৮. ৰাসেট্ঠসুত্তৰণ্ণনা
৪৫৪. জাতিং সোধেতুকামা হোন্তীতি সহৰাসীনং ব্রাহ্মণানং কিরিযা পরাধেন ৰা অসারুপ্পত্তেন ৰা জাতিযা উপক্কিলেসং আসঙ্কায তং সোধেতুকামা হোন্তি. মন্তে সোধেতুকামা হোন্তীতি মন্তৰচনে আচরিযমতিচোদনায অঞ্ঞেন ৰাক্যেন কেনচি কারণেন সংসযে উপ্পন্নে তং সোধেতুকামা হোন্তি. অন্তরাতি ৰেমজ্ঝে, অঞ্ঞত্থেৰা অন্তরাসদ্দোতি তস্স অঞ্ঞা কথাতি ৰচনং অৰগন্তব্বং. খন্তীমেত্তানুদ্দযাদিগুণসম্পন্নো এৰ ‘‘সীলৰাতি গুণৰা’’তিআহ. তেহি সীলস্স ৰিস্সজ্জনকালেপি ‘‘সীলৰা’’তি ৰুচ্চতি. সম্পন্নসীলত্তা ৰা তেহি সমন্নাগতো এৰ হোতীতি আহ ‘‘সীলৰাতি গুণৰা’’তি. আচারসম্পন্নোতি সাধু আচারৰত্তো.
৪৫৫. সিক্খিতাতি তেৰিজ্জানং সিক্খিতা তুম্হে, ন দানি তুম্হেহি কিঞ্চি কত্তব্বং অত্থীতি অত্থো. পটিঞ্ঞাতাতি পটিজানিত্ৰা ঠিতা.
ৰেদত্তযসঙ্খাতা তিস্সো ৰিজ্জা অজ্ঝযন্তীতি তেৰিজ্জা. তেনাহ ‘‘তিৰেদান’’ন্তি. তযো ৰেদে অণন্তি অজ্ঝযন্তীতি ব্রাহ্মণা, তেসং. যং একং পদম্পি অক্খাতং, তং অত্থতো ব্যঞ্জনতো চ কেৰলিনো অধিযিনো অপ্পপযোগেন. নিট্ঠাগতম্হাতি নিপ্ফত্তিং গতা অম্হা তেৰিজ্জায সকসমযস্স কথনে.
মনোকম্মতো হি ৰত্তসম্পদাতিকারণূপচারেনাযমত্থো ৰুত্তোতি আহ – ‘‘তেন সমন্নাগতো হি আচারসম্পন্নো হোতী’’তি.
খযাতীতন্তি ৰড্ঢিপক্খে ঠিতন্তি অত্থো. সুক্কপক্খপাটিপদতো পট্ঠায হি চন্দো ৰড্ঢতীতি ৰুচ্চতি, ন খীযতীতি. ৰন্দমানা জনা নমক্কারং করোন্তি.
অত্থদস্সনেনাতি ৰিৰরণেন দস্সনপরিণাযকট্ঠেন লোকস্স চক্খু হুত্ৰা সমুপ্পন্নং.
৪৫৬. তিট্ঠতু তাৰ ব্রাহ্মণচিন্তাতি – ‘‘কিং জাতিযা ব্রাহ্মণো হোতি উদাহু ভৰতি কম্মুনা’’তি অযং ব্রাহ্মণৰিচারো তাৰ তিট্ঠতু. জাতিদস্সনত্থং তিণরুক্খকীটপটঙ্গতো পট্ঠায লোকে জাতিৰিভঙ্গং ৰিত্থারতো কথেস্সামীতি তেসং চিত্তসম্পহংসনত্থং দেসেতব্বমত্থং পটিজানাতি. তত্থ অঞ্ঞমঞ্ঞা হি জাতিযোতি ইদং কারণৰচনং, যস্মা ইমা জাতিযো নাম অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰিসিট্ঠা, তস্মা জাতিৰিভঙ্গং ব্যাকরিস্সামীতি.
যস্মা ইধ উপাদিন্নকজাতি ব্যাকাতব্বভাৰেন আগতা, তস্সা পন নিদস্সনভাৰেন ইতরা, তস্মা ‘‘জাতিৰিভঙ্গং পাণান’’ন্তি পাল়িযং ৰুত্তং. তেসং তেসং পাণানং জাতিযোতি অত্থো. এৰন্তি নিদস্সনং কথেত্ৰা নিদস্সিতব্বে কথিযমানে. তস্সাতি ৰাসেট্ঠস্স. কামং ‘‘তেসং ৰোহং ব্যক্খিস্স’’ন্তি উভোপি মাণৰে নিস্সায দেসনা আগতা, তথাপি তত্থ তত্থ ‘‘এৰং, ৰাসেট্ঠ, জানাহী’’তিআদিনা ৰাসেট্ঠমেৰ আলপন্তো ভগৰা তমেৰ ইমিনা নিযামেন পমুখং অকাসি. তেন ৰুত্তং ‘‘তস্সাতি ৰাসেট্ঠস্সা’’তি. জাতিভেদো জাতিৰিসেসো, জাতিযা ভেদো পাকটো ভৰিস্সতি নিদস্সনেন ৰিভূতভাৰং আপাদিতেন পটিঞ্ঞাতস্স অত্থস্স ৰিভূতভাৰাপত্তিতো. আম ন ৰট্টতীতি কম্মনানতায এৰ উপাদিন্ননানতায পটিক্খেপপদমেতং, ন বীজনানতায অনুপাদিন্ননানতায পটিক্খেপপদন্তি দস্সেতুং ‘‘কম্মং হী’’তিআদি ৰুত্তং. তস্সত্থো – তংতংযোনিখিপনমত্তং কম্মস্স সামত্থিযং, তংতংযোনিনিযতা পন যে ৰণ্ণৰিসেসা, তে তংতংযোনিসিদ্ধিযাৰ সিদ্ধা হোন্তীতি তং পন যোনিখিপনকম্মং তংতংযোনিৰিসিট্ঠ-ৰিসেসাভিভূতায পযোগনিপ্ফত্তিযা, অসংমুচ্ছিতায এৰ ৰা পচ্চযভূতায ভৰপত্থনায অভিসঙ্খতমেৰাতি ৰিঞ্ঞাতব্বপচ্চযৰিসেসেন ৰিনা ফলৰিসেসাভাৰতো এতং সমীহিতকম্মং পত্থনাদীহি চ ভিন্নসত্তিতং ৰিসিট্ঠসামত্থিযং ৰা আপজ্জিত্ৰা চক্খুন্দ্রিযাদিৰিসিট্ঠফলনিব্বত্তকং জাযতি, এৰং যোনিখিপনতংযোনিনিযতৰিসেসাৰহতা হোতীতি. থেরেন হি বীজনানতা ৰিয কম্মনানতাপি উপাদিন্নকনানতায সিযা নু খো পচ্চযোতি চোদনং পটিক্খিপিত্ৰা পচ্চযৰিসেসৰিসিট্ঠা কম্মনানতা পন পচ্চযোতি নিচ্ছিতন্তি দট্ঠব্বং.
নানাৰণ্ণাতি নানপ্পকারৰণ্ণা. তালনাল়িকেরাদীনং লোকে অভিঞ্ঞাততিণজাতিভাৰতো ৰিসেসেন গয্হতি অভিঞ্ঞাতসোতনযেন. জাতিযা ব্রাহ্মণোৰাতি অট্ঠানপযুত্তো এৰ-সদ্দো, জাতিযাৰ ব্রাহ্মণো ভৰেয্যাতি যোজনা. ন চ গয্হতীতি তিণরুক্খাদীসু ৰিয ব্রাহ্মণেসু জাতিনিযতস্স লিঙ্গস্স অনুপলব্ভনতো, পিৰনভুঞ্জনকথনহসনাদিকিরিযায ব্রাহ্মণভাৰেন একন্তিকলিঙ্গনিযতায মন্তজ্ঝেনাদিং ৰিনা অনুপলব্ভনতো চ. ৰচীভেদেনেৰাতি আহচ্চৰচনেনেৰ.
কীটে পটঙ্গেতিআদীসু জাতিনানতা লব্ভতি অঞ্ঞমঞ্ঞলিঙ্গৰিসিট্ঠতাদস্সনা. কুন্থা কীটকা, খজ্জখাদকা কিপিল্লিকা. উপ্পতিত্ৰাতি উড্ডেত্ৰা উড্ডেত্ৰা. পটভাৰং গচ্ছন্তীতি ৰা পটঙ্গা, ন খুদ্দকপাণকা কীটা নাম. তেসম্পি কীটকানং.
কাল়কাদযোতি কলন্দকাদযো.
উদরংযেৰ নেসং পাদা উদরেনেৰ সম্পজ্জনতো.
সঞ্ঞাপুব্বকো ৰিধি অনিচ্চোতি দস্সেন্তো ‘‘উদকে’’তি আহ যথা ‘‘ৰীরস্স ভাৰো ৰীরিয’’ন্তি.
পত্তসমুদাযে পক্খসদ্দোতি ‘‘পত্তেহি যন্তী’’তি ৰুত্তং. ন হি অৰযৰব্যতিরেকেন সমুদাযো অত্থি.
সঙ্খেপেন ৰুত্তো ‘‘জাতিৰসেন নানা’’তিআদিনা. এত্থ পদত্থে দুব্বিঞ্ঞেয্যং নত্থীতি সম্বন্ধমত্তং দস্সেতুং ‘‘তত্রাযং যোজনা’’তিআদি ৰুত্তং. ‘‘ন হি ব্রাহ্মণানং এদিসং সীসং হোতি, খত্তিযানং এদিসন্তি নিযমো অত্থি যথা হত্থিঅস্সমিগাদীন’’ন্তি ইদমেৰ ৰাক্যং সব্বত্থ নেতব্বং. তং সংঙ্খিপিত্ৰা দস্সেন্তো ‘‘ইমিনা নযেন সব্বং যোজেতব্ব’’ন্তি আহ.
তস্সাতি যথাৰুত্তনিগমনৰচনস্স অযং যোজনা ইদানি ৰুচ্চমানা যোজনা ৰেদিতব্বা.
৪৫৭. ৰোকারন্তি ৰোকরণং, যেন ৰিসিট্ঠতায ন ৰোকরীযতি জাতিভেদোতি অত্থো. তেনাহ ‘‘নানত্ত’’ন্তি.
গোরক্খাদিউপজীৰনেন আজীৰৰিপন্নো, হিংসাদিনা সীলৰিপন্নো, নিক্খিত্তৰত্ততাদিনা আচারৰিপন্নোতি. সামঞ্ঞজোতনা ৰিসেসে নিৰিট্ঠা হোতীতি আহ ‘‘গোরক্খন্তি খেত্তরক্খ’’ন্তি. ‘‘গোতি হি পথৰিযা নাম’’ন্তি. তেহি তেহি উপাযেহি সিক্খিতব্বট্ঠেন সিপ্পং, তত্থ কোসল্লং. পরেসং ঈসনট্ঠেন হিংসনট্ঠেন ইস্সো, সো অস্স অত্থীতি ইস্সো যোধাজীৰিকো, ইস্সস্স কম্মং পহরণং, উসুং সত্তিঞ্চ নিস্সায পৰত্তা জীৰিকা ইস্সত্তং. তেনাহ ‘‘আৰুধজীৰিক’’ন্তি. যং নিস্সায অস্স জীৰিকা, তদেৰ দস্সেতুং ‘‘উসুঞ্চ সত্তিঞ্চা’’তি ৰুত্তং.
ব্রহ্মং ৰুচ্চতি ৰেদো, তং অণতি জানাতীতি ব্রাহ্মণো, জাননঞ্চ পোরাণেহি ব্রাহ্মণেহি ৰিহিতনিযামেন ব্রাহ্মণেহি কতোপসমেন অনুট্ঠানতপেন যথা ‘‘আজীৰসীলাচারৰিপন্নো নত্থী’’তি ব্রাহ্মণধম্মিকেহি লোকিযপণ্ডিতেহি চ সম্পটিচ্ছিতো, তথা পটিপজ্জনমেৰাতি আহ ‘‘এৰং ব্রাহ্মণসমযেন…পে… সাধেত্ৰা’’তি. এৰং সন্তেতি এৰং আজীৰসীলাচারৰিপন্নস্স অব্রাহ্মণভাৰে সতি ন জাতিযা ব্রাহ্মণো হোতি, গুণেহি পন আজীৰসীলাচারসম্পত্তিসঙ্খাতেহি ব্রাহ্মণো হোতি, তস্মা গুণানংযেৰ ব্রাহ্মণভাৰকরণতো চতুৰণ্ণৰিভাগে যত্থ কত্থচি কুলে জাতো যো সীলাদিগুণসম্পন্নতায গুণৰা, সো ৰুত্তলক্খণেন নিপ্পরিযাযতো বাহিতপাপতায ব্রাহ্মণোতি অযমেত্থ ব্রাহ্মণভাৰে ঞাযোতি, এৰং ঞাযং অত্থতো আপন্নং কত্ৰা. নন্তি তমেৰ যথাৰুত্তং ঞাযং. যো ব্রাহ্মণস্স সংৰণ্ণিতাযাতি মাতুযা উভতোসুজাততাদিকুলৰণ্ণেন সংৰণ্ণিতায পসত্থায যথারূপায ব্রাহ্মণস্স মাতা ভৰিতুং যুত্তা, তথারূপায মাতরিসম্ভূতো. এতেন চতুন্নং যোনীনং যত্থ কত্থচি ৰিসেসনিট্ঠা কতা. তেনাহ ‘‘তত্রাপি ৰিসেসেনা’’তি. এৰং সামঞ্ঞতো ৰিসেসনিট্ঠাৰসেন ‘‘যোনিজং মত্তিসম্ভৰ’’ন্তি পদস্স অত্থং ৰত্ৰা ইদানি সামঞ্ঞজোতনং অনাদিযিত্ৰা ৰিসেসজোতনাৰসেনেৰ অত্থং ৰত্তুং ‘‘যাচায’’ন্তিআদি ৰুত্তং. পরিসুদ্ধউপ্পত্তিমগ্গসঙ্খাতা যোনি ৰুত্তাতি অনুপক্কুট্ঠভাৰেন পরিসুদ্ধউপ্পত্তিমগ্গসঙ্খাতা যা চাযং যোনি ৰুত্তাতি সম্বন্ধো. ততোপি জাতসম্ভূতত্তাতি ততো যোনিতো জাতত্তা মাতাপেত্তিসম্পত্তিতো সম্ভূতত্তা.
ৰিসিট্ঠত্তাতি সমুদাযভূতা মনুস্সা রাগাদিনা ৰিসিট্ঠত্তা. রাগাদিনা সহ কিঞ্চনেনাতি সকিঞ্চনো. তথেৰ রাগাদিসঙ্খাতেন পলিবোধনট্ঠেন সহ পলিবোধেনাতি সপলিবোধো. সব্বগহণপটিনিস্সগ্গেনাতি উপাদানসঙ্খাতস্স সব্বস্স গহণস্স পটিনিস্সজ্জনেন. যস্মা বাহিতপাপো অত্তনো সন্তানতো বহিকতপাপো, তস্মা তমহং ব্রূমি ব্রাহ্মণন্তি অত্থো ৰত্তব্বো. এৰরূপো এতিস্সা কথায উপদেসো নানপ্পকারতো ৰিভত্তো, তস্মা তত্থ তত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো.
৪৫৮. গহিতদণ্ডেসূতি পরেসং দণ্ডেন ৰিহেঠনং অনিধায আদিন্নদণ্ডেসু.
৪৫৯. কিঞ্চি গহণন্তি তণ্হাগাহাদীসু কিঞ্চি গাহং.
যেন কামভৰেন মানুসকেহি পঞ্চহি কামগুণেহি যুঞ্জতি, তং মানুসকং যোগং. ‘‘মানুসকং যোগ’’ন্তি এত্থ চ একদেসং গহেত্ৰা ৰুত্তং, এস নযো ‘‘দিব্বযোগ’’ন্তি এত্থাপি. সব্বযোগৰিসংযুত্তন্তি পদদ্ৰযেন ৰুত্তেহি সব্বকিলেসযোগেহি ৰিপ্পযুত্তং.
রতিন্তি অভিরতিং আসত্তিং. কুসলভাৰনাযাতি কাযভাৰনাদি কুসলধম্মভাৰনায উক্কণ্ঠিতং. ৰীরিযৰন্তন্তি ৰীরিযসব্ভাৰেন ৰীরং নিদ্দিসতি, ৰীরভাৰো হি ৰীরিযন্তি.
সুন্দরং ঠানন্তি নিব্বানং. সুন্দরায পটিপত্তিযা অরিযপটিপত্তিযা.
নিব্বত্তিন্তি পরিযোসানং. অতীতেতি অতীতকোট্ঠাসে. কিঞ্চনকারকোতি পলিবোধহেতুভূতো.
অসেক্খে সীলক্খন্ধাদিকে মহন্তে গুণে. পঞ্চন্নং মারানং ৰিজিতত্তা ৰিজিতৰিজযং.
৪৬০. ইদং অজানন্তাতি ‘‘জাতিযা ব্রাহ্মণো’’তি ইদং লোকসমঞ্ঞামত্তন্তি অজানন্তা. যে ব্রাহ্মণেসু নামগোত্তং নাম ততিযং দিট্ঠাভিনিৰেসং জনেন্তি, সাৰ নেসং দিট্ঠি. কতং অভিসঙ্খতন্তি পরিকপ্পনৰসেনেৰ কতং ঠপিতং তদুপচিতং, ন হেতুপচ্চযসমাযোগেন. সমুচ্চাতি সম্মুতিযা. কা পন সা সম্মুতীতি আহ ‘‘সমঞ্ঞাযা’’তি, লোকসমঞ্ঞাতেনাতি অত্থো. সম্মা পন পরমত্থতো অজানন্তানং নামগোত্তং এৰং কপ্পেতীতি আহ ‘‘নো চে’’তিআদি. তং পন অসন্তম্পি পরমত্থতো সন্ততাযেৰ অভিনিৰিসন্তি, তেসমযং দোসোতি দস্সেতুং ‘‘এৰং পকপ্পিত’’ন্তিআদি ৰুত্তং. তেনাহ ভগৰা – ‘‘জনপদনিরুত্তিং নাভিনিৰেসেয্যা’’তি (ম. নি. ৩.৩৩১). অজানন্তা নোতি এত্থ নো-সদ্দো অৰধারণত্থো – ‘‘ন নো সমং অত্থি তথাগতেনা’’তিআদীসু (খু. পা. ৬.৩) ৰিযাতি আহ ‘‘অজানন্তাৰ এৰং ৰদন্তী’’তি.
নিপ্পরিযাযন্তি ভাৰনপুংসকনিদ্দেসো, নিপ্পরিযাযেন উজুকমেৰাতি অত্থো, ন পুব্বে ৰিয ‘‘যো হি কোচী’’তি পরিযাযৰসেন. ‘‘ন জচ্চা’’তি গাথায পুব্বদ্ধেন জাতিৰাদং পটিক্খিপন্তো পচ্ছিমদ্ধেন কম্মৰাদং পতিট্ঠপেন্তো. তত্থাতি তিস্সং গাথাযং. উপড্ঢগাথায ৰিত্থারণত্থন্তি উপড্ঢগাথায অত্থং ৰিত্থারেতুং ‘‘কস্সকো কম্মুনা’’তি ৰুত্তং. তত্থ পুরিমায চতূহি পাদেহি, পচ্ছিমে দ্ৰীহি দ্ৰিন্নম্পি সাধারণতো অত্থো ৰিত্থারিতো. তত্থ কসিকম্মাদীতি আদি-সদ্দেন সিপ্পকম্মৰাণিজাদি সঙ্গহো.
পটিচ্চসমুপ্পাদপধানৰচনৰিঞ্ঞেয্যো পচ্চযো পটিচ্চসমুপ্পাদসদ্দস্স অত্থো পচ্চযুপ্পন্নাপেক্খায হোতীতি আহ – ‘‘ইমিনা পচ্চযেন এতং হোতী’’তি. যং পনেত্থ ৰত্তব্বং, তং ৰিসুদ্ধিমগ্গে (ৰিসুদ্ধি. ২.৫৭০) তংসংৰণ্ণনাযঞ্চ (ৰিসুদ্ধি. মহাটী. ২.৫৭০) ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বং. সম্মানাৰমানারহকুলেতি সম্মানারহে খত্তিযাদিকুলে, অৰমানারহে চণ্ডালাদিকুলে কম্মৰসেন উপপত্তি হোতি কম্মস্স ৰিপচ্চমানোকাসকরতায ৰিনা তাদিসায উচ্চনীচকুলনিব্বত্তিযা অভাৰতো. অড্ঢদলিদ্দতাদি অঞ্ঞাপি হীনপণীততা.
কম্মুনাতি চেত্থ যথা লোকপজাসত্তসদ্দেহি একো এৰত্থো ৰুত্তো, এৰং সেসসদ্দেহিপি, অধিপ্পাযৰিসেসো পন তত্থ অত্থীতি দস্সেতুং ‘‘পুরিমপদেন চেত্থা’’তিআদি ৰুত্তং. নাযং লোকো ব্রহ্মনিম্মিতো কম্মেন উপ্পজ্জনতো. ন হি সন্নিহিতকারণানং ফলানং অঞ্ঞেন উপ্পত্তিদিট্ঠি যুজ্জতি. তেনাহ ‘‘দিট্ঠিযা পটিসেধো ৰেদিতব্বো’’তি. যং পনেত্থ ৰত্তব্বং তং ৰিসুদ্ধিমগ্গসংৰণ্ণনাদীসুৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বং. তথা লোকস্স পঠমুপ্পত্তি ন ব্রহ্মুনাতি ‘‘কম্মুনা হি তাসু তাসূ’’তিআদি ৰুত্তং. ততিযেন ‘‘অযং লোকো আদিতো পভুতি পভৰকম্মুনা ৰত্ততী’’তি ৰুত্তমত্থং নিগমেতি.ৰুত্তস্সেৰত্থস্স সূচনঞ্হি নিগমনং. তং পন নিযমত্থং হোতীতি আহ ‘‘কম্মেনেৰ বদ্ধা হুত্ৰা পৰত্তন্তি, ন অঞ্ঞথা’’তি. চতুত্থেন পদেন. যাযতোতি গচ্ছতো. নিব্বত্ততোতি নিব্বত্তন্তস্স. পৰত্ততোতি পৰত্তন্তস্স.
ধুতধম্মা ৰিসেসতো তণ্হায সন্তত্তৰসেন ৰত্তন্তীতি আহ ‘‘তপেনাতি ধুতঙ্গতপেনা’’তি. মেথুনৰিরতি ৰিসেসতো ব্রাহ্মণানং ব্রহ্মচরিযন্তি সা ইধ ব্রহ্মচরিযেনাতি অধিপ্পেতাতি আহ ‘‘ব্রহ্মচরিযেনাতি মেথুনৰিরতিযা’’তি. এতেনাতি ইমিনা ‘‘তপেনা’’তিআদীহি চতূহি পদেহি ৰুত্তেন. সেট্ঠেনাতি উত্তমেন. সংকিলেসৰিসুদ্ধিযা পরিসুদ্ধেন. ব্রহ্মন্তি ব্রহ্মভাৰং সেট্ঠভাৰং. সো পনেত্থ অত্থতো ব্রাহ্মণভাৰোতি আহ ‘‘ব্রাহ্মণভাৰং আৰহতী’’তি.
ব্রহ্মা চ সক্কো চাতি সক্কগরুকানং সক্কো সক্কেনপি গরুকাতব্বতো, ব্রহ্মগরুকানং ব্রহ্মা ব্রহ্মুনাপি গরুকাতব্বতো. ৰিজানতন্তি পরমত্থব্রাহ্মণস্স ৰিসেসং জানন্তানং ৰিঞ্ঞূনং. অৰিঞ্ঞুনো হি অপ্পমাণং. তেনাহ – ‘‘পণ্ডিতান’’ন্তি. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
ৰাসেট্ঠসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.