৫. অনুমানসুত্তৰণ্ণনা

১৮১. ৰুত্তানুসারেনাতি ‘‘কুরূসু, সক্কেসূ’’তি চ এত্থ ৰুত্তনযানুসারেন, ‘‘ভগ্গা নাম জানপদিনো রাজকুমারা’’তিআদিনা নযেন ৰচনত্থো ৰেদিতব্বোতি অত্থো. ৰত্থুপরিগ্গহদিৰসেতি নগরমাপনত্থং ৰত্থুৰিজ্জাচরিযেন নগরট্ঠানস্স পরিগ্গণ্হনদিৰসে. অথাতি পচ্ছা. নগরে নিম্মিতেতি তত্থ অনন্তরাযেন নগরে মাপিতে. তমেৰ সুসুমারগিরণং সুভনিমিত্তং কত্ৰা ‘‘সুসুমারগিরি’’ত্ৰেৰস্স নামং অকংসু. সুসুমারসণ্ঠানত্তা সুসুমারো নাম একো গিরি, সো তস্স নগরস্স সমীপে, তস্মা তং সুসুমারগিরি এতস্স অত্থীতি ‘‘সুসুমারগিরী’’তি ৰুচ্চতীতি কেচি. ভেসকল়াতি ৰুচ্চতি ঘম্মণ্ডগচ্ছং, কেচি ‘‘সেতরুক্খ’’ন্তি ৰদন্তি, তেসং বহুলতায পন তং ৰনং ভেসকল়াৰনন্তেৰ পঞ্ঞাযিত্থ. ভেসো নাম একো যক্খো অযুত্তকারী, তস্স ততো গল়িতট্ঠানতায তং ৰনং ভেসগল়াৰনং নাম জাতন্তি কেচি. অভযদিন্নট্ঠানে জাতং ৰিরূল়্হং, সংৰদ্ধন্তি অত্থো.

ইচ্ছাপেতীতি যং কিঞ্চি অত্তনি গরহিতব্বং ৰত্তুং সব্রহ্মচারীনং ইচ্ছং উপ্পাদেতি, তদত্থায তেসং অত্তানং ৰিস্সজ্জেতীতি অত্থো. পঠমং দিন্নো হিতূপদেসো ওৰাদো, অপরাপরং দিন্নো অনুসাসনী. পচ্চুপ্পন্নাতীতৰিসযো ৰা ওৰাদো, অনাগতৰিসযো অনুসাসনী. ওতিণ্ণৰত্থুকো ওৰাদো, ইতরো অনুসাসনী. সো চাতি এৰং পৰারেতা সো ভিক্খু. দুক্খং ৰচো এতস্মিং ৰিপ্পটিকূলগ্গাহে ৰিপচ্চনীকসাতে অনাদরে পুগ্গলেতি দুব্বচো. তেনাহ ‘‘দুক্খেন ৰত্তব্বো’’তি. উপরি আগতেহীতি ‘‘পাপিচ্ছো হোতী’’তিআদিনা (ম. নি. ১.১৮১) আগতেহি সোল়সহি পাপধম্মেহি. পকারেহি আৰহং পদক্খিণং, ততো পদক্খিণতো গহণসীলো পদক্খিণগ্গাহী, ন পদক্খিণগ্গাহী অপ্পদক্খিণগ্গাহী. ৰামতোতি অপসব্যতো, ৰুত্তৰিপরিযাযতোতি অধিপ্পাযো.

অসন্তসম্ভাৰনপত্থনানন্তি অসন্তেহি অৰিজ্জমানেহি গুণেহি সম্ভাৰনস্স পত্থনাভূতানং. পটি-সদ্দো পচ্চত্তিকপরিযাযো, ফরণং ৰাযমনং ইধ তথাৰট্ঠানন্তি আহ ‘‘পটিপ্ফরতীতি পটিৰিরুদ্ধো পচ্চনীকো হুত্ৰা তিট্ঠতী’’তি. অপসাদেতীতি খিপেতি তজ্জেতি. তথাভূতো চ পরং ঘট্টেন্তো নাম হোতীতি আহ ‘‘ঘট্টেতী’’তি. পটিআরোপেতীতি যাদিসেন ৰুত্তো, তস্স পটিভাগভূতং দোসং চোদকস্স উপরি আরোপেতি.

পটিচরতীতি (অ. নি. টী. ২.৩.৬৮) পটিচ্ছাদনৰসেন চরতি পৰত্ততি, পটিচ্ছাদনত্থো এৰ ৰা চরতি-সদ্দো অনেকত্থত্তা ধাতূনন্তি আহ ‘‘পটিচ্ছাদেতী’’তি. অঞ্ঞেনঞ্ঞন্তি পটিচ্ছাদনাকারদস্সনন্তি আহ ‘‘অঞ্ঞেন কারণেনা’’তিআদি. তত্থ অঞ্ঞং কারণং ৰচনং ৰাতি যং চোদকেন চুদিতকস্স দোসৰিভাৰনং কারণং, ৰচনং ৰা ৰুত্তং, ততো অঞ্ঞেনেৰ কারণেন, ৰচনেন ৰা পটিচ্ছাদেতি. কারণেনাতি চোদনায অমূলিকভাৰদীপনিযা যুত্তিযা. ৰচনেনাতি তদত্থবোধনেন. কো আপন্নোতিআদিনা চোদনং অৰিস্সজ্জেত্ৰা ৰিক্খেপাপজ্জনং অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরণন্তি দস্সেতি, বহিদ্ধা কথাঅপনামনং ৰিস্সজ্জেত্ৰাতি অযমেৰ তেসং ৰিসেসো. তেনাহ ‘‘ইত্থন্নাম’’ন্তিআদি.

অপদীযন্তি দোসা এতেন রক্খীযন্তি, লূযন্তি, ছিজ্জন্তীতি ৰা অপদানং, (অ. নি. টী. ২.৩.২) সত্তানং সম্মা, মিচ্ছা ৰা পৰত্তপযোগো. তেনাহ ‘‘অত্তনো চরিযাযা’’তি.

১৮৩. অনুমিনিতব্বন্তি অনু অনু মিনিতব্বো জানিতব্বো. অত্তানং অনুমিনিতব্বন্তি চ ইদং পচ্চত্তে উপযোগৰচনং. তেনাহ ‘‘অনুমিনিতব্বো তুলেতব্বো তীরেতব্বো’’তি. অত্তানং অনুমিনিতব্বন্তি ৰা অত্তনি অনুমানঞাণং পৰত্তেতব্বং. তত্রাযং নযো – অপ্পিযভাৰাৰহা মযি পৰত্তা পাপিচ্ছতা পাপিচ্ছাভাৰতো পরস্মিং পৰত্তপাপিচ্ছতা ৰিয. এস নযো সেসধম্মেসুপি. অপরো নযো – সব্রহ্মচারীনং পিযভাৰং ইচ্ছন্তেন পাপিচ্ছতা পহাতব্বা সীলৰিসুদ্ধিহেতুভাৰতো অত্তুক্কংসনাদিপ্পহানং ৰিয. সেসধম্মেসুপি এসেৰ নযো.

১৮৪. পচ্চৰেক্খিতব্বোতি ‘‘ন পাপিচ্ছো ভৰিস্সামি, ন পাপিকানং ইচ্ছানং ৰসং গতো’’তিআদিনা পতি পতি দিৰসস্স তিক্খত্তুং ৰা ঞাণচক্খুনা অৰেক্খিতব্বং, ঞাণং পৰত্তেতব্বন্তি অত্থো. পাপিচ্ছতাদীনং পহানং পতি অৰেক্খিতব্বং, অযঞ্চ অত্থো তব্ব-সদ্দস্স ভাৰত্থতাৰসেন ৰেদিতব্বো, কম্মত্থতাৰসেন পন অট্ঠকথাযং ‘‘অত্তান’’ন্তি পচ্চত্তে উপযোগৰচনং কত্ৰা ৰুত্তং. সিক্খন্তেনাতি তিস্সোপি সিক্খা সিক্খন্তেন. তেনাহ ‘‘কুসলেসু ধম্মেসূ’’তি.

তিলকন্তি কাল়তিলসেততিলাদিতিলকং. সব্বপ্পহানন্তি সব্বপ্পকারপ্পহানং. ফলে আগতেতি ফলে উপ্পন্নে. নিব্বানে আগতেতি নিব্বানস্স অধিগতত্তা. ভিক্খুপাতিমোক্খন্তি ‘‘সো সমণো, স ভিক্খূ’’তি এৰং ৰুত্তভিক্খূনং পাতিমোক্খং, ন উপসম্পন্নানং এৰ ন পব্বজিতানং এৰাতি দট্ঠব্বং. যস্মা চিদং ভিক্খুপাতিমোক্খং, তস্মা ৰুত্তং ‘‘ইদং দিৰসস্স তিক্খত্তু’’ন্তিআদি. অপচ্চৰেক্খিতুং ন ৰট্টতি অত্তৰিসুদ্ধিযা একন্তহেতুভাৰতো.

অনুমানসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.