১. তেৰিজ্জৰচ্ছসুত্তৰণ্ণনা

১৮৫. তত্থাতি একপুণ্ডরীকসঞ্ঞিতে পরিব্বাজকারামে. অনাগতপুব্বো লোকিযসমুদাহারৰসেন ‘‘চিরস্সং খো, ভন্তে’’তিআদিনা ৰুচ্চতি, অযং পনেত্থ আগতপুব্বতং উপাদায তথা ৰুত্তো. ভগৰা হি কেসঞ্চি ৰিমুত্তিজননত্থং, কেসঞ্চি ইন্দ্রিযপরিপাকত্থং, কেসঞ্চি ৰিসেসাধিগমত্থং কদাচি তিত্থিযারামং উপগচ্ছতি. অননুঞ্ঞায ঠত্ৰাতি অননুজানিতব্বে ঠত্ৰা. অনুজানিতব্বং সিযা অনঞ্ঞাতস্স ঞেয্যস্স অভাৰতো. যাৰতকঞ্হি ঞেয্যং, তাৰতকং ভগৰতো ঞাণং, যাৰতকঞ্চ ভগৰতো ঞাণং তাৰতকং ঞেয্যং. তেনেৰাহ – ‘‘ন তস্স অদিট্ঠমিধত্থি কিঞ্চি, অথো অৰিঞ্ঞাতমজানিতব্ব’’ন্তিআদি (মহানি. ১৫৬; চূল়নি. ধোতকমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস ৩২; পটি. ম. ১.১২১). সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন হি ভগৰা আৰজ্জেত্ৰা পজানাতি. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘আৰজ্জনপটিবদ্ধং বুদ্ধস্স ভগৰতো ঞাণ’’ন্তি (মি. প. ৪.১.২). যদি এৰং ‘‘চরং সমাহিতো নাগো, তিট্ঠং নাগো সমাহিতো’’তি (অ. নি. ৬.৪৩) ইদং সুত্তপদং কথন্তি? ৰিক্খেপাভাৰদীপনপদমেতং, ন অনাৰজ্জনেনপি ঞাণানং পৰত্তিপরিদীপনং. যং পনেত্থ ৰত্তব্বং, তং হেট্ঠা ৰিত্থারতো ৰুত্তমেৰ.

১৮৬. যাৰদেৰাতি ইদং যথারুচি পৰত্তি ৰিয অপরাপরুপ্পত্তিপি ইচ্ছিতব্বাতি তদভাৰং দস্সেন্তো আহ – ‘‘সকিং খীণানং আসৰানং পুন খেপেতব্বাভাৰা’’তি. পচ্চুপ্পন্নজাননগুণন্তি ইদং দিব্বচক্খুঞাণস্স পরিভণ্ডঞাণং অনাগতংসঞাণং অনাদিযিত্ৰা ৰুত্তং, তস্স পন ৰসেন অনাগতংসঞাণগুণং দস্সেতীতি ৰত্তব্বং সিযা.

গিহিপরিক্খারেসূতি ৰত্থাভরণাদিধনধঞ্ঞাদিগিহিপরিক্খারেসু. গিহিলিঙ্গং পন অপ্পমাণং, তস্মা গিহিবন্ধনং ছিন্দিত্ৰা দুক্খস্সন্তকরা হোন্তিযেৰ. সতি পন দুক্খস্সন্তকিরিযায গিহিলিঙ্গে তে ন তিট্ঠন্তিযেৰাতি দস্সেন্তো ‘‘যেপী’’তিআদিমাহ. সুক্খাপেত্ৰা সমুচ্ছিন্দিত্ৰা. অরহত্তং পত্তদিৰসেযেৰ পব্বজনং ৰা পরিনিব্বানং ৰাতি অযং নযো ন সব্বসাধারণোতি আহ ‘‘ভূমদেৰতা পন তিট্ঠন্তী’’তি. তত্থ কারণৰচনং ‘‘নিলীযনোকাসস্স অত্থিতাযা’’তি. অরঞ্ঞপব্বতাদিপৰিৰেকট্ঠানং নিলীযনোকাসো. সেসকামভৰেতি কামলোকে. লল়িতজনস্সাতি আভরণালঙ্কারনচ্চগীতাদিৰসেন ৰিলাসযুত্তজনস্স.

সোপীতি ‘‘সো অঞ্ঞত্র একেনা’’তি ৰুত্তো সোপি. করতো ন করীযতি পাপন্তি এৰং ন কিরিযং পটিবাহতি. যদি অত্তানংযেৰ গহেত্ৰা কথেতি, অথ কস্মা মহাসত্তো তদা আজীৰকপব্বজ্জং উপগচ্ছীতি আহ ‘‘তদা কিরা’’তিআদি. তস্সপীতি ন কেৰলং অঞ্ঞেসং এৰ পাসণ্ডানং, তস্সপি. ৰীরিযং ন হাপেসীতি তপোজিগুচ্ছৰাদং সমাদিযিত্ৰা ঠিতো ৰিরাগত্থায তং সমাদিণ্ণৰত্তং ন পরিচ্চজি, সত্থুসাসনং ন ছড্ডেসি. তেনাহ – ‘‘কিরিযৰাদী হুত্ৰা সগ্গে নিব্বত্ততী’’তি.

তেৰিজ্জৰচ্ছসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.