৪. ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা

পচ্ছিমমাসস্স পঠমদিৰসতো পট্ঠাযাতি জেট্ঠমূলপুণ্ণমাসিযা পচ্ছিমপাটিপদদিৰসতো পট্ঠায. তাৰাতি তাৰ পরিমাণে কালে. জেট্ঠমূলপুণ্ণমাসিযা পচ্ছিমপাটিপদদিৰসতো পট্ঠায যাৰ কত্তিকপুণ্ণমা, ইমস্মিং পঞ্চমাসেতি অত্থো. কালো ৰস্সিকসাটিকাযাতিআদিনাতি এত্থ আদিসদ্দেন ‘‘সমযো ৰস্সিকসাটিকায, অঞ্ঞেপি মনুস্সা ৰস্সিকসাটিকচীৰরং দেন্তী’’তি (পারা. ৬২৮) ইমেসং গহণং. দেথ মে ৰস্সিকসাটিকচীৰরন্তিআদিকাযাতি এত্থ আদিসদ্দেন পন ‘‘আহরথ মে ৰস্সিকসাটিকচীৰরং, পরিৰত্তেথ মে ৰস্সিকসাটিকচীৰরং, চেতাপেথ মে ৰস্সিকসাটিকচীৰর’’ন্তি ইমেসং গহণং. অত্তনো অঞ্ঞাতকঅপ্পৰারিতেসু তদুভযং করোন্তস্স কিং হোতীতি আহ ‘‘অঞ্ঞাতকঅপ্পৰারিতট্ঠানে’’তিআদি. ‘‘ৰত্তভেদে দুক্কট’’ন্তি ইদং ৰস্সিকসাটিকং পুব্বে অদেন্তে সন্ধায ৰুত্তং. যে পন পুব্বেপি দেন্তি, তেসু ৰত্তভেদো নত্থি. ৰুত্তঞ্হি সমন্তপাসাদিকাযং ‘‘যে মনুস্সা পুব্বেপি ৰস্সিকসাটিকচীৰরং দেন্তি, ইমে পন সচেপি অত্তনো অঞ্ঞাতকঅপ্পৰারিতা হোন্তি, ৰত্তভেদো নত্থি তেসু সতুপ্পাদকরণস্স অনুঞ্ঞাতত্তা’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৮). অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযন্তি ‘‘যো পন ভিক্খু অঞ্ঞাতকং গহপতিং ৰা গহপতানিং ৰা চীৰরং ৰিঞ্ঞাপেয্য অঞ্ঞত্র সমযা, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি (পারা. ৫১৮) ইমিনা সিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. ইদং পন পকতিযা ৰস্সিকসাটিকদাযকেসুপি হোতিযেৰ.

গিম্হানং পচ্ছিমদ্ধমাসস্স পঠমদিৰসতো পট্ঠাযাতি এত্থ জেট্ঠমূলকাল়পক্খূপোসথস্স পচ্ছিমপাটিপদদিৰসতো পট্ঠায যাৰ আসাল়্হিপুণ্ণমা, অযমদ্ধমাসো গিম্হানং পচ্ছিমদ্ধমাসো নাম, তস্স পঠমদিৰসতো পট্ঠাযাতি অত্থো, অদ্ধমাসস্স পঠমপাটিপদদিৰসতো পট্ঠাযাতি ৰুত্তং হোতি. কত্তিকমাসস্স পচ্ছিমদিৰসো নাম পচ্ছিমকত্তিকমাসস্স পুণ্ণমা. এত্তাৰতাতি ‘‘মাসো সেসো গিম্হানন্তি ভিক্খুনা ৰস্সিকসাটিকচীৰরং পরিযেসিতব্বং, অদ্ধমাসো সেসো গিম্হানন্তি কত্ৰা নিৰাসেতব্ব’’ন্তি এত্তকেন গণনেন. পরিযেসনক্খেত্তন্তি পরিযেসনস্স খেত্তং. এতস্মিঞ্হি মাসে ৰস্সিকসাটিকং অলদ্ধং পরিযেসিতুং ৰট্টতি. করণনিৰাসনক্খেত্তম্পীতি করণক্খেত্তঞ্চেৰ নিৰাসনক্খেত্তঞ্চ. পি-সদ্দেন পরিযেসনক্খেত্তং সম্পিণ্ডেতি. এতস্মিঞ্হি অদ্ধমাসে পরিযেসিতুং, কাতুং, নিৰাসেতুঞ্চ ৰট্টতি, অধিট্ঠাতুংযেৰ ন ৰট্টতি. যং পন সমন্তপাসাদিকাযং কত্থচি পোত্থকে ‘‘জেট্ঠমূলপুণ্ণমাসিযা পচ্ছিমপাটিপদদিৰসতো পট্ঠায যাৰ কালপক্খুপোসথো, অযমেকো অদ্ধমাসো পরিযেসনক্খেত্তঞ্চেৰ করণক্খেত্তঞ্চ. এতস্মিঞ্হি অন্তরে ৰস্সিকসাটিকং অলদ্ধং পরিযেসিতুং, লদ্ধং কাতুঞ্চ ৰট্টতি, নিৰাসেতুং, অধিট্ঠাতুঞ্চ ন ৰট্টতী’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৮) ৰচনং দিস্সতি, তং পমাদলিখিতং মাতিকায ৰিরোধতোতি দট্ঠব্বং. ‘‘অদ্ধমাসো সেসো গিম্হানন্তি কত্ৰা নিৰাসেতব্ব’’ন্তি (পারা. ৬২৭) হি পাল়ি. সব্বম্পীতি পরিযেসনং, করণং, নিৰাসনং, অধিট্ঠানঞ্চাতি সব্বম্পি. ইমিনা ইমে চত্তারো মাসা পরিযেসনকরণনিৰাসনাধিট্ঠানানং চতুন্নম্পি খেত্তন্তি দস্সেতি. এতেসু হি চতূসু মাসেসু অলদ্ধং পরিযেসিতুং, লদ্ধং কাতুং, নিৰাসেতুং, অধিট্ঠাতুঞ্চ ৰট্টতি.

ৰস্সং উক্কড্ঢীযতীতি সংৰচ্ছরং উদ্ধং কড্ঢীযতি ৰড্ঢীযতি, আরুয্হতীতি অত্থো, ৰস্সানস্স পঠমমাসং উক্কড্ঢিত্ৰা গিম্হানং পচ্ছিমমাসমেৰ করোন্তীতি ৰুত্তং হোতি. ৰস্সূপনাযিকদিৰসে অধিট্ঠাতব্বাতি ৰস্সানতো পুব্বেযেৰ দসাহস্স অতিক্কন্তত্তা ৰস্সূপনাযিকদিৰসেযেৰ অধিট্ঠাতব্বা. তঞ্হি দিৰসং অতিক্কামেতুং ন ৰট্টতি. অন্তোৰস্সে পন লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ তস্মিংযেৰ অন্তোৰস্সে লদ্ধদিৰসতো পট্ঠায দসাহং নাতিক্কামেতব্বা, দসাহাতিক্কমে নিট্ঠিতা পন তদহেৰ অধিট্ঠাতব্বা. দসাহে অপ্পহোন্তে চীৰরকালং নাতিক্কামেতব্বা. অযং তাৰ কতায পরিহারো. অকতায পন কো পরিহারোতি আহ ‘‘সচে’’তিআদি. একাহম্পি ন লভতি ইতো অঞ্ঞস্স পরিহারস্সাভাৰতোতি অধিপ্পাযো.

সো কুতো হোতীতি আহ ‘‘যাৰ হেমন্তস্স পঠমদিৰসো’’তি, জেট্ঠমূলপুণ্ণমাসিতো পট্ঠায যাৰ কত্তিকপুণ্ণমাসিযা পচ্ছিমপাটিপদদিৰসো, তাৰাতি অত্থো. এতেসু সত্তসু পিট্ঠিসমযমাসেসূতি পটিলোমক্কমেন ৰুত্তেসু কত্তিকপুণ্ণমাসিযা পচ্ছিমপাটিপদাদীসু জেট্ঠমূলপুণ্ণমাসাৰসানেসু এতেসু সত্তসু পিট্ঠিসমযনামকেসু মাসেসু. সতুপ্পাদকরণেনাতি ‘‘কালো ৰস্সিকসাটিকাযা’’তিআদিনা নযেন সতুপ্পাদকরণেন. ৰিঞ্ঞাপেন্তস্সাতি ‘‘দেথ মে ৰস্সিকসাটিকচীৰর’’ন্তিআদিনা (পারা. ৬২৮) নযেন ৰিঞ্ঞত্তিং করোন্তস্স. তেন সিক্খাপদেন অনাপত্তীতি অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদেন অনাপত্তি, ইমিনা পন সিক্খাপদেন আপত্তিযেৰ অসমযত্তা. ৰুত্তঞ্হেতং ভদন্তবুদ্ধদত্তাচরিযেন –

‘‘কত্ৰা পন সতুপ্পাদং, ৰস্সসাটিকচীৰরং;

নিপ্ফাদেন্তস্স ভিক্খুস্স, সমযে পিট্ঠিসম্মতে.

‘‘হোতি নিস্সগ্গিযাপত্তি, ঞাতকাঞ্ঞাতকাদিনো;

তেসুযেৰ চ ৰিঞ্ঞত্তিং, কত্ৰা নিপ্ফাদনে তথা’’তি.

এত্থ চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, ৰস্সিকসাটিকচীৰরং অতিরেকমাসে সেসে গিম্হানে পরিযিট্ঠং অতিরেকদ্ধমাসে সেসে গিম্হানে কত্ৰা পরিদহিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি ইমিনা (পারা. ৬২৮) নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং.

ৰস্সিকসাটিকপরিযেসনৰত্থুস্মিন্তি পটিকচ্চেৰ ৰস্সিকসাটিকপরিযেসনৰত্থুস্মিং. তিকপাচিত্তিযন্তি অতিরেকমাসদ্ধমাসেসু অতিরেকসঞ্ঞিৰেমতিকঊনকসঞ্ঞীনং পরিযেসননিৰাসনৰসেন তীণি পাচিত্তিযানি, একসেসনিদ্দেসো চাযং, সামঞ্ঞনিদ্দেসো ৰা. ঊনকমাসদ্ধমাসেসূতি ঊনকমাসে চেৰ ঊনকদ্ধমাসে চ. অতিরেকসঞ্ঞিনো, ৰেমতিকস্স ৰা দুক্কটন্তি এত্থ ‘‘পরিযেসননিৰাসনং করোন্তস্সা’’তি পাঠসেসো. ইদং ৰুত্তং হোতি – ‘‘ঊনকমাসে সেসে গিম্হানে অতিরেকসঞ্ঞিনো, ৰেমতিকস্স ৰা পরিযেসন্তস্স দুক্কটং, ঊনকদ্ধমাসে সেসে গিম্হানে চ অতিরেকসঞ্ঞিনো, ৰেমতিকস্স ৰা নিৰাসেন্তস্স দুক্কট’’ন্তি. ‘‘তথা’’তি ইমিনা দুক্কটং অতিদিসতি, তঞ্চ দুক্কটং উদকফুসিতগণনায অকত্ৰা ন্হানপরিযোসানৰসেন পযোগে পযোগে কারেতব্বং, তঞ্চ খো ৰিৰটঙ্গণে আকাসতো পতিতউদকেনেৰ ন্হাযন্তস্স, ন ন্হানকোট্ঠকৰাপিআদীসু ঘটেহি আসিত্তূদকেন ন্হাযন্তস্স. তেনেৰাহ ‘‘সতিযা ৰস্সিকসাটিকাযা’’তিআদি. পোক্খরণিযাদীসু পন নগ্গস্স ন্হাযন্তস্স অনাপত্তীতি সম্বন্ধো, পোক্খরণিযাদীসু পন সতিযাপি ৰস্সিকসাটিকায নগ্গস্স ন্হাযন্তস্স নত্থি দুক্কটাপত্তীতি অত্থো.

এৰং অন্তরাপত্তিযা অনাপত্তিং দস্সেত্ৰা ইদানি নিস্সগ্গিযেন অনাপত্তিং দস্সেতুং ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরস্সা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ অচ্ছিন্নচীৰরস্সাতি অচ্ছিন্নসেসচীৰরস্স. তস্সাপি অসমযে নিৰাসতো অনাপত্তি. এস নযো নট্ঠচীৰরস্স ৰাতি এত্থাপি. যথা চেত্থ নিৰাসেন্তানং তেসং অনাপত্তি, এৰং তত্থ পরিযেসন্তানম্পীতি দট্ঠব্বং. এত্থ পন মহগ্ঘৰস্সিকসাটিকং ঠপেত্ৰা ন্হাযন্তস্স চোরূপদ্দৰো আপদা নামাতি আহ ‘‘অনিৰত্থ’’ন্তিআদি. আপদাসু ৰা নিৰাসযতোতি আপদাসু ৰিজ্জমানাসু অসমযে নিৰাসেন্তস্স. যং পন সমন্তপাসাদিকাযং ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরস্সাতি এতং ৰস্সিকসাটিকংযেৰ সন্ধায ৰুত্তং. তেসঞ্হি নগ্গানং কাযোৰস্সাপনে অনাপত্তি. এত্থ চ মহগ্ঘৰস্সিকসাটিকং নিৰাসেত্ৰা ন্হাযন্তস্স চোরূপদ্দৰো আপদা নামা’’তি অচ্ছিন্নচীৰরাদিনো নিস্সগ্গিযেন অনাপত্তিং অদস্সেত্ৰা নগ্গস্স ন্হাযতো দুক্কটেনেৰ অনাপত্তিদস্সনং, তং যুত্তং ৰিয ন দিস্সতি. সব্বসিক্খাপদেসু হি মূলাপত্তিযা এৰ আপত্তিপ্পসঙ্গে অনাপত্তিদস্সনত্থং অনাপত্তিৰারো আরভীযতি, ন অন্তরাপত্তিযাতি, তস্মা উপপরিক্খিতব্বং. সচীৰরতাতি অন্তরৰাসকউত্তরাসঙ্গেহি সচীৰরতা.

ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.