৪১. পকিণ্ণকনিদ্দেসৰণ্ণনা
৩৩৫-৬. সদ্ৰারবন্ধনে ঠানে…পে… সযন্তো দুক্কটং ফুসেতি এৰরূপে ঠানে দিৰা সযন্তেনাতি সম্বন্ধো. সদ্ৰারবন্ধনে (পারা. ৭৭; পারা. অট্ঠ. ১.৭৭) পন ঠানে যেন কেনচি পরিক্খিত্তে অব্ভোকাসেপি রুক্খমূলেপি অন্তমসো ইমিনা লক্খণেন যুত্তে আকাসঙ্গণেপি সযন্তেন দ্ৰারং বন্ধিতব্বমেৰ. ৰিঞ্ঞুম্হি পুরিসেতি ভিক্খুম্হি ৰা সামণেরে ৰা অন্তমসো উপাসকআরামিকেসুপি অঞ্ঞতরস্মিং সতীতি অত্থো. ‘‘এস জগ্গিস্সতী’’তি আভোগো চাপি কপ্পতীতি কেৰলং ভিক্খুনিং ৰা মাতুগামং ৰা আপুচ্ছিতুং ন ৰট্টতি. সৰসেতি অত্তনো ৰসে, অবহুসাধারণট্ঠানেতি অত্থো. তং ৰিনাকারন্তি তং পুব্বে ৰুত্তপ্পকারং দ্ৰারথকনআভোগকরণসঙ্খাতং আকারং ৰিনাতি অত্থো. অচিত্তকাপত্তিকিরিযাযং সঙ্খেপো.
৩৩৭. রতনানীতি মুত্তাদিদসৰিধরতনানি. ধঞ্ঞন্তি সত্তৰিধং ধঞ্ঞং.
৩৩৮. সিত্থতেলোদতেলেহীতি এত্থ (চূল়ৰ. ২৪৬; চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৪৬) পন যো মধুসিত্থকতেলেন ৰা উদকমিস্সকতেলেন ৰা অঞ্ঞেন কেনচি ৰিকারেন ৰা কেসে ওসণ্ঠেতি, দন্তমযাদীসু যেন কেনচি ফণেন ৰা কোচ্ছেন ৰা হত্থেন ৰা ফণকিচ্চং করোন্তো অঙ্গুলীহি ৰা ওসণ্ঠেতি, তস্স দুক্কটং হোতীতি অত্থো.
৩৩৯. নেকপাৰুরণাতি (চূল়ৰ. ২৬৪) ন একপাৰুরণা. তুৰট্টযুন্তি নিপজ্জেয্যুং. কিং ৰুত্তং হোতি? যদি একপাৰুরণা ৰা একত্থরণা ৰা একমঞ্চে ৰা তুৰট্টেয্যুং, ন ৰট্টতি, দুক্কটং হোতীতি ৰুত্তং হোতি. একম্হি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৬৪) ৰা ভাজনে ন ভুঞ্জেয্যুন্তি সম্বন্ধো.
৩৪০. চতুরঙ্গুলতো (চূল়ৰ. ২৮২; চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৮২) ঊনং দন্তকট্ঠং ন খাদেয্যাতি সম্বন্ধো. অধিকট্ঠঙ্গুলন্তি অট্ঠঙ্গুলতো অধিকং. তথাতি ন খাদেয্যাতি অত্থো. অকল্লকো (চূল়ৰ. ২৮৯) লসুণং ন খাদেয্য.
৩৪১. হীনেহি (পাচি. ৩১ আদযো) ৰা উক্কট্ঠেহি ৰা জাতিআদীহি এৰ উক্কট্ঠং ৰা হীনং ৰা ‘‘চণ্ডালোসী’’তিআদিনা নযেন উজুং ৰা ‘‘সন্তি ৰা ইধেকচ্চে চণ্ডালা, ৰেনা, নেসাদা’’তিআদিনা নযেন অঞ্ঞাপদেসেন ৰা উপসম্পন্নং ৰা অনুপসম্পন্নং ৰা অক্কোসাধিপ্পাযং ৰিনা কেৰলং দৰাধিপ্পাযেন ৰদে, দুব্ভাসিতন্তি অত্থো.
৩৪২. নখে ৰা কেসে ৰা নাসলোমে (চূল়ৰ. ২৭৫) ৰা দীঘে ন ধারযেতি সম্বন্ধো. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, মংসপ্পমাণেন নখে ছিন্দিতু’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৭৪) চ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, দুমাসিকং ৰা দুৰঙ্গুলং ৰা’’তি (চূল়ৰ. ২৪৬) চ ৰুত্তং. ন লব্ভং ৰীসতিমট্ঠন্তি এত্থ একনখম্পি মট্ঠং কাতুং ন ৰট্টতি এৰ. ‘‘ন ভিক্খৰে ৰীসতিমট্ঠং কারাপেতব্বং. যো কারাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স (চূল়ৰ. ২৭৪). অনুজানামি, ভিক্খৰে, মলমত্তং অপকড্ঢিতু’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৭৪) হি ৰুত্তং. তস্মা নখতো মলমত্তং অপকড্ঢিতুং ৰট্টতি. সম্বাধে লোমহারণন্তি এত্থ সম্বাধো নাম উভো উপকচ্ছকা মুত্তকরণঞ্চ. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, আবাধপচ্চযা সম্বাধে লোমং সংহরাপেতু’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৭৫) হি ৰুত্তং.
৩৪৩. যথাৰুড্ঢন্তি ৰুড্ঢপটিপাটিযা লদ্ধব্বং. ন বাধেয্যাতি ন ৰারেয্য. সঙ্ঘুদ্দিট্ঠংৰাতি উপাসকাদীহি যথাৰুড্ঢং ‘‘অয্যা পরিভুঞ্জন্তূ’’তি নিস্সজ্জিত্ৰাৰ দিন্নং সেনাসনাদি. ‘‘ন ভিক্খৰে উদ্দিস্সকতম্পি যথাৰুড্ঢং পটিবাহিতব্বং. যো পটিবাহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূল়ৰ. ৩১৩) হি ৰুত্তং. অধোতপাদেহি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২৪) ৰা অল্লপাদেহি ৰা নক্কমেতি সম্বন্ধো. সুধোতপাদকং ৰাপীতি ধোতপাদেহেৰ অক্কমিতব্বট্ঠানং. তথেৰাতি নক্কমেয্য সউপাহনোতি অত্থো. ‘‘ন ভিক্খৰে অধোতেহি পাদেহি, অল্লেহি পাদেহি, সউপাহনেন সেনাসনং অক্কমিতব্বং. যো অক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূল়ৰ. ৩২৪), হি ৰুত্তং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পচ্চত্থরিত্ৰা নিপজ্জিতু’’ন্তি (চূল়ৰ. ৩২৪) ৰুত্তত্তা পরিভণ্ডকতং ভূমিং ৰা ভূমত্থরণসেনাসনং ৰা সঙ্ঘিকং মঞ্চপীঠং ৰা অত্তনো সন্তকেন পচ্চত্থরণেন পচ্চত্থরিত্ৰাৰ নিপজ্জিতব্বং.
৩৪৪. সঙ্ঘাটিযা ন পল্লত্থেতি অধিট্ঠিতচীৰরেন ৰিহারে ৰা অন্তরঘরে ৰা পল্লত্থিকা ন কাতব্বাতি অত্থো. পরিকম্মকতং (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩২৪) ভিত্তিআদিং ন অপস্সযে. ‘‘ন ভিক্খৰে পরিকম্মকতা ভিত্তি অপস্সেতব্বা. যো অপস্সেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূল়ৰ. ৩২৪) হি ৰুত্তং. তস্মা সেতভিত্তি ৰা চিত্তকম্মকতা ৰা ভিত্তি ন অপস্সযিতব্বা. ন কেৰলং ভিত্তিযেৰ, পরিকম্মকতা দ্ৰারকৰাটৰাতপানত্থম্ভাদযোপি ন অপস্সযিতব্বা. এত্থপি লোমগণনায এৰ আপত্তিযো ৰেদিতব্বা. সন্তে উদকে নো ন আচমেতি (চূল়ৰ. ৩৭৩; চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩৭৩) নো ন আচমেতুং, উদকসুদ্ধিং অকাতুং ন ৰট্টতীতি অত্থো. সন্তেতি ৰচনেন অসন্তে অনাপত্তীতি দীপেতি.
৩৪৫. অকপ্পিযসমাদানেতি ভিক্খুং ৰা সামণেরাদিকে সেসসহধম্মিকে ৰা অকপ্পিযে নিযোজেন্তস্স দুক্কটমেৰ. ‘‘ন, ভিক্খৰে, পব্বজিতেন অকপ্পিযে সমাদপেতব্বং. যো সমাদপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ৩০৩) হি ৰুত্তং. সভাগায (মহাৰ. অট্ঠ. ১৬৯) আপত্তিযা দেসনাযাতি অত্থো. ৰত্থুসভাগতা ইধ অধিপ্পেতা, ন আপত্তিসভাগতা. ‘‘ন ভিক্খৰে সভাগা আপত্তি দেসেতব্বা. যো দেসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ১৬৯) চ ‘‘ন ভিক্খৰে সভাগা আপত্তি পটিগ্গহেতব্বা. যো পটিগ্গণ্হেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ১৬৯) চ ৰুত্তং. ৰত্থুসভাগং আপত্তিং আৰি কাতুম্পি ন ৰট্টতি, তেন ৰুত্তং ‘‘আৰিকম্মে চ দুক্কট’’ন্তি. ‘‘অহং, আৰুসো, ইত্থন্নামং আপত্তিং আপজ্জিং, তং ইতো ৰুট্ঠহিত্ৰা পটিকরিস্সামী’’তি অঞ্ঞস্স ৰচনং আৰিকম্মংনাম.
৩৪৬. ইতরস্স তূতি অসুদ্ধচিত্তস্স.
৩৪৭. পোরিসন্তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৮৪) পুরিসপ্পমাণং অভিরুহিতুং ৰট্টতীতি অত্থো. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, সতি করণীযে পোরিসং রুক্খং অভিরুহিতুং, আপদাসু যাৰদত্থ’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৮৪) হি ৰুত্তং.
৩৪৮. পরিস্সাৰনং (চূল়ৰ. ২৫৯; চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৫৯) ৰিনা অড্ঢযোজনং গচ্ছন্তস্স দুক্কটন্তি সম্বন্ধো. ‘‘অদ্ধানগমনসমযো নাম অড্ঢযোজনং গচ্ছিস্সামীতি ভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি (পাচি. ২১৮) ৰুত্তং, তস্মা অড্ঢযোজনমেৰ অন্তিমং অদ্ধানন্তি ৰেদিতব্বং. ভিক্খুনিযা চ মাতুগামেন চ সংৰিধানসিক্খাপদে ‘‘একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জেয্য, অন্তমসো গামন্তরম্পী’’তি (পাচি. ১৮২, ৪১৩) এৰং ৰিসেসেত্ৰা ৰুত্তত্তা ‘‘কুক্কুটসম্পাতে গামে গামন্তরে গামন্তরে আপত্তি পাচিত্তিযস্সা’’তি (পাচি. ১৮৩, ৪১৪) ৰুত্তং, ন অদ্ধানলক্খণেন. যদি গামন্তরপরিচ্ছেদেন অদ্ধানং ৰুচ্চতি, গণভোজনসিক্খাপদেপি ‘‘অদ্ধানগমনসমযো নাম গামন্তরম্পি গচ্ছিস্সামীতি ভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি ৰদেয্য, ন চ ৰুত্তং. তস্মা ‘‘ন ভিক্খৰে অপরিস্সাৰনকেন অদ্ধানো পটিপজ্জিতব্বো. যো পটিপজ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. সচে ন হোতি পরিস্সাৰনং ৰা ধম্মকরণো ৰা, সঙ্ঘাটিকণ্ণোপি অধিট্ঠাতব্বো ইমিনা পরিস্সাৰেত্ৰা পিৰিস্সামী’’তি ৰুত্তট্ঠানেপি অড্ঢযোজনৰসেনেৰ অদ্ধানপরিচ্ছেদো ৰেদিতব্বো. অভযগিরিৰাসীনং পন ‘‘দ্ৰিগাৰুতৰসেন অদ্ধানপরিচ্ছেদো’’তি পাল়িযং এৰ অত্থি. যাচমানস্সাতি যাচন্তস্স. ‘‘ন চ ভিক্খৰে অদ্ধানপ্পটিপন্নেন ভিক্খুনা পরিস্সাৰনং যাচিযমানেন ন দাতব্বং. যো ন দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি হি ৰুত্তং.
৩৪৯. অঞ্ঞত্র আবাধপ্পচ্চযা কণ্ণনাসাদিকে সেসঙ্গে দুক্কটন্তি সম্বন্ধো. আবাধে সতি অঙ্গুলিআদীনি ছিন্দিতুং ৰট্টতি. অঙ্গজাতং ৰা বীজানি ৰা ছিন্দিতুং ন ৰট্টতি এৰ. অত্তঘাতনে চ দুক্কটন্তি সম্বন্ধো. ‘‘ন চ ভিক্খৰে অত্তানং ঘাতেতব্বং. যো ঘাতেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি হি ৰুত্তং.
৩৫০. ‘‘ন চ ভিক্খৰে পটিভানচিত্তং কারাপেতব্বং ইত্থিরূপকং পুরিসরূপকং. যো কারাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, মালাকম্মং লতাকম্মং মকরদন্তকং পঞ্চপটিক’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৯৯) ৰুত্তত্তা ‘‘চিত্তপোত্থকরূপানি, ন করে ন চ কারযে’’তি ৰুত্তং. ভুঞ্জন্তন্তি (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৩১৬) ৰিপ্পকতভোজনং. ‘‘ন ভিক্খৰে ৰিপ্পকতভোজনো ভিক্খু ৰুট্ঠাপেতব্বো. যো ৰুট্ঠাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূল়ৰ. ৩১৬) হি ৰুত্তং.
৩৫১. যানানীতি ৰয্হং রথো সকটং সন্দমানিকাদীনি গিলানস্স অভিরুহিতুং কপ্পন্তি, সিৰিকো চ কপ্পতি. এৰং সব্বত্থ. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানস্স যানং, পুরিসযুত্তং হত্থৰট্টকং, সিৰিকং পাটঙ্কি’’ন্তি (মহাৰ. ২৫৩) হি ৰুত্তং.
৩৫২. দৰন্তি কেল়িং. ‘‘ন ভিক্খৰে বুদ্ধং ৰা ধম্মং ৰা সঙ্ঘং ৰা আরব্ভ দৰো কাতব্বো. যো করেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাচি. ৬২৭) হি ৰুত্তং. তস্মা ‘‘কিং বুদ্ধো সিলকবুদ্ধো, উদাহু পটিবুদ্ধো’’তি ৰা ‘‘কিং ধম্মো গোধম্মো অজধম্মো’’তি ৰা ‘‘কিং সঙ্ঘো অজসঙ্ঘো মিগসঙ্ঘো’’তি ৰা এৰমাদিনা নযেন যো দৰং করোতি, তস্স দুক্কটন্তি ৰেদিতব্বং. ‘‘তুম্হাকং চীৰরং দস্সাম, পত্তং দস্সামা’’তিআদিনা নযেন সামণেরং ৰা উপসম্পন্নং ৰা অঞ্ঞস্স অন্তমসো দুস্সীলস্সাপি পরিসভূতং অত্তনো উপট্ঠাককরণত্থং উপলাল়নে দুক্কটন্তি অত্থো. ‘‘ন ভিক্খৰে অঞ্ঞস্স পরিসা অপলাল়েতব্বা. যো অপলাল়েয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি হি ৰুত্তং.
৩৫৩. কাযং (চূল়ৰ. ৪১১) ৰা ঊরুং ৰা নিমিত্তং ৰা ৰিৰরিত্ৰা ভিক্খুনীনং ন দস্সযেতি সম্বন্ধো. কদ্দমুদকাদিনা তা ভিক্খুনিযো ন সিঞ্চেয্যাতি অত্থো. ন কেৰলং কদ্দমুদকাদিকেনেৰ, ৰিপ্পসন্নউদকরজনকদ্দমাদীসুপি যেন কেনচি ওসিঞ্চন্তস্স দুক্কটমেৰ.
৩৫৪. বালন্তি এত্থ বালো নাম যো ওৰাদং গহেত্ৰা পাতিমোক্খুদ্দেসকস্স আরোচেত্ৰা পাটিপদে পচ্চাহরিতব্বন্তি ন জানাতি. গিলানো নাম যো ওৰাদং গহেত্ৰা উপোসথগ্গং গন্ত্ৰা আরোচেতুঞ্চ পচ্চাহরিতুঞ্চ ন সক্কোতি. গমিযো নাম যো পটিদেসং গন্তুকামো.
‘‘ন ভিক্খৰে ওৰাদো ন গহেতব্বো. যো ন গণ্হেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূল়ৰ. ৪১৪) চ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ঠপেত্ৰা বালং, ঠপেত্ৰা গিলানং, ঠপেত্ৰা গমিকং, অৰসেসেহি ওৰাদং গহেতু’’ন্তি (চূল়ৰ. ৪১৪) চ ‘‘ন ভিক্খৰে ওৰাদো ন পচ্চাহরিতব্বো. যো ন পচ্চাহরেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাচি. ৪১৫) চ ৰুত্তত্তা ভিক্খুনীহি তেরসিযং ৰা চাতুদ্দসিযং ৰা আগন্ত্ৰা ‘‘অযং উপোসথো চাতুদ্দসো’’তি ৰা ‘‘পন্নরসো’’তি ৰা ‘‘কদা অয্য উপোসথো’’তি ৰা পুচ্ছিতে ‘‘চাতুদ্দসো’’তি ৰা ‘‘পন্নরসো’’তি ৰা ‘‘স্ৰে ভগিনি উপোসথো’’তি ৰা আচিক্খিতব্বং. তাহি ভিক্খুনীহি উপোসথদিৰসে আগন্ত্ৰা ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো অয্য ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৰন্দতি, ওৰাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি, লভতু কির অয্য ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৰাদূপসঙ্কমন’’ন্তি এৰং যাচিতব্বং, তং ৰচনং পটিগ্গহেত্ৰা উপোসথগ্গে পাতিমোক্খুদ্দেসকস্স ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো, ভন্তে, ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৰন্দতি, ওৰাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি, লভতু কির, ভন্তে, ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৰাদূপসঙ্কমন’’ন্তি আচিক্খিতব্বং. পাতিমোক্খুদ্দেসকেনাপি সচে তত্থ ভিক্খুনোৰাদকো অত্থি, ‘‘ইত্থন্নামো ভিক্খু ভিক্খুনোৰাদকো সম্মতো, তং ভিক্খুনিসঙ্ঘো উপসঙ্কমতূ’’তি ৰত্তব্বং. সচে নত্থি, ‘‘কো আযস্মা উস্সহতি ভিক্খুনিযো ওৰদিতু’’ন্তি পুচ্ছিত্ৰা সচে অত্থি অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু, তং তত্থেৰ সম্মন্নিত্ৰা ৰুত্তনযেনেৰ ওৰাদপ্পটিগ্গাহকস্স আরোচেতব্বং. যদি নত্থি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৰাদকো সম্মতো, ‘‘পাসাদিকেন ভিক্খুনিসঙ্ঘো সম্পাদেতূ’’তি ৰত্তব্বং. তেন ভিক্খুনা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা পাটিপদে ভিক্খুনীনং ‘‘নত্থি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৰাদকো সম্মতো, পাসাদিকেন ভিক্খুনিসঙ্ঘো সম্পাদেতূ’’তি ৰত্তব্বং. তাহিপি ‘‘সাধু অয্যা’’তি সম্পটিচ্ছিতব্বং. ইমিনা নযেন গণপুগ্গলেসুপি ৰচনভেদো ৰেদিতব্বো.
৩৫৫. লোকাযতং (চূল়ৰ. ২৮৬; চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৮৬) নাম ৰিতণ্ডসত্থং. ‘‘ন ভিক্খৰে আসিত্তকূপধানে ভুঞ্জিতব্বং. যো ভুঞ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূল়ৰ. ২৬৪) ৰুত্তত্তা ‘‘পেল়াযপি ন ভুঞ্জেয্যা’’তি ৰুত্তং.
৩৫৬. গিহিপারুতং ন পারুপেয্য, গিহিনিৰাসনং ন নিৰাসেয্যাতি অত্থো. ‘‘ন ভিক্খৰে গিহিনিৰত্থং নিৰাসেতব্বং হত্থিসোণ্ডকং মচ্ছৰাল়কং চতুকণ্ণকং তালৰণ্টকং সতৰলিকং. যো নিৰাসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূল়ৰ. ২৮০) হি ৰুত্তং. পরিমণ্ডলতো অঞ্ঞথা পারুপনং, সব্বমেতং গিহিপারুতং নাম. তং পন ন পারুপেতব্বন্তি অত্থো. সংৰেল্লিযন্তি এত্থ কচ্ছং বন্ধিত্ৰা ন নিৰাসেয্যাতি অত্থো. দাযন্তি (চূল়ৰ. ২৮৩; চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৮৩) অরঞ্ঞং. নালিম্পযেয্যাতি সম্বন্ধো.
৩৫৭. ৰড্ঢিঞ্চ ন পযোজযে, নোঞাতকে নপ্পৰারিতে ন যাচেতি অত্থো. অঞ্ঞস্সাতি এত্থ (চূল়ৰ. ৪২০; চূল়ৰ. অট্ঠ. ৪২০) ‘‘তুম্হে পরিভুঞ্জথা’’তি নিযমেত্ৰা দিন্নং সহধম্মিকানম্পি দাতুং ন ৰট্টতি. অগ্গং গহেত্ৰা ৰা কতিপাহং ভুত্ৰা ৰা পুন দদেয্যাতি অত্থো.
৩৫৮. উদ্দিস্স যাচনেতি এত্থ (পাচি. অট্ঠ. ৬৭৯) ‘‘অম্হাকং ৰিহারে ইত্থন্নামেন ইদঞ্চিদঞ্চ কত’’ন্তি ৰা ‘‘করিস্সন্তী’’তি ৰা এৰং উদ্দিস্স রক্খং যাচনেতি অত্থো. ঞত্ৰাঞত্ৰা ৰাতি এৰং ‘‘অম্হেহি যাচিযমানা ইমেসং দণ্ডেস্সন্তী’’তি তেসং দণ্ডিনং ঞত্ৰা ৰা অঞত্ৰা ৰাতি অত্থো. তেহি পন দণ্ডিতে সো দণ্ডো উদ্দিস্স যাচন্তানং গীৰাৰ ভণ্ডদেয্যং হোতি এৰাতি অত্থো. ‘‘ইমিনা চ ইমিনা চ ইদঞ্চ ইদঞ্চ কতং, এত্তকং দণ্ডং গণ্হথা’’তি সযং দণ্ডাপনে পন অস্স দণ্ডস্স অগ্ঘভেদেন পারাজিকথুল্লচ্চযদুক্কটা ঞেয্যাতি অত্থো.
৩৫৯. অনত্থায অস্স চোরস্স ভাসিতেতি সম্বন্ধো. রাজরাজমহামত্তাদীহি তস্স চোরস্স দণ্ডং গণ্হন্তে অস্স ভিক্খুস্স তত্তকং গীৰাতি অত্থো.
৩৬০. ৰিঘাসং (পাচি. ৮২৫-৮২৬) ৰা উচ্চারং ৰা সঙ্কারং ৰা মুত্তং ৰা পাকারকুট্টানং বহি ছড্ডেয্য, দুক্কটন্তি অত্থো. ৰল়ঞ্জে নাৰলোকিযাতি ইমিনাৰ অৰল়ঞ্জনকালে নাৰলোকেত্ৰা ছড্ডেতুং ৰট্টতীতি দীপেতি. ন কেৰলং তত্থেৰ, অথ খো হরিতে ৰাপি ৰীহাদিনাল়িকেরাদিরোপিমে ছড্ডেন্তস্স দুক্কটমেৰাতি অত্থো.
৩৬১. ‘‘উপহারং করোমা’’তি ৰুত্তেতি পুচ্ছিতেতি অধিপ্পাযো.
৩৬২. কীল়ত্থং (পাচি. ৯৭৯; পাচি. অট্ঠ. ৯৭৮) কতং রাজাগারং ৰা পোক্খরণিং ৰা উয্যানং ৰা চিত্তাগারং ৰা আরামং ৰা দট্ঠুং গচ্ছতো পদে পদে দুক্কটন্তি অত্থো.
৩৬৩. আসনেন (চূল়ৰ. ৩৬৪) নৰে ন পটিবাহেয্য, উণ্হে (মহাৰ. ৬৭, ৭৮, ৭৯; চূল়ৰ. ৩৭৬, ৩৭৮, ৩৮০, ৩৮২) চীৰরং ন নিদহেয্য. গুরুনাতি আচরিযাদিনা পণামিতো খমাপেয্যাতি সম্বন্ধো.
৩৬৪. আপত্তীহি চ সত্তহীতি (ৰজির. টী. পাচিত্তিয ২৬) সত্তহি আপত্তীহি ভিক্খুং পরম্মুখা অক্কোসনেন চ ‘‘অস্সদ্ধো অপ্পসন্নো বীজভোজী’’তিআদিনা অঞ্ঞেনেৰ ৰা অক্কোসনেন চ দুক্কটন্তি অধিপ্পাযো.
৩৬৫. সদ্ধাদেয্যং (মহাৰ. অট্ঠ. ৩৬১) চীৰরং ৰা পিণ্ডপাতং ৰাতি অত্থো. ‘‘ন ভিক্খৰে সদ্ধাদেয্যং ৰিনিপাতেতব্বং. যো ৰিনিপাতেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ৩৬১) হি ৰুত্তং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, মাতাপিতূনং দাতু’’ন্তি (মহাৰ. ৩৬১) ৰুত্তত্তা ‘‘লব্ভং পিতূন’’ন্তি ৰুত্তং.
৩৬৬. ৰস্সংৰুত্থো অঞ্ঞত্রাতি সম্বন্ধো, অঞ্ঞস্মিং ৰিহারেতি অত্থো. অঞ্ঞতোতি অঞ্ঞৰিহারতো. ‘‘ন ভিক্খৰে অঞ্ঞত্র ৰস্সংৰুত্থেন অঞ্ঞত্র চীৰরভাগো সাদিতব্বো. যো সাদিযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ৩৬৪) হি ৰুত্তং. তেসন্তি তস্মিং ৰিহারে তং চীৰরং ভাজেত্ৰা গণ্হিতুং যুত্তানং ভিক্খূনং ধুরনিক্খেপতো হোতি ভণ্ডগ্ঘেন কারিযোতি অত্থো.
৩৬৭. সহ অন্তরেন উত্তরোতি সন্তরুত্তরো, গামং ন পৰিসেয্যাতি অত্থো. ‘‘ন ভিক্খৰে সন্তরুত্তরেন গামো পৰিসিতব্বো. যো পৰিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ৩৬২) হি ৰুত্তং. কল্লো ৰাতি অগিলানো. সউপাহনো গামং ন পৰিসেয্যাতি সম্বন্ধো. ‘‘ন ভিক্খৰে চামরিবীজনী ধারেতব্বা. যো ধারেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূল়ৰ. ২৬৯), ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তিস্সো বীজনিযো ৰাকমযং উসীরমযং মোরপিঞ্ছময’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৬৯) চ ৰুত্তত্তা ‘‘ন ধারেয্য চামরীমকসবীজনি’’ন্তি ৰুত্তং. মকসবীজনী পন দন্তৰিসাণদারুদণ্ডকাপি ৰট্টতি.
৩৬৮. আরামতো বহীতি সম্বন্ধো. ‘‘ন ভিক্খৰে ছত্তং ধারেতব্বং. যো ধারেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি, ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, গিলানস্স ছত্ত’’ন্তি চ ৰুত্তত্তা অগিলানো আরামতো বহি ন লভতি, চীৰরগুত্তিযাদিঅত্থায অগিলানোপি লভতীতি অত্থো.
৩৬৯. গাহেয্য নুভতোকাজন্তি ন গাহেয্য উভতোকাজং. একন্তরিককাজকন্তি একতোকাজঞ্চ অন্তরকাজঞ্চ. সীসভারো চ খন্ধভারো চ কটিভারো চ সীসক্খন্ধকটিভারা. ‘‘ন ভিক্খৰে উভতোকাজং হরিতব্বং. যো হরেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূল়ৰ. ২৮১), ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, একতোকাজং অন্তরকাজং সীসভারং খন্ধভারং কটিভারং ওলম্বক’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৮১) চ ৰুত্তত্তা উভতোকাজমেৰ ন ৰট্টতি, সেসানি ৰট্টন্তীতি ৰেদিতব্বা.
৩৭০. অনোকাসকতন্তি (মহাৰ. ১৫৩) যো পঠমমেৰ ‘‘করোহি মে আৰুসো ওকাসং, অহং তং ৰত্তুকামো’’তি এৰং অকতোকাসং আপত্তিযা চোদেয্য, তস্স দুক্কটং হোতীতি অত্থো. তথাতি দুক্কটমেৰাতি অত্থো.
৩৭১. পকতঙ্গুলেন, ন সুগতঙ্গুলেনাতি অত্থো.
৩৭২. মূগব্বতাদিং (মহাৰ. ২০৯; মহাৰ. অট্ঠ. ২০৯) তিত্থিযব্বতং যদি গণ্হেয্য, দুক্কটন্তি অত্থো. আদি-সদ্দেন গোৰতকুক্কুরৰতাদযো সঙ্গহিতা. তথাতি (মহাৰ. ৩০৩; মহাৰ. অট্ঠ. ৩০৩) ন্হাপিতপুব্বকো খুরভণ্ডং যদি পরিহরেয্য, দুক্কটমেৰাতি অত্থো.
৩৭৩. যং কিঞ্চীতি (কঙ্খা. অট্ঠ. কুটিকারসিক্খাপদৰণ্ণনা) ন্হাপিততুণ্ণকারকম্মাদি যং কিঞ্চি হত্থকম্মন্তি অত্থো. তদনুসারতোতি হত্থকম্মযাচনানুসারতোতি অত্থো. সচে এৰং যাচতো হত্থকম্মমূলমেৰ দেতি, তং অঞ্ঞস্স দাপেত্ৰা কারেতুং ৰট্টতীতি অত্থো. নিক্কম্মং পন হত্থকম্মৰসেন অযাচিত্ৰাপি ‘‘এহি ইমং করোহী’’তি কারেতুং কপ্পতীতি অত্থো. যং কিঞ্চিপরসন্তকন্তি যং কিঞ্চি দারুতিণাদিকং অপরসন্তকং অপরিগ্গহিতং আহরাপেতুং কপ্পতীতি অধিপ্পাযো.
৩৭৪. গিহীনন্তি গিহীনং সন্তকং. গোপকেতি রক্খকে. যত্তকং দেতি, তত্তকং গহেতুং কপ্পতীতি অত্থো. যথাপরিচ্ছেদন্তি ‘‘দিৰসে দিৰসে এত্তকং উচ্ছুনাল়িকেরং অম্বপক্কং তুম্হে খাদথা’’তি পরিচ্ছিন্দিত্ৰা দিন্নমেৰ তেসু দেন্তেসু লব্ভতীতি অত্থো.
৩৭৫. দ্ৰিহাপজ্জেয্যাতি দ্ৰীহি আপজ্জেয্য. কতমেহি দ্ৰীহীতি চে, তে দস্সেতুং ‘‘কাযৰাচাহী’’তি ৰুত্তং, ‘‘দ্ৰীহাকারেহি আপত্তিং আপজ্জতি, কাযেন আপজ্জতি, ৰাচায আপজ্জতী’’তি (পরি. ৩২২) হি ৰুত্তং. কাযৰাচাহি আপত্তিং আপজ্জন্তো চ ছহি আকারেহি আপত্তিং আপজ্জতি, তানি দস্সেতুং ‘‘অলজ্জিঞাণকুক্কুচ্চপকতত্তা’’তিআদিমাহ. এত্থ (পরি. ২৯৫) পন অকপ্পিযভাৰং জানন্তো এৰ ৰীতিক্কমং করোন্তো অলজ্জিতায আপজ্জতি নাম. কপ্পিযাকপ্পিযং অজানিত্ৰা আপজ্জন্তো অঞ্ঞাণতায. কপ্পিযং নু খো, নো নু খো’’তি সংসযে উপ্পন্নে তমভিৰিতরিত্ৰা ৰীতিক্কমং করোন্তো কুক্কুচ্চপকতত্তা আপজ্জতি. সহসেয্যাদিং আপজ্জন্তো সতিপ্লৰা, সতিসম্মোসাতি অত্থো. অচ্ছমংসং ‘‘সূকরমংস’’ন্তি ৰা সূকরমংসং ‘‘অচ্ছমংস’’ন্তি ৰা খাদন্তো অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞিতায চ কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞিতায চ আপজ্জতীতি ৰেদিতব্বো.
৩৭৬. অলজ্জিতায ৰা অঞ্ঞাণতায ৰা আপত্তিং কাযৰাচাহি ছাদযেতি অত্থো. একে ৰা একস্মিং ৰা. লিঙ্গেতি লিঙ্গপরিৰত্তনতো. এৰং চতুধা আপত্তিৰুট্ঠানং হোতীতি অত্থো. তিণৰত্থারকসমথঅব্ভানাদীনং ৰসেন সঙ্ঘে আপত্তি ৰুট্ঠাতীতি ৰেদিতব্বং নিস্সজ্জনাদীসু গণে. একস্স সন্তিকে ৰুট্ঠানং পাকটমেৰ. ‘‘যা আপত্তিযো ভিক্খূনং ভিক্খুনীহি অসাধারণা, তাহি আপত্তীহি অনাপত্তী’’তি (পারা. ৬৯) ৰচনতো লিঙ্গপরিৰত্তনে আপত্তিৰুট্ঠানং ঞাতব্বং.
৩৭৭. পচ্চযদ্ৰযেতি চীৰরে চ পিণ্ডপাতে চ. ন কেৰলঞ্চ ইমে এৰ, নিমিত্তকম্মম্পি ন লব্ভতেৰ, গাথাবন্ধসুখত্থং পন ন ৰুত্তং. তত্থ নিমিত্তকম্মং নাম যং কিঞ্চি পরেসং পচ্চযদানসংযোজনকং কাযৰচীকম্মং. খাদনীযং গহেত্ৰা গচ্ছন্তে দিস্ৰা ‘‘কিং খাদনীযং লভিত্থা’’তিআদিনা নযেন তস্স পৰত্তি ৰেদিতব্বা. পরিকথা নাম যথা যথা তং লভতি, তথা তথা পরিৰত্তেত্ৰা কথনং. ‘‘এতরহি ভিক্খূ পিণ্ডপাতেন কিলমন্তী’’তিআদিনা নযেন তস্স পৰত্তি ৰেদিতব্বা. ওভাসো নাম পচ্চযপ্পটিসংযুত্তকথা. ৰিঞ্ঞত্তি পন পাকটা এৰ. ততিযেতি সেনাসনে. সেনাসনে পন নিমিত্তোভাসপরিকথা ৰট্টন্তি, ৰিঞ্ঞত্তি এৰ একা ন ৰট্টতি. তত্থ নিমিত্তকম্মং নাম উপাসকে দিস্ৰা সেনাসনত্থং ভূমিপরিকম্মকরণাদি. ওভাসো নাম ‘‘উপাসকা, তুম্হে কুহিং ৰসথা’’তি ‘‘পাসাদে, ভন্তে’’তি ৰুত্তে ‘‘কিং ভিক্খূনং পাসাদো ন ৰট্টতী’’তিআদিকং ৰচনং. পরিকথা নাম ‘‘ভিক্খূনং সেনাসনং সম্বাধ’’ন্তি ৰচনং. সেসেতি গিলানপচ্চযে.
৩৭৮. ন রুহতীতি ন হোতি. অচ্চযে দানন্তি অচ্চযদানং. পঞ্চসু সহধম্মিকেসু যেন কেনচি কালং করোন্তেন ‘‘মমচ্চযেন ময্হং পরিক্খারো উপজ্ঝাযস্স হোতু, আচরিযস্স হোতু, অঞ্ঞস্স ৰা কস্সচি হোতূ’’তি ৰুত্তে তেসং ন হোতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘ন রুহতী’’তি. সঙ্ঘস্সেৰ চ তং হোতীতি যদি ভিক্খুসামণেরেহি এৰং ৰুত্তং, তস্মিং মতেপি ভিক্খুসঙ্ঘস্সেৰ হোতি, ভিক্খুনিসিক্খমানসামণেরীহি চে ৰুত্তং, তস্মিং মতে ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স তং হোতীতি অত্থো. গিহীনং পন রূহতীতি গিহীনং পন অচ্চযদানং এৰ সব্বেসং রুহতীতি ৰুত্তং হোতি.
৩৭৯. উপস্সযেতি ভিক্খুনিৰিহারে. দাযজ্জোতি তস্স পরিক্খারস্স দাযজ্জো. সেসেপীতি সচে ভিক্খুনিসিক্খমানসামণেরিযো ভিক্খুৰিহারে কালং করোন্তি, তাসং পরিক্খারানং ভিক্খুসঙ্ঘোৰ দাযজ্জোতি অত্থো.
৩৮০. পুরিমস্সেৰাতি এত্থ ‘‘ইমং পরিক্খারং নেত্ৰা অসুকস্স দেহী’’তি দিন্নং পুরিমস্সেৰ হোতীতি অত্থো. ‘‘অসুকস্স দম্মী’’তি দিন্নং পন পচ্ছিমস্সেৰ হোতি পরিচ্চজিত্ৰা দিন্নত্তা. ইমং ৰিধিং ঞত্ৰাৰ ৰিস্সাসগ্গাহং ৰা গণ্হেয্য, মতকচীৰরং ৰা অধিট্ঠেতি সম্বন্ধো. মতকচীৰরঅধিট্ঠানং নাম ঘণ্টিং পহরিত্ৰা কালং ঘোসেত্ৰা থোকং আগমেত্ৰা সচে ভিক্খূ আগচ্ছন্তি, তেহি সদ্ধিং ভাজেতব্বানি, নো চে আগচ্ছন্তি, ‘‘ময্হিমানি চীৰরানি পাপুণন্তী’’তি অধিট্ঠাতব্বানি. এৰং অধিট্ঠিতে সব্বানি তস্সেৰ হোন্তি, ঠিতিকা পন ন তিট্ঠতি. সচে একেকং উদ্ধরিত্ৰা ‘‘অযং পঠমভাগো ময্হং পাপুণাতি, অযং দুতিযভাগো’’তি এৰং গণ্হাতি, গহিতানি চ সুগহিতানি হোন্তি, ঠিতিকা চ তিট্ঠতি. এৰং পাপেত্ৰা গণ্হন্তেনাপি অধিট্ঠিতমেৰ হোতি.
৩৮১. লোহভণ্ডে পহরণিং ঠপেত্ৰা সব্বং কপ্পতি, দারুভণ্ডে চ দারুজং পত্তঞ্চ পাদুকঞ্চ, পল্লঙ্কঞ্চ আসন্দিঞ্চ ঠপেত্ৰা সব্বং কপ্পতি, মত্তিকামযে কতকঞ্চ কুম্ভকারিকঞ্চ ঠপেত্ৰা সব্বং কপ্পতীতি অত্থো. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ঠপেত্ৰা পহরণিং সব্বং লোহভণ্ডং, ঠপেত্ৰা আসন্দিং পল্লঙ্কং দারুপত্তং দারুপাদুকং সব্বং দারুভণ্ডং, ঠপেত্ৰা কতকঞ্চ কুম্ভকারিকঞ্চ সব্বং মত্তিকাভণ্ড’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৯৩) হি ৰুত্তং. এত্থ কতকন্তি পদুমকণ্ণিকাকারেন কতমল্লকন্তি অধিপ্পেতং. ধনিযস্সেৰ সব্বমত্তিকামযা কুটি কুম্ভকারিকন্তি. পকিণ্ণকৰিনিচ্ছযো.
পকিণ্ণকনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.