ণপচ্চযো তস্সেদমত্থে হোতীতি আহ ‘‘সঞ্চযস্স অন্তেৰাসিকানী’’তি. ‘‘মগধান’’ন্তি বহুৰচনৰসেন ৰুত্তত্তা জনপদস্স নামন্তি আহ ‘‘মগধানং জনপদস্সা’’তি. গিরিব্বজন্তি এত্থ ৰজো ৰিযাতি ৰজো, গিরি. ৰজসদিসো গিরি এত্থাতি গিরিব্বজং পদহেট্ঠুপরিযৰসেন, নগরং. ‘‘মহাৰীরিযৰন্তো’’তি ইমিনা মহন্তো ৰীরো এতেসং তথাগতানন্তি মহাৰীরাতি ৰচনত্থং দস্সেতি. ধম্মেন নযমানানং কা উসূযা ৰিজানতন্তি এত্থ কচ্চাযননযেন (কচ্চাযনে ২৭৭ সুত্তে) উসূযপযোগে সম্পদানং হোতীতি আসঙ্কা ভৰেয্যাতি আহ ‘‘ভুম্মত্থে সামিৰচনং, উপযোগত্থে ৰা’’তি. ৰিজানন্তানন্তি ৰিজানন্তেসু তথাগতেসু, ৰিজানন্তে ৰা.