৫. লক্খণহারৰণ্ণনা
‘‘সব্বধম্মমূলপরিযায’’ন্তি এত্থ মূলগ্গহণেন মূলপরিযাযগ্গহণেন ৰা যথা তণ্হামানদিট্ঠিযো গয্হন্তি, এৰং দোসমোহাদীনম্পি সক্কাযমূলধম্মানং সঙ্গহো দট্ঠব্বো সক্কাযস্স মূলভাৰেন একলক্খণত্তা. ‘‘অস্সুতৰা’’তি ইমিনা যথা তস্স পুগ্গলস্স পরিযত্তিপটিৰেধসদ্ধম্মানং অভাৰো গয্হতি, এৰং পটিপত্তিসদ্ধম্মস্সপি অভাৰো গয্হতি সদ্ধম্মভাৰেন একলক্খণত্তা. অরিযানং অদস্সনকামতাদিলক্খণা. ‘‘অরিযধম্মস্স অকোৰিদো’’তি ইমিনা অরিযধম্মাধিগমস্স ৰিবন্ধভূতং অঞ্ঞাণং. ‘‘অরিযধম্মে অৰিনীতো’’তি ইমিনা অরিযৰিনযাভাৰো. সো পনত্থতো অরিযৰিনযে অপ্পটিপত্তি এৰ ৰাতি তীহিপি পদেহি যথাৰুত্তৰিসযা মিচ্ছাদিট্ঠি ৰিচিকিচ্ছা চ গহিতাৰ হোন্তি. তগ্গহণেন চ সব্বেপি অকুসলা ধম্মা সঙ্গহিতাৰ হোন্তি সংকিলেসলক্খণেন একলক্খণত্তা. ‘‘সপ্পুরিসানং অদস্সাৰী’’তি এত্থাপি এসেৰ নযো.
‘‘পথৰিং পথৰিতো সঞ্জানাতী’’তি ইদং দিট্ঠিমঞ্ঞনাদীনং সঞ্ঞায কারণভাৰদস্সনং. তত্থ যথা সঞ্ঞা, এৰং ৰিতক্কফস্সাৰিজ্জাঅযোনিসোমনসিকারাদযোপি তাসং কারণন্তি অত্থতো তেসম্পেত্থ সঙ্গহো ৰুত্তো হোতি মঞ্ঞনানং কারণভাৰেন একলক্খণত্তা. ‘‘মঞ্ঞতী’’তি ইমিনা মঞ্ঞনাকিচ্চেন তণ্হামানদিট্ঠিযো গহিতা তাসং কিলেসসভাৰত্তা. তগ্গহণেনেৰ ৰিচিকিচ্ছাদিনম্পি সঙ্গহো দট্ঠব্বো কিলেসলক্খণেন একলক্খণত্তা. তথা তণ্হায হেতুসভাৰত্তা তগ্গহণেনেৰ অৰসিট্ঠাকুসলহেতূনং সঙ্গহো দট্ঠব্বো হেতুলক্খণেন একলক্খণত্তা. তথা তণ্হাদিট্ঠীনং আসৰাদিসভাৰত্তা তগ্গহণেনেৰ অৰসিট্ঠাসৰোঘযোগগন্থনীৰরণাদীনম্পি সঙ্গহো দট্ঠব্বো আসৰাদিসভাৰত্তা একলক্খণত্তা. তথা ‘‘পথৰিং মঞ্ঞতী’’তিআদিনা পথৰীআদীনং রূপসভাৰত্তা তব্বিসযানঞ্চ মঞ্ঞনানং রূপৰিসযত্তা তগ্গহণেনেৰ সকলরূপক্খন্ধৰিসযাপি মঞ্ঞনা দস্সিতা হোন্তি রূপৰিসযলক্খণেন আসং একলক্খণত্তা. এৰং চক্খাযতনাদিৰিসযাপি মঞ্ঞনা নিদ্ধারেতব্বা. ‘‘অপরিঞ্ঞাত’’ন্তি পরিঞ্ঞাপটিক্খেপেন তপ্পটিবদ্ধকিলেসানং পহানপটিক্খেপোতি দট্ঠব্বো মগ্গকিচ্চভাৰেন পরিঞ্ঞাপহানানং একলক্খণত্তা. ইমিনা নযেন সেসেসুপি যথারহং একলক্খণা নিদ্ধারেতব্বাতি. অযং লক্খণো হারো.