৩৮. দূসননিদ্দেসৰণ্ণনা
২৯৭. দদতোতি সসন্তকং পরসন্তকঞ্চ দেন্তস্স. কুলদূসনদুক্কটন্তি অত্তনো দুপ্পটিপত্তিযা কুলানং দূসনং পসাদৰিনাসনং কুলদূসনং, তেন দুক্কটং কুলদূসনদুক্কটং.
২৯৮. এত্থ সঙ্ঘিকং গরুভণ্ডং ইস্সরেন দেন্তস্স থুল্লচ্চযন্তি সম্বন্ধো. এত্থাতি এতেসং পুপ্ফাদীনং মজ্ঝে. ইস্সরেনাতি তদ্ধিতলোপেন ৰুত্তং, ইস্সরিযেন ইস্সরৰতাযাতি অত্থো. দেন্তস্সাতি কুলসঙ্গহত্থায ইস্সরৰতায দদতো. থুল্লচ্চযন্তি কুলসঙ্গহত্থায দদতো ‘‘কুলদূসনদুক্কট’’ন্তি সামঞ্ঞৰিহিতদুক্কটেন সদ্ধিং ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, অৰিস্সজ্জিযানি, ন ৰিস্সজ্জেতব্বানি সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা, ৰিস্সজ্জিতানিপি অৰিস্সজ্জিতানি হোন্তি. যো ৰিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তি (চূল়ৰ. ৩২১) এৰং ৰুত্তথুল্লচ্চযন্তি অত্থো. অঞ্ঞত্থ থুল্লচ্চযমেৰ. সেনাসনত্থায নিযমিতেপি এসেৰ নযো. সঙ্ঘস্স সন্তকং থেয্যা দেন্তস্স দুক্কটাদীনীতি সম্বন্ধিতব্বং. দেন্তস্সাতি ৰুত্তনযমেৰ. দুক্কটাদীনীতি কুলসঙ্গহত্থায দদতো কুলদূসনদুক্কটেন সদ্ধিং মাসকে ৰা ঊনমাসকে ৰা দুক্কটং, অতিরেকমাসকে ৰা ঊনপঞ্চমাসকে ৰা থুল্লচ্চযং, পঞ্চমাসকে ৰা অতিরেকপঞ্চমাসকে ৰা পারাজিকন্তি এৰং দুক্কটাদীনি হোন্তীতি অত্থো. অঞ্ঞত্থ দুক্কটাদীনেৰ.
২৯৯-৩০০. কুলসঙ্গহত্থং ফলপুপ্ফূপগং রুক্খং সব্বথা রোপেতুঞ্চ রোপাপেতুঞ্চ জগ্গিতুঞ্চ ন ৰট্টতীতি সম্বন্ধনীযং. চ-সদ্দো ওচিনিতুং ওচিনাপেতুং, গন্থিতুং গন্থাপেতুন্তি চ অৰুত্তানি চ সমুচ্চিনোতি. ফলপুপ্ফানি সম্পাদনৰসেন উপগচ্ছতীতি ফলপুপ্ফূপগং. সব্বথাতি কপ্পিযৰোহারঅকপ্পিযৰোহারপরিযাযওভাসনিমিত্তকম্মৰসেন সব্বপ্পকারেনেৰ. তত্থ কপ্পিযৰোহারো নাম ‘‘ইমং রুক্খং জান, ইমং আৰাটং জান, ইমং মালাৰচ্ছং জান, এত্থ উদকং জানা’’তি ৰচনং, সুক্খমাতিকায উজুকরণঞ্চ. তব্বিপরিযাযেন অকপ্পিযৰোহারো নাম. পরিযাযো নাম ‘‘পণ্ডিতেন মালাৰচ্ছাদযো রোপাপেতব্বা, ন চিরস্সেৰ উপকারায সংৰত্তন্তী’’তিআদিৰচনং. ওভাসো নাম কুদ্দালখণিত্তাদীনি চ মালাৰচ্ছে চ গহেত্ৰা ঠানং. নিমিত্তকম্মং নাম কুদ্দালউদকভাজনাদীনং আহরিত্ৰা সমীপে ঠপনং. জগ্গিতুন্তি ৰদন্তি উদকসেচনাদীনি কত্ৰা. গন্থনগন্থাপনেসু পন সব্বাপি ছ পুপ্ফৰিকতিযো ৰেদিতব্বা গন্থিমং গোপ্ফিমং ৰেধিমং ৰেঠিমং পূরিমং ৰাযিমন্তি. নামৰসেনেৰ পনেতেসং ৰিসেসো ৰেদিতব্বো. তং পন কুলসঙ্গহতো অঞ্ঞত্রাপি ভিক্খুস্স কাতুম্পি অকপ্পিযৰচনেন কারাপেতুম্পি ন ৰট্টতি. ‘‘এৰং জান, এৰং কতে সোভেয্য, যথা এতানি পুপ্ফানি ন ৰিকিরিযন্তি, তথা করোহী’’তিআদিনা পন কপ্পিযৰচনেন কারাপেতুং ৰিনা কুলসঙ্গহং ৰট্টতি. রোপনাদীনীতি অকপ্পিযপথৰিযং রোপাপনসিঞ্চাপনাদীনি, অঞ্ঞত্থ রোপনাদীনি.
৩০১-২. ইদানি পুপ্ফদানাদীসু অট্ঠসু কুলসঙ্গহৰত্থূসু অৰসেসানি দ্ৰে দস্সেতুং ‘‘ৰুত্তাৰা’’তিআদিমাহ. ৰুত্তাৰ মিচ্ছাজীৰৰিৰজ্জনাযং ৰুত্তা এৰ. জঙ্ঘপেসনে ৰিনিচ্ছযো ৰুচ্চতীতি পাঠসেসো. পিতরো ভণ্ডুং সকং ৰেয্যাৰচ্চকরং ঠপেত্ৰা গিহিকম্মেসু দূতসাসনং হরণে পদৰারেন দুক্কটন্তি সম্বন্ধো. সহধম্মিকেসু ৰত্তব্বমেৰ নত্থীতি পিতাদযোৰ ৰুত্তা. গিহিকম্মসূতি ৰিসযসত্তমী. পদৰারেনাতি পদক্কমেন, পদে পদেতি অধিপ্পাযো. পঠমং সাসনং অগ্গহেত্ৰাপি পুন ৰদতো দুক্কটন্তি যোজেতব্বং. পুনাতি পচ্ছা. ‘‘অযং দানি সো গামো, হন্দ নং সাসনং আরোচেমী’’তি মগ্গা ওক্কমন্তস্স চ পদে পদে ৰদতো চ দুক্কটন্তি অধিপ্পাযো. তস্স পন সাসনং পটিক্খিপিত্ৰা সযমেৰ কারুঞ্ঞে ঠিতেন গন্ত্ৰা অত্তনো পতিরূপং সাসনং আরোচেতুং, ‘‘মম ৰচনেন ভগৰতো পাদে ৰন্দথা’’তিআদিকং গিহীনং কপ্পিযসাসনং হরিতুঞ্চ ৰট্টতি.
৩০৩. অভূতারোচনরূপিযসংৰোহারুগ্গহাদিসাতি অভূতারোচনায রূপিযসংৰোহারে চ উগ্গহে উপ্পন্নপচ্চযে আদিসন্তি কথেন্তি পকাসেন্তীতি অভূতা…পে… হাদিসা, তংসদিসাতি ৰুত্তং হোতি.
৩০৪. পিতূনং হরাপেত্ৰা হরিত্ৰাপি পুপ্ফানি ৰত্থুপূজত্থং দাতুং, সেসঞাতীনং পত্তানং ৰত্থুপূজত্থং দাতুন্তি যোজনীযং. ‘‘হরাপেত্ৰা হরিত্ৰা’’তি ৰুত্তে ‘‘পক্কোসিত্ৰা পক্কোসাপেত্ৰা ৰা’’তি ৰুত্তমেৰ সিযাতি ন ৰুত্তং. পত্তানন্তি পক্কোসকেন পত্তাপি গহিতা. ৰত্থুপূজত্থন্তি রতনত্তযপূজনত্থং. উপাসকানম্পি পন সম্পত্তানং ৰত্থুপূজত্থং দাতুং ৰট্টতিযেৰ. লিঙ্গাদিপূজত্থন্তি সিৰলিঙ্গগিণ্ডুবিম্বাদিপূজনত্থং.
৩০৫. তথা ফলন্তি ইমিনা পুপ্ফে ৰুত্তং সব্বং অপদিসতি. পরিব্বযৰিহীনানন্তি পরিব্বযং পাথেয্যং ৰিহীনং নট্ঠং যেসং আগন্তুকানন্তি সমাসো. সপরন্তি অত্তনো ৰিস্সাসিকা. অট্ঠকথাযং (পারা. অট্ঠ. ২.৪৩৬-৪৩৭) পন ‘‘অত্তনো সন্তকংযেৰা’’তি ৰচনং থুল্লচ্চযাদিৰিভাগতো মোচেত্ৰা ৰুত্তং.
৩০৬. সম্মতেন দেয্যন্তি যোজনা. দেয্যন্তি চতুত্থভাগং দাতব্বং. ইতরেন তু অপলোকেত্ৰা দাতব্বন্তি সম্বন্ধিতব্বং. ইতরেন তু অসম্মতেন পন.
৩০৭. পরিচ্ছিজ্জাতি ‘‘এত্তকানি ফলানি দাতব্বানী’’তি এৰং ফলপরিচ্ছেদেন ৰা ‘‘ইমেহি রুক্খেহি দাতব্বানী’’তি এৰং রুক্খপরিচ্ছেদেন ৰা পরিচ্ছিন্দিত্ৰা. ততোতি পরিচ্ছিন্নফলতো রুক্খতো ৰা. যাচমানস্স গিলানস্সেতরস্স ৰাতি সম্বন্ধনীযং. রুক্খাৰ দস্সিযাতি ‘‘ইধ ফলানি সুন্দরানি, ইতো গণ্হথা’’তি অৰত্ৰা ‘‘ইতো গহেতুং লব্ভতী’’তি রুক্খা ৰা দস্সেতব্বা.
৩০৮. ইদানি অট্ঠসু পুপ্ফাদীনং চতুন্নং ৰিনিচ্ছযং দস্সেত্ৰা যথাৰুত্তফলপুপ্ফৰিনিচ্ছযং অৰসেসেসু চতূসু অপদিসন্তো ‘‘সিরীসা’’তিআদিমাহ. সিরীসচুণ্ণকসৰাদিচুণ্ণেতি কসাৰং যং কিঞ্চি আদি যস্স, তমেৰ চুণ্ণং, সিরীসচুণ্ণঞ্চ কসাৰাদিচুণ্ণঞ্চাতি সমাসো. ‘‘সিরীসচুণ্ণং ৰা অঞ্ঞং ৰা কসাৰ’’ন্তি হি অট্ঠকথাযং (পারা. অট্ঠ. ২.৪৩৬-৪৩৭) ৰুত্তং. ‘‘কসাৰাদী’’তি ৰত্তব্বে রস্সেন ৰুত্তং. সেসেসূতি ৰেল়ুআদীসু তীসু. পাল়িযা অৰুত্তস্সাপি অট্ঠকথাযং ৰুত্তত্তা আহ ‘‘পণ্ণম্পেত্থ পৰেসযে’’তি. এত্থাতি পুপ্ফাদীসূতি.
দূসননিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.