৮. কালিকনিদ্দেসৰণ্ণনা

৮৪. ইদানি যে তে চত্তারো কালিকা মুনিনা ৰুত্তা ‘‘যাৰকালিকং যামকালিকং সত্তাহকালিকং যাৰজীৰিক’’ন্তি, তে দস্সেতুং ‘‘কালিকা চা’’তি পদং উদ্ধটং. তত্থ (পাচি. ২৫৪-২৫৬; পাচি. অট্ঠ. ২৫৩-২৫৬) কতমে তে কালিকাতি চে, তে দস্সেতুং ‘‘যাৰকালিক’’ন্তিআদিমাহ. তেসু অরুণুগ্গমনতো যাৰ ঠিতমজ্ঝন্হিকা ভুঞ্জিতব্বতো যাৰকালিকং. অরুণুগ্গমনতো যাৰ যামাৰসানা পিপাসায সতি পিপাসচ্ছেদনত্থং পাতব্বতো যামো কালো অস্সাতি যামকালিকং. তেন উপসমেতব্বে আবাধে সতি যাৰ সত্তাহা পরিভুঞ্জিতব্বতো সত্তাহকালিকং. আবাধে সতি যাৰজীৰং পরিহরিত্ৰা ভুঞ্জিতব্বতো যাৰজীৰিকং.

৮৫. তেসু যাৰকালিকং দস্সেতুং ‘‘পিট্ঠং মূলং ফলং খজ্জ’’ন্তিআদিমাহ. এত্থ (পাচি. ২৪৮-২৫০; পাচি. অট্ঠ. ২৪৮-২৪৯) পিট্ঠখাদনীযং নাম সত্তন্নং তাৰ ধঞ্ঞানং ধঞ্ঞানুলোমানং অপরণ্ণানঞ্চ পিট্ঠং পনসপিট্ঠং লবুজপিট্ঠং অম্বাটকপিট্ঠং সালপিট্ঠং ধোতকতালপিট্ঠং খীরৰল্লিপিট্ঠঞ্চাতি এৰমাদীনি তেসু তেসু জনপদেসু পকতিআহারৰসেন মনুস্সানং খাদনীযত্থঞ্চ ভোজনীযত্থঞ্চ ফরণকানি পিট্ঠানি যাৰকালিকানি. ইমিনাৰ লক্খণেন মূলখাদনীযাদীসুপি যাৰকালিকলক্খণং ৰেদিতব্বং, অতিৰিত্থারভযেন সংখিত্তং. গোরসো নাম খীরদধিতক্করসো. ধঞ্ঞভোজনন্তি সানুলোমানি সত্তধঞ্ঞানি চ পঞ্চৰিধভোজনঞ্চাতি অত্থো. যাগুসূপপ্পভুতযোতি এত্থ পভুতি-সদ্দেন কন্দখাদনীযং মুল়ালখাদনীযং মত্থকখাদনীযং খন্ধখাদনীযং তচখাদনীযং পত্তখাদনীযং পুপ্ফখাদনীযং অট্ঠিখাদনীযং নিয্যাসখাদনীযন্তি ইমানি সঙ্গহিতানীতি ৰেদিতব্বানি.

তত্রিদং মুখমত্তনিদস্সনং – ভিসসঙ্খাতো পদুমপুণ্ডরীককন্দো পিণ্ডালুমসালুকআদযো ৰল্লিকন্দো আলুৰকন্দো তালকন্দোতি এৰমাদি কন্দখাদনীযং. পদুমমুল়ালাদযো মুল়ালখাদনীযং. তালহিন্তালকুন্তালকেতকনাল়িকেরপূগরুক্খখজ্জূরীআদীনং কল়ীরসঙ্খাতা মত্থকা মত্থকখাদনীযং. উচ্ছুখন্ধো নীলুপ্পলরত্তুপ্পলকুমুদসোগন্ধিকানং পুপ্ফদণ্ডকানীতি এৰমাদি খন্ধখাদনীযং. তচখাদনীযং উচ্ছুতচো এৰ একো যাৰকালিকো, সোপি সরসো. মূলকং খারকো চচ্চু তম্বুকো তণ্ডুলেয্যকোতি এৰমাদি পত্তখাদনীযং. মূলকপুপ্ফং খারকপুপ্ফং চচ্চুপুপ্ফং তম্বুকপুপ্ফন্তি এৰমাদি পুপ্ফখাদনীযং, অসোকপুপ্ফং পন যাৰজীৰিকং. লবুজপনসট্ঠিআদি অট্ঠিখাদনীযং. নিয্যাসখাদনীযে যাৰকালিকং নত্থি. এতে ৰুত্তপ্পকারা যাৰকালিকা হোন্তীতি অত্থো.

৮৬. ইদানি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, অট্ঠ পানানি অম্বপানং জম্বুপানং চোচপানং মোচপানং মধুকপানং মুদ্দিকপানং সালূকপানং ফারুসকপান’’ন্তি (মহাৰ. ৩০০) এৰং ৰুত্তং অট্ঠৰিধং পানকং যামকালিকং নামাতি দস্সেতুং ‘‘মধূ’’তিআদিমাহ. তত্থ (মহাৰ. অট্ঠ. ৩০০) মধুজং মুদ্দিকজং সালূকজং চোচজং মোচজং অম্বুজং জম্বুজঞ্চাতি এৰমত্থো গহেতব্বো. এত্থ মধুজং নাম মধুকানং জাতিরসেন কতং, তং পন উদকসম্ভিন্নমেৰ ৰট্টতি, সুদ্ধং ন ৰট্টতি. মুদ্দিকপানং নাম মুদ্দিকা উদকে মদ্দিত্ৰা পরিস্সাৰেত্ৰা গহিতং. সালূকপানং নাম রত্তুপ্পলনীলুপ্পলাদীনং কিঞ্জক্খরেহি কতং. সেসানি পাকটানেৰ. এত্থ পন সচে সযং এতানি যাৰকালিকৰত্থূনি পটিগ্গহেত্ৰা উদকে মদ্দিত্ৰা আতপে আদিচ্চপাকেন পচিত্ৰা পরিস্সাৰেত্ৰা পানকং করোতি, তং পুরেভত্তমেৰ কপ্পতি. সচে অনুপসম্পন্নেন কতং লভতি, তদহুপুরেভত্তং সামিসম্পি ৰট্টতি, পচ্ছাভত্তং নিরামিসপরিভোগেন যাৰ অরুণুগ্গমনা ৰট্টতি. ইমানি অট্ঠ পানানি সীতানিপি আদিচ্চপাকানিপি ৰট্টন্তি, অগ্গিপাকানি পন ন ৰট্টন্তি, তস্মা ‘‘নগ্গিসন্তত্ত’’ন্তি ৰুত্তং.

৮৭. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, সব্বং ফলরসং ঠপেত্ৰা ধঞ্ঞফলরস’’ন্তি (মহাৰ. ৩০০) ৰুত্তত্তা ধঞ্ঞফলরসো পন ন ৰট্টতি, তেন ৰুত্তং ‘‘সানুলোমানি ধঞ্ঞানি ঠপেত্ৰা’’তি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, সব্বং পুপ্ফরসং ঠপেত্ৰা মধুকপুপ্ফরস’’ন্তি ৰুত্তত্তা মধুকপুপ্ফরসো আদিচ্চপাকো ৰা হোতু অগ্গিপাকো ৰা, পচ্ছাভত্তং ন ৰট্টতি, তেন ৰুত্তং ‘‘মধুকপুপ্ফমঞ্ঞত্রা’’তি.

৮৮. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, সব্বং পত্তরসং ঠপেত্ৰা ডাকরস’’ন্তি ৰুত্তত্তা উদকেন পক্কানম্পি যাৰকালিকপত্তানং রসো পুরেভত্তমেৰ ৰট্টতি, সীতোদকেন মদ্দিতানং রসো যামকালিকং. তেন ৰুত্তং ‘‘ঠপেত্ৰা পক্কডাকজ’’ন্তি. যাৰজীৰিকপণ্ণস্স উদকেন পক্কস্স রসো যাৰজীৰিকো হোতি.

৮৯. ইদানি সত্তাহকালিকে দস্সেতুং ‘‘সপ্পী’’তিআদিমাহ. এত্থ (মহাৰ. ২৬০) পন –

‘‘সপ্পিনোনীততেলানি, মধুফাণিতমেৰ চ;

সত্তাহকালিকা সপ্পি, যেসং মংসমৰারিত’’ন্তি. –

পাঠো গহেতব্বো. এৰং পন গহিতে ৰসা তেলগ্গহণেন গহিতাৰ হোতি ‘‘তেলং নাম তিলতেলং সাসপতেলং মধুকতেলং এরণ্ডতেলং ৰসাতেল’’ন্তি (পারা. ৬২৩; পাচি. ২৬০) এৰং পাল়িযং ৰিত্থারিতত্তা. এৰং পন অগ্গহেত্ৰা ৰসা চ ‘‘মধুফাণিত’’ন্তি পাঠে গহিতে যাৰকালিকভূতা ৰসা সত্তাহকালিকাতি আপজ্জেয্য, ‘‘যানি খো পন তানি গিলানানং ভিক্খূনং পটিসাযনীযানি ভেসজ্জানি, সেয্যথিদং – সপ্পি নৰনীতং তেলং মধু ফাণিত’’ন্তি (পারা. ৬২২) এৰং পঞ্চেৰ ভগৰতা সত্তাহকালিকভেসজ্জানি অনুঞ্ঞাতানি, ততো উত্তরি ছট্ঠস্স সত্তাহকালিকভেসজ্জস্স অত্থিতাপি আপজ্জতি, ভেসজ্জক্খন্ধকেপি ভগৰতা ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ৰসানি ভেসজ্জানি অচ্ছৰসং মচ্ছৰসং সুসুকাৰসং সূকরৰসং গদ্রভৰসং কালে পটিগ্গহিতং কালে নিপ্পক্কং কালে সংসট্ঠং তেলপরিভোগেন পরিভুঞ্জিতু’’ন্তি (মহাৰ. ২৬২) এৰং সত্তাহকালিকৰসেন ৰসং অননুজানিত্ৰা ততো নিব্বত্ততেলমেৰ অনুঞ্ঞাতং, তস্মা ‘‘মধুফাণিতমেৰ চা’’তি পাঠে অগ্গহিতে পাল়িযা অট্ঠকথায চ ৰিরুজ্ঝতি. থেরেন পন উত্তরৰিহারৰাসীনং খুদ্দসিক্খায আগতনযেন ৰুত্তং. তেসং পন –

‘‘সপ্পি নৰনীতং তেলং, মধু ফাণিতপঞ্চমং;

অচ্ছমচ্ছৰসাদি চ, হোন্তি সত্তাহকালিকা’’তি. –

এৰমাগতং. অম্হাকং পন ৰিসুং সত্তাহকালিকে আগতট্ঠানং নত্থীতি ৰদন্তি, উপপরিক্খিতব্বং.

ইদানি তেসু সপ্পিং দস্সেতুং ‘‘যেসং মংসপৰারিত’’ন্তি ৰুত্তং. ‘‘সপ্পিনাম গোসপ্পি ৰা অজিকাসপ্পি ৰা মহিং সসপ্পি ৰা. যেসং মংসং কপ্পতি, তেসং সপ্পি, নৰনীতং নাম তেসংযেৰ নৰনীত’’ন্তি (পারা. ৬২৩; পাচি. ২৬০) পাল়িযং ৰুত্তত্তা নৰনীতং পন গহিতন্তি ন ৰিত্থারিতং, সপ্পি পন পুরেভত্তং পটিগ্গহিতং তদহু পুরেভত্তং সামিসম্পিনিরামিসম্পি ৰট্টতি. পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায সত্তাহং নিরামিসং পরিভুঞ্জিতব্বং. সত্তাহাতিক্কমে সচে একভাজনে ঠপিতং, একং নিস্সগ্গিযং. সচে বহূসু, ৰত্থুগণনায নিস্সগ্গিযপাচিত্তিযানি. পচ্ছাভত্তং পটিগ্গহিতং সত্তাহং নিরামিসমেৰ ৰট্টতি. সপ্পি তাপেন্তস্স সামংপাকো ন হোতি, ‘‘নৰনীতং পন তাপেন্তস্স হি সামংপাকো ন হোতি, সামংপক্কেন পন তেন সদ্ধিং আমিসং ন ৰট্টতী’’তি চ ‘‘সচে অনুপসম্পন্নো পুরেভত্তং পটিগ্গহিতনৰনীতেন সপ্পিং কত্ৰা দেতি, পুরেভত্তং সামিসং ৰট্টতি. সচে সযং করোতি, সত্তাহং নিরামিসমেৰ ৰট্টতী’’তি চ সমন্তপাসাদিকাযং (পারা. অট্ঠ. ২.৬২২) নৰনীতম্হিযেৰ সামংপাকতা ৰুত্তা, ন সপ্পিম্হি. যং পন কঙ্খাৰিতরণিযং ৰুত্তং ‘‘নিব্বত্তিতসপ্পি ৰা নৰনীতং ৰা পচিতুং ৰট্টতী’’তি, ‘‘তং পন তদহু পুরেভত্তম্পি সামিসং পরিভুঞ্জিতুং ন ৰট্টতী’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. ভেসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা) চ, তত্থ যাৰকালিকৰত্থুনা অসম্মিস্সং সুধোতং নৰনীতং সন্ধায ‘‘পচিতুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. সযংপচিতসত্তাহকালিকেন সদ্ধিং যদি আমিসং ভুঞ্জতি, তং আমিসং সযংপক্কসত্তাহকালিকেন মিস্সিতং অত্তনো যাৰকালিকভাৰং সত্তাহকালিকেন গণ্হাপেতি, তথা চ সতি যাৰকালিকং অপক্কম্পি সযংপক্কভাৰং উপগচ্ছতীতি ‘‘সামিসং পরিভুঞ্জিতুং ন ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. যথা সযংপক্কসত্তাহকালিকৰসাতেলং সযংভজ্জিতসাসপাদিযাৰজীৰিকৰত্থূনং তেলঞ্চ সামিসং তদহু পুরেভত্তম্পি ন ৰট্টতি, তথা নৰনীতসপ্পীতি ৰেদিতব্বং. ৰক্খতি চ আচরিযো –

‘‘যাৰকালিকআদীনি, সংসট্ঠানি সহত্তনা. গাহাপযন্তি সব্ভাৰ’’ন্তি চ,

‘‘তেহেৰ ভিক্খুনা পক্কং, কপ্পতে যাৰজীৰিকং;

নিরামিসঞ্চ সত্তাহং, সামিসে সামপাকতা’’তি চ.

যা পন সমন্তপাসাদিকাযং নৰনীতম্হি সামংপাকতা ৰুত্তা, সা তক্কাদিসম্মিস্সং অধোতনৰনীতং সন্ধায ৰুত্তা. তস্মা ৰিঞ্ঞূনং সমন্তপাসাদিকাপি কঙ্খাৰিতরণীপি সমেন্তি, তং নৰনীতং সন্ধায ৰুত্তন্তি আচরিযা ৰদন্তি. ইদমেৰ যুত্তং. যদি সপ্পিম্হি সামংপাকতা হোতি, অৰস্সংযেৰ সমন্তপাসাদিকাযং ৰুচ্চেয্য, তত্থ পন ‘‘সপ্পি তাৰ পুরেভত্তং পটিগ্গহিতং, তদহু পুরেভত্তং সামিসম্পি নিরামিসম্পি পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতী’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬২২) হি ৰুত্তং, ন পচনৰিধানং. মনুস্সসপ্পিনৰনীতানং, অঞ্ঞেসম্পি হত্থিঅস্সাদীনং অকপ্পিযমংসসপ্পিনৰনীতানং সত্তাহাতিক্কমে দুক্কটং. কিং পন তং পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতীতি? আম ৰট্টতি. কস্মা? পটিক্খেপাভাৰা চ সব্বঅট্ঠকথাসু অনুঞ্ঞাতত্তা চ. ‘‘যেসং মংসং কপ্পতি, তেসং সপ্পি, নৰনীত’’ন্তি (পারা. ৬২৩) ইদং পন নিস্সগ্গিযৰত্থুং দস্সেতুং ৰুত্তং, ন অঞ্ঞেসং ৰারণত্থায.

৯০. ইদানি তেলং দস্সেতুং ‘‘তেলং তিলৰসেরণ্ডমধুসাসপসম্ভৰ’’ন্তিআদিমাহ. এত্থ তিলাদীহি সম্ভৰং নিব্বত্তং তেলন্তি সম্বন্ধো. এত্থ (পারা. অট্ঠ. ১.১০০) পন পুরেভত্তং তিলে পটিগ্গহেত্ৰা কততেলং পুরেভত্তং সামিসম্পি ৰট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায সৰত্থুকপ্পটিগ্গহিতত্তা অনজ্ঝোহরণীযং. পচ্ছাভত্তং পটিগ্গহেত্ৰা কততেলং অনজ্ঝোহরণীযং, সীসমক্খনাদীসু উপনেতব্বং. এরণ্ডমধুকসাসপট্ঠীনি পটিগ্গহেত্ৰা সচে তানি ভজ্জিত্ৰা তেলং করোতি, তদহু পুরেভত্তম্পি সামিসং ন ৰট্টতি, সামংপাকতা হোতি. সচে অভজ্জিত্ৰা করোতি, তদহু পুরেভত্তং সামিসম্পি ৰট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায নিরামিসমেৰ ৰট্টতি, পরিভুঞ্জিতব্বৰত্থূনং যাৰজীৰিকত্তা সৰত্থুকপ্পটিগ্গহণে দোসো নত্থীতি. তেলগ্গহণত্থায এরণ্ডকট্ঠিআদীনি পটিগ্গহেত্ৰা সত্তাহং অতিক্কামযতো দুক্কটং. তথা পাল়িযং অনাগতানি অদস্সিতানি কোসম্বককুসুম্ভাদীনং তেলানি.

ইদানি মধুৰিকতিং দস্সেতুং ‘‘খুদ্দাভমরমধুকরি-মক্খিকাহি কত’’ন্তি ৰুত্তং. তত্থ (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৩) খুদ্দাতি খুদ্দমক্খিকা. ভমরাতি মহাভমরমক্খিকা. দণ্ডকেসু মধুকরা মধুকরিমক্খিকা নাম. এতাহি তীহি মক্খিকাহি কতং মধু নামাতি অত্থো. ‘‘মধু নাম মক্খিকামধূ’’তি পাল়িযং (পারা. ৬২৩; পাচি. ২৬০) ৰুত্তত্তা অঞ্ঞেহি তুম্বটকাদীহি কতং সত্তাহকালিকং ন হোতীতি ৰেদিতব্বং.

ইদানি ফাণিতং দস্সেতুং ‘‘রসাদিউচ্ছুৰিকতি, পক্কাপক্কা চ ফাণিত’’ন্তি আহ. পক্কা চ অপক্কা চ রসাদিউচ্ছুৰিকতি ফাণিতন্তি অত্থো. মধুকপুপ্ফফাণিতং পুরেভত্তং সামিসং ৰট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায সত্তাহং নিরামিসমেৰ ৰট্টতি. তস্স সত্তাহাতিক্কমে দুক্কটং. চিঞ্চফাণিতঞ্চ অম্বফাণিতঞ্চ যাৰকালিকমেৰ.

৯১. ইদানি এতেসু ৰসাতেলস্স ওদিস্স অনুঞ্ঞাতত্তা তং ৰিসুং উদ্ধরিত্ৰা দস্সেতুং ‘‘সৰত্থুপক্কা সামং ৰা’’তিআদিমাহ. সত্তৰিধঞ্হি (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৩) ওদিস্সং নাম ব্যাধোদিস্সং পুগ্গলোদিস্সং কালোদিস্সং সমযোদিস্সং দেসোদিস্সং ৰসোদিস্সং ভেসজ্জোদিস্সন্তি.

তত্থ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, অমনুস্সিকাবাধে আমকমংসং আমকলোহিত’’ন্তি (মহাৰ. ২৬৪) ৰুত্তং, ইদং ব্যাধোদিস্সং নাম. এত্থ পন কালেপি ৰিকালেপি কপ্পিযাকপ্পিযমংসলোহিতং ৰট্টতি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, রোমন্থকস্স রোমন্থন’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৭৩) এৰং অনুঞ্ঞাতং পুগ্গলোদিস্সং নাম. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, চত্তারি মহাৰিকটানি দাতুং গূথং মুত্তং ছারিকং মত্তিক’’ন্তি (মহাৰ. ২৬৮) এৰং সপ্পদট্ঠকালে অপ্পটিগ্গহিতকং অনুঞ্ঞাতং কালোদিস্সং নাম. গণভোজনাদি সমযোদিস্সং নাম. গণঙ্গণূপাহনানি দেসোদিস্সং নাম. ৰসোদিস্সং নাম ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ৰসানি ভেসজ্জানী’’তি (মহাৰ. ২৬২) এৰং ৰসানামেন অনুঞ্ঞাতং. তং ঠপেত্ৰা মনুস্সৰসং সব্বেসং কপ্পিযাকপ্পিযৰসানং তেলং তংতদত্থিকানং তেলপরিভোগেন পরিভুঞ্জিতুং ৰট্টতি. ভেসজ্জোদিস্সং নাম ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তানি পঞ্চ ভেসজ্জানী’’তি (মহাৰ. ২৬১) এৰং ভেসজ্জনামেন ৰুত্তানি সপ্পিআদীনি পঞ্চ.

যথা পন খীরদধিআদীহি পক্কতেলং পচ্ছাভত্তং ন ৰট্টতি, ন এৰমিদং. ইদং পন তেলং সৰত্থুকপক্কম্পি ৰট্টতি, তং দস্সেতুং ‘‘সৰত্থুপক্কা সামং ৰা’’তি ৰুত্তং. ৰসং ওলোকেত্ৰা ‘‘সৰত্থুপক্কা’’তি ৰুত্তং. সামং পক্কা ৰাতি অত্থো. যথা সৰত্থুকপ্পটিগ্গহিতত্তা সামংপক্কত্তা দধিআদীহি পক্কতেলং অত্তনা কতং পুরেভত্তম্পি ন ৰট্টতি, ন এৰমিদং. ইদং পন অত্তনা সৰত্থুকপক্কম্পি পুরেভত্তম্পি পচ্ছাভত্তম্পি ৰট্টতীতি অত্থো. এত্থ পন কারণূপচারেন ৰসাতেলং ‘‘ৰসা’’তি ৰুত্তং.

কালেতি পুরেভত্তকালে পরেহি ৰা অত্তনা ৰা পক্কাতি অত্থো. পচ্ছাভত্তং পন পচিতুং ন ৰট্টতি ‘‘কালে পটিগ্গহিতং কালে নিপ্পক্কং কালে সংসট্ঠ’’ন্তি (মহাৰ. ২৬২) ৰুত্তত্তা. তস্মা ‘‘কালে’’তি ৰুত্তং. যো পন ৰিকালে পটিগ্গহেত্ৰা ৰিকালে পচিত্ৰা ৰিকালে পরিস্সাৰেত্ৰা পরিভুঞ্জতি, সো তীণি দুক্কটানি আপজ্জতি.

অমানুসাতি এত্থ (মহাৰ. ২৬২) পন অচ্ছৰসাদীনং অনুঞ্ঞাতত্তা ঠপেত্ৰা মনুস্সৰসং সব্বেসং অকপ্পিযমংসানং ৰসা অনুঞ্ঞাতাতি ৰেদিতব্বা. মংসেসু হি মনুস্সহত্থিমংসাদীনি দস মংসানি পটিক্খিত্তানি, ৰসা পন একা মনুস্সৰসা এৰ.

অনুপসম্পন্নেন (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৩) কতনিব্বট্টিতৰসাতেলং পুরেভত্তং পটিগ্গহিতং পুরেভত্তং সামিসম্পি ৰট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায সত্তাহং নিরামিসমেৰ ৰট্টতি. যং পনেত্থ সুখুমরজসদিসং মংসং ৰা ন্হারু ৰা অট্ঠি ৰা লোহিতং ৰা, তং অব্বোহারিকং. সচে সযং করোতি, পুরেভত্তং পটিগ্গহেত্ৰা পচিত্ৰা পরিস্সাৰেত্ৰা সত্তাহং নিরামিসমেৰ পরিভুঞ্জিতব্বং. নিরামিসপরিভোগঞ্হি সন্ধায ইদং ৰুত্তং ‘‘কালে পটিগ্গহিতং কালে নিপ্পক্কং কালে সংসট্ঠং তেলপরিভোগেন পরিভুঞ্জিতু’’ন্তি (মহাৰ. ২৬২). অঞ্ঞেসন্তি সপ্পিআদীনং. ৰত্থুন্তি যাৰকালিকভূতং ৰত্থুং. যাৰকালিকৰত্থূনং ৰত্থুং ন পচেতি সম্বন্ধো.

৯২. ইদানি যাৰজীৰিকৰিকতিং দস্সেতুং ‘‘হলিদ্দী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থাযমনুত্তানপদত্থো (মহাৰ. ২৬৩; পাচি. অট্ঠ. ২৪৮-২৪৯) – পঞ্চমূলাদিকঞ্চাপীতি এত্থ দ্ৰিপঞ্চমূলেন সদ্ধিং অঞ্ঞানিপি তগ্গতিকানি মূলভেসজ্জানি গহিতানীতি ঞাতব্বং.

৯৩-৫. বিল়ঙ্গাদীনি ফলভেসজ্জানি. তত্থ (মহাৰ. ২৬৩) গোট্ঠফলন্তি মদনফলন্তি ৰদন্তি. কপ্পাসাদীনং পণ্ণন্তি সম্বন্ধো. ইমে পন ৰুত্তপ্পকারা মূলভেসজ্জফলভেসজ্জপণ্ণভেসজ্জৰসেন ৰুত্তা সব্বে কপ্পিযা. ইমেসং পুপ্ফফলপণ্ণমূলা সব্বেপি কপ্পিযা যাৰজীৰিকাযেৰ. ঠপেত্ৰা উচ্ছুনিয্যাসং সব্বো চ নিয্যাসো সরসঞ্চ উচ্ছুজং তচং ঠপেত্ৰা সব্বো চ তচোতি সম্বন্ধো.

৯৬. মধুনা (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৩) অমক্খিতং সুদ্ধসিত্থঞ্চ. মধুমক্খিতং পন সত্তাহকালিকমেৰ. যঞ্চ কিঞ্চীতি ওদনং মংসং অট্ঠিআদীনীতি অত্থো.

৯৭. ‘‘যানি ৰা পনঞ্ঞানিপি অত্থি নেৰ খাদনীযে খাদনীযত্থং ফরন্তি, ন ভোজনীযে ভোজনীযত্থং ফরন্তি, তানি পটিগ্গহেত্ৰা যাৰজীৰং পরিহরিতুং, সতি পচ্চযে পরিভুঞ্জিতুং, অসতি পচ্চযে পরিভুঞ্জন্তস্স আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ২৬৩) ৰুত্তত্তা ‘‘আহারত্থমসাধেন্তং, সব্বং তং যাৰজীৰিক’’ন্তি ৰুত্তং.

৯৮. সব্বস্সাতি গিলানস্সাপি অগিলানস্সপীতি অত্থো. কালিকত্তযন্তি যাৰকালিকং ৰজ্জেত্ৰা অৰসেসং সতি পচ্চযে ৰিকালে কপ্পতীতি অত্থো.

৯৯. জনযন্তুভোতি জনযন্তি উভো. কিং ৰুত্তং হোতি? যাৰকালিকযামকালিকসঙ্খাতা উভো কালিকা অত্তনো কালমতিক্কমিত্ৰা পরিভুত্তা পাচিত্তিং জনযন্তীতি অত্থো. কিঞ্চ ভিয্যো (মহাৰ. ২৭৪; মহাৰ. অট্ঠ. ২৭৪; কঙ্খা. অট্ঠ. সন্নিধিকারকসিক্খাপদৰণ্ণনা) – উভোপি পনেতে অকপ্পিযকুটিযং ৰুত্তা অন্তোৰুত্থং দুক্কটঞ্চ, পুনদিৰসে পরিভুঞ্জতো সন্নিধিং পাচিত্তিযঞ্চ জনযন্তীতি অত্থো.

১০০. অনারুল়্হেতি পাল়িযং অনাগতে মনুস্সসপ্পিআদিম্হীতি অত্থো.

১০১. নিস্সট্ঠলদ্ধন্তি (পারা. ৬২৪) ৰিনযকম্মং কত্ৰা পুন লদ্ধন্তি অত্থো. ৰিকপ্পেন্তস্স সত্তাহেতি সত্তাহব্ভন্তরে সামণেরস্স ‘‘ইদং সপ্পিং তেল’’ন্তিআদিনা নযেন নামং গহেত্ৰা ‘‘তুয্হং ৰিকপ্পেমী’’তি ৰা ‘‘ইত্থন্নামস্স ৰিকপ্পেমী’’তি ৰা সম্মুখাপি ৰা পরম্মুখাপি ৰা ৰিকপ্পেন্তস্স অনাপত্তীতি সম্বন্ধো. পাল়িযং পন ‘‘অনাপত্তি অন্তোসত্তাহে অধিট্ঠেতি, ৰিস্সজ্জেতি, নস্সতি, ৰিনস্সতি, ডয্হতি, অচ্ছিন্দিত্ৰা গণ্হন্তি, ৰিস্সাসং গণ্হন্তী’’তি (পারা. ৬২৫) এত্তকমেৰ ৰুত্তং, ‘‘ৰিকপ্পেমী’’তি ইদং পন নত্থি. কিঞ্চাপি নত্থি, অথ খো ‘‘অনধিট্ঠিতে অধিট্ঠিতসঞ্ঞী নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, অৰিকপ্পিতে ৰিকপ্পিতসঞ্ঞী নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি (পারা. ৬২৪) আপত্তিৰারে আগতত্তা থেরেন দস্সিতং. তং দস্সেন্তেনাপি সচে উপসম্পন্নস্স ৰিকপ্পেতি, অত্তনো এৰ সন্তকং হোতি, পটিগ্গহণম্পি ন ৰিজহতি, তস্মা উপসম্পন্নৰসেন অদস্সেত্ৰা অনুপসম্পন্নৰসেন দস্সিতং. তস্স হি ৰিকপ্পিতে পটিগ্গহণম্পি ৰিজহতি, আপত্তিপি ন হোতীতি. অধিট্ঠতোতি অব্ভঞ্জনাদীনি অধিট্ঠহন্তস্স অনাপত্তীতি অত্থো. সচে পন সত্তাহব্ভন্তরে নিরপেক্খো হুত্ৰা অনুপসম্পন্নস্স পরিচ্চজতি, পরিচ্চত্তত্তা অনাপত্তি, ইতরস্স চ অপ্পটিগ্গহিতত্তা উভিন্নম্পি কাযিকপরিভোগো ৰট্টতি. অনিস্সগ্গিযত্তা পন বাহিরপরিভোগেন ৰট্টতি. ‘‘তানি পটিগ্গহেত্ৰা সত্তাহপরমং সন্নিধিকারকং পরিভুঞ্জিতব্বানী’’তি (পারা. ৬২৩) এৰং নিযমেত্ৰা অনুঞ্ঞাতত্তা ৰুত্তং ‘‘অঞ্ঞস্স দদতোপি চ অনাপত্তী’’তি.

১০২. সব্ভাৰন্তি অত্তনো সভাৰং. যস্মা গাহাপযন্তি, তস্মা এৰমুদীরিতন্তি ৰুত্তন্তি অত্থো. ইদানি ৰক্খমানং সন্ধায ‘‘এৰ’’ন্তি ৰুত্তং.

১০৩-৫. সত্তাহং যাৰজীৰিকন্তি (মহাৰ. ৩০৫; মহাৰ. অট্ঠ. কঙ্খা. অট্ঠ. সন্নিধিকারকসিক্খাপদৰণ্ণনা) সত্তাহকালিকঞ্চ যাৰজীৰিকঞ্চাতি অত্থো. কিং ৰুত্তং হোতি? সত্তাহকালিকযাৰজীৰিকদ্ৰযং সেসকালিকসম্মিস্সং সম্ভিন্নরসং কত্ৰা পরিভুঞ্জতো সন্নিধিপাচিত্তি হোতীতি উদীরিতন্তি. তদহু পটিগ্গহিতং তদহেৰাতি অত্থো. সেসন্তি সত্তাহকালিকযাৰজীৰিকদ্ৰযং. ইতরন্তি যাৰজীৰিকং. পুরে পটিগ্গহিতং ৰা হোতু, তদহু ৰা পটিগ্গহিতং, যাৰজীৰিকং সত্তাহকালিকেন সত্তাহং কপ্পতীতি ৰেদিতব্বং. ‘‘যাৰকালিকেন, ভিক্খৰে, যামকালিকং, সত্তাহকালিকং, যাৰজীৰিকং তদহু পটিগ্গহিতং কালে কপ্পতি, নো ৰিকালে. যামকালিকেন, ভিক্খৰে, সত্তাহকালিকং, যাৰজীৰিকং তদহু পটিগ্গহিতং যামে কপ্পতি, যামাতিক্কন্তে ন কপ্পতি. সত্তাহকালিকেন, ভিক্খৰে, যাৰজীৰিকং পটিগ্গহিতং সত্তাহং কপ্পতি, সত্তাহাতিক্কন্তে ন কপ্পতী’’তি হি ভেসজ্জক্খন্ধকে (মহাৰ. ৩০৫) ৰুত্তং. এত্থ পন ‘‘তদহু পটিগ্গহিত’’ন্তি ৰিসেসৰচনস্স নত্থিতায পুরে পটিগ্গহিতম্পি ৰট্টতীতি সিদ্ধন্তি. কালিকৰিনিচ্ছযো.

কালিকনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.