১. ওৰাদসিক্খাপদ-অত্থযোজনা

১৪৪. ভিক্খুনিৰগ্গস্স পঠমে তেসন্তি থেরানং. মহাকুলেহি নিক্খমিত্ৰা পব্বজিতাতি যোজনা. কুলধীতরো ৰিজ্জমানগুণং কথযন্তীতি সম্বন্ধো. ‘‘ঞাতিমনুস্সান’’ন্তিপদং ‘‘কথযন্তী’’তিপদে সম্পদানং. কুতোতি কস্স থেরস্স সন্তিকাতি অত্থো. তেসন্তি থেরানং গুণন্তি সম্বন্ধো. ‘‘কথেতু’’ন্তিপদমপেক্খিত্ৰা ‘‘ৰিজ্জমানগুণে’’তি ৰত্তব্বে অৰত্ৰা ‘‘ৰট্টন্তী’’তিপদমপেক্খিয ‘‘ৰিজ্জমানগুণা’’তি ৰুত্তং. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. ততোতি কথনকারণা অভিহরিংসূতি সম্বন্ধো. তেনাতি অভিহরণহেতুনা.

তেসন্তি ছব্বগ্গিযানং. তাসূতি ভিক্খুনীসু. ‘‘ভিক্খুনিযো’’তিপদং ‘‘উপসঙ্কমিত্ৰা’’তিপদে কম্মং. ছব্বগ্গিযানং ভিক্খুনীসু উপসঙ্কমনং লাভতণ্হায হোতি, ভিক্খুনীনং ছব্বগ্গীসু উপসঙ্কমনং চলচিত্ততায হোতীতি অঞ্ঞমঞ্ঞূপসঙ্কমন্তানং ৰিসেসো. তিরচ্ছানভূতা কথা তিরচ্ছানকথা নিরত্থককথাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘তিরচ্ছানকথন্তী’’তি. সগ্গমগ্গগমনেপীতি পিসদ্দো মোক্খগমনে পন কা নাম কথাতি দস্সেতি. রাজানো আরব্ভ পৰত্তা কথা রাজকথা. আদিসদ্দেন চোরকথাদযো সঙ্গণ্হাতি.

১৪৭. তে ভিক্খূতি ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভৰেয্যুন্তি সম্বন্ধো. অদিট্ঠং সচ্চং যেহীতি অদিট্ঠসচ্চা, তেসং ভাৰো অদিট্ঠসচ্চত্তং, তস্মা অদিট্ঠসচ্চত্তা বন্ধিত্ৰাতি যোজনা. নেসন্তি ছব্বগ্গিযানং. অঞ্ঞেনেৰ উপাযেনাতি অলদ্ধসম্মুতিতো অঞ্ঞেনেৰ লদ্ধসম্মুতিসঙ্খাতেন কারণেন কত্তুকামোতি সম্বন্ধো. পরতোতি পরস্মিং পচ্ছা, উপরীতি অত্থো. করোন্তো ৰাতি পরিবাহিরে করোন্তো এৰ হুত্ৰা আহাতি যোজনা. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. যস্মা ন ভূতপুব্বানি, ইতি তস্মা পরিবাহিরং করোন্তো ৰাতি অত্থো.

তত্থাতি ‘‘অনুজানামী’’তিআদিৰচনে. সীলৰাতি এত্থ ৰন্তুসদ্দো পসংসত্থে চ অতিসযত্থে চ নিচ্চযোগত্থে চ হোতি. তস্সাতি লদ্ধসম্মুতিকস্স. তন্তি সীলং. পাতিমোক্খসংৰরসদ্দানং কম্মধারযভাৰং, তেহি চ সংৰুতসদ্দস্স তপ্পুরিসভাৰং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘পাতিমোক্খোৰা’’তিআদি. তত্থ এৰসদ্দেন কম্মধারযভাৰং, এনসদ্দেন চ তপ্পুরিসভাৰং দস্সেতীতি দট্ঠব্বং.

ৰত্ততীতি অত্তভাৰং পৰত্তেতি. কারিতপচ্চযো হি অদস্সনং গতো. ইমিনা ইরিযাপথৰিহার দিব্বৰিহার ব্রহ্মৰিহার অরিযৰিহারেসু চতূসু ৰিহারেসু অত্তভাৰৰত্তনং ইরিযাপথৰিহারং দস্সেতি. হীতি সচ্চং. এতন্তি ‘‘পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতো ৰিহরতী’’তিৰচনং. ৰিভঙ্গেতি ঝানৰিভঙ্গে.

‘‘সীল’’ন্তিআদীনি অট্ঠ পদানি তুল্যাধিকরণানি. অযং পনেত্থ সম্বন্ধো – সীলং কুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা পতিট্ঠা আদি চরণং সংযমো সংৰরো মোক্খং পমোক্খন্তি. সমাপত্তিযাতি সমাপত্তত্থায. ‘‘উপেতো’’তিআদীনি সত্ত পদানি অঞ্ঞমঞ্ঞৰেৰচনানি. তত্থ উপপন্নোতি যুত্তো অনুযুত্তো. সমন্নাগতোতি সমন্ততো অনু পুনপ্পুনং আগতোতি সমন্নাগতো, সমঙ্গীভূতোতি অত্থো. এত্থ হি সংসদ্দো সমন্তত্থৰাচকো, অনুসদ্দো নউপচ্ছিন্নত্থৰাচকো. তেনাতি তেন কারণেন. পালেতীতি অত্তভাৰং বাধনতো রক্খতি. যপেতীতি অত্তভাৰো পৰত্ততি. যাপেতীতি অত্তভাৰং পৰত্তাপেতি. যপ যাপনে. যাপনং পৰত্তনন্তি হি ধাতুপাঠেসু ৰুত্তং (সদ্দনীতিধাতুমালাযং ১৮ পকারন্তধাতু). ৰিহরতীতি এত্থ একো আকারত্থৰাচকো ইতিসদ্দো লুত্তনিদ্দিট্ঠো, ইতি ৰুচ্চতি, ইতি ৰুত্তন্তি ৰা যোজনা.

আচারগোচরসদ্দানং দ্ৰন্দভাৰং, তেহি চ সম্পন্নসদ্দস্স তপ্পুরিসভাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘আচারগোচরসম্পন্নো’’তিআদি. তত্থ চসদ্দেন দ্ৰন্দভাৰং, এনসদ্দেন চ তপ্পুরিসভাৰং দস্সেতি. অণুসদ্দো অপ্পত্থো, মত্তসদ্দো পমাণত্থোতি আহ ‘‘অপ্পমত্তকেসূ’’তি. ‘‘দস্সনসীলো’’তিইমিনা ‘‘দস্সাৰী’’তিএত্থ আৰীসদ্দস্স তস্সীলত্থভাৰং দস্সেতি. ‘‘সমাদাযা’’তি এত্থ সংপুব্বআপুব্বস্স দাসদ্দস্স কম্মাপেক্খত্তা তস্স কম্মং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘তং তং সিক্খাপদ’’ন্তি. ইমিনা ‘‘সিক্খাপদেসূ’’তি উপযোগত্থে ভুম্মৰচনন্তি দস্সেতি. অথ ৰা সিক্খাপদেসূতি নিদ্ধারণত্থে ভুম্মৰচনমেতং. ‘‘তং তং সিক্খাপদ’’ন্তি কম্মং পন অজ্ঝাহরিতব্বন্তি দস্সেতি. ‘‘সমাদাযা’’তি এত্থ সংসদ্দস্স চ আপুব্বস্স দাসদ্দস্স চ যকারস্স চ অত্থং দস্সেতুং ‘‘সাধুকং গহেত্ৰা’’তি ৰুত্তং. এত্থাতি ইমিস্সং অট্ঠকথাযং. ৰিত্থারো পন গহেতব্বোতি যোজনা. যোতি কুলপুত্তো.

অস্সাতি লদ্ধসম্মুতিকস্স. যং তং বহু সুতং নাম অত্থি, তং ন সুতমত্তমেৰাতি যোজনা. মঞ্জূসাযন্তি পেল়াযং. সা হি সামিকস্স সধনত্তং মঞ্ঞতে ইমাযাতি ‘‘মঞ্জূসা’’তি ৰুচ্চতি. মঞ্জূসাযং রতনং সন্নিচিতং ৰিয সুতং সন্নিচিতং অস্মিং পুগ্গলেতি যোজনা, এতেনাতি ‘‘সন্নিচিত’’ন্তিপদেন, দস্সেতীতি সম্বন্ধো. সোতি লদ্ধসম্মুতিকো ভিক্খু. সন্নিচিতরতনস্সেৰাতি সন্নিচিতরতনস্স ইৰ. তন্তি ‘‘যে তে ধম্মা’’তিআদিৰচনং. এত্থাতি ইমস্মিং সিক্খাপদে. অস্সাতি লদ্ধসম্মুতিকস্স ভিক্খুনো. তত্থাতি ‘‘ৰচসা পরিচিতা’’তিআদিৰচনে. এৰমত্থো ৰেদিতব্বোতি যোজনা. পগুণাতি উজুকা. উজুকো হি অজিম্হত্তা পকট্ঠো উত্তমো গুণোতি অত্থেন ‘‘পগুণো’’তি ৰুচ্চতি. অনুপেক্খিতাতি পুনপ্পুনং উপগন্ত্ৰা ইক্খিতা, পস্সিতা দস্সিতাতি অত্থো. অত্থতোতি অভিধেয্যত্থতো, অট্ঠকথাতোতি অত্থো. কারণতোতি ধম্মতো, পাল়িতোতি অত্থো. দিট্ঠিসদ্দস্স পঞ্ঞাসদ্দৰেৰচনত্তা ‘‘পঞ্ঞাযা’’তি ৰুত্তং. সুপচ্চক্খকতাতি সুট্ঠু অক্খানং ইন্দ্রিযানং পটিমুখং কতা.

‘‘বহুস্সুতো’’তি এত্থ বহুস্সুতস্স তিৰিধভাৰং দস্সেন্তো আহ ‘‘অযং পনা’’তিআদি. নিস্সযতো মুচ্চতীতি নিস্সযমুচ্চনকো. পরিসং উপট্ঠাপেতীতি পরিসুপট্ঠাকো. ভিক্খুনিযো ওৰদতীতি ভিক্খুনোৰাদকো. তত্থাতি তিৰিধেসু বহুস্সুতেসু. নিস্সযমুচ্চনকেন এত্তকং উগ্গহেতব্বন্তি সম্বন্ধো. উপসম্পদাযাতি উপসম্পাদেত্ৰা. পঞ্চ ৰস্সানি এতস্সাতি পঞ্চৰস্সো. তেন উগ্গহেতব্বন্তি যোজনা. সব্বন্তিমেনাতি সব্বেসং পরিচ্ছেদানং অন্তে লামকে পৰত্তেন. পগুণাতি অজিম্হা উজুকা. ৰাচুগ্গতাতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. যস্স হি পাল়িপাঠা সজ্ঝাযনকালে পগুণা হোন্তি, তস্স ৰাচুগ্গতা. যস্স ৰা পন ৰাচুগ্গতা হোন্তি, তস্স পগুণা. তস্মা তানি পদানি অঞ্ঞমঞ্ঞকারণৰেৰচনানি. পক্খদিৰসেসূতি জুণ্হপক্খকাল়পক্খপরিযাপন্নেসু দিৰসেসু. ধম্মসাৰনত্থাযাতি সম্পত্তানং পরিসানং ধম্মস্স সাৰনত্থায সুণাপনত্থাযাতি অধিপ্পাযো. সাৰনত্থাযাতি এত্থ যুপচ্চযপরত্তা কারিতপচ্চযো লোপো হোতীতি দট্ঠব্বং. তস্মা সাৰীযতে সুণাপীযতে সাৰনন্তি ৰচনত্থো কাতব্বো. ভাণৰারা উগ্গহেতব্বাতি সম্বন্ধো. সম্পত্তানন্তি অত্তনো সন্তিকং সম্পত্তানং. পরিকথনত্থাযাতি পরিস্সঙ্গেন আলিঙ্গনেন কথনত্থং, অপ্পসদ্দসঙ্খাতায ৰাচায কথনত্থন্তি অত্থো. ‘‘কথামগ্গো’’তি ৰুত্তত্তা ৰত্থুকথাযেৰ অধিপ্পেতা, ন সুত্তসঙ্খাতো পাল়িপাঠো. অনু পচ্ছা, পুনপ্পুনং ৰা দাযকা মোদন্তি এতাযাতি অনুমোদনা. ঝানং ৰা মগ্গো ৰা ফলং ৰা সমণধম্মো নাম. তস্স করণত্থং উগ্গহেতব্বন্তি যোজনা. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. চতূসু দিসাসু অপটিহতোতি চাতুদ্দিসো, অপটিহতত্থে ণপচ্চযো.

পরিসুপট্ঠাপকেন কাতব্বাতি যোজনা. অভিৰিনযেতি অঞ্ঞমঞ্ঞপরিচ্ছিন্নে ৰিনযপিটকে. দ্ৰে ৰিভঙ্গাতি ভিক্খুৰিভঙ্গো চ ভিক্খুনিৰিভঙ্গো চ. অসক্কোন্তেন পরিসুপট্ঠাপকেন ভিক্খুনাতি সম্বন্ধো. এৰং অত্তনো অত্থায উগ্গহেতব্বং দস্সেত্ৰা ইদানি পরিসায অত্থায উগ্গহেতব্বং দস্সেন্তো আহ ‘‘পরিসায পনা’’তিআদি. অভিধম্মেতি অঞ্ঞমঞ্ঞপরিচ্ছিন্নে সুত্তন্তপিটকে এৰ, ন অভিধম্মপিটকে. তযো ৰগ্গাতি সগাথাৰগ্গো নিদানৰগ্গো খন্ধৰগ্গোতি তযো ৰগ্গা. ৰাসদ্দো অনিযমৰিকপ্পত্থো. একন্তি একং নিপাতং. ততো ততোতি নিকাযতো. সমুচ্চযং কত্ৰাতি রাসিং কত্ৰা. ন ৰুত্তন্তি অট্ঠকথাসু ন কথিতং. যস্স পন নত্থি, সো ন লভতীতি যোজনা. সুত্তন্তে চাতি সুত্তন্তপিটকে পন. উগ্গহিতোতি সরূপকথনেন গহিতো, উচ্চারিতোতি অত্থো. দিসাপামোক্খোতি দিসাসু ঠিতানং ভিক্খুআদীনং পামোক্খো. যেন কামং গমোতি যথাকামং গমো.

চতূসু নিকাযেসূতি খুদ্দকনিকাযতো অঞ্ঞেসু দীঘনিকাযাদীসু. একস্সাতি অঞ্ঞতরস্স একস্স. একনিকাযেনাতি একস্মিং নিকাযে লদ্ধনযেন. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. তত্থাতি চতুপ্পকরণস্স অট্ঠকথাযং. নানত্থন্তি নানাপযোজনং. তন্তি ৰিনযপিটকং. এত্তাৰতাতি এত্তকপমাণেন পগুণেন. হোতীতি ইতিসদ্দো পরিসমাপনত্থো. ইতি পরিসমাপনং ৰেদিতব্বন্তি যোজনা.

উভযানি খো পনস্সাতি আদি পন ৰুত্তন্তি সম্বন্ধো. অঞ্ঞস্মিন্তি ৰিনযপিটকতো ইতরস্মিং. তত্থাতি ‘‘উভযানি খো পনস্সা’’তিআদিৰচনে. যথা যেনাকারেন আগতানি, তং আকারং দস্সেতুন্তি যোজনা. পদপচ্চাভট্ঠসঙ্করদোসৰিরহিতানীতি পদানং পচ্চাভট্ঠসঙ্করভূতেহি দোসেহি ৰিরহিতানি. এত্থ চ পদপচ্চাভট্ঠন্তি পদানং পটিনিৰত্তিত্ৰা আভস্সনং গল়নং, চুতন্তি অত্থো. পদসঙ্করন্তি পদানং ৰিপত্তি, ৰিনাসোতি অত্থো. ‘‘সুত্তসো’’তি সামঞ্ঞতো ৰুত্তেপি খন্ধকপরিৰারসুত্তং এৰ গহেতব্বন্তি আহ ‘‘খন্ধকপরিৰারতো’’তি. অনুব্যঞ্জনসোতি এত্থ ব্যঞ্জনসদ্দো অক্খরস্স চ পদস্স চ ৰাচকোতি আহ ‘‘অক্খরপদপারিপূরিযা চা’’তি. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা.

‘‘সিথিলধনিতাদীন’’ন্তিপদং ‘‘ৰচনেনা’’তিপদে কম্মং, ‘‘ৰচনেনা’’তিপদং ‘‘সম্পন্নাগতো’’তিপদে হেতু, ‘‘ৰিস্সট্ঠায অনেলগল়ায অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযা’’তিপদানি ‘‘ৰাচাযা’’তিপদে ৰিসেসনানি. সিথিলধনিতাদীনন্তি আদিসদ্দেন নিগ্গহিতৰিমুত্তসম্বন্ধৰৰত্থিতদীঘ রস্স গরু লহু সঙ্খাতা অট্ঠ ব্যঞ্জনবুদ্ধিযো সঙ্গণ্হাতি. যথাৰিধানৰচনেনাতি অক্খরচিন্তকানং যথা সংৰিদহনৰচনেন. ৰাচাযেৰ করীযতি কথীযতি উচ্চারীযতি ৰাক্করণং চকারস্স ককারং কত্ৰা. হীতি তদেৰ যুত্তং. মাতুগামো যস্মা সরসম্পত্তিরতো, তস্মা হীল়েতীতি যোজনা. ‘‘সরসম্পত্তিরহিত’’ন্তিপদং ‘‘ৰচন’’ন্তিপদে ৰিসেসনভাৰেন ৰিসেসং কত্ৰা ‘‘হীল়েতী’’তিপদে হেতুভাৰেন সম্পজ্জনতো হেতুঅন্তোগধৰিসেসনন্তি দট্ঠব্বং. সব্বাসন্তি ভিক্খুনীনং. ‘‘সীলাচারসম্পত্তিযা’’তিইমিনা জাতি গোত্ত রূপ ভোগাদিনাতিঅত্থং নিৰত্তেতি. কারণঞ্চাতি অট্ঠকথঞ্চ. তজ্জেত্ৰাতি উব্বেজেত্ৰা. তাসন্তি ভিক্খুনীনং. গিহিকালেতি ভিক্খুনোৰাদকস্স গিহিকালে অনজ্ঝাপন্নপুব্বো হোতীতি সম্বন্ধো. হি তদেৰ যুত্তং. ‘‘মাতুগামো’’তিপদং ‘‘ন করোতী’’তিপদে সুদ্ধকত্তা, ‘‘উপ্পাদেতী’’তিপদে হেতুকত্তা. ঠিতস্স ভিক্খুনো ধম্মদেসনাযাপীতি যোজনা. অপিসদ্দো গরহত্থো. ৰিসভাগেহীতি ৰিরুদ্ধেহি ৰত্থারম্মণেহি. অযুত্তট্ঠানেতি পব্বজিতানং অননুরূপট্ঠানে. ছন্দরাগন্তি বলৰতণ্হং. তেনাতি তেন হেতুনা.

‘‘এত্থ চা’’তিআদিম্হি অযং পন সঙ্গহো –

‘‘সীলৰা বহুস্সুতো চ, স্ৰাগতো চ সুৰাচকো;

পিযো পটিবলো চাপি, নজ্ঝাপন্নো চ ৰীসতী’’তি.

১৪৮. ৰত্থুস্মিন্তি অট্ঠুপ্পত্তিযং. ককারলোপং কত্ৰা গরুধম্মাতি ৰুচ্চন্তীতি আহ ‘‘গরুকেহি ধম্মেহী’’তি. তেতি গরুধম্মা. হীতি যস্মা. ‘‘একতো’’তি সামঞ্ঞেন ৰুত্তৰচনস্স ৰিসেসেন গহেতব্বতং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘ভিক্খুনীনং সন্তিকে’’তি. যথাৰত্থুকমেৰাতি পাচিত্তিযমেৰ. তঞ্হি ৰত্থুস্স আপত্তিকারণস্স অনুরূপং পৰত্তত্তা ‘‘যথাৰত্থুক’’ন্তি ৰুচ্চতি.

১৪৯. পাতোতি পগেৰ, পঠমন্তি অত্থো. অসম্মট্ঠং সম্মজ্জীতব্বন্তি সম্বন্ধো. অসম্মজ্জনে দোসং পাকটং করোন্তো আহ ‘‘অসম্মট্ঠং হী’’তিআদি. হীতি তপ্পাকটীকরণজোতকো. তন্তি পরিৰেণং. দিস্ৰা ভৰেয্যুন্তি সম্বন্ধো. তেনাতি অসোতুকামানং ৰিয ভৰনহেতুনা. পরিৰেণসম্মজ্জনস্স আনিসংসং দস্সেত্ৰা পানীযপরিভোজনীযউপট্ঠানস্স তমেৰ দস্সেন্তো আহ ‘‘অন্তো গামতো পনা’’তি আদি. তস্মিন্তি পানীযপরিভোজনীযে.

সাখাভঙ্গম্পীতি ভঞ্জিতব্বসাখম্পি. দুতিযোতি ৰিঞ্ঞূ পুরিসো দুতিযো. নিসীদিতব্বট্ঠানং দস্সেন্তো আহ ‘‘নিসীদিতব্ব’’ন্তিআদি. ‘‘ৰিহারমজ্ঝে’’তি সামঞ্ঞতো ৰত্ৰা ৰিসেসতো দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘দ্ৰারে’’তি. ওসরন্তি অৰসরন্তি এত্থাতি ওসরণং, তঞ্চ তং ঠানঞ্চেতি ওসরণট্ঠানং, তস্মিং. সমগ্গত্থাতি এত্থ সংপুব্বো চ আপুব্বো চ গমুসদ্দো হোতি, ততো হিয্যত্তনীসঙ্খাতং ত্থৰচনং ৰা হোতি, পঞ্চমীসঙ্খাতস্স থৰচনস্স ত্থত্তং ৰা হোতি, সংযোগপরত্তা আ উপসগ্গো রস্সো চ হোতি, ইতি অত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘সম্মা আগতত্থা’’তি. তত্থ ‘‘সম্মা’’তিপদেন সংসদ্দস্স অত্থং দস্সেতি, ‘‘আ’’ইতিপদেন আত্যূপসগ্গং, ‘‘গত’’ইতিপদেন গমুধাতুং, ‘‘ত্থ’’ইতিপদেন হিয্যত্তনীসঙ্খাতং ত্থৰচনং ৰা, পঞ্চমীসঙ্খাতস্স থৰচনস্স ত্থত্তং ৰা দস্সেতি. অযং পনেত্থত্থো – সমং তুম্হে আগতত্থাতি. পঞ্চমীসঙ্খাতস্স থৰচনস্স ত্থত্তকালে সমং তুম্হে আগা অত্থ ভৰথাতি. ‘‘আগচ্ছন্তী’’তিপদেন ‘‘ৰত্তন্তী’’তি এত্থ ৰতুধাতুযা অত্থং দস্সেতি, ‘‘পগুণা ৰাচুগ্গতা’’তিপদেহি অধিপ্পাযং দস্সেতি. পাল়ীতি গরুধম্মপাল়ি.

তত্থাতি তস্সং পাল়িযং, তেসু ৰা অভিৰাদনাদীসু চতূসু. মগ্গসম্পদানন্তি মগ্গং পরিহরিত্ৰা ভিক্খুস্স ওকাসদানং. বীজনন্তি বীজনিযা ৰিধূপনং. পানীযাপুচ্ছনন্তি পানীযস্স আপুচ্ছনং. আদিসদ্দেন পরিভোজনীযাপুচ্ছনাদিকং সঙ্গণ্হাতি. এত্থ চাতি এতেসু চতূসু অভিৰাদনাদীসু. ‘‘অন্তো গামে ৰা’’তিআদীনি ছ পদানি ‘‘কাতব্বমেৰা’’তিপদে আধারো. রাজুস্সারণাযাতি রঞ্ঞো আনুভাৰেন জনানং উস্সারণায. মহাভিক্খুসঙ্ঘো সন্নিপততি এত্থাতি মহাসন্নিপাতং, তস্মিং মহাসন্নিপাতে ঠানে নিসিন্নে সতীতি যোজনা. পচ্চুট্ঠানন্তি পটিকচ্চেৰ উট্ঠানং. তং তন্তি সামীচিকম্মং.

সক্কত্ৰাতি চিত্তিং কত্ৰা, সং আদরং কত্ৰাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘যথা কতো’’তিআদি. তিণ্ণং কিচ্চানন্তি ‘‘সক্কত্ৰা গরুংকত্ৰা মানেত্ৰা’’তিসঙ্খাতানং তিণ্ণং কিচ্চানং. অনীযসদ্দো কম্মত্থোতি আহ ‘‘ন অতিক্কমিতব্বো’’তি.

নত্থি ভিক্খু এত্থাতি অভিক্খুকো আৰাসো, সো কিত্তকে ঠানে অভিক্খুকো, যো আৰাসো অভিক্খুকো নাম হোতীতি আহ ‘‘সচে’’তি আদি. ‘‘উপস্সযতো’’তিপদং ‘‘অব্ভন্তরে’’তিপদে অপাদানং. এত্থাতি অভিক্খুকে আৰাসে. হীতি সচ্চং. ততোতি অড্ঢযোজনব্ভন্তরে ঠিতআৰাসতো. পরন্তি অঞ্ঞস্মিং আৰাসে, ভুম্মত্থে চেতং উপযোগৰচনং. পচ্ছাভত্তন্তি ভত্ততো পচ্ছা. তত্থাতি অভিক্খুকে আৰাসে. ‘‘ভিক্খুনিযো’’তিপদং ‘‘ৰদন্তী’’তিপদে কম্মং. ৰুত্তপ্পমাণেতি অড্ঢযোজনব্ভন্তরসঙ্খাতে ৰুত্তপ্পমাণে. সাখামণ্ডপেপীতি সাখায ছাদিতমণ্ডপেপি. পিসদ্দেন আৰাসে পন কা নাম কথাতি দস্সেতি. ৰুত্তাতি ৰসিতা. এত্তাৰতাতি একরত্তং ৰসিতমত্তেন. এত্থাতি সভিক্খুকে আৰাসে. উপগচ্ছন্তীহি ভিক্খুনীহি যাচিতব্বাতি যোজনা. পক্খস্সাতি আসল়্হীমাসস্স জুণ্হপক্খস্স. ‘‘তেরসিয’’ন্তিপদেন অৰযৰিঅৰযৰভাৰেন যোজেতব্বং. মযন্তি অম্হে. যতোতি যেন উজুনা মগ্গেনাতি সম্বন্ধো. তেনাহ ‘‘তেন মগ্গেনা’’তি. অঞ্ঞেন মগ্গেনাতি উজুমগ্গতো অঞ্ঞেন জিম্হমগ্গেন. অযন্তি অযং আৰাসো. ততোতি ভিক্খূনং আৰাসতো, ভিক্খুনিউপস্সযতো ৰা, ইদমেৰ যুত্ততরং. ৰক্খতি হি ‘‘অম্হাকং উপস্সযতো গাৰুতমত্তে’’তি. খেমট্ঠানেতি অভযট্ঠানে. তঞ্হি খীযন্তি ভযা এত্থাতি খেমং, খেমঞ্চ তং ঠানঞ্চেতি খেমট্ঠানন্তি কত্ৰা ‘‘খেমট্ঠান’’ন্তি ৰুচ্চতি. তাহি ভিক্খুনীহীতি অড্ঢযোজনমত্তে ঠানে ৰসন্তীহি. তা ভিক্খুনিযোতি গাৰুতমত্তে ঠানে ৰসন্তিযো. অন্তরাতি তুম্হাকং, অম্হাকঞ্চ নিৰাসনট্ঠানস্স, নিৰাসনট্ঠানতো ৰা অন্তরে ৰেমজ্ঝে. ভুম্মত্থে চেতং নিস্সক্কৰচনং. ঠিতে মগ্গেতি সম্বন্ধো ‘‘সন্তিকা’’তিপদং ‘‘আগত’’ইতিপদে অপাদানং. তত্থাতি অঞ্ঞাসং ভিক্খুনীনং উপস্সযে. ইতি যাচিতব্বাতি যোজনা. ততোতি ভিক্খূনং যাচিতব্বতো, পরন্তি সম্বন্ধো.

চাতুদ্দসেতি আসল়্হীমাসস্স জুণ্হপক্খস্স চতুদ্দসন্নং দিৰসানং পূরণে দিৰসে. ইধাতি ইমস্মিং ৰিহারে. ‘‘ওৰাদ’’ন্তিপদং ‘‘অনু’’ইতিপদে কম্মং. অনুজীৰন্তিযোতি অনুগন্ত্ৰা জীৰনং ৰুত্তিং করোন্তিযো. ৰুত্তা ভিক্খূতি সম্বন্ধো. দুতিযদিৰসেতি আসল়্হীপুণ্ণমিযং. অথাতি পক্কমনানন্তরং. এত্থাতি ভিক্খূনং পক্কন্তত্তা অপস্সনে. ‘‘আভোগং কত্ৰা’’তিইমিনা আভোগং অকত্ৰা ৰসিতুং ন ৰট্টতীতি দীপেতি. সভিক্খুকাৰাসং গন্তব্বমেৰাতি অধিপ্পাযো. সাতি ৰস্সচ্ছেদাপত্তি. হীতি সচ্চং, যস্মা ৰা. কেনচি কারণেনাতি ভিক্খাচারস্স অসম্পদাদিনা কেনচি নিমিত্তেন. হীতি সচ্চং. ভিক্খূনং পক্কন্তাদিকারণা অভিক্খুকাৰাসে ৰসন্তিযা কিং অভিক্খুকাৰাসেৰ পৰারেতব্বন্তি আহ ‘‘পৰারেন্তিযা পনা’’তিআদি.

অন্ৰদ্ধমাসন্তি এত্থ অনুসদ্দো ৰিচ্ছত্থৰাচকো কম্মপ্পৰচনীযো, তেন পযোগত্তা ভুম্মত্থে উপযোগৰচনন্তি আহ ‘‘অদ্ধমাসে অদ্ধমাসে’’তি. পচ্চাসীসিতব্বাতি এত্থ পতিপুব্বো চ আপুব্বো চ সিধাতু ইচ্ছত্থেতি আহ ‘‘ইচ্ছিতব্বা’’তি. সিধাতুযা দ্ৰেভাৰো হোতি. আপুব্বো সিসি ইচ্ছাযন্তিপি ধাতুপাঠেসু ৰুত্তং. তত্থাতি ‘‘উপোসথপুচ্ছক’’ন্তিৰচনে. পক্খস্সাতি যস্স কস্সচি পক্খস্স. মহাপচ্চরিযং পন ৰুত্তন্তি সম্বন্ধো. ওৰাদস্স যাচনং ওৰাদো উত্তরপদলোপেন, সোযেৰ অত্থো পযোজনং ওৰাদত্থো, তদত্থায. পাটিপদদিৰসতোতি দুতিযদিৰসতো. সো হি চন্দো ৰুদ্ধিঞ্চ হানিঞ্চ পটিমুখং পজ্জতি এত্থ, এতেনাতি ৰা পাটিপদোতি ৰুচ্চতি. ইতীতি এৰং ৰুত্তনযেন. ভগৰা পঞ্ঞপেতীতি যোজনা. অঞ্ঞস্সাতি ধম্মস্সৰনকম্মতো অঞ্ঞস্স. নিরন্তরন্তি অভিক্খণং, ‘‘পঞ্ঞপেতী’’তিপদে ভাৰনপুংসকং. হীতি ৰিত্থারো. এৰঞ্চ সতীতি এৰং বহূপকারে সতি চ. যন্তি যং ধম্মং. সাত্থিকন্তি সপযোজনং. যথানুসিট্ঠন্তি অনুসিট্ঠিযা অনুরূপং. সব্বাযেৰ ভিক্খুনিযোপীতি যোজনা. হীতি সচ্চং.

ওৰাদং গচ্ছতীতি ওৰাদং যাচিতুং ভিক্খুসঙ্ঘস্স আরামং গচ্ছতি. ন ওৰাদো গন্তব্বোতি ওৰাদং যাচিতুং ভিক্খুসঙ্ঘস্স আরামো ন গন্তব্বো. ওৰাদোতি চ উপযোগত্থে পচ্চত্তৰচনন্তি দট্ঠব্বং. ইতরথা হি সদ্দপযোগো ৰিরুজ্ঝেয্য. ওৰাদং গন্তুন্তি ওৰাদং যাচনত্থায ভিক্খুসঙ্ঘস্স আরামং গন্তুং.

‘‘দ্ৰে তিস্সো ভিক্খুনিযো’’তিপদং ‘‘যাচিত্ৰা’’তিপদে দুতিযাকম্মং. ‘‘পেসেতব্বা’’তিপদে পঠমাকম্মং. ওৰাদূপসঙ্কমনন্তি ওৰাদস্স গহণত্থায উপসঙ্কমনং. আরামন্তি ভিক্খুসঙ্ঘস্স আরামং. ততোতি গমনতো পরন্তি সম্বন্ধো. তেন ভিক্খুনাতি ওৰাদপটিগ্গাহকেন ভিক্খুনা. তন্তি সম্মতং ভিক্খুং.

উস্সহতীতি সক্কোতি. পাসাদিকেনাতি পসাদং আৰহেন পসাদজনকেন কাযৰচীমনোকম্মেনাতি অত্থো. সম্পাদেতূতি তিৰিধং সিক্খং সম্পাদেতু. এত্তাৰতাতি এত্তকেন ‘‘পাসাদিকেন সম্পাদেতূ’’তি ৰচনমত্তেন. হীতি ফলজোতকো. এতন্তি ‘‘তাহী’’তিৰচনং.

এত্থ চ ভিক্খূনং সঙ্ঘগণপুগ্গলৰসেন ৰচনৰারো তিৰিধো হোতি, তং তিৰিধং ৰচনৰারং ভিক্খুনীনং সঙ্ঘগণপুগ্গলৰসেন তীহি ৰচনৰারেহি গুণিতং কত্ৰা নৰ ৰচনৰারা হোন্তি, তং আকারং দস্সেন্তো আহ ‘‘তত্রাযং ৰচনক্কমো’’তি. তত্রাতি পুরিমৰচনাপেক্খং. ৰচনাকারো পাকটোৰ.

একা ভিক্খুনী ৰা বহূহি ভিক্খুনীউপস্সযেহি ওৰাদত্থায পেসিতে ৰচনাকারং দস্সেন্তো আহ ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো চ অয্যা’’তিআদি.

তেনাপীতি ওৰাদপটিগ্গাহকেনাপি ‘‘ওৰাদ’’ন্তিপদং ‘‘পটিগ্গাহকেনা’’তি পদে কম্মং. পুন ‘‘ওৰাদ’’ন্তিপদং ‘‘অপটিগ্গহেতু’’ন্তিপদে কম্মং. বলতি অস্সাসপস্সাসমত্তেন জীৰতি, ন পঞ্ঞাজীৰিতেনাতি বালো. গিলাযতি রুজতীতি গিলানো. গমিস্সতি গন্তুং ভব্বোতি গমিকো. অযং পনেত্থ যোজনা – গন্তুং ভব্বো যো ভিক্খু গমিস্সতি গমনং করিস্সতি, ইতি তস্মা সো ভিক্খু গমিকো নাম. অথ ৰা যো ভিক্খু গন্তুং ভব্বত্তা গমিস্সতি গমনং করিস্সতি, ইতি তস্মা সো ভিক্খু গমিকো নামাতি. ‘‘ভব্বো’’তি চ হেতুঅন্তোগধৰিসেসনং.

তত্থাতি বালাদীসু তীসু পুগ্গলেসু. দুতিযপক্খদিৰসেতি পাটিপদতো দুতিযপক্খদিৰসে. উপোসথগ্গেতি উপোসথগেহে. তঞ্হি উপোসথং গণ্হন্তি, উপোসথো ৰা গয্হতি অস্মিন্তি ‘‘উপোসথগ্গ’’ন্তি ৰুচ্চতি. তস্মিং উপোসথগ্গে. ‘‘অনারোচেতু’’ন্তি ৰচনস্স ঞাপকং দস্সেত্ৰা ‘‘অপচ্চাহরিতু’’ন্তি ৰচনস্স তমেৰ দস্সেন্তো আহ ‘‘অপরম্পি ৰুত্ত’’ন্তিআদি.

তত্থাতি ওৰাদপটিগ্গাহকেসু ভিক্খূসু. নো চস্সাতি নো চে অস্স. সভং ৰাতি সমজ্জং ৰা. সা হি সহ ভাসন্তি এত্থ, সন্তেহি ৰা ভাতি দিব্বতীতি ‘‘সভা’’তি ৰুচ্চতি, তং সভং ৰা উপসঙ্কমিস্সামীতি যোজনা. তত্রাতি তস্মিং সভাদিকে. এৰং ‘‘তত্থা’’তিপদেপি.

চতুদ্দসন্নং পূরণো চাতুদ্দসো, তস্মিং পৰারেত্ৰাতি সম্বন্ধো. ভিক্খুসঙ্ঘেতি ভিক্খুসঙ্ঘস্স সন্তিকে, সমীপত্থে চেতং ভুম্মৰচনং. অজ্জতনাতি এত্থ অস্মিং অহনি অজ্জ, ইমসদ্দতো অহনীতি অত্থে জ্জপচ্চযো, ইমসদ্দস্স চ অকারো, অজ্জ এৰ অজ্জতনা, স্ৰত্থো হি তনপচ্চযো. অপরস্মিং অহনি অপরজ্জ, অপরসদ্দতো অহনীতি অত্থে জ্জপচ্চযো সত্তম্যন্তোযেৰ. এত্থাতি পৰারণে, ‘‘অনুজানামী’’তিআদিৰচনে ৰা. হীতি সচ্চং.

কোলাহলন্তি কোতূহলং. পঠমং ভিক্খুনী যাচিতব্বাতি সঙ্ঘেন পঠমং ভিক্খুনী যাচিতব্বা.

তায ভিক্খুনিযা ৰচনীযো অস্সাতি যোজনা. পস্সন্তো পটিকরিস্সতীতি ৰজ্জাৰজ্জং পস্সন্তো হুত্ৰা পটিকরিস্সতি.

উভিন্নন্তি ভিক্খুভিক্খুনীনং. যথাঠানেযেৰাতি যং যং ঠানং যথাঠানং, তস্মিং যথাঠানেযেৰ. কেনচি পরিযাযেনাতি কেনচি কারণেন. অৰপুব্বো ৰরসদ্দো পিহিতত্থোতি আহ ‘‘পিহিতো’’তি. ৰচনংযেৰাতি ওৰাদৰচনংযেৰ. পথোতি জেট্ঠকট্ঠানে ঠানস্স কারণত্তা পথো. দোসং পনাতি অভিক্কমনাদীসু আদীনৰং পন. অঞ্জেন্তীতি মক্খেন্তি. ভিক্খূহি পন ওৰদিতুং অনুসাসিতুং ৰট্টতীতি যোজনা.

অঞ্ঞন্তি ওৰাদতো অঞ্ঞং. এসোতি গরুধম্মো.

১৫০. ‘‘অধম্মকম্মে’’তি এত্থ কতমং কম্মং নামাতি আহ ‘‘অধম্মকম্মেতিআদীসূ’’তিআদি. তত্থাতি অধম্মকম্মধম্মকম্মেসু.

১৫২. উদ্দেসং দেন্তো ভণতি, অনাপত্তীতি যোজনা. ওসারেতীতি কথেতি. চতুপরিসতীতি চতুপরিসস্মিং. তত্রাপীতি তেন ভিক্খুনীনং সুণনকারণেনাতি. পঠমং.