৮. কালিকনিদ্দেসৰণ্ণনা
৮৪. কালিকাতি মজ্ঝন্হিকপচ্ছিমযামসত্তাহযাৰজীৰপ্পৰত্তিসঙ্খাতো কালো এতেসমত্থীতি কালিকা, সব্বেপি খজ্জভোজ্জলেয্যপেয্যসঙ্খাতা অত্থা. তে পন গণনপরিচ্ছেদতো চত্তারো হোন্তি. কিং তে অপ্পটিগ্গহিতাপি সভাৰেনেৰ কালিকৰোহারং লভন্তি, উদাহু অঞ্ঞথাপীতি আহ ‘‘পটিগ্গহিতা’’তি, পটিগ্গহিতাযেৰ তে যাৰকালিকাদি কালিকৰোহারলাভিনো, নো অঞ্ঞথাতি অধিপ্পাযো. ইদানি তে দস্সেতি ‘‘যাৰকালিক’’ন্তিআদিনা. তত্থ অরুণুগ্গমনতো যাৰ ঠিতমজ্ঝন্হিকো, তাৰ পরিভুঞ্জিতব্বত্তা যাৰ মজ্ঝন্হিকসঙ্খাতো কালো অস্সাতি যাৰকালিকং, পিট্ঠখাদনীযাদিকং ৰত্থু, ঠিতমজ্ঝন্হিকতো পট্ঠায তং পরিভুঞ্জিতুং ন সক্কা, কালপরিচ্ছেদজাননত্থং কালত্থম্ভো ৰা যোজেতব্বো, কালন্তরে ৰা ভত্তকিচ্চং কাতব্বং. যাৰ রত্তিযা পচ্ছিমসঙ্খাতো যামো, তাৰ পরিভুঞ্জিতব্বতো যামো কালো অস্সাতি যামকালিকং. পটিগ্গহেত্ৰা সত্তাহং নিধেতব্বতো সত্তাহো কালো অস্সাতি সত্তাহকালিকং. ঠপেত্ৰা উদকং অৰসেসং সব্বম্পি পটিগ্গহিতং যাৰজীৰং পরিহরিত্ৰা সতি পচ্চযে পরিভুঞ্জিতব্বতো জীৰস্স যত্তকো পরিচ্ছেদো যাৰজীৰং, তং অস্স অত্থীতি যাৰজীৰিকং.
ননু চ অঞ্ঞত্থ ৰিয ‘‘যাৰজীৰিক’’ন্তি এত্থ কালসুতিযা অভাৰে কথং ‘‘চত্তারো কালিকা’’তি যুজ্জতীতি? যুজ্জতি, সোগতানং খন্ধৰিনিমুত্তস্সেৰ কালস্সাভাৰতো জীৰসঙ্খাতস্স জীৰিতিন্দ্রিযস্স খন্ধসঙ্গহিতত্তা সোপি কালোযেৰাতি. ননু চেত্থ ‘‘যাৰকালিক’’ন্তিআদিনা নিদ্দিট্ঠানেৰ ‘‘কালিকা’’তি ৰুত্তানি, ‘‘কালিকানী’’তি ৰত্তব্বং সিযাতি? নেদমেৰং ৰিঞ্ঞেয্যং, ‘‘কালিক’’ন্তিআদীনি ৰত্থুসম্বন্ধেন ৰুত্তানি, ‘‘কালিকা’’তি পন সামঞ্ঞন্তরৰসেন অত্থসদ্দসম্বন্ধেন ৰুত্তন্তি নত্থি ৰিরোধোতি.
৮৫. ইদানি তেসু ‘‘পিট্ঠ’’ন্তিআদিনা যাৰকালিকং দস্সেতি. তত্থ পিট্ঠং মূলং ফলন্তি পিট্ঠখাদনীযং মূলখাদনীযং ফলখাদনীযঞ্চ. তত্থ সত্তন্নং তাৰ ধঞ্ঞানং ধঞ্ঞানুলোমানং অপরণ্ণানঞ্চ পিট্ঠং পনসলবুজঅম্বাটকধোততালপিট্ঠাদিকঞ্চেতি তেসু তেসু জনপদেসু পকতিআহারৰসেন ০৩ মনুস্সানং খাদনীযভোজনীযকিচ্চসাধকং পিট্ঠং পিট্ঠখাদনীযং. ‘‘অধোতং তালপিট্ঠং খীরৰল্লিপিট্ঠ’’ন্তিআদিনা গণিযমানানং গণনায অন্তো নত্থি, খাদনীযভোজনীযকিচ্চসাধকভাৰোযেৰ পনেতেসং লক্খণং, সুবহুং ৰত্ৰাপি ইমস্মিংযেৰ লক্খণে ঠাতব্বন্তি ন ৰিত্থারযাম. এৰং সব্বত্থ. তম্বকতণ্ডুলেয্যাদিমূলং মূলখাদনীযং. পনসলবুজনাল়িকেরাদিফলং ফলখাদনীযং. খজ্জন্তি সক্খলিমোদকাদিপুব্বণ্ণাপরণ্ণমযং খাদনীযঞ্চ. গোরসোতি খীরদধিতক্কসঙ্খাতো গুন্নং রসো চ. ধঞ্ঞভোজনন্তি সানুলোমানং ধঞ্ঞানং ওদনসত্তুকুম্মাসসঙ্খাতভোজনঞ্চ. টীকাযং পন ‘‘সানুলোমানি সত্তধঞ্ঞানি চ পঞ্চৰিধভোজনঞ্চা’’তি ৰুত্তং, তং ন যুত্তং, ধঞ্ঞানং ৰিসুং গহণে পযোজনাভাৰা, পযোজনসম্ভৰে চ ফলগ্গহণেনেৰ তেসং গহণসম্ভৰতো.
যাগুসূপপ্পভুতযোতি যাগু চ সূপঞ্চ, তং পভুতি যেসং তেতি এতে যাৰকালিকা হোন্তীতি সম্বন্ধো. এত্থ চ পভুতি-সদ্দেন মচ্ছমংসসঙ্খাতং ধঞ্ঞভোজনতো অৰসিট্ঠং ভোজনঞ্চ পিট্ঠমূলফলখাদনীযতো অৰসিট্ঠং কন্দখাদনীযং, মুল়ালখাদনীযাদিঞ্চ সঙ্গণ্হাতি. তেসু দীঘো চ ভিসকন্দাদি ৰট্টো চ উপ্পলকণ্ডাদি কন্দখাদনীযং, পদুমমূলাদি চ তংসদিসং এরকমূলাদি চ মুল়ালখাদনীযং, তালাদীনং কল়ীরসঙ্খাতা মত্থকা মত্থকখাদনীযং, উচ্ছুক্খন্ধাদযো নীলুপ্পলাদীনং দণ্ডক্খন্ধকাদি খন্ধখাদনীযং, তম্বকতণ্ডুলেয্যাদীনং পণ্ণং পত্তখাদনীযং, উচ্ছুতচোৰ একো সরসো তচখাদনীযং, তম্বকসিগ্গুপুপ্ফাদি পুপ্ফখাদনীযং, লবুজট্ঠিপনসট্ঠিআদিকং অট্ঠিখাদনীযং.
৮৬. ‘‘মধূ’’তিআদিনা যামকালিকং দস্সেতি. মধু চ মুদ্দিকা চ সালূকঞ্চ চোচঞ্চ মোচঞ্চ অম্বঞ্চ জম্বু চাতি দ্ৰন্দো. মুদ্দিকা ফলেপি ইত্থিযং, ফলে সেসা নপুংসকে, ‘‘জম্বু’’ ইতি ফলৰাচী নপুংসকসদ্দন্তরং, ততো জাতং মধুপানাদি মধু…পে… জম্বুজং, তঞ্চ ফারুসঞ্চ পানকন্তি যোজনা. তত্থ মধুজং পানং নাম মুদ্দিকানং জাতিরসং উদকসম্ভিন্নং কত্ৰা কতপানং. তং অত্তনা কতং পুরেভত্তমেৰ সামিসং নিরামিসম্পি ৰট্টতি. অনুপসম্পন্নেহি কতং লভিত্ৰা পন পুরেভত্তং পটিগ্গহিতং পুরেভত্তং সামিসম্পি ৰট্টতি, পচ্ছাভত্তং পন নিরামিসমেৰ ৰট্টতি. এস নযো সব্বপানেসু. মুদ্দিকজং পানং নাম মুদ্দিকানং উদকে মদ্দিত্ৰা কতপানং. তথা সেসপানানি যথানুরূপং ৰেদিতব্বানি, সালূকং রত্তুপ্পলাদীনং সালূকং. চোচং অট্ঠিককদলিফলং. মোচং অনট্ঠিকং. ইমানি অট্ঠ পানানি সীতানিপি আদিচ্চপাকানিপি ৰট্টন্তি, অগ্গিপাকানি পন ন ৰট্টন্তি. তেনাহ ‘‘নাগ্গিসন্তত্ত’’ন্তি.
৮৭-৮. অৰসেসানি পন ৰেত্ততিন্তিণিকমাতুলুঙ্গকপিত্থকরমন্দাদিখুদ্দকফলপানানি অট্ঠপানগতিকানেৰ. তেনাহ ‘‘সানুলোমানি ধঞ্ঞানি, ঠপেত্ৰা ফলজো রসো’’তি. একস্স পন ৰক্খমানানঞ্চ ‘‘পুপ্ফরসো’’তিআদীনং ‘‘সীতোদমদ্দিতাদিচ্চপাকো ৰা যামকালিকো’’তি ইমিনা সম্বন্ধো ৰেদিতব্বো. তালনাল়িকেরপনসলবুজঅলাবুকুম্ভণ্ডপুস্সফলতিপুসএল়ালুকফলানীতি নৰ মহাফলানি, সব্বঞ্চ অপরণ্ণং সত্তধঞ্ঞানি অনুলোমেন্তীতি সহ অনুলোমেহীতি সানুলোমানি. সানুলোমধঞ্ঞানং পন রসো যাৰকালিকো. ‘‘সানুলোমানি ধঞ্ঞানী’’তি ফলানি ৰিঞ্ঞাযন্তি. ফলসুতিযা ‘‘সেসফলজো’’তি ৰত্তব্বে গম্যমানত্তা ন ৰুত্তং. মধুকপুপ্ফমঞ্ঞত্রাতি মধুকপুপ্ফং ঠপেত্ৰা. পক্কডাকজন্তি পক্কেহি যাৰকালিকেহি ডাকেহি জাতং রসং. সীতমুদকং সীতোদং, খীরোদে ৰিয সীতোদে মদ্দিতোতি তপ্পুরিসো. আদিচ্চ-সদ্দো আতপে ৰত্ততি উপচারতোতি আদিচ্চে পাকো যস্সাতি সমাসো.
৮৯. সত্তাহকালিকং দস্সেতি ‘‘সপ্পী’’তিআদিনা. তত্থ সত্তাহকালিকাতি যথাৰুত্তানি সপ্পিআদীনি সত্তাহকালিকানি. ইদানি সপ্পিআদীনি ৰিভজতি ‘‘সপ্পী’’তিআদিনা. তত্থ যেসং গোমহিং সাদীনং মংসং কপ্পতি, তেসং সপ্পি সপ্পি নামাতি ‘‘সপ্পী’’তিআদিনা সপ্পিলক্খণমাহ. অকপ্পিযমংসসপ্পিনোপি কপ্পিযসম্ভৰে তত্থ সত্তাহাতিক্কমে দুক্কটস্স ৰক্খমানত্তা নিস্সগ্গিযৰত্থুমেৰ চেত্থ দস্সেতুং ‘‘যেসং মংসমৰারিত’’ন্তি ৰুত্তং. খীরাদীসু হি তেসমকপ্পিযং নাম নত্থি. নৰনীতস্স সপ্পিসদিসতায নৰনীতলক্খণং ৰিসুং ন ৰুত্তং. উপরি সপ্পিপিণ্ডং ঠপেত্ৰা সীতলপাযাসং দেন্তি, যং পাযাসেন অসংসট্ঠং, তং সত্তাহকালিকং, মিস্সিতং পন আদিচ্চপাকং কত্ৰা পরিস্সাৰিতং, তথা খীরং পক্খিপিত্ৰা পক্কতেলম্পি, তেসু নৰনীতং নাম নৰুদ্ধটং. তেন কতং পন সপ্পি.
৯০. তিলা চ ৰসা চ এরণ্ডানি চ মধুকানি চ সাসপা চাতি দ্ৰন্দো. তেহি সম্ভৰো যস্সাতি বাহিরত্থো, তং তেলং নামাতি অত্থো. খুদ্দা খুদ্দমধুমক্খিকা চ ভমরা চ খুদ্দভমরং, খুদ্দজন্তুকত্তা নপুংসকেকৰচনং. মধুং করোন্তীতি মধুকরিযো, তা এৰ মক্খিকা মধুকরিমক্খিকা, খুদ্দভমরমেৰ মধুকরিমক্খিকাতি কম্মধারযো. তাহি কতং মধু মধু নামাতি অত্থো. টীকাযং পন ৰিসুং মধুকরী-সদ্দং ৰিকপ্পেত্ৰা ‘‘দণ্ডকেসু মধুকরা মধুকরিমক্খিকা নামা’’তি ৰুত্তং. মধুপটলং ৰা মধুসিত্থকং ৰা সচে মধুনা মক্খিতং, মধুগতিকমেৰ. তুম্বলকানং চীরিকানঞ্চ নিয্যাসসদিসং মধু পন যাৰজীৰিকং. রসো নিক্কসটো আদি যস্সা সা রসাদি. আদি-সদ্দেন ফাণিতাদীনং গহণং, সা উচ্ছুৰিকতি. পক্কাতি অৰত্থুকপক্কা ৰা, ফাণিতং ফাণিতং নামাতি অত্থো. সীতূদকেন কতমধুকপুপ্ফফাণিতং পন ফাণিতগতিকমেৰ. অম্বফাণিতাদীনি যাৰকালিকানি. এতানি যথাৰুত্তানি সপ্পিআদীনি পুরেভত্তং সামিসপরিভোগেনাপি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায পন তানি চ পচ্ছাভত্তং পটিগ্গহিতানি চ সত্তাহং নিদহিত্ৰা নিরামিসপরিভোগেন পরিভুঞ্জিতব্বানি.
৯১. ইদানি ওদিস্স অনুঞ্ঞাতৰসায পাকতো ৰিভাগং দস্সেত্ৰা ততো সপ্পিআদীনং দস্সেতুং ‘‘সৰত্থূ’’তিআদিমাহ. তত্থ পুরেভত্তং সামং ৰা অত্তনা এৰ. ৰা-সদ্দেন পরেহি ৰা. অমানুসা মনুস্সৰসারহিতা. ৰসা অচ্ছাদীনং অকপ্পিযানং, সূকরাদীনং কপ্পিযানঞ্চ সত্তানং ৰসা. সৰত্থুপক্কা সত্তাহকালিকা হোতীতি সেসো. সৰত্থুপক্কাতি সৰত্থুকং কত্ৰা পক্কা. অযমেত্থ অধিপ্পাযো – সচে পন ৰসং পুরেভত্তং পটিগ্গহেত্ৰা পচিত্ৰা তেলং পরিস্সাৰিতং সত্তাহানি নিরামিসপরিভোগেন পরিভুঞ্জিতব্বং. অথ পরেহি কতং পুরেভত্তং পটিগ্গহিতং, পুরেভত্তং সামিসম্পি ৰট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায নিরামিসমেৰ, নো চে, দুক্কটং হোতীতি. কারিযে কারণোপচারেন পনেত্থ ‘‘ৰসা’’তি তেলমেৰ ৰুত্তং, ৰসা পন যাৰকালিকাৰ.
টীকাযং পন ৰসায ‘‘সত্তাহকালিকে আগতট্ঠানং নত্থীতি ৰদন্তী’’তি ৰত্ৰা ‘‘তং উপপরিক্খিতব্ব’’ন্তি ৰসায সত্তাহকালিকত্তমাসংকিযং ৰুত্তং. কিমেত্থ উপপরিক্খিতব্বং? ভেসজ্জং অনুজানতা ভগৰতা ‘‘যানি খো পন তানি গিলানানং ভিক্খূনং পটিসাযনীযানি ভেসজ্জানি, সেয্যথিদং – সপ্পি নৰনীতং তেলং মধু ফাণিতং, তানি পটিগ্গহেত্ৰা সত্তাহপরমং সন্নিধিকারকং পরিভুঞ্জিতব্বানী’’তি (পারা. ৬২২) সপ্পিআদীনমেৰ সত্তাহকালিকত্তং ৰুত্তং. ভেসজ্জক্খন্ধকেপি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তানি পঞ্চ ভেসজ্জানি পটিগ্গহেত্ৰা কালেপি ৰিকালেপি পরিভুঞ্জিতু’’ন্তি (মহাৰ. ২৬০) তানি পঞ্চেৰ ‘‘ভেসজ্জানী’’তি ৰত্ৰা তেলং নিযমতো ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ৰসানি ভেসজ্জানি অচ্ছৰসং মচ্ছৰসং সুসুকাৰসং সূকরৰসং গদ্রভৰসং কালে পটিগ্গহিতং কালে নিপ্পক্কং কালে সংসট্ঠং তেলপরিভোগেন পরিভুঞ্জিতু’’ন্তি (মহাৰ. ২৬২) ৰুত্তং. ভেসজ্জসিক্খাপদট্ঠকথাযঞ্চ (কঙ্খা. অট্ঠ. ভেসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা) ‘‘ঠপেত্ৰা মনুস্সৰসং অঞ্ঞং যং কিঞ্চি ৰস’’ন্তিআদিনা ৰসাতেলস্স ৰিধানং দস্সেত্ৰা ‘‘অঞ্ঞেসং যাৰকালিকৰত্থূনং ৰত্থুং পচিতুং ন ৰট্টতিযেৰা’’তি ৰদতা অট্ঠকথাচরিযেন যাৰকালিকেসু ৰসং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞেসং যাৰকালিকৰত্থূনং ৰত্থুং পচিতুং ন ৰট্টতীতি অযমেত্থ অত্থো দীপিতোতি ৰসা ‘‘যাৰকালিকাযেৰা’’তি ৰিঞ্ঞাযতীতি কো এত্থ সুখুমো নযোতি.
অঞ্ঞেসং ৰসাতেলতো পরেসং যাৰকালিকৰত্থূনং যেসং তেসং যাৰকালিকৰত্থূনং সপ্পিআদীনং ৰত্থুং যাৰকালিকসঙ্খাতং খীরাদিকং ন পচেতি সম্বন্ধো. অযমেত্থ অধিপ্পাযো – যথা সত্তাহপরিভোগত্থায ৰসং কালে পটিগ্গহেত্ৰা কালে পচিতুং ৰট্টতি, ন এৰং সপ্পিআদীনং ৰত্থুভূতং খীরাদিযাৰকালিকং, তং পন সত্তাহপরিভোগত্থায কালেপি ন ৰট্টতি. তানি হি যদি তং পটিগ্গহেত্ৰা সযং কতানি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায ন ৰট্টন্তি সৰত্থুকপ্পটিগ্গহিতত্তা, সামিসং ন ৰট্টন্তি সামংপক্কত্তা, পুরেভত্তম্পি ন ৰট্টন্তি যাৰকালিকৰত্থুতো ৰিৰেচিতত্তা. পরেহি কতানি পন পুরেভত্তং সামিসম্পি ৰট্টন্তি অত্তনা অপক্কত্তা. যাৰজীৰিকানি তু সাসপমধুকএরণ্ডঅট্ঠীনি তেলকরণত্থং পটিগ্গহেত্ৰা তদহেৰ কতং তেলং সত্তাহকালিকং, দুতিযদিৰসে কতং ছাহং ৰট্টতি, এৰং যাৰ সত্তমদিৰসে কতং তদহেৰ ৰট্টতি, উগ্গতে অরুণে নিস্সগ্গিযং, অট্ঠমে দিৰসে অনজ্ঝোহরণীযং, উগ্গহিতেন যেন কেনচি ৰত্থুনা কতসদিসং হোতি. তেলত্থায পটিগ্গহিতসাসপাদীনং সত্তাহাতিক্কমেন দুক্কটং. নিব্বত্তিতং সপ্পি ৰা নৰনীতং ৰা কালেপি ৰিকালেপি পটিগ্গহেত্ৰা পচিতুং ৰট্টতি. তং পন তদহু পুরেভত্তম্পি সামিসং ন ৰট্টতি, সংসগ্গতো যাৰকালিকম্পি সামংপক্কং সিযাতি নিরামিসং পন সত্তাহম্পি ৰট্টতি.
৯২. ইদানি ‘‘হলিদ্দি’’ন্তিআদিনা যাৰজীৰিকং দস্সেতি. তত্থ ‘‘হলিদ্দি নাম নিসা’’তিআদিনা ৰুচ্চমানেপি পরিযাযৰচনে সম্মোহো সিযাতি ন তংৰচনেন ভুসং সম্মোহযিস্সাম, তস্মা তানি উপদেসতোৰ ৰেদিতব্বানি. তত্থ ‘‘হলিদ্দি’’ন্তি বিন্দুআগমেন ৰুত্তং. উপচারেন তু মূলাদীনি হলিদ্দাদিসদ্দেন ৰুত্তানি. তা হলিদ্দাদযো কেচি ইত্থিলিঙ্গাযেৰ. মূলফলে ৰচত্তঞ্চ…পে… ভদ্দমুত্তঞ্চ অতিৰিসাতি পদচ্ছেদো. পঞ্চমূল-সদ্দেন চূল়পঞ্চমূলমহাপঞ্চমূলানি গহিতানি. আদি-সদ্দেন ৰজকলিমূলে জরট্ঠন্তি এৰমাদীনং সঙ্গহো.
৯৩-৫. গোট্ঠফলন্তি মদনফলন্তি ৰদন্তীতি. তীণি ফলানি যস্সং সঙ্গহিতং সা তিফলা. এরণ্ডকাদীনন্তি আদি-সদ্দেন জাতিরুক্খাদীনং গহণং. সুলসাদীনং পণ্ণন্তি সম্বন্ধো. আদি-সদ্দেন অসোকাদীনং গহণং. সূপেয্যপণ্ণন্তি তম্বকতণ্ডুলেয্যাদিসূপযোগ্গপণ্ণং. উচ্ছুনিয্যাসং ঠপেত্ৰা সব্বো নিয্যাসো চ সরসং উচ্ছুজং তচঞ্চ ঠপেত্ৰা সব্বো তচো চাতি সম্বন্ধো. তত্থ হিঙ্গুকণিকারনিয্যাসাদি সব্বো নিয্যাসো নাম. নিরসউচ্ছুতচাদি সব্বো তচো নাম. লোণং সামুদ্দাদি. লোহং অযতম্বাদি. সিলা কাল়সিলাদি.
৯৬. সুদ্ধসিত্থন্তি মধুনা অমক্খিতং. মধুমক্খিতং পন সত্তাহকালিকং. যঞ্চ কিঞ্চি সুঝাপিতন্তি দুজ্ঝাপিতং অকত্ৰা সুজ্ঝাপিতং যং কিঞ্চি চ. ৰিকটাদিপ্পভেদন্তি ৰিকটং গূথমত্তিকামুত্তছারিকাসঙ্খাতং আদি যস্স, সো পভেদো যস্সাতি বাহিরত্থো, তং. যং কিঞ্চি চাতি সম্বন্ধো. এত্থ পন আদি-সদ্দেন কন্দখাদনীযে খীরকাকোলাদযো, মুল়ালখাদনীযে হলিদ্দিসিঙ্গিৰেরমূলাদযো, মত্থকখাদনীযে হলিদ্দিসিঙ্গিৰেরকল়ীরাদযো, খন্ধখাদনীযে উপ্পলপণ্ণদণ্ডাদযো, পুপ্ফখাদনীযে চম্পকপুপ্ফাদযো, অট্ঠিখাদনীযে মধুকট্ঠিএরণ্ডসাসপাদযো, পিট্ঠখাদনীযে অধোততালপিট্ঠাদযো চ সঙ্গহিতাতি দট্ঠব্বা.
৯৭. ইদানি সব্বসো যাৰজীৰিকং দস্সেতুং অসক্কুণেয্যত্তা ৰুত্তানি চ অৰুত্তানি চ একতো সম্পিণ্ডেত্ৰা তত্থ লক্খণং ঠপেন্তো ‘‘মূল’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ ‘‘সারো’’তি ৰত্তব্বে ‘‘সার’’ন্তি লিঙ্গৰিপল্লাসেনাহ. ‘‘সারো বলে থিরংসে চা’’তি হি নিঘণ্ডু. আহারট্ঠন্তি আহারেন জাতো অত্থো পযোজনং আহারত্থো, সোৰ আহারট্ঠো, তং আহারকিচ্চন্তি ৰুত্তং হোতি.
৯৮. ইদানি চতূসু কপ্পিযাকপ্পিযাদিৰিভাগং দস্সেতি ‘‘সব্বা’’তিআদিনা. তত্থ সব্বে কালিকা, তেসং সম্ভোগো অনুভৰোতি সমাসো. কালেতি পুব্বণ্হকালে. সব্বস্সাতি গিলানাগিলানস্স. সতি পচ্চযেতি তীসু যামকালিকং পিপাসাদিকারণে সতি, সত্তাহকালিকং যাৰজীৰিকঞ্চ গেলঞ্ঞকারণে সতীতি অত্থো, কালতো ৰিগতো ৰিকালো, তস্মিং, যামকালিকং ৰিকালে আহারত্থায অজ্ঝোহরণে, সত্তাহকালিকং পন যাৰজীৰিকঞ্চ তদত্থায পটিগ্গহণমত্তেপি দুক্কটং.
৯৯. উভোতি যাৰকালিকং যামকালিকঞ্চ. তত্থ যাৰকালিকং অত্তনো কালাতিক্কন্তং ৰিকালভোজনভিক্খাপদেন পাচিত্তিযং জনযতি, যামকালিকং যামাতিক্কন্তং সন্নিধিসিক্খাপদেন. এতে উভোপি অন্তোৰুত্থঞ্চ সন্নিধিঞ্চ জনযন্তীতি সম্বন্ধো. ‘‘অন্তোৰুত্থং সন্নিধি’’ন্তি ভাৰপ্পধানোযং নিদ্দেসো, অন্তোৰুত্থত্তং সন্নিধিত্তঞ্চাতি অত্থো.
১০০. অতিনামিতেতি অতিক্কামিতে. পাচিত্তীতি সত্তাহাতিক্কন্তং ভেসজ্জসিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযপাচিত্তিযাপত্তি চ হোতীতি অত্থো. সচে দ্ৰিন্নং সন্তকং একেন পটিগ্গহিতং অৰিভত্তং হোতি, সত্তাহাতিক্কমে দ্ৰিন্নম্পি অনাপত্তি, পরিভুঞ্জিতুং পন ন ৰট্টতি. পাল়িনারুল়্হেতি পাল়িযং অনারুল়্হে সপ্পিআদিম্হি সত্ত অহানি অতিনামিতেতি সম্বন্ধো. সপ্পীতি মনুস্সাদীনং সপ্পি. আদি-সদ্দেন তেসংযেৰ নৰনীতং, নাল়িকেরাদিতেলং, সীতোদকেন কতং মধুকপুপ্ফফাণিতঞ্চ সঙ্গহিতং.
১০১. নিস্সট্ঠলদ্ধন্তি নিস্সট্ঠং ৰিনযকম্মৰসেন নিস্সজ্জিতঞ্চ তং লদ্ধঞ্চ পুন তথেৰাতি নিস্সট্ঠলদ্ধং. তং গহেত্ৰাতি সেসো. নিস্সজ্জনৰিধানং পন ৰক্খমাননযেন ৰেদিতব্বং. ‘‘নঙ্গ’’ন্তিআদি উপলক্খণমত্তং. তেন মক্খিতানি কাসাৰাদীনি চ পন অপরিভোগানিযেৰ. অঞ্ঞস্স পন কাযিকপরিভোগো ৰট্টতি. ৰিকপ্পেন্তস্স সত্তাহে সামণেরস্সাতি এত্থ টীকাযং ‘‘ইদং সপ্পিং তুয্হং ৰিকপ্পেমী’’তিআদিনা তেসং তেসং নামং গহেত্ৰা সম্মুখাপরম্মুখাৰিকপ্পনৰসেন অত্থং দস্সেত্ৰা তং সাধযন্তেহি অৰিকপ্পিতে ৰিকপ্পিতসঞ্ঞী নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি আপত্তিৰারে পাল়ি আহটা. ‘‘সচে উপসম্পন্নস্স ৰিকপ্পেতি, অত্তনো এৰ সন্তকং হোতি, পটিগ্গহণম্পি ন ৰিজহতী’’তি দোসং ৰত্ৰা অনুপসম্পন্নস্স ৰিকপ্পনে অত্তসন্তকত্তাভাৰো, পটিগ্গহণৰিজহনঞ্চ পযোজনং ৰুত্তং. তত্থ ৰদাম – আপত্তিৰারে ‘‘অৰিকপ্পিতে’’তিআদিপাল়িযেৰ নত্থি, ‘‘অনধিট্ঠিতে অধিট্ঠিতসঞ্ঞী নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, অৰিস্সজ্জিতে ৰিস্সজ্জিতসঞ্ঞী নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তিআদিনা (পারা. ৬২৪) পাল়িযা আগতত্তা তদনুরূপমেৰ অনাপত্তিৰারে ‘‘অধিট্ঠেতি, ৰিস্সজ্জেতী’’তিআদিনাৰ পাল়ি আগতা. যদি ভৰেয্য, ৰণ্ণনীযট্ঠানতায অট্ঠকথায ভৰিতব্বং, ন চেত্থ অট্ঠকথাযং ৰিজ্জতি. অনুপসম্পন্নস্স ৰিকপ্পনে চ কথং পটিগ্গহণং ৰিজহতি সিক্খাপচ্চক্খানাদীসু ছসু পটিগ্গহণৰিজহনকারণেসু ৰিকপ্পনস্স অনন্তোগধত্তা, তস্মা নাযমেত্থ অত্থোতি.
মযমেত্থ এৰমত্থং ভণাম – ৰিকপ্পেন্তস্সাতি এত্থ ৰিকপ্পনং সংৰিদহনং ‘‘চিত্তসঙ্কপ্পো’’তিআদীসু ৰিয, উভযত্থ পন উপসগ্গেহি নানত্তমত্তং, তস্মা অন্তোসত্তাহে সামণেরস্স যস্স কস্সচি ৰিকপ্পেন্তস্স সংৰিদহন্তস্স পরিচ্চাগসঞ্ঞং পরিচ্চাগচেতনং পরিচ্চাগাধিপ্পাযং উপ্পাদেন্তস্স অনাপত্তীতি অত্থো. ইদঞ্চ মহাসুমত্থেরৰাদমোলুব্ভ ৰুত্তং. ৰুত্তঞ্হি ‘‘তেন চিত্তেনা’’তিআদীসু পাল়িৰচনেসু অধিপ্পাযং দস্সেন্তেন, ‘‘ইদং কস্মা ৰুত্তং. এৰঞ্হি অন্তোসত্তাহে দত্ৰা পচ্ছা পটিলভিত্ৰা পরিভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তিদস্সনত্থ’’ন্তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৫). মহাপদুমত্থেরো পনাহ ‘‘সত্তাহাতিক্কন্তস্স পন পরিভোগে অনাপত্তিদস্সনত্থমিদং ৰুত্ত’’ন্তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৫). অযমেৰ ৰাদো তেসু সুন্দরতরো. সত্তাহে মক্খনাদিং অধিট্ঠতো চ অঞ্ঞস্স দদতোপি চ অনাপত্তীতি সম্বন্ধো. আদি-সদ্দেন অব্ভঞ্জনাদিং সঙ্গণ্হাতি. অযমেত্থাধিপ্পাযো – সপ্পিআদিং অব্ভঞ্জনাদিং মধুং অরুমক্খনং, ফাণিতং ঘরধূপনং অধিট্ঠতো অনাপত্তীতি. অঞ্ঞস্সাতি উপসম্পন্নস্স ৰা অনুপসম্পন্নস্স ৰা.
১০২. যাৰকালিকআদীনি অত্তনা সহ সংসট্ঠানি সব্ভাৰং গাহাপযন্তীতি সম্বন্ধো. সব্ভাৰন্তি সস্স অত্তনো ভাৰো দ্ৰিত্তে সব্ভাৰো, তং. তস্মাতি যস্মা এৰং, তস্মা. এৰমুদীরিতন্তি এৰং ‘‘ৰিকপ্পেন্তস্স সত্তাহে’’তিআদিনা ৰুত্তং. অযমেত্থ অধিপ্পাযো – যস্মা অত্তনা সংসট্ঠানি অত্তনো ভাৰং গাহাপযন্তি যাৰকালিকাদীনি, তস্মা সত্তাহাতিক্কামিতানি সত্তাহকালিকানি পাচিত্তিযজনকানি সংসট্ঠানি অত্তসংসট্ঠানিপি পাচিত্তিযজনকানি করোন্তীতি অৰিকপ্পনাদিম্হি সতি ব্যতিরেকতো পাচিত্তিযাপত্তিপরিদীপকং ‘‘ৰিকপ্পেন্তস্সা’’তিআদিকং ৰাক্যত্তযং ৰুত্তন্তি. টীকাযং পন ‘‘ইদানি ৰক্খমানং সন্ধায এৰন্তি ৰুত্ত’’ন্তি ৰুত্তং. তং ৰক্খমানস্স অতীতউদীরিতত্তাযোগতো কথং যুজ্জতীতি. এৰমুদীরিতন্তি ৰা পাল়িযং অট্ঠকথাযঞ্চ এৰমেৰ ৰুত্তন্তি অত্থো. এৰ-সদ্দো অৰধারণে.
১০৩-৫. ইদানি অত্তসংসট্ঠানং যাৰকালিকাদীনং সব্ভাৰগাহাপনং সরূপতো দস্সেতুং ‘‘পুরে’’তিআদিমাহ. তত্থ সত্তাহন্তি সত্ত অহানি যস্স তং সত্তাহং, সত্তাহকালিকং. চ-সদ্দো অট্ঠানপ্পযুত্তো, সো সত্তাহঞ্চ যাৰজীৰিকঞ্চাতি যোজেতব্বো. সেসকালিকসম্মিস্সন্তি সেসেহি তদহু পটিগ্গহিতেহি কালিকেহি যাৰকালিকযামকালিকসঙ্খাতেহি সম্মিস্সং. পাচিত্তীতি সন্নিধিসিক্খাপদেন পাচিত্তি. তদহু পটিগ্গহিতন্তি তস্মিংযেৰ দিনে পুরেভত্তং পটিগ্গহিতং. তদহেৰাতি তস্মিংযেৰ দিনে পুরেভত্তমেৰ. সেসন্তি সত্তাহকালিকং যাৰজীৰিকঞ্চ. এৰন্তি যামে এৰ পরিভুঞ্জযেতি ৰিজানীযন্তি সম্বন্ধো. ইতরন্তি সত্তাহকালিকতো অঞ্ঞং যাৰজীৰিকং.
কালিকনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.