৬. আকঙ্খেয্যসুত্তৰণ্ণনা
৬৪. সম্পন্নন্তি পরিপুণ্ণং, সমন্ততো পন্নং পত্তন্তি সম্পন্নং. তেনাহ ‘‘ইদং পরিপুণ্ণসম্পন্নং নামা’’তি. নন্তি ‘‘সুৰা’’তি ৰুত্তং সুৰগণং. সম্পন্নোতি সম্মদেৰ পন্নো গতো উপগতো. তেনাহ ‘‘সমন্নাগতো’’তি. সম্পন্নন্তি সম্পত্তিযুত্তং. সা পনেত্থ রসসম্পত্তি অধিপ্পেতা সামঞ্ঞজোতনায ৰিসেসে অৰট্ঠানতো. তেনাহ ‘‘সেয্যথাপি খুদ্দমধুং অনেল়ক’’ন্তি, নিদ্দোসন্তি অত্থো. তেন ৰুত্তং ‘‘ইদং মধুরসম্পন্নং নামা’’তি. সীলস্স অনৰসেসসমাদানেন অখণ্ডাদিভাৰাপত্তিযা চ পরিপুণ্ণসীলা. সমাদানতো পট্ঠায অচ্ছিন্দনতো সীলসমঙ্গিনো. সমাদানতো হি অচ্চন্তৰিরোধিধম্মানুপ্পত্তিযা সীলসমঙ্গিতা ৰেদিতব্বা, চেতনাদীনং পন সীলনলক্খণানং ধম্মানং পৰত্তিক্খণে ৰত্তব্বমেৰ নত্থি. ৰিসুদ্ধিমগ্গে (ৰিসুদ্ধি. ১.৯) ৰুত্তা, তস্মা তত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ৰিত্থারকথা ৰেদিতব্বাতি অধিপ্পাযো.
খেত্তপারিপূরীতি নিস্সিতপারিপূরিযা নিস্সযপারিপূরিমাহ নিস্সিতকম্মৰিপত্তিসম্পত্তিৰিসযত্তা যথা ‘‘মঞ্চা উক্কুট্ঠিং করোন্তী’’তি. তথা হি খেত্তেন খণ্ডপূতিআদিদোসো ৰুত্তো. খেত্তং খণ্ডং হোতীতি অপরিপূরং হোতি সস্সপারিপূরিযা অভাৰতো. তেনেৰাহ ‘‘সস্সং ন উট্ঠেতী’’তি. পাদমত্তস্সপি অনেকম্বণফলনতো মহপ্ফলং হোতি. কিসলযপলালাদিবহুতায মহানিসংসং. এৰমেৰন্তি যথা খিত্তং বীজং খণ্ডাদিচতুদোসৰসেন অপরিপুণ্ণং হোতি, তদভাৰেন চ পরিপুণ্ণং, এৰং সীলং খণ্ডাদিচতুদোসৰসেন অপরিপুণ্ণং হোতি, তদভাৰেন চ পরিপুণ্ণন্তি, চতুদোসতদভাৰসামঞ্ঞমেৰ নিদস্সননিদস্সিতব্বৰিপত্তিসম্পত্তীসু দস্সেতি. মহপ্ফলং হোতি ৰিপাকফলেন. মহানিসংসন্তি ৰিপুলানিসংসং. স্ৰাযং আনিসংসো ইধ পাল়িযং নানপ্পকারেন ৰিত্থারীযতি.
এত্তাৰতা কিরাতি (অ. নি. টী. ২.২.৩৭; অ. নি. টী. ৩.১০.৭১-৭৪) কির-সদ্দো অরুচিসূচনত্থো. তেনেত্থ আচরিযৰাদস্স অত্তনো অরুচ্চনভাৰং দীপেতি. সম্পন্নসীলাতি অনামট্ঠৰিসেসং সামঞ্ঞতো সীলসঙ্খেপেন গহিতং. তঞ্চ চতুব্বিধন্তি আচরিযত্থেরো ‘‘চতুপারিসুদ্ধিসীলং উদ্দিসিত্ৰা’’তি আহ. তত্থাতি চতুপারিসুদ্ধিসীলে. জেট্ঠকসীলন্তি (সং. নি. টী. ৩.৫.৪১২) পধানসীলং. উভযত্থাতি উদ্দেসনিদ্দেসে. ইধ নিদ্দেসে ৰিয উদ্দেসেপি পাতিমোক্খসংৰরো ভগৰতা ৰুত্তো ‘‘সম্পন্নসীলা’’তি ৰুত্তত্তাতি অধিপ্পাযো. সীলগ্গহণঞ্হি পাল়িযং পাতিমোক্খসংৰরৰসেন আগতং. তেনাহ ‘‘পাতিমোক্খসংৰরোযেৰা’’তিআদি. তত্থ অৰধারণেন ইতরেসং তিণ্ণং একদেসেন পাতিমোক্খন্তোগধভাৰং দীপেতি. তথা হি অনোলোকিযোলোকনে আজীৰহেতু ছসিক্খাপদৰীতিক্কমে গিলানপচ্চযস্স অপচ্চৰেক্খিতপরিভোগে চ আপত্তি ৰিহিতাতি. তীণীতি ইন্দ্রিযসংৰরসীলাদীনি. সীলন্তি ৰুত্তট্ঠানং নাম অত্থীতি সীলপরিযাযেন তেসং কত্থচি সুত্তে গহিতট্ঠানং নাম কিং অত্থি যথা পাতিমোক্খসংৰরোতি আচরিযস্স সম্মুখত্তা অপটিক্খিপন্তোৰ উপচারেন পুচ্ছন্তো ৰিয ৰদতি. তেনাহ ‘‘অননুজানন্তো’’তি. ছদ্ৰাররক্খামত্তকমেৰাতি তস্স সল্লহুকভাৰমাহ চিত্তাধিট্ঠানমত্তেন পটিপাকতিকভাৰাপত্তিতো. ইতরদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. পচ্চযুপ্পত্তিমত্তকন্তি ফলেন হেতুং দস্সেতি. উপ্পাদনহেতুকা হি পচ্চযানং উপ্পত্তি. ইদমত্থন্তি ইদং পযোজনং ইমস্স পচ্চযস্স পরিভুঞ্জনেতি অধিপ্পাযো. নিপ্পরিযাযেনাতি ইমিনা ইন্দ্রিযসংৰরাদীনি তীণি পধানস্স সীলস্স পরিৰারৰসেন পৰত্তিযা পরিযাযসীলানি নামাতি দস্সেতি.
ইদানি পাতিমোক্খসংৰরস্সেৰ পধানভাৰং ব্যতিরেকতো অন্ৰযতো চ উপমায ৰিভাৰেতুং ‘‘যস্সা’’তিআদিমাহ. তত্থ সোতি পাতিমোক্খসংৰরো. সেসানীতি ইন্দ্রিযসংৰরাদীনি. তস্সেৰাতি ‘‘সম্পন্নসীলা’’তি এত্থ যং সীলং ৰুত্তং, তস্সেৰ. সম্পন্নপাতিমোক্খাতি এত্থ পাতিমোক্খগ্গহণেন ৰেৰচনং ৰত্ৰা তং ৰিত্থারেত্ৰা…পে… আদিমাহ. যথা অঞ্ঞথাপি ‘‘ইধ ভিক্খু সীলৰা হোতী’’তি (মহানি. ১৯৯) পুগ্গলাধিট্ঠানায দেসনায উদ্দিট্ঠং সীলং ‘‘পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতো ৰিহরতী’’তি (ৰিভ. ৫০৮; মহানি. ১৯৯) নিদ্দিট্ঠং.
পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতাতি যো নং পাতি রক্খতি, তং মোক্খেতি মোচেতি আপাযিকাদীহি দুক্খেহীতি ‘‘পাতিমোক্খ’’ন্তি লদ্ধনামেন সিক্খাপদসীলেন পিহিতকাযৰচীদ্ৰারা. তে পন যস্মা এৰংভূতা তেন সমন্নাগতা নাম হোন্তি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘পাতিমোক্খসংৰরেন সমন্নাগতা’’তি.
অপরো নযো (উদা. অট্ঠ. ৩১; ইতিৰু. অট্ঠ. ৯৭) – কিলেসানং বলৰভাৰতো, পাপকিরিযায সুকরভাৰতো, পুঞ্ঞকিরিযায চ দুক্করভাৰতো বহুক্খত্তুং অপাযেসু পতনসীলোতি পাতী, পুথুজ্জনো. অনিচ্চতায ৰা ভৰাদীসু কম্মৰেগক্খিত্তো ঘটীযন্তং ৰিয অনৰট্ঠানেন পরিব্ভমনতো গমনসীলোতি পাতী, মরণৰসেন ৰা তম্হি তম্হি সত্তনিকাযে অত্তভাৰস্স পাতনসীলোতি পাতী, সত্তসন্তানো, চিত্তমেৰ ৰা, তং পাতিং সংসারদুক্খতো মোক্খেতীতি পাতিমোক্খং. চিত্তস্স হি ৰিমোক্খেন সত্তো ৰিমুত্তোতি ৰুচ্চতি. ৰুত্তঞ্হি ‘‘চিত্তৰোদানা ৰিসুজ্ঝন্তী’’তি, ‘‘অনুপাদায আসৰেহি চিত্তং ৰিমুত্ত’’ন্তি (মহাৰ. ২৮) চ.
অথ ৰা অৰিজ্জাদিনা হেতুনা সংসারে পততি গচ্ছতি পৰত্ততীতি পাতী. ‘‘অৰিজ্জানীৰরণানং সত্তানং তণ্হাসংযোজনানং সন্ধাৰতং সংসরত’’ন্তি (সং. নি. ২.১২৫) হি ৰুত্তং. তস্স পাতিনো সত্তস্স তণ্হাদিসংকিলেসত্তযতো মোক্খো এতেনাতি পাতিমোক্খো. ‘‘কণ্ঠেকালো’’তিআদীনং ৰিয সমাসসিদ্ধি ৰেদিতব্বা.
অথ ৰা পাতেতি ৰিনিপাতেতি দুক্খেতি পাতি, চিত্তং. ৰুত্তঞ্হি ‘‘চিত্তেন নীযতি লোকো, চিত্তেন পরিকস্সতী’’তি (সং. নি. ১.৬২). তস্স পাতিনো মোক্খো এতেনাতি পাতিমোক্খো. পততি ৰা এতেন অপাযদুক্খে সংসারদুক্খে চাতি পাতী, তণ্হাদিসংকিলেসো. ৰুত্তঞ্হি ‘‘তণ্হা জনেতি পুরিসং (সং. নি. ১.৫৭), তণ্হাদুতিযো পুরিসো’’তি (ইতিৰু. ১৫, ১০৫; অ. নি. ৪.৯) চ আদি. ততো পাতিতো মোক্খোতি পাতিমোক্খো.
অথ ৰা পততি এত্থাতি পাতী, ছ অজ্ঝত্তিকবাহিরানি আযতনানি. ৰুত্তঞ্হি ‘‘ছসু লোকো সমুপ্পন্নো, ছসু কুব্বতি সন্থৰ’’ন্তি (সং. নি. ১.৭০; সু. নি. ১৭১). ততো অজ্ঝত্তিকবাহিরাযতনসঙ্খাততো পাতিতো মোক্খোতি পাতিমোক্খো. অথ ৰা পাতো ৰিনিপাতো অস্স অত্থীতি পাতী, সংসারো. ততো মোক্খোতি পাতিমোক্খো. অথ ৰা সব্বলোকাধিপতিভাৰতো ধম্মিস্সরো ভগৰা ‘‘পতী’’তি ৰুচ্চতি, মুচ্চতি এতেনাতি মোক্খো, পতিনো মোক্খো তেন পঞ্ঞত্তত্তাতি পাতিমোক্খো. পাতিমোক্খো এৰ পাতিমোক্খো. সব্বগুণানং ৰা মূলভাৰতো উত্তমট্ঠেন পতি চ সো যথাৰুত্তত্থেন মোক্খো চাতি পাতিমোক্খো. পাতিমোক্খো এৰ পাতিমোক্খো. তথা হি ৰুত্তং ‘‘পাতিমোক্খন্তিআদিমেতং মুখমেতং পমুখমেত’’ন্তি (মহাৰ. ১৩৫) ৰিত্থারো.
অথ ৰা প-ইতি পকারে, অতীতি অচ্চন্তত্থে নিপাতো, তস্মা পকারেহি অচ্চন্তং মোক্খেতীতি পাতিমোক্খো. ইদঞ্হি সীলং সযং তদঙ্গৰসেন, সমাধিসহিতং পঞ্ঞাসহিতঞ্চ ৰিক্খম্ভনৰসেন, সমুচ্ছেদৰসেন চ অচ্চন্তং মোক্খেতি মোচেতীতি পাতিমোক্খো. পতি পতি মোক্খোতি ৰা পাতিমোক্খো, তম্হা তম্হা ৰীতিক্কমদোসতো পচ্চেকং মোক্খোতি অত্থো. পাতিমোক্খো এৰ পাতিমোক্খো. মোক্খো ৰা নিব্বানং, তস্স মোক্খস্স পতিবিম্বভূতোতি পাতিমোক্খো. সীলসংৰরো হি নিব্বেধভাগিযো সূরিযস্স অরুণুগ্গমনং ৰিয নিব্বানস্স উদযভূতো তপ্পটিভাগো ৰিয হোতি যথারহং কিলেসনিব্বাপনতোতি পাতিমোক্খো. পাতিমোক্খোযেৰ পাতিমোক্খো. অথ ৰা মোক্খং পতি ৰত্ততি মোক্খাভিমুখন্তি ৰা পাতিমোক্খং. পাতিমোক্খমেৰ পাতিমোক্খন্তি এৰমেত্থ পাতিমোক্খসদ্দস্স অত্থো ৰেদিতব্বো.
আচারগোচরসম্পন্নাতি কাযিকৰাচসিকঅৰীতিক্কমসঙ্খাতেন আচারেন চেৰ নৰেসিযগোচরতাদিসঙ্খাতেন গোচরেন চ সম্পন্না, সম্পন্নআচারগোচরাতি অত্থো. অপ্পমত্তেসূতি অতিপরিত্তকেসু অনাপত্তিগমনীযেসু, দুক্কটদুব্ভাসিতমত্তেসূতি অপরে. ৰজ্জেসূতি গারয্হেসু. তে পন একন্ততো অকুসলসভাৰা হোন্তীতি আহ ‘‘অকুসলধম্মেসূ’’তি. ভযদস্সিনোতি ভযতো দস্সনসীলা, পরমাণুমত্তম্পি ৰজ্জং সিনেরুপ্পমাণং ৰিয কত্ৰা ভাযনসীলা. সম্মা আদিযিত্ৰাতি সম্মদেৰ সক্কচ্চং সব্বসো চ আদিযিত্ৰা. সিক্খাপদেসূতি নিদ্ধারণে ভুম্মন্তি সমুদাযতো অৰযৰনিদ্ধারণং দস্সেন্তো ‘‘সিক্খাপদেসু তং তং সিক্খাপদং সমাদিযিত্ৰা সিক্খথা’’তি অত্থমাহ. সিক্খাপদমেৰ হি সমাদাতব্বং সিক্খিতব্বঞ্চাতি অধিপ্পাযো. যং কিঞ্চি সিক্খাকোট্ঠাসেসূতি সিক্খাকোট্ঠাসেসু মূলপঞ্ঞত্তিঅনুপঞ্ঞতিসব্বত্থপঞ্ঞত্তিপদেসপঞ্ঞত্তিআদিভেদং যং কিঞ্চি সিক্খিতব্বং পটিপজ্জিতব্বং পূরেতব্বং সীলং. তং পন দ্ৰারৰসেন দুৰিধমেৰাতি আহ ‘‘কাযিকং ৰাচসিকঞ্চা’’তি. ইমস্মিং অত্থৰিকপ্পে সিক্খাপদেসূতি আধারে ভুম্মং সিক্খাভাগেসু কস্সচি ৰিসুং অগ্গহণতো. তেনাহ ‘‘তং সব্ব’’ন্তি.
৬৫. কস্মা আরদ্ধন্তি (অ. নি. টী. ৩.১০.৭১-৭৪) দেসনায কারণপুচ্ছা. সীলানিসংসদস্সনত্থন্তি পযোজননিদ্দেসো. কো অত্থো ক্ৰ অত্থো ক্ৰ নিপাতিতাতি? নযিদমেৰং দট্ঠব্বং. সীলানিসংসদস্সনত্থন্তি হি এত্থ ব্যতিরেকতো যং সীলানিসংসস্স অদস্সনং, তং ইমিস্সা দেসনায কারণন্তি কস্মা আরদ্ধন্তি ৰিনেয্যানং সীলানিসংসস্স অদস্সনতোতি অত্থতো আপন্নো এৰ হোতীতি. তেনাহ ‘‘সচেপী’’তিআদি. সীলানিসংসদস্সনত্থন্তি পন ইমস্স অত্থং ৰিৰরিতুং ‘‘তেস’’ন্তিআদি ৰুত্তং. আনিসংসোতি উদযো. ‘‘সীলৰা সীলসম্পন্নো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গলোকং উপপজ্জতী’’তিআদীসু (দী. নি. ২.১৫০; ৩.৩১৬; অ. নি. ৫.২১৩; মহাৰ. ২৮৫) পন ৰিপাকফলম্পি ‘‘আনিসংসো’’তি ৰুত্তং. কো ৰিসেসোতি কো ফলৰিসেসো. কা ৰড্ঢীতি কো অব্ভুদযো. ৰিজ্জমানোপি গুণো যাথাৰতো ৰিভাৰিতো এৰ অভিরুচিং উপ্পাদেতি, ন অৰিভাৰিতো, তস্মা একন্ততো আনিসংসকিত্তনং ইচ্ছিতব্বমেৰাতি দস্সেতুং ৰিসকণ্টকৰাণিজো উদাহটো.
তত্থ গুল়ো নাম উচ্ছুরসং পচিত্ৰা চুণ্ণাদীহি মিস্সিত্ৰা সম্পিণ্ডনে পিণ্ডীভূতং. ফাণিতং অপিণ্ডিতং দ্রৰীভূতং. খণ্ডং ভিজ্জনক্খমং. সক্খরা নাম ফলিকসদিসা. সক্খরাদীনিতি আদি-সদ্দেন মচ্ছণ্ডিকানং সঙ্গহো. তস্মিং কালে গুল়াদীসু ৰিসকণ্টকৰোহারো অপচ্চন্তদেসে পচুরোতি ‘‘পচ্চন্তগামং গন্ত্ৰা’’তি ৰুত্তং. দারকে চ পলাপেসুং ‘‘ৰিসকণ্টকং মা গণ্হন্তূ’’তি.
পিযোতি পিযাযিতব্বো. পিযস্স নাম দস্সনং একন্ততো অভিনন্দিতব্বং হোতীতি আহ ‘‘ৰিযচক্খূহি সম্পস্সিতব্বো’’তি. পীতিসমুট্ঠানপসন্নসোম্মরূপপরিগ্গহঞ্হি চক্খু ‘‘পিযচক্খূ’’তি ৰুচ্চতি. তেসন্তি সব্রহ্মচারীনং. মনৰড্ঢনকোতি পীতিমনস্স পরিব্রূহনতো উপরূপরি পীতিচিত্তস্স উপ্পাদকো. গরুট্ঠানিযোতি গরুকরণস্স ঠানভূতো. জানং জানাতীতি ঞাণেন জানিতব্বং জানাতি. যথা ৰা অঞ্ঞে অজানন্তাপি জানন্তা ৰিয পৰত্তন্তি, ন এৰমযং, অযং পন জানন্তো এৰ জানাতি. পস্সং পস্সতীতি দস্সনভূতেন পঞ্ঞাচক্খুনা পস্সিতব্বং পস্সতি, পস্সন্তো এৰ ৰা পস্সতি. এৰং সম্ভাৰনীযোতি এৰং ৰিঞ্ঞুতায পণ্ডিতভাৰেন সম্ভাৰেতব্বো.
সীলেস্ৰেৰস্স পরিপূরকারীতি সীলেসু পরিপূরকারী এৰ ভৰেয্যাতি এৰং উত্তরপদাৰধারণং দট্ঠব্বং. এৰঞ্হি ইমিনা পদেন উপরিসিক্খাদ্ৰযং অনিৰত্তিতমেৰ হোতি. যথা পন সীলেসু পরিপূরকারী নাম হোতি, তং ফলেন দস্সেতুং ‘‘অজ্ঝত্ত’’ন্তিআদি ৰুত্তং. ৰিপস্সনাধিট্ঠানসমাধিসংৰত্তনিকতায হি ইধ সীলস্স পারিপূরী, ন কেৰলং অখণ্ডাদিভাৰমত্তং. তেনাহ ‘‘যানি খো পন তানি অখণ্ডানি…পে… সমাধিসংৰত্তনিকানী’’তি. এৰঞ্চ কত্ৰা উপরি সিক্খাদ্ৰযং সীলস্স সম্ভারভাৰেন গহিতন্তি সীলস্সেৰেত্থ পধানগ্গহণং সিদ্ধং হোতি. তথা হি চিত্তেকগ্গতাসঙ্খারপরিগ্গহানং সীলস্সানুরক্খণভাৰং ৰক্খতি. যং পন ৰক্খতি ‘‘সিক্খত্তযদেসনা জাতা’’তি (ম. নি. অট্ঠ. ১.৬৫), তং ইতরাসম্পি সিক্খানং ইধ গহিততামত্তং সন্ধায ৰুত্তং, ন পধানভাৰেন গহিততং. যদি এৰং কথং সীলস্স অপ্পমত্তকতাৰচনং. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘অপ্পমত্তকং খো পনেতং, ভিক্খৰে, ওরমত্তক’’ন্তি (দী. নি. ১.৭). তং পুথুজ্জনগোচরং সন্ধায ৰুত্তং. তথা হি তত্থ ন নিপ্পদেসতো সীলং ৰিভত্তং, এৰং কত্ৰা তত্থ সীলমত্তকন্তি মত্তগ্গহণং সমত্থিতন্তি দট্ঠব্বং. অনূনেনাতি অখণ্ডাদিভাৰেন, কস্সচি ৰা অহাপনেন উপপন্নেন. আকারেনাতি করণেন সম্পাদনেন. চিত্তসমথেতি চিত্তসমাধানে. যুত্তোতি অৰিযুত্তো পসুতো. যো সব্বেন সব্বং ঝানভাৰনং অননুযুত্তো, সো তং বহি নীহরতি নাম. যো আরভিত্ৰা অন্তরা সঙ্কোচং আপজ্জতি, সো তং ৰিনাসেতি নাম. যো পন ঈদিসো অহুত্ৰা ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, সো অনিরাকতজ্ঝানোতি দস্সেন্তো ‘‘বহি অনীহটজ্ঝানো’’তিআদিমাহ.
অনিচ্চস্স তেভূমকধম্মস্স, অনিচ্চন্তি ৰা অনুপস্সনা অনিচ্চানুপস্সনা. তথা দুক্খানুপস্সনা অনত্তানুপস্সনা চ. তস্সেৰ নিব্বিন্দনাকারেন পৰত্তা অনুপস্সনা নিব্বিদানুপস্সনা. ৰিরজ্জনাকারেন পৰত্তা অনুপস্সনা ৰিরাগানুপস্সনা. নিরোধস্স অনুপস্সনা নিরোধানুপস্সনা. পটিনিস্সজ্জনৰসেন পৰত্তা অনুপস্সনা পটিনিস্সগ্গানুপস্সনা. সুঞ্ঞাগারগতো ভিক্খু তত্থ লদ্ধকাযৰিৰেকতায সমথৰিপস্সনাৰসেন চিত্তৰিৰেকং পরিব্রূহেন্তো যথানুসিট্ঠং পটিপত্তিযা লোকং সাসনঞ্চ অত্তনো ৰিসেসাধিগমট্ঠানভূতং সুঞ্ঞাগারঞ্চ উপসোভযমানো গুণৰিসেসাধিট্ঠানভাৰাপাদনেন ৰিঞ্ঞূনং অত্থতো তং ব্রূহেন্তো নাম হোতীতি ৰুত্তং ‘‘ব্রূহেতা সুঞ্ঞাগারান’’ন্তি. তেনাহ ‘‘এত্থ চা’’তিআদি. অযমেৰ সুঞ্ঞাগারানুব্রূহনৰিঞ্ঞুপ্পসত্থানং ভাজনং, ন সেনাসনপতিট্ঠাপনন্তি দস্সেন্তো আহ ‘‘একভূমকাদি…পে… দট্ঠব্বো’’তি. সুঞ্ঞাগারগ্গহণেন চেত্থ অরঞ্ঞরুক্খমূলাদি সব্বং পধানানুযোগক্খমং সেনাসনং গহিতন্তি দট্ঠব্বং.
তণ্হাৰিচরিতদেসনাতি ‘‘অজ্ঝত্তিকস্স উপাদাযা’’তি (ৰিভ. ৯৩৭) আদিনযপ্পৰত্তং তণ্হাৰিচরিতসুত্তং. তণ্হাপদট্ঠানত্তাতি তণ্হাসন্নিস্সযত্তা. ন হি তণ্হাৰিরহিতা মানদিট্ঠিপৰত্তি অত্থি. মানদিট্ঠিযো ওসরিত্ৰাতি দস্সেতব্বতায মানদিট্ঠিযো ওগাহেত্ৰাতি অত্থো. গহণত্থমেৰ হি দেসেতব্বধম্মস্স দেসনায ওসরণং. তণ্হামানদিট্ঠিযো পপঞ্চত্তযং সত্তসন্তানস্স সংসারে পপঞ্চনতো অনুপ্পবন্ধনৰসেন ৰিত্থারণতো. সীলপদট্ঠানত্তাতি সীলাধিট্ঠানত্তা.
অধিচিত্তসিক্খা ৰুত্তাতি আনেত্ৰা সম্বন্ধো. ৰিপস্সনাৰসেন সুঞ্ঞাগারৰড্ঢনেতি যোজনা. দ্ৰেপি সিক্খাতি অধিচিত্তাধিপঞ্ঞাসিক্খা. সঙ্গহেত্ৰাতি অধিসীলসিক্খায সদ্ধিং সঙ্গহেত্ৰা ৰুত্তা. যদি এৰমযং সিক্খত্তযদেসনা জাতাতি সিক্খত্তযানিসংসপ্পকাসনী সিযাতি অনুযোগং সন্ধাযাহ ‘‘এত্থ চা’’তিআদি. তত্থ যং ৰত্তব্বং, তং হেট্ঠা ৰুত্তমেৰ. ইন্দ্রিযসংৰরো ৰিয পাতিমোক্খসংৰরস্স চতুপারিসুদ্ধিসীলস্স আরক্খভূতা চিত্তেকগ্গতা ৰিপস্সনা চ ইধ গহিতাতি তদুভযং অপ্পধানং, সীলমেৰ পন পধানভাৰেন গহিতন্তি ৰেদিতব্বং. তেনাহ ‘‘সীলানুরক্খিকা এৰা’’তিআদি.
বলৰতরসুখন্তি সমুপ্পন্নব্যাধিদুক্খতো বলৰতরং, তং অভিভৰিতুং সমত্থং ঝানসুখং উপ্পজ্জতি. বলৰমমত্তং হোতি, তেন দল়্হঅত্তসিনেহেন ৰিলুত্তহদযো কুসলধম্মে ছড্ডেন্তো সো তথারূপেসু…পে… পোসেতা হোতি. বলৰমমত্তং ৰা সিনেহো ন হোতি ‘‘সুদ্ধো সঙ্খারপুঞ্জো’’তি যাথাৰদস্সনেন অহংকারমমংকারাভাৰতো. দুব্ভিক্খভযে খুদাভিভৰং সন্ধাযাহ ‘‘সচেপিস্স অন্তানি বহি নিক্খমন্তী’’তি. ব্যাধিভযং সন্ধাযাহ ‘‘উস্সুস্সতি ৰিসুস্সনী’’তি. আদি-সদ্দেন গহিতং চোরভযং সন্ধাযাহ ‘‘খণ্ডাখণ্ডিকো ৰা’’তি. উভযস্সাতি সমথৰিপস্সনাদ্ৰযস্স. এত্থ চ ‘‘অজ্ঝত্তং চেতো…পে… সুঞ্ঞাগারান’’ন্তি ইমেহি ৰিসেসনিব্বেধভাগিযভাৰাপাদনেন সীলং রক্খিতুং সমত্থা এৰ চিত্তেকগ্গতাৰিপস্সনা গহিতা. যস্মা পরতো ঝানৰিমোক্খফলাভিঞ্ঞাণঅধিট্ঠানভাৰো সীলস্স উদ্ধটো, তস্মা তস্স ভিয্যোপি সম্ভারভূতা এৰ চিত্তেকগ্গতা ৰিপস্সনা তত্থ তত্থ গহিতাতি ৰেদিতব্বা.
সীলাদীতি আদি-সদ্দেন যথাৰুত্তচিত্তেকগ্গতাৰিপস্সনা সঙ্গণ্হাতি, সীলস্স ৰা মূলকারণভূতং সব্বং কম্মস্সকতঞাণঞ্চ সঙ্গণ্হাতি কম্মপথসম্মাদিট্ঠিং ৰা. সীলঞ্হি তদঞ্ঞম্পি পুঞ্ঞকিরিযাৰত্থু তেনেৰ পরিসোধিতং মহপ্ফলং হোতি মহানিসংসন্তি. লাভী অস্সন্তি লাভা সায সংৰরণসীলপরিপূরণং পাল়িযং আগতং কিমীদিসং ভগৰা অনুজানাতীতি? ন ভগৰা সভাৰেন ঈদিসং অনুজানাতি, মহাকারুণিকতায পন পুগ্গলজ্ঝাসযেন এৰং ৰুত্তন্তি দস্সেন্তো ‘‘ন চেত্থা’’তিআদিমাহ. তত্থ ঘাসেসনং ছিন্নকথো ন ৰাচং পযুত্তং ভণেতি ছিন্নকথো মূগো ৰিয হুত্ৰা ওভাসপরিকথানিমিত্তৰিঞ্ঞত্তিপযুত্তং ঘাসেসনং ৰাচং ন ভণে ন কথেয্যাতি অত্থো. পুগ্গলজ্ঝাসযৰসেনাতি সঙ্খেপতো ৰুত্তমত্থং ৰিৰরন্তো ‘‘যেসঞ্হী’’তিআদিমাহ. রসো সভাৰভূতো আনিসংসো রসানিসংসো.
পচ্চযদানকারাতি চীৰরাদিপচ্চযৰসেন দানকারা. ‘‘দেৰানং ৰা’’তি ৰুত্তৰচনং পাকটীকাতুমাহ ‘‘দেৰাপী’’তিআদি. ‘‘পঞ্চিমে গহপতযো আনিসংসা’’তিআদীসু (দী. নি. ২.১৫০) অনিসংসসদ্দো ফলপরিযাযোপি হোতীতি আহ ‘‘উভযমেতং অত্থতো এক’’ন্তি.
সস্সুসসুরা চ তপ্পক্খিকা চ সস্সুসসুরপক্খিকা. তে ঞাতিযোনিসম্বন্ধেন আৰাহৰিৰাহসম্বন্ধৰসেন সম্বন্ধা ঞাতী. সালোহিতাতি যোনিসম্বন্ধৰসেন. একলোহিতসম্বদ্ধাতি একেন সমানেন লোহিতসম্বন্ধেন সম্বদ্ধা. পেচ্চভাৰং গতাতি পেতূপপত্তিৰসেন নিব্বত্তিং উপগতা. তে পন যস্মা ইধ কতকালকিরিযা কালেন কতজীৰিতুপচ্ছেদা হোন্তি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘কালকতা’’তি. পসন্নচিত্তোতি পসন্নচিত্তকো. কালকতো পিতা ৰা মাতা ৰা পেতযোনিং উপপন্নোতি অধিকারতো ৰিঞ্ঞাযতীতি ৰুত্তং ‘‘মহানিসংসমেৰ হোতী’’তি, তস্স তথা সীলসম্পন্নত্তাতি অধিপ্পাযো. অরিযভাৰে পন সতি ৰত্তব্বমেৰ নত্থি. তেনাহ ‘‘অনেকানি কপ্পসতসহস্সানী’’তিআদি. বহুকারন্তি বহুপকারং. উপসঙ্কমনন্তি অভিৰাদনাদিৰসেন উপগমনং. পযিরুপাসনন্তি উপট্ঠানন্তি.
৬৬. অজ্ঝোত্থরিতাতি মদ্দিতা. উক্কণ্ঠাতি রিঞ্চনা অনভিরতি অননুযোগো. সীলৰা ভিক্খু অত্তনো সীলখণ্ডভযেন সমাহিতো ৰিপস্সকো চ পচ্চযঘাতেন অরতিযা রতিযা চ সহিতা অভিভৰিতাৰ হোতীতি আহ ‘‘সীলাদিগুণযুত্তেনেৰা’’তিআদি.
চিত্তুত্রাসো ভাযতীতি ভযং. আরম্মণং ভাযতি এতস্মাতি ভযং. পুরিমৰারসদিসত্তা ৰুত্তনযমেৰাতি অতিদিসিত্ৰাপি পুন তং দস্সেতুং ‘‘সীলাদিগুণযুত্তো হী’’তিআদি ৰুত্তং. থেরস্স হেট্ঠা নিসিন্নত্তা দেৰতায দারকা সকভাৰেন সণ্ঠাতুং সুখেন ৰত্তিতুং অসক্কোন্তা অসমত্থা.
অধিকং চেতোতি অভিচেতো, উপচারজ্ঝানচিত্তং. তস্স পন অধিকতা পাকতিককামাৰচরচিত্তেহি সুন্দরতায সপটিপক্খতো ৰিসুদ্ধিযা চাতি আহ ‘‘অভিক্কন্তং ৰিসুদ্ধিচিত্ত’’ন্তি. অধিচিত্তন্তি সমাধিমাহ, সো চ উপচারসমাধি দট্ঠব্বো. ৰিৰেকজং পীতিসুখং, সমাধিজং পীতিসুখং, অপীতিজং ঝানসুখং, সতিপারিসুদ্ধিজং ঝানসুখন্তি চতুব্বিধম্পি ঝানসুখং পটিপক্খতো নিক্খন্ততং উপাদায ‘‘নেক্খম্মসুখ’’ন্তি ৰুচ্চতীতি আহ ‘‘নেক্খম্মসুখং ৰিন্দন্তী’’তি. ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে সমাপজ্জিতুং সমত্থোতি ইমিনা তেসু ঝানেসু সমাপজ্জনৰসীভাৰমাহ, ‘‘নিকামলাভী’’তি পন ৰচনতো আৰজ্জনাধিট্ঠানপচ্চৰেক্খণৰসিযোপি ৰুত্তা এৰাতি ৰেদিতব্বা. সুখেনেৰ পচ্চনীকধম্মে ৰিক্খম্ভেত্ৰাতি এতেন তেসং ঝানসুখখিপ্পাভিঞ্ঞতঞ্চ দস্সেতি. ৰিপুলানন্তি ৰেপুল্লং পাপিতানং. ঝানানং ৰিপুলতা নাম সুভাৰিতভাৰেন চিরতরপ্পত্তি, সা চ পরিচ্ছেদানুরূপাৰ ইচ্ছিতব্ব্বাতি ‘‘ৰিপুলান’’ন্তি ৰত্ৰা ‘‘যথাপরিচ্ছেদেযেৰ ৰুট্ঠাতুং সমত্থোতি ৰুত্তংহোতী’’তি আহ. পরিচ্ছেদকালঞ্হি অপ্পত্ৰাৰ ৰুট্ঠহন্তো অকসিরলাভী ন হোতি যাৰদিচ্ছকং পৰত্তেতুং অসমত্থত্তা. ইদানি তেযেৰ যথাৰুত্তে সমাপজ্জনাদিৰসীভাৰে ব্যতিরেকৰসেন ৰিভাৰেতুং ‘‘একচ্চো হী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ লাভীযেৰ হোতীতি ইদং পটিলদ্ধমত্তস্স ঝানস্স ৰসেন ৰুত্তং. তথাতি ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে. পারিবন্ধিকেতি ৰসীভাৰস্স পচ্চনীকধম্মে. ঝানাধিগমস্স পন পচ্চনীকধম্মা পগেৰ ৰিক্খম্ভিতা, অঞ্ঞথা ঝানাধিগমো এৰ ন সিযা. কিচ্ছেন ৰিক্খম্ভেতীতি কিচ্ছেন ৰিসোধেতি. কামাদীনৰপচ্চৰেক্খণাদীহি কামচ্ছন্দাদীনং ৰিয অঞ্ঞেসম্পি সমাধিপারিবন্ধিকানং দূরসমুস্সারণং ইধ ৰিক্খম্ভনং ৰিসোধনঞ্চাতি ৰেদিতব্বং. নাল়িকাযন্তন্তি কালমাননাল়িকাযন্তং আহ.
ৰিসেসেন রূপাৰচরচতুত্থজ্ঝানং সব্বসো ৰসীভাৰাপাদিতং অভিঞ্ঞাপাদকন্তি অধিপ্পাযেনাহ ‘‘অভিঞ্ঞাপাদকে ঝানে ৰুত্তে’’তি. অরূপজ্ঝানম্পি পন অধিট্ঠানতায পাদকমেৰ চুদ্দসধা চিত্তপরিদমনেন ৰিনা তদভাৰতো. ‘‘এৰমভিঞ্ঞাপাদকে রূপাৰচরজ্ঝানে ৰুত্তে রূপাৰচরতায কিঞ্চাপি অভিঞ্ঞানং লোকিযৰারো আগতো’’তি অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো. নন্তি অভিঞ্ঞাৰারং. চত্তারি…পে… অরিযমগ্গা সীলানং আনিসংসো সম্পন্নসীলস্সেৰ লাভতো. পরিযাদিযিত্ৰাতি গহেত্ৰা.
অঙ্গসন্ততাযাতি নীৰরণাদীনং পচ্চনীকধম্মানং সুদূরতরভাৰেন ঝানঙ্গানং ৰূপসন্ততায, নিব্বুতসব্বদরথপরিল়াহতাযাতি অত্থো, যতো তেসং ঝানানং পণীততরাদিভাৰো. আরম্মণসন্ততাযাতি রূপপটিঘাদিৰিগমনেন সণ্হসুখুমাদিভাৰপ্পত্তসন্তভাৰেন. যদগ্গেন হি নেসং ভাৰনাভিসমযসব্ভাৰিতসণ্হসুখুমাকারানি আরম্মণানি সন্তানি, তদগ্গেন ঝানঙ্গানং সন্ততা ৰেদিতব্বা. আরম্মণসন্ততায সন্ততা লোকুত্তরধম্মারম্মণাহি পচ্চৰেক্খণাহি দীপেতব্বা. ৰিমুত্তা ৰিসেসেন মুত্তা. যে হি ঝানধম্মা তথাপৰত্তপুব্বভাগভাৰনাহি তব্বিসেসতায সাতিসযং পটিপক্খধম্মেহি ৰিমুত্তিৰসেন পৰত্তন্তি, ততো এৰ তথাৰিমুত্ততায পিতু অঙ্কে ৰিস্সট্ঠঅঙ্গপচ্চঙ্গো ৰিয কুমারো নিরাসঙ্কভাৰেন আরম্মণে অধিমুত্তা চ পৰত্তন্তি, তে ৰিমোক্খাতি ৰুচ্চন্তি. তেনাহ ‘‘ৰিমোক্খাতি পচ্চনীকধম্মেহি ৰিমুত্তত্তা আরম্মণে চ অধিমুত্তত্তা’’তি. যদিপি আরম্মণসমতিক্কমৰসেন পত্তব্বানি আরুপ্পানি, ন অঙ্গাতিক্কমৰসেন, তথাপি যস্মা আরম্মণে অৰিরত্তস্স ঝানসমতিক্কমো ন হোতি, সমতিক্কন্তেসু চ ঝানেসু আরম্মণং সমতিক্কন্তমেৰ হোতি, তস্মা আরম্মণসমতিক্কমং অৰত্ৰা ‘‘রূপাৰচরজ্ঝানে অতিক্কমিত্ৰা’’তি ইচ্চেৰ ৰুত্তং. অতিক্কম্ম রূপেতি পাল়িযং ‘‘সম্পাদেতব্বা, পস্সিতব্বা’’তি ৰা কিঞ্চি পদং ইচ্ছিতব্বং, অসুতপরিকপ্পনেন পন পযোজনং নত্থীতি ‘‘সন্তাতি পদসম্বন্ধো’’তি ৰুত্তং. এৰঞ্চ কত্ৰা তেন ৰিরাগভাৰেন তেসং সন্ততাতি অযম্পি অত্থো ৰিভাৰিতো হোতি. রূপজ্ঝানাদীনং ৰিয নত্থি এতেসং আরম্মণভূতং ৰা ফলভূতং ৰা রূপন্তি অরূপা. অরূপা এৰ আরুপ্পা. তেনাহ ‘‘আরম্মণতো চ ৰিপাকতো চ রূপৰিরহিতা’’তি. নামকাযেনাতি সহজাতনামসমূহেন.
৬৭. সংযোজেন্তীতি বন্ধন্তি. কেহীতি আহ ‘‘খন্ধগতী’’তিআদি. অসমুচ্ছিন্নরাগাদিকস্স হি খন্ধাদীনং আযতিং খন্ধাদীহি সম্বন্ধো, সমুচ্ছিন্নরাগাদিকস্স পন তং নত্থি কতানম্পি কম্মানং অসমত্থভাৰাপত্তিতোতি. রাগাদীনং অন্ৰযতো চ সংযোজনট্ঠো সিদ্ধোতি আহ ‘‘খন্ধগতি…পে… ৰুচ্চন্তী’’তি. পরিক্খযেনাতি সমুচ্ছেদেন সব্বসো আযতিং অনুপ্পজ্জনেন. পটিপক্খধম্মানং অনৰসেসতো সৰনতো পীল়নতো সোতো, অরিযমগ্গোতি আহ ‘‘সোতোতি চ মগ্গস্সেতং অধিৰচন’’ন্তি. তং সোতং আদিতো পন্নো অধিগচ্ছীতি সোতাপন্নো, অট্ঠমকো. তেনাহ ‘‘তংসমঙ্গীপুগ্গলস্সা’’তি, পঠমমগ্গক্খণে পুগ্গলস্সাতি অধিপ্পাযো. ইধ পন পন্ন-সদ্দো ‘‘ফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো’’তিআদীসু (অ. নি. ৮.৫৯) ৰিয ৰত্তমানকালিকোতি আহ ‘‘মগ্গেন ফলস্স নামং দিন্ন’’ন্তি. অভীতকালিকত্তে পন সরসতোৰ নামলাভো সিযা. ৰিরূপং সদুক্খং সউপাযাসং নিপাতেতীতি ৰিনিপাতো, অপাযদুক্খে খিপনকো. ধম্মোতি সভাৰো. তেনাহ ‘‘অত্তান’’ন্তিআদি. কস্মাতি অৰিনিপাতধম্মতায কারণং পুচ্ছতি. অপাযং গমেন্তীতি অপাযগমনীযা. সম্বুজ্ঝতীতি সম্বোধি, অরিযমগ্গো. সো পন পঠমমগ্গস্স অধিগতত্তা অৰসিট্ঠো এৰ অধিগন্ধব্বভাৰেন ইচ্ছিতব্বোতি আহ ‘‘উপরিমগ্গত্তয’’ন্তি.
ৰণ্ণভণনত্থং ৰুত্তানি,ন পহাতব্বানীতি অধিপ্পাযো. ওল়ারিকানং রাগাদীনং সমুচ্ছিন্দনৰসেন পৰত্তমানো দুতিযমগ্গো অৰসিট্ঠানং তেসং তনুভাৰাপত্তিযা উপ্পন্নো নাম হোতীতি ৰুত্তং ‘‘রাগদোসমোহানং তনুত্তা’’তি. অধিচ্চুপ্পত্তিযাতি কদাচি করহচি উপ্পজ্জনেন. পরিযুট্ঠানমন্দতাযাতি সমুদাচারমুদুতায. অভিণ্হং ন উপ্পজ্জন্তি তজ্জস্স অযোনিসোমনসিকারস্স অনিবদ্ধভাৰতো. মন্দমন্দা উপ্পজ্জন্তি ৰিপল্লাসানং তপ্পচ্চযানঞ্চ মোহমানাদীনং মুদুতরভাৰতো. বহলাৰ উপ্পজ্জন্তি ৰত্থুপটিসেৰনতোতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘তথা হী’’তিআদি.
সকিং আগমনধম্মোতি পটিসন্ধিৰসেন সকিংযেৰ আগমনসভাৰো. একৰারংযেৰ…পে… আগন্ত্ৰাতি ইমিনা পঞ্চসু সকদাগামীসু চত্তারো ৰজ্জেত্ৰা একোযেৰ গহিতোতি দস্সেন্তো ‘‘যোপি হী’’তিআদিমাহ. তত্থ য্ৰাযং পঞ্চমকো সকদাগামী ‘‘ইধ মগ্গং ভাৰেত্ৰা দেৰলোকে নিব্বত্তো, তত্থ যাৰতাযুকং ঠত্ৰা পুন ইধূপপজ্জিত্ৰা পরিনিব্বাযতী’’তি ৰুত্তো, তস্স একবীজিনা সদ্ধিং কিং নানাকরণন্তি? একবীজিস্স একা পটিসন্ধি, সকদাগামিস্স দ্ৰে পটিসন্ধিযোতি ইদং তেসং নানাকরণং. যস্স হি সোতাপন্নস্স একংযেৰ খন্ধবীজং, ন একং অত্তভাৰগ্গহণং, সো একবীজীতি.
হেট্ঠাতি ‘‘অমহগ্গতভূমিয’’ন্তি হেট্ঠা সম্বন্ধনেন. হেট্ঠাভাগস্স হিতাতি হেট্ঠাভাগিযা, তেসং. তানীতি ওরব্ভাগিযসংযোজনানি. কামাৰচরে নিব্বত্ততিযেৰ অজ্ঝত্তং সংযোজনত্তা. তথা হেস দূরতোপি আৰত্তিধম্মো এৰাতি দস্সেতুং গিলবল়িসমচ্ছাদযো উপমাভাৰেন ৰুত্তা. ওপপাতিকোতি ইমিনা গব্ভৰাসদুক্খাভাৰমাহ. তত্থ পরিনিব্বাযীতি ইমিনা সেসদুক্খাভাৰং. তত্থ পরিনিব্বানতা চস্স কামলোকে খন্ধবীজস্স অপুনারোহৰসেনেৰাতি দস্সেতুং ‘‘অনাৰত্তিধম্মো’’তি ৰুত্তং.
৬৮. কেৰলাতি লোকিযাভিঞ্ঞাহি অসম্মিস্সা. লোকিযপঞ্চাভিঞ্ঞাযোপি সীলানং আনিসংসো তদৰিনাভাৰতো. তাপি দস্সেতুং আকঙ্খেয্য চে…পে… এৰমাদিমাহাতি যোজনা. আসৰানং অনৰসেসপ্পহানতো অরহত্তমগ্গোযেৰ ৰিসেসতো ‘‘আসৰক্খযো’’তি ৰত্তব্বতং অরহতীতি ৰুত্তং ‘‘আসৰক্খযে কথিতে’’তি, অঞ্ঞথা সব্বাপি ছল়ভিঞ্ঞা আসৰক্খযো এৰাতি. ইমেসং গুণানন্তি লোকিযাভিঞ্ঞানং. যথা পুরিসস্স মুণ্ডিতং সীসং সিখাৰিরহিতত্তা ন সোভতি, এৰং দেসনায সীসভূতাপি অগ্গমগ্গকথা লোকিযাভিঞ্ঞারহিতা ন সোভতীতি আহ ‘‘অযং কথা মুণ্ডাভিঞ্ঞাকথা নাম ভৰেয্যা’’তি. ইদ্ধিৰিকুব্বনাতি ইদ্ধি চ ৰিকুব্বনা চ. ৰিকুব্বনগ্গহণেন চেত্থ ৰিকুব্বনিদ্ধিমাহ, ইদ্ধিগ্গহণেন তদঞ্ঞং সব্বঞ্চ অভিঞ্ঞাকিচ্চং. যুত্তট্ঠানেযেৰাতি লোকিযাভিঞ্ঞানং নিব্বত্তনস্স ৰিয দেসনায যুত্তট্ঠানেযেৰ. এতেন ন কেৰলং দেসনক্কমেনেৰাযং দেসনা, অথ খো পটিপত্তিক্কমেনপীতি দস্সেতি. ৰিসুদ্ধিমগ্গে (ৰিসুদ্ধি. ২.৩৬৯) ৰুত্তা, তস্মা তত্থ ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বাতি অধিপ্পাযো.
৬৯. আসৰানং খযাতি হেট্ঠিমমগ্গেন খেপিতাৰসিট্ঠানং আসৰানং অরহত্তমগ্গেন সমুচ্ছিন্দনতো. যস্মা অরহত্তমগ্গো ন কেৰলং আসৰেযেৰ খেপেতি, অথ খো অৰসিট্ঠে সব্বকিলেসেপি, তস্মা আহ ‘‘সব্বকিলেসানং খযা’’তি. লক্খণমত্তঞ্হেত্থ আসৰগ্গহণং, আসৰানং আরম্মণভাৰস্সপি অনুপগমনতো অনাসৰং. যস্মা পন তত্থ আসৰানং লেসোপি নত্থি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘আসৰৰিরহিত’’ন্তি. সমাধি ৰুত্তো চেতোসীসেন যথা ‘‘চিত্তং পঞ্ঞঞ্চ ভাৰয’’ন্তি (সং. নি. ১.২৩, ১৯২; পেটকো. ২২; মি. প. ২.১.৯) অধিপ্পাযো. রাগতো ৰিমুত্তত্তা অৰিজ্জায ৰিমুত্তত্তাতি ইদং উজুৰিপচ্চনীকপটিপ্পস্সদ্ধিদস্সনং দট্ঠব্বং, ন তদঞ্ঞেসং পাপধম্মানং অপ্পটিপ্পস্সদ্ধত্তা. ইদানি তমেৰ সমাধিপঞ্ঞানং রাগাৰিজ্জাপটিপক্খতং আগমেন দস্সেতুং ‘‘ৰুত্তং চেত’’ন্তিআদি ৰুত্তং. সমথফলন্তি সমথস্স ফলং লোকিযসমথভাৰনায হি ৰিপস্সনাগতায আহিতফলস্স লোকুত্তরসমথস্স সরিক্খকফলো চেতোৰিমুত্তি. ৰিপস্সনাফলন্তি এত্থাপি এসেৰ নযো. অত্তনোযেৰাতি সুতমযঞাণাদিনা ৰিয পরপচ্চযতং নযগ্গাহঞ্চ মুঞ্চিত্ৰা পরতোঘোসানুগতভাৰনাধিগমভূততায অত্তনোযেৰ পঞ্ঞায পচ্চক্খং কত্ৰা সযম্ভুঞাণভূতাযাতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘অপরপ্পচ্চযেন ঞত্ৰা’’তি.
সব্বম্পি তন্তি সব্বম্পি সত্তরসৰিধং তং যথাৰুত্তং সীলানিসংসং. যথা আনিসংসৰন্তে সম্মদেৰ সম্পাদিতে তদানিসংসা দস্সিতা এৰ হোন্তি তদাযত্তভাৰতো, এৰং আনিসংসপধানযোগ্যভাৰেন দস্সিতে তদানিসংসা দস্সিতা এৰ হোন্তীতি আহ ‘‘সম্পিণ্ডেত্ৰা দস্সেন্তো’’তি. ৰুত্তস্সেৰ অত্থস্স পুনৰচনং নিগমনন্তি ৰুত্তং ‘‘নিগমনং আহা’’তি. পুব্বেতি দেসনারম্ভে. এৰং ৰুত্তন্তি ‘‘সম্পন্নসীলা’’তি এৰমাদিনা আকারেন ৰুত্তং. ইদং সব্বম্পীতি ইদং ‘‘সম্পন্নসীলা’’তিআদিকং সব্বম্পি ৰচনং. এতং পটিচ্চাতি এতং সম্পন্নসীলস্স ভিক্খুনো যথাৰুত্তসত্তরসৰিধানিসংসভাগিতং সন্ধায ৰুত্তং. ইদমেৰ হি ‘‘ইতি যং তং ৰুত্তং, ইদমেতং পটিচ্চ ৰুত্ত’’ন্তি ৰচনং সন্ধায ‘‘সব্বম্পি তং সীলানিসংসং সম্পিণ্ডেত্ৰা দস্সেন্তো’’তি ৰুত্তং. এত্থআদিতো ছহি আনিসংসেহি পরিত্তভূমিকা সম্পত্তি গহিতা, তদন্তরং পঞ্চহি লোকিযাভিঞ্ঞাহি চ মহগ্গতভূমিকা, ইতরেহি লোকুত্তরভূমিকাতি এৰং চতুভূমিকসম্পদানিসংসসীলং নামেতং মহন্তং মহানুভাৰং, তস্মা তংসম্পাদনে সক্কচ্চকারিতা অপ্পমত্তেন ভৰিতব্বং.
আকঙ্খেয্যসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা সমত্তা.