৯. সুভসুত্তৰণ্ণনা
৪৬২. তুদিসঞ্ঞাতো গামো নিগমো এতস্সাতি তোদেয্যো, তস্স অত্তজো তোদেয্যপুত্তোতি আহ ‘‘তুদিগামা’’তিআদি. আরাধকোতি সংরাধকো. ধম্মনিসন্তি যস্মা সম্পাদনেন পরিপূরণেন ইচ্ছিতা, তস্মা ৰুত্তং ‘‘সম্পাদকো পরিপূরকো’’তি. ঞাযতি নিচ্ছযেন গমেতি নিব্বানং, তং ৰা ঞাযতি পটিৰিজ্ঝীযতি এতেনাতি ঞাযো, ততো এতস্স সম্পাদকহেতুভাৰতো ঞাযো ধম্মো অরিযমগ্গো তং ঞাযং ধম্মং. তেনাহ ‘‘কারণধম্ম’’ন্তি. অনৰজ্জন্তি অৰজ্জপটিপক্খং.
৪৬৩. ৰট্টচারকতো নিয্যাতীতি নিয্যানিকং ঈকারস্স রস্সত্তং য-কারস্স চ ক-কারং কত্ৰা. নিয্যানে ৰা নিযুত্তং, নিয্যানং সীলন্তি ৰা নিয্যানিকং, তপ্পটিপক্খতো অনিয্যানিকং. সা পন অত্থতো অকুসলকিরিযাতি আহ ‘‘অকুসলপটিপদ’’ন্তি.
বহুভাৰৰাচকো ইধ মহাসদ্দো ‘‘মহাজনো’’তিআদীসুৰিযাতি আহ ‘‘মহন্তেহি বহূহী’’তি. অত্থোতি পযোজনং. মহন্তানীতি বহুলানি. কিচ্চানীতি কাতব্বানি. অধিকরণানীতি অধিকারজীৰিকারূপানি. ঘরাৰাসকম্মমেৰ পঞ্চবলিকরণদসঅত্থট্ঠানভাৰতো লোকযাত্রায চ সম্পৰত্তিট্ঠানভাৰতো জীৰিতৰুত্তিযা ৰা হেতুভাৰতো ঘরাৰাসকম্মট্ঠানং.
‘‘অপ্পকেনপি মেধাৰী, পাভতেন ৰিচক্খণো;
সমুট্ঠাপেতি অত্তানং, অণুং অগ্গিংৰ সন্ধম’’ন্তি. (জা. ১.১.৪);
গাথায ৰুত্তনযেন চূল়ন্তেৰাসিকস্স ৰিয.
৪৬৪. অযোনিসো পৰত্তিতং ৰাণিজ্জকম্মং ৰিয অপাযভূতং কসিকম্মং নিদস্সনভাৰে ঠপেত্ৰা অযোনিসোমনসিকরণৰসেন পৰত্তং ঘরাৰাসকিচ্চং সন্ধাযাহ – ‘‘যথা কসি…পে… এৰং ঘরাৰাসকম্মট্ঠানম্পী’’তি. ব্রাহ্মণভত্তো অহোসীতি সো কির বহূ ব্রাহ্মণে ধনং দত্ৰা যঞ্ঞং কারেসি. উপরীতি ‘‘উপরি উপট্ঠাতীতি ৰদেহী’’তি ব্রাহ্মণেহি অত্তনো সমযেন আচিক্খাপিতোপি যথা উপট্ঠিতমেৰ কথেত্ৰা কালং কত্ৰা নিরযে নিব্বত্তো, অথ ব্রাহ্মণা – ‘‘ইমিনা অম্হাকং যঞ্ঞে দোসো দিন্নো’’তি কুজ্ঝিত্ৰা তস্স কল়েৰরং সুসানং নেতুং নাদংসু. অথস্স ঞাতকেহি সহস্সে দিন্নে তং সহস্সং গহেত্ৰা গেহতো নীহরিতুং অদংসু. কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালে ছত্তিংস ইত্থিযো ‘‘একা ৰত্থং অদাসি, একা গন্ধং, একা সুমনমাল’’ন্তিআদিনা তং তং দানমযং পুঞ্ঞং কত্ৰা আযুপরিযোসানে তাৰতিংসভৰনে সক্কস্স দেৰরঞ্ঞো পরিচারিকা হুত্ৰা নিব্বত্তিংসু সহস্সঅচ্ছরাপরিৰারিকা, সক্কস্স দেৰরঞ্ঞো ৰেজযন্তরথং পেসেত্ৰা পক্কোসাপিতেন গুত্তিলাচরিযভূতেন মহাবোধিসত্তেন পুচ্ছিতা তং তং অত্তনা কতং পুঞ্ঞং ব্যাকরিংসু. তং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘সকলায গুত্তিলৰিমানকথায দীপেতব্ব’’ন্তি. ৰণিজ্জকম্মট্ঠানং ৰিপজ্জমানন্তি এত্থ তস্স ৰিপজ্জমানাকারো হেট্ঠা ৰুত্তো. এৰং পব্বজ্জকম্মট্ঠানম্পি ৰিপজ্জমানং অপ্পফলং হোতীতি আনেত্ৰা সম্বন্ধো. সীলেসু অপরিপূরকারিনোতিআদি তস্স ৰিপজ্জনাকারদস্সনং. ঝানাদিসুখন্তি এত্থ আদি-সদ্দেন অভিঞ্ঞাৰিপস্সনাদিসুখস্স ৰিয সব্রহ্মচারীহি সদ্ধিং সীলসম্পদাদিসুখস্স সঙ্গহো দট্ঠব্বো. অরহত্তম্পি পাপুণাতি পগেৰ সেক্খপুথুজ্জনসম্পত্তিযোতি অধিপ্পাযো.
চাগসীসেনাতি পধানভূতেন চাগেন দানেন তং অৰস্সযং কত্ৰা. এত্থ তে ন কোচি অফাসুকভাৰোতি. উজুকং কত্ৰা অৰিরুদ্ধং কত্ৰা, সম্পযোজেত্ৰাতি অত্থো. তপচরিযন্তি অগ্গিপরিচরণং, তপচরিযঞ্চ ব্রহ্মচরিযগ্গহণা দুট্ঠুল্লভাৰতো.
৪৬৬. অজাননভাৰন্তি অসব্বঞ্ঞুভাৰং. ভগৰতো পন সব্বঞ্ঞুভাৰো সদেৰকে লোকে জলতলে পক্খিত্ততেলং ৰিয পত্থরিত্ৰা ঠিতো, ন মে ইদং পতিরূপং, ততো পরিৰত্তিস্সামীতি ‘‘ব্রাহ্মণো, ভো, গোতমা’’তিআদিমাহ. পচ্চাহরিতুং পটিপক্খেন অপহরিতুং. সেতপোক্খরসদিসোতি পুণ্ডরীকপত্তসদিসৰণ্ণো. সুৰট্টিতাতি ৰট্টভাৰযুত্তট্ঠানে সুৰট্টা. নামকংযেৰাতি নামমত্তমেৰ ৰচনমত্তমেৰ. তথাভূতানং ভাৰস্সপি অভাৰেন নিহীনং নাম হোতি, নাম-সদ্দো নিহীনপরিযাযো. তেনাহ – ‘‘লামকংযেৰা’’তি.
৪৬৭. কতমা ৰাচা তেসং সেয্যোতি তেসং চঙ্কিযাদীনং ব্রাহ্মণমহাসালানং ৰুচ্চমানৰিভাগাসু ৰাচাসু কতমা ৰাচা সেয্যোতি. ‘‘সেয্যা’’তি লিঙ্গৰিপল্লাসেন ৰুত্তং. সম্মুতিযাতি অৰিলঙ্ঘিতসাধুমরিযাদায লোকসম্মুতিযা. তেনাহ ‘‘লোকৰোহারেনা’’তি. মন্তাতি মন্তাসঙ্খাতায পঞ্ঞায মন্তেত্ৰা জানিত্ৰা. তেনাহ ‘‘তুলযিত্ৰা’’তি. অত্থসংহিতন্তি হেতুসঞ্হিতং. তং পন একংসতো যুত্তিযুত্তং হোতীতি আহ – ‘‘কারণনিস্সিত’’ন্তি. আৰুতোতিআদীসু আদিতো অভিমুখং ঞাণগতিযা ৰিবন্ধনেন আৰুতো, আৰরিযেন ৰিসেসতো ঞাণগতিযা নিবন্ধনেন নিৰুতো, এৰং ওফুটো পলিগুণ্ঠিতো. পরিযোনদ্ধোতি সমন্ততো ওনদ্ধো ছাদিতো. তেনাহ ‘‘পলিৰেঠিতো’’তি.
৪৬৮. সচে এতং কারণমত্থীতি ‘‘নিস্সট্ঠতিণকট্ঠুপাদানো অগ্গি জলতী’’তি এতং কারণং সচে অত্থি যদি সিযা, সো অপরো তিণকট্ঠুপাদানো অগ্গি যদি ভৰেয্য. সদোসো সাদীনৰো সপরিক্কিলেসো. পরিসুদ্ধোতি উপক্কিলেসাভাৰেন সব্বসো সুদ্ধো. জাতি আদীনং অভাৰেনাতি জাতিপচ্চযানং কম্মকিলেসানং নিগ্গমেন.
৪৬৯. ন নিচ্চলা তিট্ঠন্তীতি তত্থ পক্খিপিতব্বস্স লব্ভমানত্তা যথাপঞ্ঞত্তং হুত্ৰা নিচ্চলা অকম্পিযা ন তিট্ঠন্তি. তং দোসং তং ঊনতাদোসং.
অঞ্ঞস্মিং অসতীতি অত্থভঞ্জকমুসাৰাদে অসতি. সো হি অত্তনো সন্তকস্স অদাতুকামতাদিৰসেন পৰত্তস্স অকম্মপথপ্পত্তস্স মুসাৰাদভাৰস্স ৰিপরীতো অঞ্ঞো ইধ অধিপ্পেতো. তথা হি ইতরো যেভুয্যেন ৰল়ঞ্জিতব্বতো ৰোহরিতব্বতো ৰল়ঞ্জকমুসাৰাদোতি আহ. ন কদাচি মুসাৰাদীতি দ্ৰে কথা ন কথেন্তি. বাহিরকানং অনৰজ্জতপসম্মতাযপি নিস্সিতোতি ৰত্তুং আহ ‘‘সীলৰা তপনিস্সিতকো হোতি’’তি. ৰিৰটমুখা মন্তজ্ঝেনমণ্ডিতা সব্বসো সজ্ঝাযা হোন্তি, ন ইতরেতি আহ ‘‘পব্বজিতা নিচ্চং সজ্ঝাযন্তী’’তি.
৪৭০. চিরং নিক্খন্তোতি নিগ্গতো হুত্ৰা চিরকালে. ন সব্বসো পচ্চক্খা হোন্তি সতিসম্মোহতো মগ্গানঞ্চ অঞ্ঞথা করণতো. চিরাযিতত্তন্তি ‘‘অযং মগ্গো’’তি কথনস্স চিরাযনং. ৰিত্থাযিতত্তন্তি অসপ্পটিভানং. তং পন সউপমাহ দস্সেতুং ‘‘যথা’’তিআদি ৰুত্তং.
বলসম্পন্নোতি কাযবলেন সমন্নাগতো. পমাণকতং কম্মং নাম পমাণকরানং রাগাদিকিলেসানং অৰিক্খম্ভিতত্তা ‘‘পমাণকতং কম্মং নাম কামাৰচর’’ন্তি আহ, তেসং পন ৰিক্খম্ভিতত্তা ৰুত্তং ‘‘অপ্পমাণকতং কম্মং নাম রূপারূপাৰচর’’ন্তি. তত্থাপি ৰিসেসতো অপ্পমঞ্ঞাভাৰনা সম্ভৰতীতি আহ ‘‘তেসুপী’’তিআদি. নিরীহকত্তা যথা অপ্পমাণসমঞ্ঞা লব্ভতি, তং দস্সেতুং ‘‘পমাণং…পে… ৰুচ্চতী’’তি আহ. ন ওহীযতি ন তিট্ঠতীতি কতূপচিতম্পি কামাৰচরকম্মং যথাধিগতে মহগ্গতজ্ঝানে অপরিহীনে তং অভিভৰিত্ৰা আসীদেত্ৰা পস্সে ওহীযকং কত্ৰা পটিসন্ধিং দাতুং সমত্থভাৰেন ন তিট্ঠতি. লগ্গিতুন্তি আৰরিতুং. ঠাতুন্তি পতিট্ঠাতুং. ফরিত্ৰাতি পটিপ্ফরিত্ৰা. পরিযাদিযিত্ৰাতি তস্স সামত্থিযং খেপেত্ৰা. কম্মস্স পরিযাদিযনং নাম ৰিপাকুপ্পাদবন্ধনমেৰাতি আহ – ‘‘তস্স ৰিপাকং পটিবাহিত্ৰা’’তি. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
সুভসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.