৭. পৰারণানিদ্দেসৰণ্ণনা
৭৩. যেন ইরিযাপথেন উপলক্খিতো পঞ্চন্নং ভোজনানং যং কিঞ্চি ভোজনং ভুঞ্জমানো অযং ভিক্খু কপ্পিযানং পঞ্চন্নং ভোজনানং হত্থপাসোপনীতানং পৰারিতো, ততো ইরিযাপথতো অঞ্ঞেন ইরিযাপথেন অনতিরিত্তকং যাৰকালিকং ভুঞ্জেয্য চে, ইমস্স পাচিত্তি হোতীতি পদত্থযোজনা. ভুঞ্জনত্থায পটিগ্গহণে পন দুক্কটং. তত্থ ইরিযায কাযিককিরিযায পথো পৰত্তনূপাযো ইরিযাপথো, ঠানগমননিসজ্জনসযনানি. পৰারেতি পটিক্খিপতীতি পৰারিতো, অথ ৰা পৰারণং পটিক্খিপনং পৰারিতং, তমস্স অত্থীতি পৰারিতো, কতপ্পৰারণো কতপ্পটিক্খেপোতি অত্থো, অথ ৰা পরিৰেসকেন ৰারীযতীতি পৰারিতো পটিক্খেপিতো. অনতিরিত্তকন্তি যং পৰারেত্ৰা আসনা ৰুট্ঠহন্তস্স ‘‘অলমেতং সব্ব’’ন্তি এৰং অতিরিত্তকরণাদীহি সত্তহি ৰিনযকম্মাকারেহি কপ্পিযং কতং, তঞ্চ ‘‘অজ্জ ৰা যদা ৰা ইচ্ছতি, তদা খাদিস্সতী’’তি আহটং, গিলানাতিরিত্তঞ্চ অতিরিত্তং অধিকন্তি ৰুচ্চতি, ততো অঞ্ঞং অনতিরিত্তকং অনধিকন্তি অত্থো. কুসলং চিত্তং পাতেতীতি পাচিত্তি, তস্মা ইত্থিযং তিম্হি ত-কারস্স চ-কারে, দ্ৰিত্তে চ পাচিত্তি. যামকালিকং সত্তাহকালিকং যাৰজীৰিকং আহারত্থায পটিগ্গণ্হতো আপত্তি দুক্কটস্স, অজ্ঝোহারে অজ্ঝোহারে আপত্তি দুক্কটস্স.
৭৪. ইদানি যায পৰারিতা, সা পঞ্চঙ্গসম্পন্নাযেৰ পৰারণা নাম হোতীতি দস্সেতুং ‘‘অসন’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ অসনন্তি ভুঞ্জমানস্স ভুঞ্জনং. ইমিনা যং ৰিপ্পকতং ভোজনং, তং দস্সেতি. ভোজনঞ্চেৰাতি পৰারণপ্পহোনকং ভোজনঞ্চেৰ হোতীতি. অভিহারোতি দাযকস্স কাযেন পৰারণপ্পহোনকস্স অভিহরণং, ন ৰাচায. সমীপতাতি অড্ঢতেয্যহত্থপ্পমাণসঙ্খাতা সমীপতা চ. এত্থ পন সচে ভিক্খু নিসিন্নো হোতি, আসনস্স পচ্ছিমন্ততো পট্ঠায, সচে ঠিতো, পণ্হিঅন্ততো পট্ঠায, সচে নিপন্নো, যেন পস্সেন নিপন্নো, তস্স পারিমন্ততো পট্ঠায দাযকস্স ঠিতস্স ৰা নিসিন্নস্স ৰা নিপন্নস্স ৰা ঠপেত্ৰা পসারিতহত্থং যং আসন্নতরং অঙ্গং, তস্স ওরিমন্তেন পরিচ্ছিন্দিত্ৰা অড্ঢতেয্যহত্থপাসো ৰেদিতব্বো. কাযৰাচাপটিক্খেপোতি তস্স অভিহটভোজনস্স অঙ্গুলিচলনাদিকাযৰিকারেন ৰা ‘‘অল’’ন্তিআদিনা ৰচীৰিকারেন ৰা পটিক্খিপনং. ইতি ইমেহি পঞ্চহঙ্গেহি পৰারণা পকারযুত্তৰারণা পঞ্চঅঙ্গাতি সম্বন্ধো. পঞ্চ অঙ্গানি যস্সা সা পঞ্চঅঙ্গা.
৭৫. ইদানি এতেসু ওদনাদিপঞ্চৰিধং ভোজনং দস্সেত্ৰা তানি চ পুন ৰিভজিত্ৰা দস্সেতুং ‘‘ওদনো’’তিআদি আরদ্ধং. তত্থ সালীতি রত্তসালিআদিকা সব্বাপি সালিজাতি. ৰীহীতি সব্বাপি ৰীহিনামিকা ৰীহিজাতি. কঙ্গূতি সেতরত্তকাল়ভেদা সব্বাপি কঙ্গুজাতি. কুদ্রূসো নাম কাল়কোদ্রৰো. ৰরকো নাম সেতৰণ্ণো কোদ্রৰো. যৰগোধুমেসু পন ভেদো নত্থি. এৰং যথাৰুত্তানং সানুলোমানং সত্তন্নং ধঞ্ঞানং ভোজ্জযাগু চাতি সম্বন্ধো. ভোজ্জযাগু চাতি উণ্হং ৰা সীতলং ৰা ভুঞ্জন্তানং ভোজনকালে গহিতট্ঠানে ওধি পঞ্ঞাযতি, সা ভোজ্জযাগু. চ-সদ্দেন ওদনো চাতি সম্বন্ধো, ওদনো নামাতি অত্থো. সচে পন ভত্তে উদককঞ্জিকখীরাদীনি আকিরিত্ৰা ‘‘যাগুং গণ্হথা’’তি দেন্তি, কিঞ্চাপি তনুকা হোতি, পৰারণং জনেতি. সচে পন উদকাদীসু পক্খিপিত্ৰা পচিত্ৰা দেন্তি, যাগুসঙ্গহমেৰ গচ্ছতি. সচে পন তনুকাযপি যাগুযা সাসপমত্তম্পি মচ্ছমংসখণ্ডং ৰা ন্হারু ৰা পক্খিত্তং হোতি, পৰারণং জনেতি.
৭৬. সামাকাদিতিণং কুদ্রূসকে সঙ্গহং গতং, ৰরকচোরকো ৰরকে সঙ্গহং গতো, নীৰারো চেৰ সালিযং সঙ্গহং গতোতি যোজনা. সামাকাদিতিণন্তি সামাকো আদি যস্স, তমেৰ তিণং তিণধঞ্ঞন্তি সমাসো.
৭৭. ভট্ঠধঞ্ঞমযোতি খরপাকভজ্জিতেহি সত্তৰিধেহি ধঞ্ঞেহি কোট্টেত্ৰা কতো, অন্তমসো চুণ্ণম্পি কুণ্ডকম্পি সত্তু নামাতি অত্থো. সমপাকভজ্জিতানং পন আতপসুক্খানং ৰা তণ্ডুলানং সত্তু ৰা কুণ্ডকানি এৰ ৰা ন পৰারেন্তি. যৰেন সম্ভৰো উপ্পত্তি অস্সাতি যৰসম্ভৰো, কুম্মাসো কুম্মাসো নাম. মুগ্গাদীহি কতো পন পৰারণং ন জনেতি. কপ্পিযো চাতি কপ্পিযোযেৰ মংসো ‘‘মংসো’’তি ৰুত্তোতি যোজনা. চাতি অৰধারণে. অকপ্পিযো পন পটিক্খিপিতব্বোৰ. পটিক্খিত্তোপি ন পৰারেতি. উদকে সম্ভৰো যস্স সো মচ্ছো নাম. দ্ৰীসু পনেতেসু সচে যাগুং পিৰন্তস্স যাগুসিত্থমত্তেসুপি মচ্ছখণ্ডেসু ৰা মংসখণ্ডেসু ৰা একং খাদিতং একং হত্থে ৰা পত্তে ৰা হোতি, সো চে অঞ্ঞং পটিক্খিপতি, পৰারেতি. দ্ৰেপি খাদিতানি হোন্তি, মুখে সাসপমত্তম্পি অৰসিট্ঠং নত্থি, সচেপি অঞ্ঞং পটিক্খিপতি, ন পৰারেতি.
৭৮. ইদানি ‘‘কীদিসং ভুঞ্জন্তো কিন্তি ৰত্ৰা উপনীতং কিং নাম নিসেধেন্তো পৰারেতি নামা’’তি চোদনং মনসি নিধাযাহ ‘‘ভুঞ্জন্তো’’তিআদি. তত্থ কপ্পং ৰা অকপ্পং ৰা পঞ্চসু ভোজনেসু যং কিঞ্চি ভোজনং ভুঞ্জন্তো ভিক্খু তন্নামেন তেসং পৰারণাজনকভোজনানং নামেন ৰা ‘‘ইম’’ন্তি সামঞ্ঞেন ৰা ৰত্ৰা অভিহটং হত্থপাসোপনীতং কপ্পং কপ্পিযং যথাৰুত্তভোজনং নিসেধযং নিসেধযন্তো পৰারেয্যাতি পদত্থসম্বন্ধো. অযমেত্থ অধিপ্পাযো – যেন চে অকপ্পিযমংসঞ্চ কুলদূসনৰেজ্জকম্মউত্তরিমনুস্সধম্মারোচনসাদিতরূপিযাদীহি নিব্বত্তং অকপ্পিযভোজনঞ্চ তথা অঞ্ঞঞ্চ কপ্পিযং ৰা অকপ্পিযং ৰা একসিত্থমত্তম্পি অজ্ঝোহটং হোতি, সো সচে পত্তমুখহত্থেসু যত্থ কত্থচি ভোজনে সতি সাপেক্খোৰ অঞ্ঞং হত্থপাসে ঠিতেন ‘‘ওদনং গণ্হথা’’তিআদিনা পৰারণপ্পহোনকস্সেৰ নামেন ৰা ‘‘ইম’’ন্তি সামঞ্ঞৰসেনেৰ ৰা কাযেনেৰ অভিহটং ৰুত্তলক্খণং কপ্পিযমেৰ ভোজনং কেৰলং ৰা মিস্সং ৰা কাযেন ৰা ৰাচায ৰা পটিক্খিপতি পৰারেতীতি. ‘‘আকির আকির, কোট্টেত্ৰা কোট্টেত্ৰা পূরেহী’’তি পন ৰত্তুং ৰট্টতি.
৭৯-৮০. ইদানি যে পৰারণং ন জনেন্তি, তে দস্সেতুং ‘‘লাজা’’তিআদিমাহ. তত্থ লাজা…পে… ফলাদীনি পৰারণং ন জনেন্তীতি সম্বন্ধো. লাজাতি সালিআদীহি কতা লাজা. তংসত্তুভত্তানীতি তেহি লাজেহি কতা সত্তু চেৰ ভত্তানি চ. গোরসোতি গুন্নং রসো খীরাদি. সুদ্ধখজ্জকোতি মচ্ছমংসেহি অসম্মিস্সতায সুদ্ধখজ্জকো. সত্তুযো পিণ্ডেত্ৰা কতো অপক্কো সত্তুগুল়ো পন সত্তুমোদকসঙ্খাতো পৰারেতি. তণ্ডুলাতি সমপাকভজ্জিতানং সালিআদীনং তণ্ডুলা, ভজ্জিততণ্ডুলা এৰ ৰা. ভট্ঠপিট্ঠন্তি সুদ্ধং যং কিঞ্চি ভজ্জিতং পিট্ঠং. পুথুকাতি সালিআদীনং পুথুকা. পুথুকা হি তন্তিআগমযুত্তিযা ৰিসুম্পি গয্হতি, একতোপি, তস্মা ৰুত্তাৰসেসানং পুথুকাৰেল়ুআদীনং ভত্তন্তি চ সম্বন্ধো. ৰেল়ূতি তেসং তণ্ডুলা ৰুচ্চন্তি. পুথুকা চ ৰেল়ু চ, তে আদযো যেসন্তি সমাসো. চ-সদ্দো পনেত্থ সব্বত্থাপি যোজেতব্বো. আদি-সদ্দেন কন্দমূলফলানিপি গয্হন্তি. ৰুত্তাৰসেসানন্তি ৰুত্তেহি সত্তৰিধেহি ধঞ্ঞেহি অৰসেসানং. রসযাগূতি রসেহি পক্কমংসাদীহি সম্মিস্সা যাগু. রসোপি তাদিসোৰ. সুদ্ধযাগূতি মংসাদীহি অমিস্সা সুদ্ধযাগু. ফলাদীনীতি আদি-সদ্দেন কন্দাদীনম্পি গহণং. অপি চাতি নিপাতো, নিপাতসমুদাযো ৰা সমুচ্চযে, সো পচ্চেকং যোজেতব্বো.
৮১. ইদানি যস্মা সত্তহি ৰিনযকম্মাকারেহি যং অতিরিত্তং অকতং, তত্থ পাচিত্তিযং ৰুত্তং, ব্যতিরেকতো অতিরিত্তকতে নত্থি, তস্মা অতিরিত্তং করোন্তেন এৰং কাতব্বন্তি দস্সেন্তো ‘‘পৰারিতেনা’’তিআদিমাহ. তত্থ পৰারিতেন ৰুট্ঠায অতিরিত্তং ন কাতব্বং, ভোজনং অভুত্তেন চ অতিরিত্তং ন কাতব্বন্তি সম্বন্ধো. ভোজনন্তি পৰারণপ্পহোনকভোজনং. অভুত্তেনাতি একসিত্থমত্তম্পি অভুত্তাৰিনা. যেন যংৰা পুরে কতন্তি এত্থ চ এৰ-সদ্দো দীঘং কত্ৰা নিদ্দিট্ঠো, সো চ অজ্ঝাহটেন তং-সদ্দেন সম্বন্ধীযতি, তস্মা যেন ভিক্খুনা যং ভোজনং পুরে পুব্বে অতিরিত্তং কতং, তেনেৰ তমেৰ অতিরিত্তং ন কাতব্বন্তি যোজেত্ৰা অত্থো ৰেদিতব্বো. তস্মা কপ্পিযং কারেত্ৰা ভুঞ্জন্তস্স অঞ্ঞং আমিসং আকিরন্তি, তং সো পুন কাতুং ন লভতি, তস্মিং ভোজনে করিযমানে পঠমকতেন সদ্ধিং কতং হোতীতি. অঞ্ঞস্মিং পন তেন ৰা অঞ্ঞেন ৰা কাতুং ৰট্টতি.
৮২. ‘‘কপ্পিয’’ন্তিআদীনি ‘‘করোন্তো’’তি এতস্স কম্মপদানি. কপ্পিযঞ্চেৰ গহিতঞ্চেৰ উচ্চারিতঞ্চেৰ হত্থপাসগঞ্চেৰ যাৰকালিকং অতিরিত্তং করোন্তো ‘‘অলমেতং সব্ব’’ন্তি এৰং ভাসতূতি যোজনা. তত্থযং ফলং ৰা কন্দমূলাদি ৰা পঞ্চহি সমণকপ্পেহি কপ্পিযং কতং, যঞ্চ কপ্পিযমংসং ৰা কপ্পিযভোজনং ৰা, এতং কপ্পিযং নাম. গহিতন্তি ভিক্খুনা পটিগ্গহিতং. উচ্চারিতন্তি কপ্পিযং কারেতুং আগতেন ভিক্খুনা ঈসকম্পি উক্খিত্তং ৰা অপনামিতং ৰা, তং পন অতিরিত্তকারকেন ‘‘অলমেতং সব্ব’’ন্তি ৰুত্তেন কাতব্বং. হত্থপাসগন্তি কপ্পিযং কারেতুং আগতেন হত্থপাসং গতং. অতিরিত্তং করোন্তোতি ঈদিসং চতুব্বিধাকারসম্পন্নং ভোজনং অতিরিত্তং করোন্তো পৰারেত্ৰা আসনা অৰুট্ঠিতো ৰা অপ্পৰারেত্ৰাপি সব্বথা ভুত্তো ৰাতি এৰং দুৰিধৰিনযকম্মাকারসম্পন্নো ভিক্খু. অলমেতং সব্বন্তি এৰং ভাসতূতি অলমেতং সব্বং ইতি এৰং ভাসতু. এৰং সত্তৰিধং ৰিনযকম্মাকারং সম্পাদেন্তো ৰচীভেদং কত্ৰা সকিম্পি এৰং ৰদেয্যাতি অত্থো.
৮৩. কপ্পিযং করোন্তেন পন অনুপসম্পন্নস্স হত্থে ঠিতং ন কাতব্বং. তেনাহ ‘‘ন করে…পে… হত্থগ’’ন্তি. উপসম্পন্নতো অঞ্ঞো অনুপসম্পন্নো, তস্স হত্থে গতং অনুপসম্পন্নহত্থগং. পেসযিত্ৰাপীতি সচে তত্থ অঞ্ঞো ব্যত্তো ভিক্খু নত্থি, যত্থ অত্থি, তত্থ পেসযিত্ৰাপি. তং অতিরিত্তকতং অকারকো অতিরিত্তকারকতো অঞ্ঞো সব্বো পৰারিতোপি অপ্পৰারিতোপি ভুঞ্জিতুং লব্ভতেতি সম্বন্ধনীযং. পৰারিতেন পন মুখঞ্চ হত্থঞ্চ সোধেত্ৰা ভুঞ্জিতব্বং.
পৰারণানিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.