১৩. সমণকপ্পনিদ্দেসৰণ্ণনা

১২৫. ভূতানং জাতানং নিব্বত্তানং গামো ভূতগামো (পাচি. ৯১; পাচি. অট্ঠ. ৯১; কঙ্খা. অট্ঠ. ভূতগামসিক্খাপদৰণ্ণনা). সমারম্ভোতি ছেদনফালনপচনাদি, তস্মিং ভূতগামসমারম্ভে ভূতগামসমারম্ভহেতু পাচিত্তি হোতীতি অত্থো. কতকপ্পিযং (কঙ্খা. অট্ঠ. ভূতগামসিক্খাপদৰণ্ণনা) পন সমণকপ্পিযং ভৰেতি সম্বন্ধো. সমণানং কপ্পিযং সমণকপ্পিযং. ইদানি যেন কতং কপ্পিযং সমণকপ্পিযং হোতি, তং দস্সেতুং ‘‘নখেন ৰা’’তিআদিমাহ. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পঞ্চহি সমণকপ্পেহি ফলং পরিভুঞ্জিতুং, অগ্গিপরিজিতং সত্থপরিজিতং নখপরিজিতং অবীজং নিব্বট্টবীজঞ্ঞেৰ পঞ্চম’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৫০) হি ৰুত্তং.

১২৬. ইদানি তং ভূতগামং দস্সেতুং ‘‘সমূলা’’তিআদিমাহ. তত্থ (পাচি. ৯১; পাচি. অট্ঠ. ৯১) স-ইতি সো ভূতগামো নামাতি অত্থো, মূলবীজাদীহি পঞ্চহি বীজেহি পভাৰিতো হোতীতি ৰুত্তং হোতি. তত্থ মূলবীজং নাম হলিদ্দিসিঙ্গিৰেরাদি. খন্ধবীজং নাম অস্সত্থো নিগ্রোধোতি এৰমাদি. অগ্গবীজং নাম অজ্জুকফণিজ্জকাদি. ফল়ুবীজং নাম উচ্ছুৰেল়ুনল়াদি. ‘‘বীজবীজং নাম পুব্বণ্ণং অপরণ্ণং, যানি ৰা পনঞ্ঞানিপি অত্থি বীজে জাযন্তি বীজে সঞ্জাযন্তি, এতং বীজবীজং নামা’’তি ৰুত্তং. ইদানি ‘‘বীজগামভূতগামসমারম্ভা পটিৰিরতো হোতী’’তি (দী. নি. ১.১০, ১৯৫; ম. নি. ১.২৯৩, ৪১১; ২.১১; অ. নি. ১০.৯৯; পু. প. ১৭৯) ৰুত্তত্তা ধম্মানুলোমেন আগতং বীজগামসমারম্ভং দস্সেতুং ‘‘আরম্ভে দুক্কট’’ন্তিআদিমাহ. তস্মা এতং পঠমং ‘‘কপ্পিযং করোহী’’তি ভূতগামপরিমোচনং কারেত্ৰা বীজগামপরিমোচনত্থং পুন কপ্পিযং কারেতব্বং.

১২৭. নিব্বট্টবীজং (পাচি. অট্ঠ. ৯২; কঙ্খা. অট্ঠ. ভুতগামসিক্খাপদৰণ্ণনা) নাম অম্বপনসাদি. নোবীজং নাম তরুণম্বফলাদি, এতং পন সব্বং অকপ্পিযম্পি ৰট্টতীতি অত্থো. কটাহবদ্ধবীজানি কপিত্থফলাদীনি. বহিদ্ধা ৰাপি কারযেতি কপালেপি কাতুং ৰট্টতি, সচে একাবদ্ধানীতি অত্থো. কটাহমুত্তং পন ভিন্দিত্ৰা কারেতব্বং.

১২৮. ভাজনে ৰা ভূমিযং ৰা একাবদ্ধেসু বীজেসু একস্মিং বীজে কপ্পিযে কতে সব্বেস্ৰেৰ কতং ভৰেতি অত্থো. যথা চ বীজে, এৰং রুক্খসহস্সং ৰা উচ্ছুসহস্সং ৰা ছিন্দিত্ৰা একাবদ্ধে কতেপি ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো.

১২৯. কপ্পিযং কত্ৰা নিক্খিত্তে বীজগামে পুন মূলপণ্ণানি সচে জাযরুং, পুন কপ্পিযং কারেয্যাতি অত্থো. তদাতি মূলে চ অঙ্কুরে চ জাতেতি অত্থো.

১৩০. উদকসম্ভৰোতি উদকজাতো. চেতিযাদীসূতি এত্থ আদি-সদ্দেন গেহপ্পমুখপাকারৰেদিকাদীসু নিব্বত্তা গহিতা. নিব্বত্তদ্ৰত্তিপত্তকো ভূতগামোৰ, অনিব্বত্তকো অগ্গবীজে সঙ্গহং গচ্ছতি. বীজম্পি যাৰ মূলং ৰা পণ্ণং ৰা ন নিক্খমতি, তাৰ বীজগামোৰ, মূলে চ নিক্খন্তে পণ্ণে চ হরিতে জাতে ভূতগামোৰ হোতীতি অত্থো.

১৩১. মকুল়ন্তি অফুল্লং. অহিছত্তকং নাম রুক্খে জাতং অহিছত্তকং.

১৩২. অল্লরুক্খে গণ্হতোতি সম্বন্ধো. তত্থাতি অল্লরুক্খে ছিন্দতো ৰাপীতি সম্বন্ধো.

১৩৪. ‘‘ইমং রুক্খং, ইমং লতং, ইমং কন্দং ছিন্দ, ভিন্দা’’তিআদিনা নযেন নিযমেত্ৰা ভাসিতুং ন ৰট্টতি. ‘‘ইদং, এত’’ন্তি অৰত্ৰা কেৰলং ‘‘রুক্খং ছিন্দা’’তিআদিনা (পাচি. অট্ঠ. ৯২; কঙ্খা. অট্ঠ. ভূতগামহিক্খাপদৰণ্ণনা) নযেন ৰত্তুং ৰট্টতীতি. সমণকপ্পৰিনিচ্ছযো.

সমণকপ্পনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.