৪২. দেসনানিদ্দেসৰণ্ণনা
৩৮২. ভিক্খুভাৰস্স (পারা. অট্ঠ. ২.১৯৮) যো চাগো, সা পারাজিকদেসনাতি অত্থো. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘ৰিসুদ্ধাপেক্খোতি গিহি ৰা হোতুকামো উপাসকো ৰা হোতুকামো আরামিকো ৰা হোতুকামো সামণেরো ৰা হোতুকামো’’তি (পারা. ১৯৮). তস্মা গিহিভাৰাদিকংযেৰ পারাজিকং আপন্নস্স ৰিসুদ্ধি নাম, অঞ্ঞতরস্স ৰিসুদ্ধি এৰ নত্থি. ‘‘ছাদেতি জানমাপন্নং, পরিৰসেয্য তাৰতা’’তিআদিনা নযেন হেট্ঠা ৰুত্তৰিধিং সন্ধায ‘‘যথাৰুত্তেন ৰুট্ঠান’’ন্তি ৰুত্তং.
৩৮৩. ইদানি ৰত্তব্বতং সন্ধায ‘‘এৰ’’ন্তি ৰুত্তং.
৩৮৪. পটিদেসেমীতি আরোচেমি. এতানি অহং এতানাহং.
৩৮৬. (ক) যং সঙ্ঘো গিলানস্স তিচীৰরেন ৰিপ্পৰাসসম্মুতিং দেতি, তং অঞ্ঞত্রাতি অত্থো.
(খ) অকালচীৰরং (পারা. ৫০০) নাম ‘‘অনত্থতে কথিনে একাদসমাসে উপ্পন্নং, অত্থতে কথিনে সত্তমাসে উপ্পন্নং, কালেপি আদিস্স দিন্নং, এতং অকালচীৰরং নামা’’তি.
(গ) পুরাণচীৰরং (পারা. ৫০৫) নাম ‘‘সকিং নিৰত্থম্পি সকিং পারুতম্পী’’তি ৰুত্তং. অঞ্ঞাতিকা নাম মাতিতো ৰা পিতিতো ৰা যাৰ সত্তমা কুলপরিৰট্টা অসম্বন্ধা. নিসীদনপচ্চত্থরণধোৰাপনে দুক্কটং.
(ঘ) অঞ্ঞত্র পারিৰত্তকাতি (পারা. ৫১২) এত্থ হরীতকীখণ্ডম্পি ৰট্টতি. চীৰরং নাম ইধ ৰিকপ্পনূপগপচ্ছিমতো পট্ঠায অধিপ্পেতং.
(ঙ) অঞ্ঞত্র সমযাতি (পারা. ৫১৯) এত্থ ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরো ৰা হোতি ভিক্খু নট্ঠচীৰরো ৰা’’তি এৰং ৰুত্তং সমযন্তি অত্থো.
(চ) ‘‘সন্তরুত্তরপরমং তেন ভিক্খুনা ততো চীৰরং সাদিতব্ব’’ন্তি (পারা. ৫২৪) ৰুত্তত্তা ‘‘ততুত্তরী’’তি ৰুত্তং. এত্থ পন ‘‘সচে তীণি নট্ঠানি হোন্তি, দ্ৰে সাদিতব্বানি. দ্ৰে নট্ঠানি, একং সাদিতব্বং, একং নট্ঠং, ন কিঞ্চি সাদিতব্ব’’ন্তি (পারা. ৫২৪) ৰুত্তং.
(ছ-জ) ‘‘কীদিসেন তে (পারা. ৫২৯), ভন্তে, চীৰরেন অত্থো, কীদিসং তে চীৰরং চেতাপেমী’’তি এৰং অপ্পৰারিতোতি অত্থো. ৰিকপ্পন্তি ৰিসিট্ঠকপ্পং অধিকৰিধানং আপন্নং. ইধ পুরিমং একস্স, দুতিযং বহূনং ৰসেন ৰুত্তং, এত্তকং নানত্তং.
(ঝ) অতিরেকতিক্খত্তুন্তি এত্থ কেনচি যং কিঞ্চি অকপ্পিযৰত্থুং আনেত্ৰা ‘‘ইদং খো মে, ভন্তে, আযস্মন্তং উদ্দিস্স চীৰরচেতাপন্নং আভতং, পটিগ্গণ্হতু আযস্মা চীৰরচেতাপন্ন’’ন্তি ৰুত্তে ‘‘ন খো মযং, আৰুসো, চীৰরচেতাপন্নং পটিগ্গণ্হাম, চীৰরঞ্চ খো মযং পটিগ্গণ্হাম কালেন কপ্পিয’’ন্তি ৰত্তব্বং. এৰং ৰুত্তে সচে সো ‘‘অত্থি কোচি কপ্পিযকারকো’’তি ৰদতি, চীৰরত্থিকেন ঠপেত্ৰা পঞ্চ সহধম্মিকে যো কোচি উদ্দিসিতব্বো ‘‘এসো খো, আৰুসো, ভিক্খূনং ৰেয্যাৰচ্চকরো’’তি, এত্তকমেৰ ৰত্তব্বং. এৰং ৰুত্তে সচে দাযকো তস্স হত্থে অকপ্পিযৰত্থুং দত্ৰা ‘‘এসো অয্যস্স চীৰরং চেতাপেত্ৰা দস্সতী’’তি ৰত্ৰা গচ্ছতি, তং উপসঙ্কমিত্ৰা দ্ৰত্তিক্খত্তুং চোদেতব্বো সারেতব্বো ‘‘অত্থো মে, আৰুসো, চীৰরেনা’’তি, এত্তকমেৰ ৰত্তব্বং, ‘‘দেহি মে চীৰর’’ন্তিআদিনা ন ৰত্তব্বং. এৰং তিক্খত্তুং চোদনায তং চীৰরং লভতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভতি, ছক্খত্তুপরমং তুণ্হীভূতেন ঠাতব্বং, ন আসনে নিসীদিতব্বং, ন আমিসং পটিগ্গহেতব্বং, ন ধম্মো ভাসিতব্বো. ‘‘কিং কারণা আগতোসী’’তি ৰুত্তে ‘‘জানাহি, আৰুসো’’তি এত্তকমেৰ ৰত্তব্বং. সচে নিসজ্জাদীনি করোতি, ঠানং ভঞ্জতি. ৰত্তভেদদুক্কটঞ্চ আপজ্জতীতি ৰদন্তি. এৰং পন অপ্পটিপজ্জিত্ৰা অতিরেকতিক্খত্তুং চোদনায অতিরেকছক্খত্তুং ঠানেন সচে নিপ্ফাদেতি, নিস্সগ্গিযন্তি অত্থো.
(ঞ) সন্থতং (পারা. ৫৪৪) নাম সন্থরিত্ৰা কতং হোতি অৰাযিমং. এককোসিযংসুনাপি চে মিস্সেত্ৰা করোতি, নিস্সগ্গিযং.
(ট) সুদ্ধকাল়কানন্তি (পারা. ৫৪৭-৫৪৯) অঞ্ঞেহি অমিস্সিতানন্তি অত্থো. ‘‘কাল়কং নাম দ্ৰে কাল়কানি জাতিকাল়কং ৰা রজনকাল়কং ৰা’’তি ৰুত্তং.
(ঠ) অনাদিযিত্ৰা…পে… তুলন্তি (পারা. ৫৫৪) এত্থ পন যত্তকেহি এল়কলোমেহি কত্তুকামো হোতি, তেসু দ্ৰে কোট্ঠাসা কাল়কানং, একো ওদাতানং, একো গোচরিযানং আদাতব্বোতি ৰিনিচ্ছযো. একস্সাপি কাল়কলোমস্স অতিরেকভাগে সতি নিস্সগ্গিযমেৰ.
(ড) ঊনকছব্বস্সানীতি (পারা. ৫৬২) ছব্বস্সতো ওরভাগে.
(ঢ) নিসীদনসন্থতং (পারা. ৫৬৭) পন কারাপেন্তেন পুরাণসন্থতস্স একপস্সতো ৰট্টং ৰা চতুরস্সং ৰা ছিন্দিত্ৰা গহিতট্ঠানং যথা ৰিদত্থিমত্তং হোতি, এৰং গহেত্ৰা একদেসং ৰা সন্থরিতব্বং, ৰিজটেত্ৰা ৰা সন্থরিতব্বং.
(ত) ন কেৰলং ধোৰাপনে (পারা. ৫৭৮) এৰ নিস্সগ্গিযং, রজনেপি নিস্সগ্গিযমেৰ.
(দ) রূপিযপটিগ্গহণস্সেৰ (পারা. ৫৮৯) পটিক্খিত্তত্তা পটিগ্গহিতপরিৰত্তনে দোসং অপস্সন্তা কতাকতাদিৰসেন অনেকৰিধং জাতরূপপরিৰত্তনং করোন্তি, তং সন্ধায ‘‘নানপ্পকারক’’ন্তি ৰুত্তং.
৩৮৭-৯. আপত্তিং দেসেত্ৰা পচ্ছা কত্তব্বং দস্সেতুং ‘‘অথা’’তি ৰুত্তং. গিহিং ৰদেতি সচে তত্থ আগচ্ছতি আরামিকো ৰা উপাসকো ৰা, তং ৰদেয্যাতি অত্থো. এৰং ৰুত্তো সো ‘‘ইমিনা কিং আহরামী’’তি চে ৰদেয্যাতি অত্থো. অৰত্ৰামন্তি ‘‘ইমং ৰা ইমং ৰা আহরা’’তি অৰত্ৰাতি অত্থো. ৰদেতি ‘‘কপ্পিযং আচিক্খিতব্ব’’ন্তি (পারা. ৫৮৪, ৫৮৯) ৰচনতো ‘‘পব্বজিতানং সপ্পি ৰা তেলং ৰা মধু ৰা ফাণিতং ৰা ৰট্টতী’’তি এৰং আচিক্খিতব্বং, ‘‘ইমং নাম আহরা’’তি ন ৰত্তব্বমেৰ. দ্ৰেপেতেতি দ্ৰেপি এতে রূপিযপটিগ্গাহকঞ্চ রূপিযসব্যোহারিকঞ্চাতি অত্থো. অঞ্ঞেনাতি অন্তমসো আরামিকেনাপি লদ্ধভাগো ন কপ্পতি এৰ.
৩৯০. অন্তমসো (পারা. অট্ঠ. ২.৫৮৩-৪) তন্নিব্বত্তা রুক্খচ্ছাযাপি ন কপ্পতীতি. নিস্সট্ঠং পটিলদ্ধম্পীতি এত্থ যথা রূপিযসংৰোহারং কত্ৰা লদ্ধৰত্থুতো আভতং ন কপ্পতি, তথা কোসিযমিস্সকসন্থতাদিত্তযম্পি ন কপ্পতি. ন কেৰলং তস্সেৰ, অঞ্ঞেসম্পি ন কপ্পতেৰ ‘‘অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৰা পরিভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পারা. ৫৪৫, ৫৫০, ৫৫৫) ৰুত্তত্তা.
৩৯১. এৰং নো চে লভেথ, সো আরামিকাদিকো ‘‘ইমং ছড্ডেহী’’তি সংসিযো ৰত্তব্বোতি অত্থো. এৰম্পি নো চে লভেয্য, সম্মতো ভিক্খু ছড্ডেয্যাতি অত্থো.
৩৯২. পটিগ্গহিতরূপিযঞ্চ পরিৰত্তিতরূপিযঞ্চ সন্ধায ‘‘এতানী’’তি ৰুত্তং. দুতিযপত্তো নাম ‘‘ঊনপঞ্চবন্ধনেন পত্তেন অঞ্ঞং নৰং পত্তং চেতাপেয্য, নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পারা. ৬১২) ৰুত্তপত্তো. সো চ এতানি চ সঙ্ঘে নিস্সট্ঠুং লব্ভরেতি সম্বন্ধো. ‘‘সঙ্ঘমজ্ঝে নিস্সজ্জিতব্বং, ভিক্খুপরিসায নিস্সজ্জিতব্ব’’ন্তি (পারা. ৫৮৪, ৫৮৯) চ ৰুত্তত্তা ন গণপুগ্গলানং নিস্সজ্জিতুং ৰট্টতি. সেসানি পন তীণি চীৰরাদিৰত্থূনি ‘‘নিস্সজ্জিতব্বং সঙ্ঘস্স ৰা গণস্স ৰা পুগ্গলস্স ৰা’’তি ৰুত্তত্তা (পারা. ৪৬৩) সঙ্ঘাদীনং নিস্সজ্জিতুং ৰট্টতি. ভাসন্তরেনপীতি পাল়িযা ৰত্তুং অসক্কোন্তেন দমিল়ভাসাদীসু অঞ্ঞতরাযপি নিস্সজ্জিতুং ৰট্টতীতি অত্থো.
৩৯৩. (ক-গ) নানপ্পকারকং নাম ‘‘চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারা, ‘‘অন্তমসো চুণ্ণপিণ্ডোপি দন্তকট্ঠম্পি দসিকসুত্তম্পী’’তি (পারা. ৫৯৫) পাল়িযং ৰুত্তং. চেতাপিতোতি (পারা. ৬১৩) যাচিত্ৰা গহিতো.
৩৯৪. সম্মন্নিত্ৰান পত্তগাহকং সঙ্ঘস্স পত্তন্তন্তি (পারা. ৬১৪; কঙ্খা. অট্ঠ. ঊনপঞ্চবদ্ধনসিক্খাপদৰণ্ণনা) য অন্তিমং পত্তং, তং তস্স দাপযেতি অত্থো.
৩৯৫. (খ) পরিদহিতং নিস্সগ্গিযন্তি এত্থ (পারা. ৬২৬-৬২৮; পারা. অট্ঠ. ২.৬২৮) পন ঠত্ৰা ৰস্সিকসাটিকায পরিযেসনক্খেত্তং করণক্খেত্তং নিৰাসনক্খেত্তং অধিট্ঠানক্খেত্তন্তি চতুব্বিধং খেত্তঞ্চ কুচ্ছিসমযো পিট্ঠিসমযোতি দুৰিধো সমযো চ ৰেদিতব্বো. কথং? গিম্হানমাসেসু পচ্ছিমমাসস্স পুরিমো অড্ঢমাসো পরিযেসনক্খেত্তং, পচ্ছিমো করণক্খেত্তঞ্চ নিৰাসনক্খেত্তঞ্চ, পরিযেসিতুম্পি ৰট্টতি, অধিট্ঠাতুং পন ন ৰট্টতি. ৰস্সিকা পন চত্তারো মাসা পরিযেসনাদীনং চতুন্নম্পি খেত্তং. এতে এৰ পঞ্চ মাসা কুচ্ছিসমযো নাম. ইতরে সত্ত মাসা পিট্ঠিসমযো, তত্থ সতুপ্পাদকরণং ন ৰট্টতি.
(গ) অচ্ছিন্নন্তি এত্থ ‘‘যো পন মম পত্তচীৰরাদীনি ৰহন্তো মযা সদ্ধিং চরিস্সতী’’তি সঞ্ঞায চীৰরং দত্ৰা পুন সকসঞ্ঞায এৰ অত্তনো ৰেয্যাৰচ্চং অকরোন্তং দিস্ৰা অচ্ছিন্দতি, সো ইমং আপত্তিং আপজ্জতি. কেৰলং পরিচ্চজিত্ৰা দিন্নং গহেতুমেৰ ন লভতি.
(ঘ) সুত্তং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰাতি এত্থ চীৰরকারসমযাদীসু চীৰরসিব্বনাদীনমত্থায সুত্তং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰাতি অত্থো. অঞ্ঞথা সুত্তং ৰিঞ্ঞাপেতুমেৰ ন ৰট্টতি. ৰিঞ্ঞত্তিযা এৰ লদ্ধতন্তৰাযেহীতি অত্থো. সুত্ততন্তৰাযানং অকপ্পিযভাৰে সতি দীঘতো ৰিদত্থিমত্তে, তিরিযন্ততো হত্থমত্তে ৰীতে নিস্সগ্গিযং, একতো অকপ্পিযপক্খে দুক্কটং.
(ঙ) ৰিকপ্পং আপন্নন্তি (পারা. ৬৪৩) ‘‘ইদং খো, আৰুসো, চীৰরং মং উদ্দিস্স ৰিয্যতি, আযতঞ্চ করোথ ৰিত্থতঞ্চা’’তিআদিনা অধিকং ৰিধানং আপন্নন্তি অত্থো.
(চ) অচ্চেকচীৰরং (পারা. ৬৪৯-৬৫০) নাম সেনায গন্তুকামাদীহি দিন্নং.
(ছ) অতিরেকছারত্তন্তি (পারা. ৬৫৪-৬৫৫) ছদিৰসতো অতিরেকং. ‘‘অত্থতকথিনানং ৰো, ভিক্খৰে, পঞ্চ কপ্পিস্সন্তি, অনামন্তচারো অসমাদানচারো গণভোজনং যাৰদত্থচীৰরং যো চ তত্থ চীৰরুপ্পাদো, সো নেসং ভৰিস্সতী’’তি (মহাৰ. ৩০৬) ৰুত্তআনিসংসেসু চীৰরমাসে অসমাদানচারং ঠপেত্ৰা সেসানিসংসা লব্ভন্তি. যদি অসমাদানচারো লব্ভেয্য, পাৰেয্যকা ভিক্খূ ৰস্সংৰুত্থা ওকপুণ্ণেহি চীৰরেহি ন ভগৰন্তং উপসঙ্কমেয্যুং, যস্মা তং ন লভন্তি, তস্মা চীৰরমাসেপি তিচীৰরং আদায এৰ ভগৰন্তং উপসঙ্কমিংসু. তস্মা ৰেদিতব্বং অসমাদানচারপরিহারং অত্থতকথিনা এৰ লভন্তি, ন ইতরেতি ৰদন্তি.
৩৯৭. (খ) ‘‘অহং, ভন্তে, একং পাটিদেসনীযাপত্তিং, দ্ৰে, সম্বহুলা পাটিদেসনীযাপত্তিযো আপজ্জি’’ন্তি ইমং পন যেসু পোত্থকেসু লিখিতং, তং অভযগিরিৰাসীনং খুদ্দসিক্খাৰসেন দস্সিতং কির. তত্থ ‘‘অহং, আযস্মা, সম্বহুলা পাটিদেসনীযা আপত্তিযো আপন্নো, তাযো পটিদেসেমি. অহং, আযস্মা, একং পাটিদেসনীযং আপত্তিং আপন্নো, তং পটিদেসেমী’’তি হি ৰুত্তং. অম্হাকং পন এৰং দেসনাৰিধানং নত্থি. ‘‘গারয্হং, আৰুসো, ধম্মং আপজ্জিং অসপ্পাযং পাটিদেসনীযং, তং পটিদেসেমী’’তি (পাচি. ৫৫৩) ৰুত্তং. সমন্তপাসাদিকাযং (পাচি. ৫৫৩) ‘‘গারয্হং আৰুসো’তিআদি পটিদেসেতব্বাকারদস্সন’’ন্তি ৰুত্তং. কঙ্খাৰিতরণিযম্পি (কঙ্খা. অট্ঠ. পঠমপাটিদেসনীযসিক্খাপদৰণ্ণনা) ‘‘তস্সা দেসেতব্বাকারো গারয্হং আৰুসো’তিআদিনা নযেন সিক্খাপদে দস্সিতোযেৰা’’তি ৰুত্তত্তা পাঠে আগতনযেনেৰ দেসনাৰিধানং ৰেদিতব্বং. সচে দ্ৰে হোন্তি, ‘‘গারয্হে, আৰুসো, দ্ৰে ধম্মে আপজ্জিং অসপ্পাযে পাটিদেসনীযে, তে পটিদেসেমী’’তি, ‘‘পস্সথ, ভন্তে, তে ধম্মে’’তি চ ‘‘গারয্হে, আৰুসো, সম্বহুলে ধম্মে আপজ্জিং অসপ্পাযে পাটিদেসনীযে, তে পটিদেসেমী’’তি, ‘‘পস্সথ, ভন্তে, তে ধম্মে’’তি চ এৰং যথানুরূপং দেসনাৰিধানং ৰেদিতব্বং. সেসং ৰুত্তপ্পকারমেৰাতি.
৩৯৮. অদেসনাগামিনিযন্তি (পরি. ৪২৪ আদযো; পরি. অট্ঠ. ৪২৫) পারাজিকঞ্চ সঙ্ঘাদিসেসঞ্চ ন দেসযেতি অত্থো. অনাপত্তিঞ্চাতি অনাপত্তিং এৰ ‘‘আপত্তি’’ন্তি ন দেসযে. লহুকাপত্তিম্পি পুব্বে দেসিতং পুন ন দেসযেতি সম্বন্ধো, নানাসংৰাসনিস্সীমট্ঠিতানং সন্তিকে ন দেসযেতি অত্থো. চতুপঞ্চহীতি এত্থ সমানৰস্সিকপৰারণাযং ৰিয চতূহি ৰা পঞ্চহি ৰা একতো হুত্ৰা একস্স সন্তিকে ন দেসযেতি অত্থো. দ্ৰিন্নং ৰা তিণ্ণং ৰা ৰট্টতি. কথং দেসেতব্বন্তি চে? একস্স সন্তিকে তীহিপি একতো নিসীদিত্ৰা ‘‘অহং, ভন্তে, একং পাচিত্তিযাপত্তিং আপজ্জিং, তং তুম্হমূলে পটিদেসেমী’’তি এৰং অত্তনা আপন্নআপত্তিৰসেন ৰুত্তে তেন ‘‘পস্সসি, আৰুসো, তং আপত্তি’’ন্তি এৰং তিক্খত্তুং ৰুত্তে ‘‘আম, ভন্তে, পস্সামী’’তি ৰা ‘‘আমাৰুসো পস্সামী’’তি ৰা ৰুত্তে পুন তেন ‘‘আযতিং সংৰরেয্যাথা’’তি ৰা ‘‘সংৰরেয্যাসী’’তি ৰা ৰুত্তে ‘‘সাধু সুট্ঠু সংৰরিস্সামী’’তি ৰত্তব্বং, এৰং দেসেতব্বং. মনসাতি ৰচীভেদং অকত্ৰা কেৰলং চিত্তেনেৰ ন দেসযেতি অত্থো. অপকতত্তানন্তি অন্তিমৰত্থুং অজ্ঝাপন্নস্স ৰা উক্খিত্তকস্স ৰা উপোসথো পৰারণা ৰা ঠপিতা হোন্তি, তস্স সন্তিকে ন দেসযেতি অত্থো. নানেকাতি নানাপত্তিযো ‘‘একা’’তি ৰত্ৰা ন দেসযেতি অত্থো. একা পন ‘‘সম্বহুলা’’তি দেসিতা হোতীতি. দেসনাৰিনিচ্ছযো.
দেসনানিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.