৪৪. উপোসথনিদ্দেসৰণ্ণনা
৪১০. দুৰে উপোসথাতি সুলভপ্পৰত্তিৰসেন ৰুত্তং. তযো পন দিৰসৰসেনেৰ উপোসথা চাতুদ্দসিকো পন্নরসিকো সামগ্গিকোতি. তত্থ হেমন্তগিম্হৰস্সানানং তিণ্ণং উতূনং ততিযসত্তমপক্খেসু দ্ৰে দ্ৰে কত্ৰা ছ চাতুদ্দসিকা, সেসা পন্নরসিকাতি এৰং একসংৰচ্ছরে চতুৰীসতিউপোসথা. ইদং তাৰ লোকস্স পকতিচারিত্তং. ‘‘আগন্তুকেহি আৰাসিকানং অনুৰত্তিতব্ব’’ন্তিআদিৰচনতো (মহাৰ. ১৭৮) পন তথারূপপচ্চযে সতি অঞ্ঞস্মিম্পি চাতুদ্দসে উপোসথং কাতুং ৰট্টতি.
৪১১. সুত্তুদ্দেসো সঙ্ঘস্সেৰাতি যোজনা. অধিট্ঠানঞ্চ তং উপোসথো চাতি কম্মধারযো. সেসানন্তি দ্ৰিন্নং তিণ্ণং ৰা. ‘‘দুৰে’’তিআদিনা চ চাতুদ্দসো পন্নরসো সামগ্গীতি দিৰসৰসেন, সুত্তুদ্দেসো অধিট্ঠানং পারিসুদ্ধীতি করণপ্পকারেন, সঙ্ঘুপোসথো গণুপোসথো পুগ্গলুপোসথোতি পুগ্গলৰসেন চাতি নৰ উপোসথা দীপিতা হোন্তি.
৪১২. পুব্বকিচ্চেতি –
‘‘ছন্দপারিসুদ্ধিউতুক্খানং, ভিক্খুগণনা চ ওৰাদো;
উপোসথস্স এতানি, পুব্বকিচ্চন্তি ৰুচ্চতী’’তি. (মহাৰ. অট্ঠ. ১৬৮) –
এৰং অট্ঠকথাচরিযেহি ৰুত্তে পুব্বকরণানন্তরং কত্তব্বে পুব্বকিচ্চে.
পুব্বকরণেতি –
‘‘সম্মজ্জনী পদীপো চ, উদকং আসনেন চ;
উপোসথস্স এতানি, পুব্বকরণন্তি ৰুচ্চতী’’তি. (মহাৰ. অট্ঠ. ১৬৮) –
এৰং অট্ঠকথাচরিযেহেৰ ৰুত্তে সব্বপঠমং কত্তব্বে পুব্বকরণে. পত্তকল্লেতি উপোসথাদীনং চতুন্নং অঙ্গানং সম্ভৰেন পত্তো কালো ইমস্সাতি পত্তকালং, পত্তকালমেৰ পত্তকল্লং. কিং তং? উপোসথাদিকম্মং. তং পন চতূহি অঙ্গেহি সঙ্গহিতং. যথাহু অট্ঠকথাচরিযা –
‘‘উপোসথো যাৰতিকা চ ভিক্খূ কম্মপ্পত্তা,
সভাগাপত্তিযো চ ন ৰিজ্জন্তি;
ৰজ্জনীযা চ পুগ্গলা তস্মিং ন হোন্তি,
পত্তকল্লন্তি ৰুচ্চতী’’তি. (মহাৰ. অট্ঠ. ১৬৮);
সমানিতেতি সম্মা আনীতে পৰত্তিতেতি অত্থো. সোতি সুত্তুদ্দেসো. পঞ্চধাতি নিদানুদ্দেসো পারাজিকুদ্দেসো সঙ্ঘাদিসেসুদ্দেসো অনিযতুদ্দেসো ৰিত্থারুদ্দেসোতি এৰং পঞ্চধা.
৪১৩. ৰিনান্তরাযন্তি রাজন্তরাযো চোরন্তরাযো অগ্যন্তরাযো উদকন্তরাযো মনুস্সন্তরাযো অমনুস্সন্তরাযো ৰাল়ন্তরাযো সরীসপন্তরাযো জীৰিতন্তরাযো ব্রহ্মচরিযন্তরাযোতি (মহাৰ. ১৫০) ৰুত্তেসু দসসু যং কিঞ্চি অন্তরাযং ৰিনা. সঙ্খেপেনাতি ৰিনা ৰিত্থারং. ‘‘এত্থ দ্ৰীসু তীসু ৰা উদ্দেসেসু ৰিসদেসু থেরোৰ ইস্সরো’’তি ৰুত্তত্তা অৰত্তন্তেপি ৰট্টতীতি যোজনা. এত্থাতি পঞ্চসু উদ্দেসেসু. অৰত্তন্তেতি থেরস্স ৰিত্থারেন অৰত্তমানে অপ্পগুণে. ৰট্টতীতি সংখিত্তেন উদ্দিসিতুম্পি ৰট্টতি. ইমিনাৰ যস্স কস্সচি উদ্দেসকস্স অৰত্তন্তেপি ৰট্টতীতি ৰিঞ্ঞাযতি. দ্ৰীসু ৰত্তমানেসু ইস্সরত্তে অধিকে ৰত্তব্বমেৰ নত্থীতি দস্সনত্থং ‘‘তীসূ’’তি ৰুত্তং. ‘‘থেরোৰ ইস্সরো’’তিআদিনা ইদং পরিদীপেতি – দ্ৰে অখণ্ডা সুৰিসদা ৰাচুগ্গতা, থেরাধেয্যং পাতিমোক্খং, সচে পন এত্তকম্পি ৰিসদং কাতুং ন সক্কোতি, ব্যত্তস্স ভিক্খুনো আযত্তং হোতি, তস্মা সযং উদ্দিসিতব্বং, অঞ্ঞা ৰা অজ্ঝেসিতব্বোতি.
৪১৪. উদ্দিসন্তে সমা ৰা অথ থোকিকা ৰা যদি আগচ্ছেয্যুন্তি সম্বন্ধনীযং. উদ্দিসন্তে আৰাসিকেহি পাতিমোক্খে উদ্দিস্সমানে. সমা ৰা থোকিকা ৰাতি আৰাসিকেহি সমা ৰা থোকিকা ৰা আগন্তুকা ভিক্খূ. অৰসেসকং সোতব্বন্তি ইমিনা এত্তাৰতাপি উপোসথো কতোযেৰ নামাতি দীপেতি.
৪১৫. উদ্দিট্ঠমত্তেতি উদ্দিট্ঠংযেৰ উদ্দিট্ঠমত্তং. মত্ত-সদ্দো অৰধারণে. সকলায একচ্চায ৰা উট্ঠিতায সমা ৰা থোকিকা ৰা যদি আগচ্ছেয্যুন্তি যোজনা. সকলাযাতি সব্বায পরিসায. এসং সন্তিকে পারিসুদ্ধিং করেয্যুন্তি এসং আৰাসিকানং সমীপে তে আগন্তুকা ভিক্খূ পারিসুদ্ধিউপোসথং করেয্যুন্তি অত্থো. অথ বহুকা চে, সব্বৰিকপ্পেসু পুব্বকিচ্চং কত্ৰাতি যোজনীযং. ৰিকপ্পীযন্তি পরিকপ্পীযন্তীতি ৰিকপ্পা, অৰসেসসৰনপারিসুদ্ধিউপোসথৰিধানা সব্বে চ তে ৰিকপ্পা চেতি সব্বৰিকপ্পা. তেসু. পুনুদ্দিসেতি পুন পাতিমোক্খং উদ্দিসেয্য.
৪১৬. ইতরানন্তি আগন্তুকানং. ইতরোতি চাতুদ্দসো. এত্থ পন যেসং পন্নরসো, তে অতীতং উপোসথং চাতুদ্দসিকং অকংসূতি ৰেদিতব্বা. অযমেত্থাধিপ্পাযো – তাদিসে পচ্চযে সতি চাতুদ্দসিকস্স কতত্তা তেসং যথাৰুত্তততিযসত্তমপক্খসঙ্খাতচাতুদ্দসিকে সম্পত্তে তেরসীচাতুদ্দসীকত্তব্বত্তা অনুপোসথত্তা পন তত্থ উপোসথো ন কতোতি চাতুদ্দসোযেৰ পন্নরসো জাতো. সমানেতরেতি সমা ঊনা ইতরেতি পদচ্ছেদো. ইতরেতি আগন্তুকা. পুরিমানং অনুৰত্তন্তূতি আৰাসিকেহি ‘‘অজ্জুপোসথো পন্নরসো’’তি পুব্বকিচ্চে কযিরমানে পুরিমানং আৰাসিকানং অনুৰত্তন্তূতি অত্থো. সচেধিকাতি যদি আগন্তুকা বহুকা হোন্তি. পুরিমাতি আৰাসিকা. তেসং অনুৰত্তন্তূতি তেসং আগন্তুকানং ‘‘অজ্জুপোসথো চাতুদ্দসো’’তি পুব্বকিচ্চে কযিরমানে অনুৰত্তন্তু. সেসেপীতি আগন্তুকানং পন্নরসৰারেপি. অযং নযোতি ‘‘আগন্তুকানং পন্নরসো ইতরানং সচেতরো’’তিআদিকো অযমেৰ নযো. এত্থ পন যেসং পন্নরসো, তে তিরোরট্ঠতো ৰা আগতা অতীতং ৰা উপোসথং চাতুদ্দসিকং অকংসূতি ৰেদিতব্বো.
৪১৭. অতীতুপোসথস্স চাতুদ্দসিযং কতত্তা চাতুদ্দসিযং পন্নরসুপোসথো কতোতি পন্নরসী আৰাসিকানং পাটিপদো জাতোতি আহ ‘‘আৰাসিকানং পাটিপদো’’তি. ইতরানন্তি আগন্তুকানং. উপোসথোতি পন্নরসো উপোসথো. সমথোকানন্তি অত্তনা সমানং ৰা থোকানং ৰা আগন্তুকানং. মূলট্ঠাতি আৰাসিকা. কামতো দেন্তূতি অত্তনো ইচ্ছায দেন্তু.
৪১৮. নো চে দেন্তীতি যদি আৰাসিকা কাযসামগ্গিং ন দেন্তি, তেসং পন আৰাসিকানং হিয্যো উপোসথস্স কতত্তা অজ্জ উপোসথকরণং নত্থি. বহূসু অনিচ্ছায কাযসামগ্গিং দদেয্যাতি যোজনা. বহূসূতি আগন্তুকেসু বহুকেসু. বহি ৰা ৰজেতি আৰাসিকভিক্খুপরিসা নিস্সীমং ৰা ৰজেয্যাতি অত্থো.
৪১৯. সাৰেয্য সুত্তন্তি পাতিমোক্খসঙ্খাতং সুত্তং ৰাযমিত্ৰা সাৰেয্য.
৪২০. সম্মজ্জিতুং …পে… উদকাসনং পঞ্ঞপেতুঞ্চ মহাথেরেন পেসিতো কল্লো ন করেয্য তথাতি সম্বন্ধো. কল্লোতি অগিলানো. তথাতি দুক্কটং অতিদিসতি. আসনেসু অসতি অন্তমসো সাখাভঙ্গম্পি কপ্পিযং কারাপেত্ৰা পঞ্ঞপেতব্বং. তেলে অসতি কপল্লে অগ্গিপি জালেতব্বো.
৪২১-৩. পট্ঠপেত্ৰা দকাসনন্তি পরিভোজনীযপানীযোদকঞ্চ আসনঞ্চ সন্নিহিতং কত্ৰা. গণঞত্তিন্তি ইদানি ৰক্খমানং গণেন ঠপেতব্বং ঞত্তিং. তেতি অঞ্ঞে দুৰে ভিক্খূ. সমত্তপুব্বারম্ভেনাতি সমত্তো নিট্ঠিতো পুব্বেসু উত্তরাসঙ্গএকংসকরণাদীসু আরম্ভো যস্সাতি তিপদবহুব্বীহি. নৰেন তে এৰমীরিযাতি সম্বন্ধো. তেতি ইতরে দ্ৰে.
৪২৪. কত্তব্বং কত্ৰা পুব্বকিচ্চাদিকং সম্পাদেত্ৰা নৰো এৰং ঈরিযোতি যোজনা.
৪২৭. যত্থাতি যস্মিং ৰিহারে একেকস্স পারিসুদ্ধিং হরিত্ৰানাতি সম্বন্ধো. একেকস্সাতি এত্থ ৰিচ্ছাযং দ্ৰিত্তং. কিরিযায গুণেন দব্বেন ৰা ভিন্নে অত্থে ব্যাপিতুং ইচ্ছা ৰিচ্ছা. এত্থ পন ছন্দপারিসুদ্ধিহরণসঙ্খাতায কিরিযায চতূসু চ তীসু চ দ্ৰীসু চ ভিন্নমেকেকং ব্যাপিতুং সম্বন্ধিতুং ইচ্ছাতি ৰিচ্ছা. ইতরীতরেতি এত্থাপি করণকিরিযাৰসেন ৰেদিতব্বং. তযো দ্ৰে একো ৰা তং তং সঙ্ঘুপোসথং গণুপোসথং পুগ্গলুপোসথং ৰাতি ৰুত্তং হোতি. অযমেত্থাধিপ্পাযো – চতূসু একস্স আহরিত্ৰা তযো পারিসুদ্ধিউপোসথং করোন্তি, তীসু ৰা একস্স আহরিত্ৰা দ্ৰে সঙ্ঘুপোসথং করোন্তি, অধম্মেন ৰগ্গং উপোসথকম্মং. অথ পন একস্স আহরিত্ৰা তযো সঙ্ঘুপোসথং করোন্তি, একস্স আহরিত্ৰা দ্ৰে পারিসুদ্ধিউপোসথং করোন্তি, অধম্মেন ৰগ্গং নাম হোতি. যদি পন চত্তারোপি সন্নিপতিত্ৰা পারিসুদ্ধিউপোসথং করোন্তি, তযো ৰা দ্ৰে ৰা সঙ্ঘুপোসথং করোন্তি, অধম্মেন সমগ্গং নাম হোতীতি. তব্বিপরিযাযেন ধম্মেন সমগ্গং ৰেদিতব্বং.
৪২৮. ৰগ্গে সমগ্গে ৰা ‘‘ৰগ্গো’’তি সঞ্ঞিনো ৰিমতিস্স ৰা করোতো দুক্কটন্তি সম্বন্ধো. ৰগ্গেতি ৰগ্গসঙ্ঘে. ৰিমতিস্সাতি ‘‘ৰগ্গো নু খো, সমগ্গো’’তি এৰং ৰেমতিকস্স. ইমিনাৰ কুক্কুচ্চপকতৰারোপি উপলক্খিতো. করোতোতি উপোসথং করোন্তস্স. ভেদাধিপ্পাযেন করোতোতি যোজনা. এত্থ পন পাপস্স বলৰতায থুল্লচ্চযং ৰুত্তং. সঞ্ঞিনোতি সঞ্ঞাসীসেন চিত্তং ৰুত্তং, চিত্তৰতোতি অত্থো.
৪২৯-৩০. ‘‘উক্খিত্তস্সা’’তিআদিনা ৰজ্জনীযপুগ্গলে দস্সেতি. উক্খিত্তস্সাতি কত্তুঅত্থে সামিৰচনং. নিসিন্নসদ্দস্স কম্মসাধনত্তা উক্খিত্তাদীহি কত্তূহি ভৰিতব্বন্তি. ‘‘সেসান’’ন্তি ৰিসেসনস্স ভিক্খূনং ব্যভিচারেন সাত্থকতা. অভব্বস্স পণ্ডকাদিএকাদসৰিধস্স অভব্বস্স. নিসিন্নপরিসাযঞ্চ পাতিমোক্খং ন উদ্দিসেতি সম্বন্ধো. সভাগাপত্তিকো তথা ন উদ্দিসেতি যোজেতব্বং. ৰিকালভোজনাদিৰত্থুতো সমানো ভাগো কোট্ঠাসো এতিস্সাতি সভাগা, সা আপত্তি অস্সাতি বহুব্বীহি.
ছন্দেন পরিৰুত্থেনাতি এত্থ চতুব্বিধং পারিৰাসিযং পরিসপারিৰাসিযং রত্তিপারিৰাসিযং ছন্দপারিৰাসিযং অজ্ঝাসযপারিৰাসিযন্তি. তত্থ ভিক্খূ কেনচিদেৰ করণীযেন সন্নিপতিতা হোন্তি, অথ মেঘুট্ঠানাদিনা কেনচিদেৰ করণীযেন অনোকাসো, অথ ‘‘অঞ্ঞত্থ গচ্ছামা’’তি ছন্দং অৰিস্সজ্জিত্ৰাৰ উট্ঠহন্তি, ইদং পরিসপারিৰাসিযং নাম কিঞ্চাপি পরিসপারিৰাসিযং, ছন্দস্স পন অৰিস্সট্ঠত্তা কম্মং কাতুং ৰট্টতি.
‘‘যাৰ পন সব্বে সন্নিপতন্তি, তাৰ ধম্মং সুণিস্সামা’’তি একং অজ্ঝেসন্তি, তস্মিং ধম্মকথং কথেন্তেযেৰ অরুণো উগ্গচ্ছতি, সচে চাতুদ্দসিকং কাতুং নিসিন্না, পন্নরসোতি কাতুং ৰট্টতি, সচে পন্নরসিকং কাতুং নিসিন্না, পাটিপদে অনুপোসথে উপোসথং কাতুং ন ৰট্টতি, অঞ্ঞং পন সঙ্ঘকিচ্চং কাতুং ৰট্টতি, ইদং রত্তিপারিৰাসিযং নাম.
এৰং পন নিসিন্নে কোচি নক্খত্তপাঠকো ভিক্খু ‘‘অজ্জ নক্খত্তং দারুণং, ইমং কম্মং মা করোথা’’তি ৰদতি, তে তস্স ৰচনেন ছন্দং ৰিস্সজ্জেত্ৰা তত্থেৰ নিসিন্না হোন্তি, অথঞ্ঞো আগন্ত্ৰা ‘‘নক্খত্তং পটিমানেন্তং, অত্থো বালং উপচ্চগা’’তি (জা. ১.১.৪৯) ৰত্ৰা ‘‘কিং নক্খত্তেন, করোথা’’তি ৰদতি, ইদং ছন্দপারিৰাসিযঞ্চেৰ অজ্ঝাসযপারিৰাসিযঞ্চ. একস্মিং পারিৰাসিযে পুন ছন্দপারিসুদ্ধিং আনেত্ৰা কম্মং কাতুং ৰট্টতি.
৪৩১. আপন্নঞ্চ ৰেমতিকঞ্চ অদেসযিত্ৰা ৰা নাৰিকত্ৰা ৰা উপোসথং কাতুং ন চ কপ্পতীতি সম্বন্ধো. নাৰিকত্ৰাতি গরুকাপত্তিং অনাৰিকত্ৰা. ন চাতি নেৰ.
৪৩২. অট্ঠিতোপোসথাতি অট্ঠিতো অৰিস্সট্ঠো উপোসথো যস্মিন্তি বহুব্বীহি. তদহূতি তস্মিং উপোসথদিৰসে. অন্তরাযং ৰা সঙ্ঘং ৰা ৰিনা অধিট্ঠাতুং সীমমেৰ ৰা ন ৰজেতি যোজনা. অধিট্ঠাতুন্তি ইমিনা গণুপোসথম্পি উপলক্খেতি. সীমন্তি ইমিনা নদিম্পি.
উপোসথনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.