৫. মাগণ্ডিযসুত্তৰণ্ণনা
২০৭. দ্ৰে মাগণ্ডিযাতি দ্ৰে মাগণ্ডিযনামকা. দেৰগব্ভসদিসন্তি দেৰানং ৰসনওৰরকসদিসং. এতং ৰুত্তন্তি ‘‘ভারদ্ৰাজগোত্তস্স ব্রাহ্মণস্স অগ্যাগারে তিণসন্থারকে’’তি এতং ৰুত্তং. ন কেৰলং তং দিৰসমেৰাতি যং দিৰসং মাগণ্ডিযো পরিব্বাজকো তিণসন্থারকং পঞ্ঞত্তং, ন কেৰলং তং দিৰসমেৰ ভগৰা যেনঞ্ঞতরো ৰনসণ্ডো, তেনুপসঙ্কমীতি যোজনা. গামূপচারেতি গামসমীপে. সঞ্ঞাণং কত্ৰাতি সঞ্ঞাণং কত্ৰা ৰিয. ন হি ভগৰতো তস্স সঞ্ঞাণকরণে পযোজনং অত্থি.
সমণসেয্যানুরূপন্তি সমণস্স অনুচ্ছৰিকা সেয্যা. পাসংসত্থো হি অযং রূপ-সদ্দো. তেনাহ ‘‘ইমং তিণসন্থারক’’ন্তিআদি. অনাকিণ্ণোতি ৰিলুল়িতো অঘট্টিতো. হত্থপাদসীসেহি তত্থ তত্থ পহটেন ন চলিতো অভিন্নো, অচলিতত্তা এৰ অভিন্নং অত্থরণং. পরিচ্ছিন্দিত্ৰা পঞ্ঞত্তো ৰিযাতি অযং ছেকেন চিত্তকারেন চিন্তেত্ৰা তুলিকায পরিচ্ছিন্নলেখায পরিচ্ছিন্দিত্ৰা লিখিতা চিত্তকতসেয্যা ৰিয. ভূনং ৰুচ্চতি ৰড্ঢিতং, তং হন্তীতি ভূনহুনো. তেনাহ ‘‘হতৰড্ঢিনো’’তি. তং পনাযং চক্খাদীসু সংৰরৰিধানং ৰড্ঢিহননং মঞ্ঞতি. তেনাহ ‘‘মরিযাদকারকস্সা’’তি. ব্রূহেতব্বন্তি উল়ারৰিসযূপহারেন ৰড্ঢেতব্বং পীণেতব্বং. তং পন অননুভূতানুভৰনেন হোতীতি আহ ‘‘অদিট্ঠং দক্খিতব্ব’’ন্তি. অনুভূতং পন অপণীতং হোতীতি ৰুত্তং ‘‘দিট্ঠং সমতিক্কমিতব্ব’’ন্তি. সেসৰারেসুপি এসেৰ নযো. পরমদিট্ঠধম্মনিব্বানৰাদী কিরেস পরিব্বাজকো, তস্মা এৰং ছসু দ্ৰারেসু ৰড্ঢিং পঞ্ঞপেতি. যস্মা যং ছন্নম্পি চক্খাদীনং যথাসকং ৰিসযগ্গহণং পটিক্খিপন্তো লোকস্স অৰড্ঢিতং ৰিনাসমেৰ পঞ্ঞপেতি, তস্মা সো সযম্পি ৰড্ঢিহতো হতৰড্ঢিতো.
সংকিলেসতো আরকত্তা অরিযো নিয্যানিকধম্মভাৰতো ঞাযো ধম্মো. ৰজ্জলেসস্সপি অভাৰতো কুসলো. তেনাহ ‘‘পরিসুদ্ধে কারণধম্মে অনৰজ্জে’’তি. উগ্গতস্সাতি উচ্চকুলীনতাদিনা উল়ারস্স. মুখে আরক্খং ঠপেত্ৰাতি মুখেন সংযতো হুত্ৰা. অম্বজম্বূআদীনি গহেত্ৰা ৰিয অপূরযমানোতি অম্বজম্বূআদীনি অঞ্ঞমঞ্ঞৰিসদিসানি ৰিয পূরণকথানযেন যং কিঞ্চি অকথেত্ৰা. তেনাহ ‘‘মযা কথিতনিযামেনা’’তি.
২০৮. ফলসমাপত্তিযা ৰুট্ঠিতোতি দিৰাৰিহারতো ৰুট্ঠিতোতি অত্থো. দিৰাৰিহারোপি হি ‘‘পটিসল্লান’’ন্তি ৰুচ্চতি ‘‘রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদী’’তিআদীসু (পারা. ১৮). ভগৰা হি ফলসমাপত্তিতো ৰুট্ঠানুত্তরকালং তেসং কথাসল্লাপং সুত্ৰা দিৰাৰিহারতো ৰুট্ঠায তত্থ গতো. সংৰেগো নাম সহোত্তপ্পঞাণং, তং নিব্বিন্দনৰসেনপি হোতি, সংৰেগনিস্সিতং সন্ধাযাহ ‘‘পীতিসংৰেগেন সংৰিগ্গো’’তি. সো পন যস্মা পুরিমাৰত্থায চলনং হোতি চিত্তস্স, তস্মা আহ ‘‘চলিতো কম্পিতো’’তি. তিখিণসোতেন পুরিসেনাতি ভগৰন্তং সন্ধাযাহ.
২০৯. ধম্মদেসনং আরভি যথা ৰিনেয্যদমনকুসলো ৰসনট্ঠানট্ঠেনাতি ইদং আরমিতব্বভাৰস্স ভাৰলক্খণৰচনং. আরমতি এত্থাতি আরামো, রূপং আরামো এতস্সাতি রূপারামং, ততো এৰ তন্নিন্নভাৰেন রূপে রতন্তি রূপরতং, তেন সম্মো দুপ্পত্তিযা রূপেন সম্মুদিতন্তি রূপসম্মুদিতং, তদেতং তদভিহতজৰনকিচ্চং তত্থ আরোপেত্ৰা ৰুত্তং. দন্তন্তিআদীসুপি এসেৰ নযো. দন্তং দমিতং. নিব্বিসেৰনন্তি ৰিগতৰিসুকাযিকং. গুত্তন্তি সতিযা গুত্তং. রক্খিতন্তি তস্সেৰ ৰেৰচনং. সংৰুতন্তি অপনীতং পৰেসনিৰারণেন. তেনাহ ‘‘পিহিত’’ন্তি.
২১০. উপ্পজ্জনপরিল়াহন্তি উপ্পজ্জনকিলেসপরিল়াহং. কিং ৰচনং ৰত্তব্বং অস্সাতি রূপারম্মণং অনুভৰিত্ৰা সমুদযাদিপহানং পরিগ্গণ্হিত্ৰা পরিনিব্বিন্দিত্ৰা ৰিরজ্জিত্ৰা যো ৰিমুত্তো, তত্থ কিং ৰুদ্ধিহতপরিযাযো অৰস্সং লভতি ন লভতীতি পুচ্ছতি. পরিব্বাজকো তাদিসে সারবদ্ধৰিমুত্তিকে ৰুদ্ধিহতোতি ন ৰদেয্যাতি আহ ‘‘ন কিঞ্চি, ভো, গোতমা’’তি.
২১১. তেতি তযা, অযমেৰ ৰা পাঠো. ৰস্সং ৰাসো ৰস্সং উত্তরপদলোপেন, ৰস্সিতুং অরহতীতি ৰস্সিকো, ৰস্সকালে নিৰাসানুচ্ছৰিকোতি অত্থো.
নাতিউচ্চো হোতি নাতিনীচোতি গিম্হিকো ৰিয উচ্চো, হেমন্তিকো ৰিয নীচো ন হোতি, অথ খো তদুভযৰেমজ্ঝলক্খণতায নাতিউচ্চো হোতি নাতিনীচো. নাতিতনূনীতি হেমন্তিকস্স ৰিয ন খুদ্দকানি. নাতিবহূনীতি গিম্হিকস্স ৰিয ন অতিবহূনি. মিস্সকানেৰাতি হেমন্তিকগিম্হিকেসু ৰুত্তলক্খণৰোমিস্সকানি. উণ্হপৰেসনত্থাযাতি নিযূহেসু পুরেভত্তং পচ্ছাভত্তঞ্চ পতিতসূরিযোভাসৰসেন উণ্হস্স অব্ভন্তরপৰেসনত্থায. ভিত্তিনিযূহানি নীহরীযন্তীতি দক্খিণপস্সে ভিত্তীসু নিযূহানি নীহরিত্ৰা করীযন্তি. ৰিপুলজালানীতি পুথুলছিদ্দানি. উদকযন্তানীতি উদকৰাহকযন্তানি.
নীলুপ্পলগচ্ছকে কত্ৰাতি ৰিকসিতেহি নীলুপ্পলেহি গচ্ছকে নল়িনিকে কত্ৰা. গন্ধকললন্তি গন্ধমিস্সককদ্দমং. যমকভিত্তীতি যুগল়ভিত্তি, তস্সা অন্তরে নাল়ি, যতো উদকং অভিরুহতি. লোহনাল়িন্তি লোহমযযন্তনাল়িং. জালন্তি তম্বলোহমযং জালং. হেট্ঠা যন্তং পরিৰত্তেন্তীতি হেট্ঠাভাগে উদকযন্তং গমেন্তি. উদকফুসিতে তেমেন্তে ৰিৰণ্ণতা মাহোসীতি নীলপটং নিৰাসেতি. দিৰাকালেতি দিৰসৰেলায. অজ্ঝত্তং ৰূপসন্তচিত্তো ৰিহরামীতি এতেন অত্তনো ফলসমাপত্তিৰিহারো ভগৰতা দস্সিতোতি আহ – ‘‘তায রতিযা রমমানোতি ইদং চতুত্থজ্ঝানিকফলসমাপত্তিরতিং সন্ধায ৰুত্ত’’ন্তি.
২১২. মহাচ নেসং পপঞ্চোতি নেসং রাজূনং মহাপপঞ্চো রাজিদ্ধিৰসেন সব্বদা সম্পত্তিৰিসযো চ, অনুভৰিতুং ন লভন্তীতি অধিপ্পাযো. মন্তে গৰেসন্তা ৰিচরন্তি, ন ভোগসুখং. গণনা নাম অচ্ছিন্নগণনা, ন ৰিগণগণনা ন পণগণনা. আৰট্টোতি যথাধিগতে দিব্বে কামে পহায কামহেতু আৰট্টো নিৰত্তো পরিৰত্তিতো ভৰেয্য. এৰং মানুসকা কামাতি যথা কোচি কুসগ্গেন উদকং গহেত্ৰা মহাসমুদ্দে উদকং মিনেয্য. তত্থ মহাসমুদ্দে উদকমেৰ মহন্তং ৰিপুলং পণীতঞ্চ, এৰং দিব্বানং কামানং সমীপে উপনিধায মানুসকা কামা অপ্পমত্তকা ওরমত্তকা নিহীনা, দিব্বাৰ কামা মহন্তা ৰিপুলা উল়ারা পণীতা. সমধিগয্হাতি সম্মা অধিগমনৰসেন নিগ্গয্হ দিব্বম্পি সুখং হীনং কত্ৰা তিট্ঠতি.
২১৩. আরোগ্যহেতুকং সুখং অস্স অত্থীতি সুখী, তং পনস্স রোগৰিগমতোৰাতি আহ ‘‘পঠমং দুক্খিতো পচ্ছা সুখিতো’’তি. সেরী নাম অত্তাধীনৰুত্তীতি আহ ‘‘সেরী এককো ভৰেয্যা’’তি. অত্তনো ৰসো সযংৰসো, সো এতস্স অত্থীতি সযংৰসী. অঙ্গারকপল্লং ৰিয কামৰত্থুপরিল়াহহেতুতো. তচ্ছেত্ৰাতি ঘট্টেত্ৰা, কণ্ডূযিত্ৰাতি অত্থো.
২১৪. যেন কাযো মধুরকজাতো হোতি, তং কির কুট্ঠং ছৰিং ৰিনাসেতি, চম্মং ছিদ্দজাতং ৰিয হোতি. তেনেৰাহ ‘‘উপহতকাযপ্পসাদো’’তি. পচ্চলত্থাতি পটিলভি. অৰিজ্জাভিভূততায ৰিরোধিপচ্চযসমাযোগেন পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স উপহতত্তা. আযতিং দুক্খফলতায এতরহি চ কিলেসদুক্খবহুলতায কামানং দুক্খসম্ফস্সতা, তদুভযসংযুত্তেসু তেসু চ তং অসল্লক্খিত্ৰা একন্তসুখাভিনিৰেসো ৰিপরীতসঞ্ঞায, ন কেৰলায সুখৰেদনায সুখাতি পৰত্তসঞ্ঞী.
২১৫. তানীতি কুট্ঠসরীরে ৰণমুখানি. অসুচীনীতি অসুভানি. দুগ্গন্ধানীতি ৰিস্সগন্ধানি. পূতীনীতি কুণপভূতানি. ইদানীতি এতরহি. নখেহি ৰিপ্পতচ্ছনঅগ্গিপরিতাপনেহি অতিনিপ্পীল়নকালে পাণকা…পে… পগ্ঘরন্তি, তেন ৰেদনা তনুকা হোতি. এৰন্তি ৰুত্তনযেন ৰেদনায তনুকভাৰতো.
আরোগ্যভাৰে ধনলাভাদিলাভুপ্পত্তিতো, অসতি চ আরোগ্যে লাভস্স নিরত্থকভাৰতো, দিট্ঠধম্মিকাদিসব্বসম্পত্তীনং লাভস্স নিমিত্তভাৰতো চ আরোগ্যপরমা লাভা. নিব্বানে সুখুপ্পত্তিতো, অসতি চ নিব্বানাধিগমে তাদিসস্স সুখস্স অনুপলব্ভনতো, সব্বসঙ্খতৰিৰিত্তত্তা চ সব্বসো চ সংসারদুক্খাভাৰতো, অধিগতে চ তস্মিং সকলৰট্টদুক্খাভাৰতো চ নিব্বানং পরমং সুখং. পুব্বভাগমগ্গানন্তি কাযানুপস্সনাদিভেদভিন্নানং অরিযমগ্গস্স পুব্বভাগিযানং মগ্গানং. তেসঞ্চ অমতগামিতা নাম তন্নিন্নতাৰসেনেৰ সচ্ছিকিরিযাৰসেনাতি আহ ‘‘পুব্বভাগগমনেনেৰ অমতগামিন’’ন্তি. অট্ঠঙ্গিকো অরিযমগ্গো খেমো সব্বপরিস্সযসমুগ্ঘাতনেন অনুপদ্দুতত্তা, তংসমঙ্গীনং সব্বসো অনুপদ্দুতত্তা তংসমঙ্গীনং সব্বসো অনুপদ্দৰহেতুতো চ. লদ্ধিৰসেন গহিতাতি সস্সতৰাদাদীহি কেৰলং তেসং লদ্ধিৰসেন তথা গহিতা. খেমঅমতগামিনন্তি ইমিনা হি ‘‘খেমংঅমতগামিন’’ন্তি ৰিভত্তিঅলোপেন নিদ্দেসো, অত্থো পন ৰিভত্তিলোপেন দট্ঠব্বোতি দস্সেতি.
২১৬. অনোমজ্জতীতি অনু অনু ওমজ্জতি. অপরাপরং হত্থং হেট্ঠা ওতারেন্তো মজ্জতি.
২১৭. ছেকন্তি ঘনভাৰেন ৰীতং. ঘনমট্ঠভাৰেন সুন্দরং হোতীতি আহ ‘‘সম্পন্ন’’ন্তি. সাধূহি পরমপ্পিচ্ছসন্তুট্ঠেহি লাতো গহিতোতি সাহুল়ি. সঙ্কারচোল়কং নিচ্চকাল়কং.
২১৮. তত্থ তত্থ রুজনট্ঠেন ৰিবাধনট্ঠেন রোগোৰ ভূতো. ৰিপস্সনাঞাণেনপি সিখাপ্পত্তেন আরোগ্যং একদেসেন পস্সতি, নিব্বানঞ্চ ৰট্টপটিপক্খতোতি আহ ‘‘ৰিপস্সনাঞাণঞ্চেৰা’’তি.
২১৯. অন্তরাতি পঠমুপ্পত্তি জরামরণানং ৰেমজ্ঝে. উপহতোতি পিত্তসেম্হাদিদোসেহি দূসিতভাৰেন কথিতো. পিত্তাদিদোসে পন ভেসজ্জসেৰনায নিৰত্তেন্তো উপহতং পটিপাকতিকং করোন্তো চক্খূনি উপ্পাদেতি নাম. ৰিনট্ঠানীতি অনুপ্পত্তিধম্মতং আপন্নানি.
২২০. পুব্বে ৰুত্তে সাহুল়িযচীরে. ৰট্টে অনুগতচিত্তেনাতি অনমতগ্গে সংসারৰট্টে অনাদীনৰদস্সিতায অনুগামিচিত্তেন.
২২১. ধম্মস্সাতি নিব্বানস্স. অনুধম্মন্তি অনুরূপং নিয্যানধম্মং. তেনাহ ‘‘অনুচ্ছৰিকং পটিপদ’’ন্তি. পঞ্চক্খন্ধেতি পঞ্চুপাদানক্খন্ধে দস্সেতি. ‘‘দীঘরত্তং ৰত, ভো’’তিআদিনা পাল়িযং ৰিৰট্টং দস্সিতং. তেনাহ ‘‘উপাদাননিরোধাতি ৰিৰট্টং দস্সেন্তো’’তি. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
মাগণ্ডিযসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.