৭. পৰারণানিদ্দেসৰণ্ণনা

৭৩. ইদানি পৰারণাৰিধিং দস্সেতুং ‘‘পৰারণা’’তি (পাচি. ২৩৮-২৩৯; পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯; কঙ্খা. অট্ঠ. পঠমপৰারণাসিক্খাপদৰণ্ণনা) পদং উদ্ধটং. তত্থ ইরিযাপথেনাতি ঠানগমনসযননিসজ্জানং অঞ্ঞতরেন ইরিযাপথেনাতি অত্থো. ততো ইরিযাপথতো অঞ্ঞেন ইরিযাপথেন অনতিরিত্তকং পরিভুঞ্জেয্য চে, পাচিত্তিযন্তি অত্থো. পাচিত্তিনতিরিত্তকন্তি পাচিত্তি অনতিরিত্তকং.

৭৪. ইদানি যেহি অঙ্গেহি পৰারণা হোতি, তানি অঙ্গানি দস্সেতুং ‘‘অসন’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ অসনন্তি এতেন অৰিপ্পকতভোজনতা ৰুত্তা, ভুঞ্জমানো চ সো পুগ্গলো হোতীতি অত্থো. ভোজনঞ্চেৰাতি যং ভুঞ্জন্তো পৰারেতি, তং ওদনো কুম্মাসো সত্তু মচ্ছো মংসন্তি ইমেসু অঞ্ঞতরং হোতীতি অত্থো. অভিহারোতি দাযকো তস্স তং ভত্তং কাযেন অভিহরতীতি অত্থো, ৰাচাভিহারো পন ন গহেতব্বো. সমীপতাতি দাযকো পৰারণপ্পহোনকভোজনং গহেত্ৰা অড্ঢতেয্যহত্থপ্পমাণে ওকাসে হোতীতি অত্থো. কাযৰাচাপটিক্খেপোতি হত্থপাসে ঠিতেন অভিহটং ভিক্খং কাযেন ৰা ৰাচায ৰা পটিক্খিপেয্যাতি অত্থো. এত্থ পন সচে ভিক্খু নিসিন্নো হোতি, আনিসদস্স পারিমন্ততো পট্ঠায, সচে ঠিতো, পণ্হিঅন্ততো পট্ঠায, সচে নিপন্নো, যেন পস্সেন নিপন্নো, তস্স পারিমন্ততো পট্ঠায দাযকস্সাপি তথাৰিধস্স ঠপেত্ৰা পসারিতহত্থং যং তস্স আসন্নতরং অঙ্গং, তস্স ৰসেন পরিচ্ছেদো কাতব্বো. পঞ্চ অঙ্গা পৰারণাতি ‘‘অসনং পঞ্ঞাযতি, ভোজনং পঞ্ঞাযতি, হত্থপাসে ঠিতো অভিহরতি, পটিক্খেপো পঞ্ঞাযতী’’তি (পাচি. ২৩৯; পরি. ৪২৮) পাল়িযং ৰুত্তেহি ইমেহি পঞ্চহি অঙ্গেহি পৰারণা হোতীতি অত্থো.

৭৫. ইদানি এতেসু পঞ্চসু ভোজনং দস্সেতুং ‘‘ওদনো’’তিআদি ৰুত্তং. ইদানি ওদনাদযো ইমেহি নিব্বত্তাতি দস্সেতুং ‘‘সালী’’তিআদিমাহ. তত্থ সেতরত্তকাল়ভেদা সব্বাপি কঙ্গুজাতিযো কঙ্গূতি গহেতব্বা. কাল়সেতা কুদ্রূসৰরকা. ইমেসং সত্তন্নং ধঞ্ঞানং ওদনো চ ভোজ্জযাগু চ ওদনো নামাতি অত্থো.

৭৬. সামাকাদিতিণং (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) কুদ্রূসকে সঙ্গহং গতন্তি অত্থো. ৰরকচোরকো ৰরকে সঙ্গহং গতো, সালিযঞ্চেৰ নীৰারো সঙ্গহং গতো সেতত্তাতি ৰদন্তি. ইমেসং ৰুত্তপ্পকারানং সানুলোমানং সত্তন্নং ধঞ্ঞানং তণ্ডুলে গহেত্ৰা ‘‘যাগুং পচিস্সামা’’তি ৰা ‘‘ভত্তং পচিস্সামা’’তি ৰা যং কিঞ্চি সন্ধায পচন্তি, সচে উণ্হং ৰা সীতলং ৰা ভুঞ্জন্তানং ভোজনকালে গহিতগহিতট্ঠানে ওধি পঞ্ঞাযতি, অযং ওদনো নাম, পৰারণং জনেতি. যোপি পাযাসো ৰা অম্বিলযাগু ৰা উদ্ধনতো ওতারিতমত্তা অব্ভুণ্হা আৰিজ্ঝিত্ৰা পিৰিতুং সক্কা, গহিতোকাসেপি ওধিং ন দস্সেতি, অযং পৰারণং ন জনেতি. উসুমায পন ৰিগতায ঘনভাৰং গচ্ছতি, ওধি পঞ্ঞাযতি, পুন পৰারণং জনেতি, পুব্বে তনুকভাৰো ন রক্খতি. ভত্তে পন উদককঞ্জিকখীরাদীনি আকিরিত্ৰা ‘‘যাগুং গণ্হথা’’তি ৰদন্তি, কিঞ্চাপি তনুকা হোতি, পৰারণং জনেতিযেৰ তস্মিং যাগুযা নত্থিভাৰতো. সচে পন পক্কুথিতেসু উদকাদীসু পক্খিপিত্ৰা পচিত্ৰা দেন্তি, যাগুসঙ্গহমেৰ গচ্ছতি.

৭৭. ভট্ঠধঞ্ঞমযোতি সত্তৰিধানিপি ধঞ্ঞানি গহেত্ৰা খরপাকভজ্জিতানং তেসং তণ্ডুলে কোট্টেত্ৰা কতচুণ্ণকুণ্ডকানি সত্তু নাম. সমপাকভজ্জিতানং পন আতপসুক্খানং ৰা তণ্ডুলানং চুণ্ণকুণ্ডকানি সত্তুসঙ্খ্যং ন গচ্ছন্তি. যৰসম্ভৰোতি অঞ্ঞেহি পন মুগ্গাদীহি কতকুম্মাসো ন পৰারেতীতি অধিপ্পাযো. উদকসম্ভৰোতি ইমিনা কক্কটকসিপ্পিকসম্বুকাদযোপি সঙ্গহং গচ্ছন্তি. সচে যাগুপানকালে একস্মিং ভাজনে ঠপেত্ৰা মচ্ছমংসং ৰা খাদন্তি, তে চে অখাদন্তো অঞ্ঞং পৰারণপ্পহোনকং পটিক্খিপতি, ন পৰারেতি. খাদিতেপি সচে মুখে অৰসিট্ঠং নত্থি, তদা পটিক্খিপন্তোপি ন পৰারেতিযেৰ. সচে পত্তে অৰসিট্ঠং অত্থি, মুখে নত্থি, তঞ্চে অখাদিতুকামো হোতি, অঞ্ঞত্থ ৰা গন্ত্ৰা খাদিতুকামো, তস্মিং খণে পটিক্খিপন্তোপি ন পৰারেতিযেৰ.

৭৮. ভোজনন্তি (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) পঞ্চসু ভোজনেসু যং কিঞ্চি ভোজনং. কপ্পিযং ৰা অকপ্পিযং ৰা ভুঞ্জন্তোতি সম্বন্ধো. নিসেধযন্তি কাযেনাভিহটং অঙ্গুলিচলনাদিনা ৰা ভমুকৰিকারেন ৰা কুদ্ধভাৰেন ওলোকেন ৰা পটিক্খিপন্তো কাযেন ৰা ‘‘অল’’ন্তি ৰা ‘‘ন গণ্হামী’’তি ৰা ‘‘মা আকিরা’’তি ৰা ‘‘অপগচ্ছা’’তি ৰা আদিনা নযেন পটিক্খিপন্তো ৰাচায ৰা নিসেধযন্তোতি অত্থো. কপ্পন্তি কপ্পিযভোজনমেৰ পটিক্খিপন্তো সো পৰারেতি, অকপ্পিযমংসং ৰা ভোজনং ৰা পটিক্খিপন্তো ন পৰারেতি. কস্মা? তস্স পটিক্খিপিতব্বট্ঠানে ঠিতত্তা. সচে কপ্পিযভোজনং ভুঞ্জমানো অকপ্পিযং পটিক্খিপতি, ন পৰারেতি. কস্মা? তস্স পটিক্খিপিতব্বতো. ইদানি মিস্সকনযং দস্সেতুং ‘‘তন্নামেনা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্রাযং পিণ্ডত্থো – তন্নামেন ৰা ইমন্তি ৰা অভিহটং কপ্পিযং নিসেধযং পৰারেয্যাতি. কিং ৰুত্তং হোতি? যো পন মচ্ছমংসমিস্সং (কঙ্খা. অট্ঠ. পঠমপৰারণাসিক্খাপদৰণ্ণনা; পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) যাগুং ব্যঞ্জনং ৰা আহরিত্ৰা ‘‘মচ্ছং গণ্হথ, মংসং গণ্হথা’’তি ৰদতি, তং পটিক্খিপতো পৰারণা হোতি. সচে ‘‘যাগুং গণ্হথ, রসব্যঞ্জনং গণ্হথা’’তি ৰদতি, তং পটিক্খিপতো পৰারণা ন হোতি. কস্মা? তস্সাপি অত্থিতায. সচে ‘‘ইমং গণ্হথা’’তি সৰত্থুকং কত্ৰা দেতি, তং পটিক্খিপতো পৰারণা হোতি. ভত্তমিস্সকেপি এসেৰ নযো. সচে অঞ্ঞস্স অভিহটং পটিক্খিপতি, পৰারণা নত্থিযেৰ.

৭৯-৮০. ইদানি পৰারণং অজনেন্তে দস্সেতুং ‘‘লাজা’’তিআদি ৰুত্তং. এত্থ লাজা তংসত্তুভত্তানীতি (কঙ্খা. অট্ঠ. পঠমপৰারণাসিক্খাপদৰণ্ণনা) লাজা চ লাজেহি কতসত্তুভত্তানি চাতি অত্থো. মচ্ছমংসপূৰেসু পন পৰারণা হোতি, তস্মা ‘‘সুদ্ধখজ্জকো’’তি ৰুত্তং. ভট্ঠপিট্ঠন্তি পুব্বে আমকং পচ্ছা ভজ্জিতব্বন্তি ৰুত্তং হোতি. ৰেল়ুআদীনং ৰুত্তাৰসেসানং ভত্তন্তি সম্বন্ধো. রসযাগু রসো পক্কযাগু. মংসাদীহি অমিস্সিতা সুদ্ধযাগু. পুথুকামযং পন যং কিঞ্চি পৰারণং ন জনেতি.

৮১. ৰুট্ঠাযাতি (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) আসনা উট্ঠায অতিরিত্তং ন কাতব্বন্তি সম্বন্ধো. সচে পৰারেত্ৰা আসনা ন ৰুট্ঠাতি ভিক্খু, তস্সাপি অতিরিত্তং কাতুং লভতি. অভুত্তেন চ ভোজনন্তি যেন পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরং ভোজনং অন্তমসো কুসগ্গেনাপি ন ভুত্তং, তেনাপি অতিরিত্তং ন কাতব্বন্তি অত্থো. যেন পন অরুণুগ্গমেপি ভুত্তং হোতি, সো চে অপৰারিতো আসনা ৰুট্ঠিতোপি মজ্ঝন্হিকসমযেপি পুন কিঞ্চি অভুত্ৰাপি কাতুং লভতি. যেন যং ৰা পুরে কতন্তি যেন যং ৰা পুব্বে কতং, তেন তম্পি পচ্ছা ন কাতব্বং. অঞ্ঞেন পন তং কাতুং ৰট্টতীতি ৰদন্তি.

৮২. যং ফলং ৰা কন্দমূলং ৰা পঞ্চহি সমণকপ্পেহি কতকপ্পিযং অঞ্ঞম্পি কপ্পিযভোজনং ৰা কপ্পিযমংসং ৰা, ইদং কপ্পিযং নাম, ৰুত্তপ্পকারৰিপরীতং অকপ্পিযং নাম, তস্মিং অতিরিত্তকরণং ন রুহতি, যঞ্চ পটিগ্গহেত্ৰা ন গহিতং, তস্মিম্পি ন রুহতি, তেন ৰুত্তং ‘‘কপ্পিযং গহিতঞ্চেৰা’’তি. উচ্চারিতন্তি কপ্পিযং কারেতুং আগতেন ভিক্খুনা ঈসকম্পি উক্খিত্তং ৰা অপনমিতং ৰাতি অত্থো. হত্থপাসতো বহি ঠিতং কাতুং ন ৰট্টতি, তেন ৰুত্তং ‘‘হত্থপাসগ’’ন্তি. অতিরিত্তং করোন্তেৰন্তি অতিরিত্তং করোন্তো ‘‘অলমেতং সব্ব’’ন্তি ৰচীভেদং কত্ৰা এৰং ভাসতূতি অত্থো. ‘‘অলমেতং সব্ব’’ন্তি তিক্খত্তুং ৰত্তব্বং, অযং কির আচিণ্ণো. ৰিনযধরা কির পন ‘‘সকিং এৰ ৰত্তব্ব’’ন্তি ৰদন্তি. অলমেতং সব্বন্তি ইদম্পি ৰো অধিকং, ইতো অঞ্ঞং ন লচ্ছসীতি অত্থো.

৮৩. অনুপসম্পন্নহত্থগন্তি কপ্পিযং করোন্তেন পন অনুপসম্পন্নস্স হত্থে ঠিতংযেৰ ন কাতব্বং, তং পন অঞ্ঞেন ভিক্খুনা পটিগ্গহাপেত্ৰা তস্স হত্থে ঠিতং অতিরিত্তং কত্ৰা অনুপসম্পন্নস্স দাতুং ৰট্টতি. অত্তনা আগন্ত্ৰা অঞ্ঞস্স হত্থে চ পেসযিত্ৰাপি কারেতুং লব্ভতেতি অত্থো. তং পন অতিরিত্তকারকং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞো সব্বো পৰারিতোপি অপ্পৰারিতোপি ভুঞ্জিতুং লভতীতি অত্থো. সচে পৰারিতো পরিভুঞ্জতি, যথা অকতেন মিস্সং ন হোতি, তথা মুখঞ্চ হত্থঞ্চ সুদ্ধং কত্ৰা ভুঞ্জিতব্বং. গিলানস্স ভুত্তাৰসেসম্পি তস্স ‘‘অজ্জ ৰা স্ৰে ৰা খাদিস্সতী’’তি আহটম্পি অনতিরিত্তকতং ভুঞ্জিতুং ৰট্টতীতি. পৰারণাৰিনিচ্ছযো.

পৰারণানিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.