৩. পত্তৰগ্গো

১. পত্তসিক্খাপদৰণ্ণনা

অৰিকপ্পিতোতি ‘‘ইমং পত্তং তুয্হং ৰিকপ্পেমী’’তিআদিনা নযেন অৰিকপ্পিতো. অড্ঢাল়্হকোদনং গণ্হাতীতি মগধনাল়িযা দ্ৰিন্নং তণ্ডুলনাল়ীনং ওদনং গণ্হাতি. ‘‘মগধনাল়ি নাম অড্ঢতেরসপলা হোতী’’তি অন্ধকট্ঠকথাযং ৰুত্তং. ‘‘সীহল়দীপে পকতিনাল়ি মহন্তা, দমিল়নাল়ি খুদ্দকা, মগধনাল়ি পমাণযুত্তা, তায মগধনাল়িযা দিযড্ঢনাল়ি একা সীহল়নাল়ি হোতী’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬০২) মহাঅট্ঠকথাযং ৰুত্তং. অনুত্তণ্ডুলন্তি পাকতো উক্কন্তং তণ্ডুলং উত্তণ্ডুলং, ন উত্তণ্ডুলং অনুত্তণ্ডুলং. সব্বসম্ভারসঙ্খতোতি জীরকাদিসব্বসম্ভারেহি সঙ্খতো. আলোপস্স চতুত্থভাগপ্পমাণং ব্যঞ্জনং আলোপস্স অনুরূপব্যঞ্জনং.

এৰং উক্কট্ঠপত্তং দস্সেত্ৰা ইদানি মজ্ঝিমোমকানি দস্সেতুং ‘‘উক্কট্ঠতো’’তিআদিমাহ. তত্রাযং নযো – সচে নাল়িকোদনাদি সব্বম্পি পক্খিত্তং ৰুত্তনযেনেৰ হেট্ঠিমরাজিসমং তিট্ঠতি, অযং মজ্ঝিমো নাম পত্তো. সচে তং রাজিং অতিক্কম্ম থূপীকতং তিট্ঠতি, অযং মজ্ঝিমোমকো নাম পত্তো. সচে তং রাজিং ন সম্পাপুণাতি, অন্তোগধমেৰ হোতি, অযং মজ্ঝিমুক্কট্ঠো নাম পত্তো. সচে পত্তোদনাদি সব্বম্পি পক্খিত্তং হেট্ঠিমরাজিসমং তিট্ঠতি, অযং ওমকো নাম পত্তো. সচে তং রাজিং অতিক্কম্ম থূপীকতং তিট্ঠতি, অযং ওমকোমকো নাম পত্তো. সচে তং রাজিং ন সম্পাপুণাতি, অন্তোগধমেৰ হোতি, অযং ওমকুক্কট্ঠো নাম পত্তোতি. তেনাহ ‘‘তেসম্পি ৰুত্তনযেনেৰ ভেদো ৰেদিতব্বো’’তি.

ইদানি তেসু অধিট্ঠানৰিকপ্পনানধিট্ঠানাৰিকপ্পনুপগে দস্সেতুং ‘‘ইচ্চেতেসূ’’তিআদিমাহ. তত্থ উক্কট্ঠুক্কট্ঠোতি উক্কট্ঠতো উক্কট্ঠো. ততো হি সো ‘‘অপত্তো’’তি ৰুত্তো. ওমকোমকোতি ওমকতো ওমকো. ততো হি সো ‘‘অপত্তো’’তি ৰুত্তো. এতে পন ভাজনপরিভোগেন পরিভুঞ্জিতব্বা, ন অধিট্ঠানুপগা ন ৰিকপ্পনুপগা, ইতরে পন সত্ত অধিট্ঠহিত্ৰা ৰা ৰিকপ্পেত্ৰা ৰা পরিভুঞ্জিতব্বা. তেনাহ ‘‘সেসা সত্ত পত্তা পমাণযুত্তা নামা’’তি.

তস্মাতি যস্মা সত্ত পত্তা পমাণযুত্তা, তস্মা. সমণসারুপ্পেন পক্কন্তি এত্থ অযোপত্তো পঞ্চহি পাকেহি (পারা. অট্ঠ. ২.৬০৮) পক্কো সমণসারুপ্পেন পক্কো হোতি, মত্তিকাপত্তো দ্ৰীহি পাকেহি. সচে একো পাকো ঊনো হোতি, ন অধিট্ঠানুপগো. যথা চ সমণসারুপ্পেন পক্কোযেৰ অধিট্ঠানুপগো, তথা উভোপি যং মূলং দাতব্বং, তস্মিং দিন্নেযেৰ অধিট্ঠানুপগা. যদি পন অপ্পকম্পি অদিন্নং হোতি, ন অধিট্ঠানুপগা. তেনাহ ‘‘সচে পনা’’তিআদি. ‘‘কাকণিকমত্তং নাম দিযড্ঢৰীহী’’তি ৰদন্তি. সচেপি পত্তসামিকো ৰদতি ‘‘যদা তুম্হাকং মূলং ভৰিস্সতি, তদা দস্সথ, অধিট্ঠহিত্ৰা পরিভুঞ্জথা’’তি, নেৰ অধিট্ঠানুপগো হোতি. পাকস্স হি ঊনত্তা পত্তসঙ্খং ন গচ্ছতি. মূলস্স সকলস্স ৰা একদেসস্স ৰা অদিন্নত্তা সকভাৰং ন উপেতি, অঞ্ঞস্সেৰ সন্তকো হোতি. তস্মা পাকে চ মূলে চ নিট্ঠিতেযেৰ অধিট্ঠানুপগো হোতি. যো অধিট্ঠানুপগো, স্ৰেৰ ৰিকপ্পনুপগো চ. তেনাহ ‘‘অপচ্চুদ্ধরন্তেনা’’তিআদি. অপচ্চুদ্ধরন্তেন ৰিকপ্পেতব্বোতি পুরাণপত্তং অপচ্চুদ্ধরন্তেন নৰো পত্তো ৰিকপ্পেতব্বোতি অত্থো, ঠপেতব্বোতি অধিপ্পাযো. কঙ্গুসিত্থন্তি সত্তন্নং ধঞ্ঞানং লামকধঞ্ঞসিত্থন্তি আহ ‘‘কঙ্গুসিত্থনিক্খমনমত্তেন ছিদ্দেনা’’তি.

পত্তসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদৰণ্ণনা

অস্সাতি ইমস্স পত্তস্স. তেন ঊনপঞ্চবন্ধনেনাতি তেন ঊনপঞ্চবন্ধনেন পত্তেন উপলক্খিতো হুত্ৰাতি অত্থো. ঊনপঞ্চবন্ধনো হি পত্তো এত্থ লক্খণভাৰেন গহিতো. তেনেৰাহ ‘‘ইত্থম্ভূতস্স লক্খণে করণৰচন’’ন্তি. তত্থ ইত্থম্ভূতস্সাতি কঞ্চি পকারং পত্তস্স. লক্খীযতে অনেনাতি লক্খণং, তস্মিং করণৰচনং, ততিযাৰিভত্তীতি অত্থো. ‘‘পকারো’’তি চ সামঞ্ঞস্স ভেদকো ৰিসেসো ৰুচ্চতি. তথা হি ঊনপঞ্চবন্ধনেন পত্তেনাতি এত্থ ভিক্খুভাৰসামঞ্ঞস্স ঊনপঞ্চবন্ধনপত্তভাৰো পকারো, তং ভিক্খু আপন্নো, তস্স পত্তো লক্খণং. যদি অপরিপুণ্ণপঞ্চবন্ধনো পত্তো ঊনপঞ্চবন্ধনো নাম হোতি, অথ কস্মা ইমস্স পদভাজনিযং অবন্ধনোপি ৰুত্তোতি আহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. তত্থ তত্থাতি ৰাক্যোপঞ্ঞাসে. বন্ধনোকাসে সতি ৰা অসতি ৰা বন্ধনৰিরহিতো পত্তো অবন্ধনো, পঞ্চবন্ধনানং ওকাসো অস্সাতি পঞ্চবন্ধনোকাসো. অপত্তোতি পত্তো নাম ন হোতীতি অত্থো, পাকতিকং কাতুং অসমত্থোতি ৰুত্তং হোতি. ইদঞ্চ অঞ্ঞস্স ৰিঞ্ঞাপনে কারণৰচনং. তেনাহ ‘‘তস্মা অঞ্ঞং ৰিঞ্ঞাপেতুং ৰট্টতী’’তি.

বন্ধনঞ্চ নামেতং যস্মা বন্ধনোকাসে সতি হোতি, অসতি ন হোতি, তস্মা তস্স লক্খণং, বন্ধনৰিধিঞ্চ দস্সেতুং ‘‘যস্মিং পনা’’তিআদি ৰুত্তং. মুখৰট্টিসমীপে পন পত্তৰেধকেন ৰিজ্ঝিযমানে কপালস্স বহলত্তা ভিজ্জতি, তস্মা হেট্ঠা ৰিজ্ঝিতব্বো. তেনাহ ‘‘হেট্ঠিমপরিযন্তে’’তিআদি. সুখুমং ৰা ছিদ্দং কত্ৰা বন্ধিতব্বোতি সুখুমে ছিদ্দে তিপুপট্টাদীহি পযোজনং নত্থি, সুত্তং পক্খিপিত্ৰাৰ অধিট্ঠাতব্বোতি অধিপ্পাযো. ন কেৰলং তিপুসুত্তকাদিনাৰ বন্ধিতব্বোতি আহ ‘‘ফাণিত’’ন্তিআদি. ফাণিতং ঝাপেত্ৰা পাসাণচুণ্ণেনাতি পাসাণচুণ্ণেন সদ্ধিং ফাণিতং পচিত্ৰা তথাপক্কেন পাসাণচুণ্ণেনাতি অত্থো. নিস্সজ্জিতব্বোতি ‘‘অযং মে, ভন্তে, পত্তো ঊনপঞ্চবন্ধনেন পত্তেন চেতাপিতো নিস্সগ্গিযো, ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি (পারা. ৬১৩) নিস্সজ্জিতব্বো. তেনাহ ‘‘নিস্সজ্জন্তেনা’’তিআদি. সম্মতেনাতি –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং পত্তগ্গাহাপকং সম্মন্নেয্য, এসা ঞত্তি. সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং পত্তগ্গাহাপকং সম্মন্নতি, যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো পত্তগ্গাহাপকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স. যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু পত্তগ্গাহাপকো, খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি (পারা. ৬১৪) –

এৰং পদভাজনে ৰুত্তায ঞত্তিদুতিযকম্মৰাচায সম্মতেন. পত্তস্স ৰিজ্জমানগুণং ৰত্ৰাতি ‘‘অযং, ভন্তে, পত্তো পমাণযুত্তো সুন্দরো থেরানুরূপো’’তিআদিনা (পারা. অট্ঠ. ২.৬১৫) ৰিজ্জমানানিসংসং ৰত্ৰা. পত্তপরিযন্তোতি পরিযন্তে ঠিতপত্তো. অদেসেতি মঞ্চপীঠচ্ছত্তনাগদন্তকাদিকে অদেসে. পত্তস্স হি নিক্খিপনদেসো ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, আধারক’’ন্তিআদিনা নযেন খন্ধকে ৰুত্তোযেৰ. অপরিভোগেনাতি যাগুরন্ধনরজনপচনাদিনা অযুত্তপরিভোগেন. অন্তরামগ্গে পন ব্যাধিম্হি উপ্পন্নে অঞ্ঞস্মিং ভাজনে অসতি মত্তিকায লিম্পিত্ৰা যাগুং পচিতুং, উদকং ৰা তাপেতুং ৰট্টতি. ৰিস্সজ্জেতীতি অঞ্ঞস্স দেতি. সচে পন সদ্ধিৰিহারিকো ৰা অন্তেৰাসিকো ৰা অঞ্ঞং ৰরপত্তং ঠপেত্ৰা ‘‘অযং ময্হং সারুপ্পো, অযং থেরস্সা’’তি গণ্হাতি, ৰট্টতি. অঞ্ঞো ৰা তং গহেত্ৰা অত্তনো পত্তং দেতি, ৰট্টতি. ‘‘ময্হমেৰ পত্তং আহরা’’তি ৰত্তব্বকিচ্চং নত্থি.

ঞাতকপ্পৰারিতেতি এত্থ সঙ্ঘৰসেন পৰারিতট্ঠানে পঞ্চবন্ধনেনেৰ ৰট্টতি, পুগ্গলৰসেন পন পৰারিতট্ঠানে ঊনপঞ্চবন্ধনেনাপি. অকতৰিঞ্ঞত্তি নাম ‘‘ৰদ, ভন্তে, পচ্চযেনা’’তি এৰং অকতট্ঠানে ৰিঞ্ঞত্তি.

ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. ভেসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা

উগ্গহেত্ৰাতি উগ্গহিতকং কত্ৰা, অপ্পটিগ্গহিতং সযমেৰ গহেত্ৰাতি অত্থো. সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তিকতা চেত্থ অনজ্ঝোহরণীযতং আপন্নত্তাতি ৰেদিতব্বং. কস্মা এতেন ইদং দস্সিতং হোতীতি আহ ‘‘তানি হী’’তিআদি. ভিসক্কস্স ইমানি তেন অনুঞ্ঞাতত্তাতি ভেসজ্জানি, যেসং কেসঞ্চি সপ্পাযানমেতং অধিৰচনং. তেনাহ ‘‘ভেসজ্জকিচ্চং করোন্তু ৰা, মা ৰা, এৰং লদ্ধৰোহারানী’’তি. ইদানি সত্তাহকালিকং নিস্সগ্গিযৰত্থুভূতং সপ্পিনৰনীতং দস্সেতুং ‘‘সপ্পি নাম গৰাদীন’’ন্তিআদি ৰুত্তং. আদিসদ্দেন অজিকাদীনং গহণং. ‘‘যেসং মংসং কপ্পতী’’তি ইমিনা পাকটেহি গোঅজিকাদীহি অঞ্ঞানিপি মিগরোহিতাদীনি সঙ্গণ্হাতি. যেসঞ্হি খীরং অত্থি, সপ্পিপি তেসং অত্থিযেৰ. তং পন সুলভং ৰা হোতু, দুল্লভং ৰা, অসংমোহত্থং ৰুত্তং. মক্খিকামধুমেৰাতি খুদ্দকভমরমধুকরীহি তীহি মক্খিকাহি কতং মধুমেৰ. উচ্ছুরসন্তি সুদ্ধোদকসম্ভিন্নানং ৰসেন দুৰিধম্পি উচ্ছুরসং. ‘‘অগিলানস্স গুল়োদক’’ন্তি (মহাৰ. ২৮৪) পন উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাতত্তা উদকসম্ভিন্নো অগিলানস্স ৰট্টতি. ‘‘অৰত্থুকপক্কা ৰা’’তি ইমিনা সৰত্থুকপক্কা ন ৰট্টতীতি দস্সেতি. মহাপচ্চরিযং পন ‘‘এতং সৰত্থুকপক্কং ৰট্টতি, নো ৰট্টতীতি পুচ্ছং কত্ৰা উচ্ছুফাণিতং পচ্ছাভত্তং নোৰট্টনকং নাম নত্থী’’তি ৰুত্তং, তং যুত্তন্তি সমন্তপাসাদিকাযং (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৩) ৰুত্তং. উচ্ছুৰিকতীতি উচ্ছুম্হা নিব্বত্তা রসলসিকাদিকা. পকতত্তানং পটিনিদ্দেসত্তা তং-সদ্দস্স তেন পকতানং ভেসজ্জানং এৰ গহণং, ন তেসং ৰত্থূনন্তি আহ ‘‘তানি ভেসজ্জানী’’তিআদি. ন তেসং ৰত্থূনীতি তেসং সপ্পিআদীনং কারণানি খীরাদীনি অপ্পটিগ্গহেত্ৰাতি অত্থো.

ৰসাতেলন্তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৩) ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ৰসানি ভেসজ্জানি অচ্ছৰসং মচ্ছৰসং সুসুকাৰসং সূকরৰসং গদ্রভৰস’’ন্তি (মহাৰ. ২৬২) এৰং অনুঞ্ঞাতৰসানং তেলং. যানীতি যানি ভেসজ্জানি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ৰসানি ভেসজ্জানি অচ্ছৰসং মচ্ছৰসং সুসুকাৰসং সূকরৰসং গদ্রভৰসং কালে পটিগ্গহিতং কালে নিপ্পক্কং কালে সংসট্ঠং তেলপরিভোগেন পরিভুঞ্জিতু’’ন্তি এৰং তেলত্থং ৰসাপটিগ্গহণস্স অনুঞ্ঞাতত্তা ‘‘ৰসাতেলং পনা’’তিআদি ৰুত্তং. কালেতি পুরেভত্তং. সংসট্ঠন্তি পরিস্সাৰিতং. তস্মাতি যস্মা অনুঞ্ঞাতং, তস্মা. ‘‘অচ্ছৰস’’ন্তি ৰচনেন ঠপেত্ৰা মনুস্সৰসং সব্বেসং অকপ্পিযমংসানং ৰসায অনুঞ্ঞাতত্তা ‘‘ঠপেত্ৰা মনুস্সৰস’’ন্তি ৰুত্তং.

সামং পচিত্ৰাতি কালেযেৰ সামং পচিত্ৰা. নিব্বত্তিততেলম্পীতি কালেযেৰ অত্তনা ৰিৰেচিততেলম্পি. তিৰিধম্পি চেতং কালেযেৰ ৰট্টতি. ৰুত্তম্পি চেতং ‘‘কালে চে, ভিক্খৰে, পটিগ্গহিতং কালে নিপ্পক্কং কালে সংসট্ঠং, তং চে পরিভুঞ্জেয্য, অনাপত্তী’’তি. পচ্ছাভত্তং পন পটিগ্গহেতুং ৰা কাতুং ৰা ন ৰট্টতিযেৰ. ৰুত্তম্পি চেতং ‘‘ৰিকালে চে, ভিক্খৰে, পটিগ্গহিতং ৰিকালে নিপ্পক্কং ৰিকালে সংসট্ঠং, তং চে পরিভুঞ্জেয্য, আপত্তি তিণ্ণং দুক্কটানং. কালে চে, ভিক্খৰে, পটিগ্গহিতং ৰিকালে নিপ্পক্কং ৰিকালে সংসট্ঠং, তং চে পরিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দ্ৰিন্নং দুক্কটানং. কালে চে, ভিক্খৰে, পটিগ্গহিতং কালে নিপ্পক্কং ৰিকালে সংসট্ঠং, তং চে পরিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৰ. ২৬২). ‘‘সত্তাহং নিরামিসপরিভোগেন ৰট্টতী’’তি ইমিনা পন ‘‘কালে পটিগ্গহিতং কালে নিপ্পক্কং কালে সংসট্ঠং তেলপরিভোগেন পরিভুঞ্জিতু’’ন্তি ইদং নিরামিসপরিভোগং সন্ধায ৰুত্তন্তি দস্সেতি.

যং পনেত্থ (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৩) সুখুমরজসদিসং মংসং ৰা ন্হারু ৰা অট্ঠি ৰা লোহিতং ৰা হোতি, তং অব্বোহারিকং. সচে পন অনুপসম্পন্নো তায পটিগ্গহিতৰসায তেলং কত্ৰা দেতি, তং কথন্তি আহ ‘‘অনুপসম্পন্নেনা’’তিআদি. তদহূতি যস্মিং অহনি পটিগ্গহিতং, তদহু. পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায পন সত্তাহং নিরামিসমেৰ ৰট্টতি. তত্রাপি অব্বোহারিকং অব্বোহারিকমেৰ. যাৰকালিকৰত্থূনং অঞ্ঞেসং ৰত্থুং পচিতুং ন ৰট্টতীতি সম্বন্ধো. তত্থ যাৰকালিকৰত্থূনন্তি যাৰকালিকং ৰত্থু এতেসন্তি যাৰকালিকৰত্থূনি, তেসং, যাৰকালিকৰত্থুমন্তানন্তি অত্থো. অঞ্ঞেসন্তি ৰসাতেলতো অঞ্ঞেসং সপ্পিআদীনং. ৰত্থুন্তি খীরাদিকং যাৰকালিকভূতং ৰত্থুং, পচিতুং ন ৰট্টতিযেৰ, সামংপাকত্তাতি অধিপ্পাযো.

নিব্বত্তিতসপ্পিং ৰাতি যাৰকালিকৰত্থুতো ৰিৰেচিতসপ্পিং ৰা. যথা তত্থ দধিগতং ৰা তক্কগতং ৰা খযং গমিস্সতি, এৰং ঝাপিতং ৰাতি অত্থো. নৰনীতং ৰাতি তক্কবিন্দূনিপি দধিগুল়িকাযোপি অপনেত্ৰা সুধোতনৰনীতং পচিতুং ৰট্টতি সামংপক্কাভাৰতোতি অধিপ্পাযো. যদি সযংপচিতসত্তাহকালিকেন সদ্ধিং আমিসং ভুঞ্জতি, তং আমিসং সযংপচিতসত্তাহকালিকেন মিস্সিতং অত্তনো যাৰকালিকভাৰং সত্তাহকালিকেন গণ্হাপেতি. তথা চ যাৰকালিকং অপক্কম্পি সযংপক্কভাৰং উপগচ্ছতীতি ‘‘তং পন তদহুপুরেভত্তম্পি সামিসং পরিভুঞ্জিতুং ন ৰট্টতী’’তি ৰুত্তং. যথা সযংপক্কসত্তাহকালিকং ৰসাতেলং, সযংভজ্জিতসাসপাদিযাৰজীৰিকৰত্থূনং তেলঞ্চ সামিসং তদহুপুরেভত্তম্পি ন ৰট্টতি, তথা নৰনীতসপ্পীতি ৰেদিতব্বং. ৰুত্তঞ্চ –

‘‘যাৰকালিকআদীনি, সংসট্ঠানি সহত্তনা;

গাহাপযন্তি সব্ভাৰ’’ন্তি চ;

‘‘তেহেৰ ভিক্খুনা পত্তং, কপ্পতে যাৰজীৰিকং;

নিরামিসংৰ সত্তাহং, সামিসে সামপাকতা’’তি চ.

খীরাদিতোতি এত্থ আদিসদ্দেন তিলাদীনং গহণং. সামিসানিপীতি ন কেৰলং নিরামিসানেৰাতি অত্থো. পচ্ছাভত্ততো পন পট্ঠায ন ৰট্টন্তিযেৰ. সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি সৰত্থুকানং পটিগ্গহিতত্তা. ‘‘তানি পটিগ্গহেত্ৰা’’তি (পারা. ৬২২) হি ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘পচ্ছাভত্ততো পট্ঠাযা’’তিআদি. পচ্ছাভত্তং পটিগ্গহিতকেহি কতং পন অব্ভঞ্জনাদীসু উপনেতব্বং, পুরেভত্তম্পি চ উগ্গহিতকেহি কতং. উভযেসম্পি সত্তাহাতিক্কমেপি অনাপত্তি. অন্তোসত্তাহেতি সত্তাহব্ভন্তরে. অব্ভঞ্জনাদীনন্তি এত্থ আদিসদ্দেন মুদ্ধনিতেলঅরুমক্খনঘরধূপনাদীনং গহণং. অধিট্ঠহিত্ৰাতি ‘‘ইদানি ন ময্হং অজ্ঝোহরণত্থায ভৰিস্সতি, ইদং সপ্পি চ তেলঞ্চ ৰসা চ মুদ্ধনিতেলত্থং ৰা অব্ভঞ্জনত্থং ৰা ভৰিস্সতি, মধু অরুমক্খনত্থং ৰা ফাণিতং ঘরধূপনত্থং ৰা ভৰিস্সতী’’তি এৰং চিত্তং উপ্পাদেত্ৰা.

কো পনেত্থ যাৰকালিকযাৰজীৰিকৰত্থূসু ৰিসেসোতি আহ ‘‘যাৰজীৰিকানী’’তিআদি. যাৰ অরুণস্স উগ্গমনা তিট্ঠতীতি সত্তমদিৰসে কততেলং সচে যাৰ অরুণুগ্গমনা তিট্ঠতীতি অত্থো. পাল়িযং অনাগতসপ্পিআদীনন্তি এত্থ তাৰ মিগরোহিতাদীনং সপ্পি পাল়িযং অনাগতসপ্পি, তথা নৰনীতং, নাল়িকেরনিম্বকোসম্বকরমন্দসাসপআদীনং তেলং পন পাল়িযং অনাগততেলং, তথা মধুকপুপ্ফফাণিতং পাল়িযং অনাগতফাণিতন্তি ৰেদিতব্বং. ন সব্বং মধুকপুপ্ফফাণিতং ফাণিতগতিকন্তি আহ ‘‘সীতুদকেনা’’তিআদি. সীতুদকেন কতন্তি মধুকপুপ্ফানি সীতুদকে পক্খিপিত্ৰা অমদ্দিত্ৰা পুপ্ফরসে উদকগতে সতি তং উদকং গহেত্ৰা পচিত্ৰা কতং. ‘‘ফাণিতগতিকমেৰা’’তি ইমিনা সত্তাহকালিকন্তি দস্সেতি, ন পন নিস্সগ্গিযৰত্থুন্তি. তস্মা সত্তাহং অতিক্কামযতো দুক্কটন্তি ৰেদিতব্বং. ৰুত্তম্পি চেতং সমন্তপাসাদিকাযং সীতুদকেন কতং মধুকপুপ্ফফাণিতং পুরেভত্তং সামিসং ৰট্টতি, পচ্ছাভত্ততো পট্ঠায সত্তাহং নিরামিসমেৰ, সত্তাহাতিক্কমে ৰত্থুগণনায দুক্কট’’ন্তি. সচে পন খীরং পক্খিপিত্ৰা কতং, যাৰকালিকং. খণ্ডসক্খরং পন খীরজল্লিকং অপনেত্ৰা সোধেন্তি, তস্মা ৰট্টতি, অম্বজম্বুপনসকদলিখজ্জুরিচিঞ্চাদীনং সব্বেসং যাৰকালিকফলানং ফাণিতং যাৰকালিকমেৰাতি আহ ‘‘অম্বফাণিতাদীনি যাৰকালিকানী’’তি.

কাযিকপরিভোগং ৰট্টতীতি কাযস্স ৰা কাযে অরুনো ৰা মক্খনং ৰট্টতি, অজ্ঝোহরিতুং পন ন ৰট্টতি. যন্তি সত্তাহাতিক্কন্তং ভেসজ্জং. নিরপেক্খো পরিচ্চজিত্ৰাতি অনপেক্খো সামণেরস্স দত্ৰা. তন্তি এৰং পরিচ্চজিত্ৰা পুন লদ্ধভেসজ্জং. এৰঞ্হি দিন্নং ভেসজ্জং সচে সো সামণেরো অভিসঙ্খরিত্ৰা ৰা অনভিসঙ্খরিত্ৰা ৰা তস্স ভিক্খুনো দদেয্য, গহেত্ৰা নত্থুকম্মং ৰা কাতব্বং, অঞ্ঞং ৰা কঞ্চি পরিভোগং. তেনাহ ‘‘অজ্ঝোহরিতুম্পি ৰট্টতী’’তি. সচে সো বালো হোতি, দাতুং ন জানাতি, অঞ্ঞেন ভিক্খুনা ৰত্তব্বো ‘‘অত্থি তে, সামণের, ভেসজ্জ’’ন্তি, ‘‘আম, ভন্তে, অত্থী’’তি. ‘‘আহর, থেরস্স ভেসজ্জং করিস্সামা’’তি, এৰম্পি ৰট্টতি. ৰত্থুগণনাযাতি সপ্পিআদিৰত্থুগণনায চেৰ সপ্পিপিণ্ডাদিৰত্থুগণনায চ. মিস্সিতেসু পন একং নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. এত্থ চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, ভেসজ্জং সত্তাহাতিক্কন্তং নিস্সগ্গিযং, ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি (পারা. ৬২৩) নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং.

সাধারণপঞ্ঞত্তি. সত্তাহং অনতিক্কন্তেপি অতিক্কন্তসঞ্ঞিনো চেৰ ৰেমতিকস্স চ দুক্কটং. অতিক্কন্তে অনতিক্কন্তসঞ্ঞিনোপি ৰেমতিকস্সপি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযমেৰ, তথা অনধিট্ঠিতাৰিস্সজ্জিতানট্ঠাৰিনট্ঠাদড্ঢাৰিলুত্তেসু অধিট্ঠিতাদিসঞ্ঞিনো. অন্তোসত্তাহং অধিট্ঠিতে, ৰিস্সজ্জিতে, নট্ঠে, ৰিনট্ঠে, দড্ঢে, অচ্ছিন্নে, ৰিস্সাসেন গহিতে উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. আচারৰিপত্তি. সপ্পিআদীনং অত্তনো সন্তকতা, গণনুপগতা, সত্তাহাতিক্কমোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. কথিনসমুট্ঠানং, অকিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনং. তেনাহ ‘‘সেসং চীৰরৰগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্ব’’ন্তি (কঙ্খা. অট্ঠ. কথিনসিক্খাপদৰণ্ণনা).

ভেসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা

পচ্ছিমমাসস্স পঠমদিৰসতো পট্ঠাযাতি জেট্ঠমূলপুণ্ণমাসিযা পচ্ছিমপাটিপদদিৰসতো পট্ঠায. তাৰাতি তাৰ পরিমাণে কালে. জেট্ঠমূলপুণ্ণমাসিযা পচ্ছিমপাটিপদদিৰসতো পট্ঠায যাৰ কত্তিকপুণ্ণমা, ইমস্মিং পঞ্চমাসেতি অত্থো. কালো ৰস্সিকসাটিকাযাতিআদিনাতি এত্থ আদিসদ্দেন ‘‘সমযো ৰস্সিকসাটিকায, অঞ্ঞেপি মনুস্সা ৰস্সিকসাটিকচীৰরং দেন্তী’’তি (পারা. ৬২৮) ইমেসং গহণং. দেথ মে ৰস্সিকসাটিকচীৰরন্তিআদিকাযাতি এত্থ আদিসদ্দেন পন ‘‘আহরথ মে ৰস্সিকসাটিকচীৰরং, পরিৰত্তেথ মে ৰস্সিকসাটিকচীৰরং, চেতাপেথ মে ৰস্সিকসাটিকচীৰর’’ন্তি ইমেসং গহণং. অত্তনো অঞ্ঞাতকঅপ্পৰারিতেসু তদুভযং করোন্তস্স কিং হোতীতি আহ ‘‘অঞ্ঞাতকঅপ্পৰারিতট্ঠানে’’তিআদি. ‘‘ৰত্তভেদে দুক্কট’’ন্তি ইদং ৰস্সিকসাটিকং পুব্বে অদেন্তে সন্ধায ৰুত্তং. যে পন পুব্বেপি দেন্তি, তেসু ৰত্তভেদো নত্থি. ৰুত্তঞ্হি সমন্তপাসাদিকাযং ‘‘যে মনুস্সা পুব্বেপি ৰস্সিকসাটিকচীৰরং দেন্তি, ইমে পন সচেপি অত্তনো অঞ্ঞাতকঅপ্পৰারিতা হোন্তি, ৰত্তভেদো নত্থি তেসু সতুপ্পাদকরণস্স অনুঞ্ঞাতত্তা’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৮). অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযন্তি ‘‘যো পন ভিক্খু অঞ্ঞাতকং গহপতিং ৰা গহপতানিং ৰা চীৰরং ৰিঞ্ঞাপেয্য অঞ্ঞত্র সমযা, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি (পারা. ৫১৮) ইমিনা সিক্খাপদেন নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. ইদং পন পকতিযা ৰস্সিকসাটিকদাযকেসুপি হোতিযেৰ.

গিম্হানং পচ্ছিমদ্ধমাসস্স পঠমদিৰসতো পট্ঠাযাতি এত্থ জেট্ঠমূলকাল়পক্খূপোসথস্স পচ্ছিমপাটিপদদিৰসতো পট্ঠায যাৰ আসাল়্হিপুণ্ণমা, অযমদ্ধমাসো গিম্হানং পচ্ছিমদ্ধমাসো নাম, তস্স পঠমদিৰসতো পট্ঠাযাতি অত্থো, অদ্ধমাসস্স পঠমপাটিপদদিৰসতো পট্ঠাযাতি ৰুত্তং হোতি. কত্তিকমাসস্স পচ্ছিমদিৰসো নাম পচ্ছিমকত্তিকমাসস্স পুণ্ণমা. এত্তাৰতাতি ‘‘মাসো সেসো গিম্হানন্তি ভিক্খুনা ৰস্সিকসাটিকচীৰরং পরিযেসিতব্বং, অদ্ধমাসো সেসো গিম্হানন্তি কত্ৰা নিৰাসেতব্ব’’ন্তি এত্তকেন গণনেন. পরিযেসনক্খেত্তন্তি পরিযেসনস্স খেত্তং. এতস্মিঞ্হি মাসে ৰস্সিকসাটিকং অলদ্ধং পরিযেসিতুং ৰট্টতি. করণনিৰাসনক্খেত্তম্পীতি করণক্খেত্তঞ্চেৰ নিৰাসনক্খেত্তঞ্চ. পি-সদ্দেন পরিযেসনক্খেত্তং সম্পিণ্ডেতি. এতস্মিঞ্হি অদ্ধমাসে পরিযেসিতুং, কাতুং, নিৰাসেতুঞ্চ ৰট্টতি, অধিট্ঠাতুংযেৰ ন ৰট্টতি. যং পন সমন্তপাসাদিকাযং কত্থচি পোত্থকে ‘‘জেট্ঠমূলপুণ্ণমাসিযা পচ্ছিমপাটিপদদিৰসতো পট্ঠায যাৰ কালপক্খুপোসথো, অযমেকো অদ্ধমাসো পরিযেসনক্খেত্তঞ্চেৰ করণক্খেত্তঞ্চ. এতস্মিঞ্হি অন্তরে ৰস্সিকসাটিকং অলদ্ধং পরিযেসিতুং, লদ্ধং কাতুঞ্চ ৰট্টতি, নিৰাসেতুং, অধিট্ঠাতুঞ্চ ন ৰট্টতী’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬২৮) ৰচনং দিস্সতি, তং পমাদলিখিতং মাতিকায ৰিরোধতোতি দট্ঠব্বং. ‘‘অদ্ধমাসো সেসো গিম্হানন্তি কত্ৰা নিৰাসেতব্ব’’ন্তি (পারা. ৬২৭) হি পাল়ি. সব্বম্পীতি পরিযেসনং, করণং, নিৰাসনং, অধিট্ঠানঞ্চাতি সব্বম্পি. ইমিনা ইমে চত্তারো মাসা পরিযেসনকরণনিৰাসনাধিট্ঠানানং চতুন্নম্পি খেত্তন্তি দস্সেতি. এতেসু হি চতূসু মাসেসু অলদ্ধং পরিযেসিতুং, লদ্ধং কাতুং, নিৰাসেতুং, অধিট্ঠাতুঞ্চ ৰট্টতি.

ৰস্সং উক্কড্ঢীযতীতি সংৰচ্ছরং উদ্ধং কড্ঢীযতি ৰড্ঢীযতি, আরুয্হতীতি অত্থো, ৰস্সানস্স পঠমমাসং উক্কড্ঢিত্ৰা গিম্হানং পচ্ছিমমাসমেৰ করোন্তীতি ৰুত্তং হোতি. ৰস্সূপনাযিকদিৰসে অধিট্ঠাতব্বাতি ৰস্সানতো পুব্বেযেৰ দসাহস্স অতিক্কন্তত্তা ৰস্সূপনাযিকদিৰসেযেৰ অধিট্ঠাতব্বা. তঞ্হি দিৰসং অতিক্কামেতুং ন ৰট্টতি. অন্তোৰস্সে পন লদ্ধা চেৰ নিট্ঠিতা চ তস্মিংযেৰ অন্তোৰস্সে লদ্ধদিৰসতো পট্ঠায দসাহং নাতিক্কামেতব্বা, দসাহাতিক্কমে নিট্ঠিতা পন তদহেৰ অধিট্ঠাতব্বা. দসাহে অপ্পহোন্তে চীৰরকালং নাতিক্কামেতব্বা. অযং তাৰ কতায পরিহারো. অকতায পন কো পরিহারোতি আহ ‘‘সচে’’তিআদি. একাহম্পি ন লভতি ইতো অঞ্ঞস্স পরিহারস্সাভাৰতোতি অধিপ্পাযো.

সো কুতো হোতীতি আহ ‘‘যাৰ হেমন্তস্স পঠমদিৰসো’’তি, জেট্ঠমূলপুণ্ণমাসিতো পট্ঠায যাৰ কত্তিকপুণ্ণমাসিযা পচ্ছিমপাটিপদদিৰসো, তাৰাতি অত্থো. এতেসু সত্তসু পিট্ঠিসমযমাসেসূতি পটিলোমক্কমেন ৰুত্তেসু কত্তিকপুণ্ণমাসিযা পচ্ছিমপাটিপদাদীসু জেট্ঠমূলপুণ্ণমাসাৰসানেসু এতেসু সত্তসু পিট্ঠিসমযনামকেসু মাসেসু. সতুপ্পাদকরণেনাতি ‘‘কালো ৰস্সিকসাটিকাযা’’তিআদিনা নযেন সতুপ্পাদকরণেন. ৰিঞ্ঞাপেন্তস্সাতি ‘‘দেথ মে ৰস্সিকসাটিকচীৰর’’ন্তিআদিনা (পারা. ৬২৮) নযেন ৰিঞ্ঞত্তিং করোন্তস্স. তেন সিক্খাপদেন অনাপত্তীতি অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদেন অনাপত্তি, ইমিনা পন সিক্খাপদেন আপত্তিযেৰ অসমযত্তা. ৰুত্তঞ্হেতং ভদন্তবুদ্ধদত্তাচরিযেন –

‘‘কত্ৰা পন সতুপ্পাদং, ৰস্সসাটিকচীৰরং;

নিপ্ফাদেন্তস্স ভিক্খুস্স, সমযে পিট্ঠিসম্মতে.

‘‘হোতি নিস্সগ্গিযাপত্তি, ঞাতকাঞ্ঞাতকাদিনো;

তেসুযেৰ চ ৰিঞ্ঞত্তিং, কত্ৰা নিপ্ফাদনে তথা’’তি.

এত্থ চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, ৰস্সিকসাটিকচীৰরং অতিরেকমাসে সেসে গিম্হানে পরিযিট্ঠং অতিরেকদ্ধমাসে সেসে গিম্হানে কত্ৰা পরিদহিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি ইমিনা (পারা. ৬২৮) নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং.

ৰস্সিকসাটিকপরিযেসনৰত্থুস্মিন্তি পটিকচ্চেৰ ৰস্সিকসাটিকপরিযেসনৰত্থুস্মিং. তিকপাচিত্তিযন্তি অতিরেকমাসদ্ধমাসেসু অতিরেকসঞ্ঞিৰেমতিকঊনকসঞ্ঞীনং পরিযেসননিৰাসনৰসেন তীণি পাচিত্তিযানি, একসেসনিদ্দেসো চাযং, সামঞ্ঞনিদ্দেসো ৰা. ঊনকমাসদ্ধমাসেসূতি ঊনকমাসে চেৰ ঊনকদ্ধমাসে চ. অতিরেকসঞ্ঞিনো, ৰেমতিকস্স ৰা দুক্কটন্তি এত্থ ‘‘পরিযেসননিৰাসনং করোন্তস্সা’’তি পাঠসেসো. ইদং ৰুত্তং হোতি – ‘‘ঊনকমাসে সেসে গিম্হানে অতিরেকসঞ্ঞিনো, ৰেমতিকস্স ৰা পরিযেসন্তস্স দুক্কটং, ঊনকদ্ধমাসে সেসে গিম্হানে চ অতিরেকসঞ্ঞিনো, ৰেমতিকস্স ৰা নিৰাসেন্তস্স দুক্কট’’ন্তি. ‘‘তথা’’তি ইমিনা দুক্কটং অতিদিসতি, তঞ্চ দুক্কটং উদকফুসিতগণনায অকত্ৰা ন্হানপরিযোসানৰসেন পযোগে পযোগে কারেতব্বং, তঞ্চ খো ৰিৰটঙ্গণে আকাসতো পতিতউদকেনেৰ ন্হাযন্তস্স, ন ন্হানকোট্ঠকৰাপিআদীসু ঘটেহি আসিত্তূদকেন ন্হাযন্তস্স. তেনেৰাহ ‘‘সতিযা ৰস্সিকসাটিকাযা’’তিআদি. পোক্খরণিযাদীসু পন নগ্গস্স ন্হাযন্তস্স অনাপত্তীতি সম্বন্ধো, পোক্খরণিযাদীসু পন সতিযাপি ৰস্সিকসাটিকায নগ্গস্স ন্হাযন্তস্স নত্থি দুক্কটাপত্তীতি অত্থো.

এৰং অন্তরাপত্তিযা অনাপত্তিং দস্সেত্ৰা ইদানি নিস্সগ্গিযেন অনাপত্তিং দস্সেতুং ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরস্সা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ অচ্ছিন্নচীৰরস্সাতি অচ্ছিন্নসেসচীৰরস্স. তস্সাপি অসমযে নিৰাসতো অনাপত্তি. এস নযো নট্ঠচীৰরস্স ৰাতি এত্থাপি. যথা চেত্থ নিৰাসেন্তানং তেসং অনাপত্তি, এৰং তত্থ পরিযেসন্তানম্পীতি দট্ঠব্বং. এত্থ পন মহগ্ঘৰস্সিকসাটিকং ঠপেত্ৰা ন্হাযন্তস্স চোরূপদ্দৰো আপদা নামাতি আহ ‘‘অনিৰত্থ’’ন্তিআদি. আপদাসু ৰা নিৰাসযতোতি আপদাসু ৰিজ্জমানাসু অসমযে নিৰাসেন্তস্স. যং পন সমন্তপাসাদিকাযং ‘‘অচ্ছিন্নচীৰরস্সাতি এতং ৰস্সিকসাটিকংযেৰ সন্ধায ৰুত্তং. তেসঞ্হি নগ্গানং কাযোৰস্সাপনে অনাপত্তি. এত্থ চ মহগ্ঘৰস্সিকসাটিকং নিৰাসেত্ৰা ন্হাযন্তস্স চোরূপদ্দৰো আপদা নামা’’তি অচ্ছিন্নচীৰরাদিনো নিস্সগ্গিযেন অনাপত্তিং অদস্সেত্ৰা নগ্গস্স ন্হাযতো দুক্কটেনেৰ অনাপত্তিদস্সনং, তং যুত্তং ৰিয ন দিস্সতি. সব্বসিক্খাপদেসু হি মূলাপত্তিযা এৰ আপত্তিপ্পসঙ্গে অনাপত্তিদস্সনত্থং অনাপত্তিৰারো আরভীযতি, ন অন্তরাপত্তিযাতি, তস্মা উপপরিক্খিতব্বং. সচীৰরতাতি অন্তরৰাসকউত্তরাসঙ্গেহি সচীৰরতা.

ৰস্সিকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. চীৰরঅচ্ছিন্দনসিক্খাপদৰণ্ণনা

‘‘দত্ৰা’’তি যং কিঞ্চি পচ্চাসীসমানস্সেৰ দানমিহ অধিপ্পেতং, ন নিস্সট্ঠদানন্তি আহ ‘‘ৰেয্যাৰচ্চাদীনী’’তিআদি. সকসঞ্ঞাযাতি ‘‘সক’’ন্তি সঞ্ঞায. ইমিনা পারাজিকাভাৰং দস্সেতি. চজিত্ৰা দিন্নম্পি হি সকসঞ্ঞায গণ্হতো নত্থি পারাজিকং. অচ্ছিন্দন্তস্সাতি একতো অবদ্ধানি, ৰিসুং ঠপিতানি চ বহূনি অচ্ছিন্দতো, ‘‘সঙ্ঘাটিং আহর, উত্তরাসঙ্গং আহরা’’তি এৰং আহরাপযতো চ. তেনাহ ‘‘ৰত্থুগণনায আপত্তিযো’’তি. ‘‘মযা দিন্নানি সব্বানি আহরা’’তি ৰদতোপি একৰচনেনেৰ সম্বহুলা আপত্তিযো. একং চীৰরং পন একাবদ্ধানি চ বহূনি অচ্ছিন্দতো একা আপত্তি. ‘‘অচ্ছিন্দা’’তি আণত্তিযা দুক্কটন্তি ‘‘মযা দিন্নানি সব্বানি গণ্হা’’তি আণত্তিযা একং দুক্কটং, অচ্ছিন্নেসু পন একৰচনেনেৰ সম্বহুলা পাচিত্তিযো. তেনাহ ‘‘অচ্ছিন্নেসু ৰত্থুগণনায আপত্তিযো’’তি. অচ্ছিন্নেসূতি তেনাণত্তেন অচ্ছিন্নেসু চীৰরেসু. যত্থ পন পোত্থকেসু ‘‘অচ্ছিন্নেসু যত্তকানি আণত্তানি, তেসং গণনায আপত্তিযো’’তি পাঠো, তত্থ যত্তকানি আণত্তানীতি যত্তকানি চীৰরানি গণ্হিতুং আণত্তানীতি অত্থো. যং পন সমন্তপাসাদিকাযং ‘‘চীৰরং ‘গণ্হা’তি আণাপেতি, একং দুক্কটং. আণত্তো বহূনি গণ্হাতি, একং পাচিত্তিয’’ন্তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬৩৩) ৰুত্তং, তং একাবদ্ধং সন্ধায. এৰঞ্চ কত্ৰা সমন্তপাসাদিকায সদ্ধিং ইমায অট্ঠকথায ন কোচি ৰিরোধো. সচে পন ‘‘সঙ্ঘাটিং গণ্হ, উত্তরাসঙ্গং গণ্হা’’তি আণাপেতি, ৰাচায ৰাচায দুক্কটং. অচ্ছিন্নেসু ৰত্থুগণনায আপত্তিযো. এত্থ চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৰরং ভিক্খুস্স সামং দত্ৰা অচ্ছিন্নং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পারা. ৬৩৩) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং.

তিকপাচিত্তিযন্তি উপসম্পন্নে উপসম্পন্নসঞ্ঞিৰেমতিকঅনুপসম্পন্নসঞ্ঞীনং ৰসেন তীণি পাচিত্তিযানি. অঞ্ঞং পরিক্খারন্তি পত্তাদিং অঞ্ঞং পরিক্খারং, অন্তমসো সূচিম্পীতি অত্থো. ন কেৰলং অনুপসম্পন্নস্স চীৰরংযেৰ অচ্ছিন্দতো দুক্কটন্তি আহ ‘‘অনুপসম্পন্নস্স চা’’তিআদি. তত্থ যং কিঞ্চীতি চীৰরং ৰা হোতু, পত্তাদি, যং কিঞ্চি পরিক্খারং ৰা. তস্স ৰিস্সাসং গণ্হন্তস্সাতি যস্স দিন্নং, তস্স ৰিস্সাসেন গণ্হন্তস্স, ততিযত্থে চেতং উপযোগৰচনং. উপসম্পন্নতাতি অচ্ছিন্দনসমযে উপসম্পন্নভাৰো. কিঞ্চাপি উপসম্পন্নভাৰো পাল়িযং, মাতিকট্ঠকথাযঞ্চ দানগ্গহণেসু দিস্সতি, তথাপি অনুপসম্পন্নকালে চীৰরং দত্ৰা উপসম্পন্নকালে অচ্ছিন্দন্তস্স আপত্তিতো অচ্ছিন্দনকালেযেৰ উপসম্পন্নতা অঙ্গন্তি ৰেদিতব্বং.

চীৰরঅচ্ছিন্দনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. সুত্তৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৰণ্ণনা

ছব্বিধং খোমসুত্তাদিন্তি ‘‘সুত্তং নাম ছ সুত্তানি খোমং কপ্পাসিকং কোসেয্যং কম্বলং সাণং ভঙ্গ’’ন্তি (পারা. ৬৩৮) এৰং ৰুত্তং ছব্বিধং খোমসুত্তাদিং. তত্থ খোমন্তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬৩৬-৩৮) খোমৰাকেহি কতসুত্তং. কপ্পাসিকন্তি কপ্পাসতো নিব্বত্তং. কোসেয্যন্তি কোসিযংসূহি কন্তিত্ৰা কতসুত্তং. কম্বলন্তি এল়কলোমসুত্তং. সাণন্তি সাণৰাকেন কতসুত্তং. ভঙ্গন্তি পাটেক্কং ৰাকসুত্তমেৰাতি একে. পঞ্চহিপি মিস্সেত্ৰা কতসুত্তং পন ‘‘ভঙ্গ’’ন্তি ৰেদিতব্বং. তেসং অনুলোমন্তি তেসং খোমাদীনং অনুলোমং দুকূলং পত্তুণ্ণং সোমারপট্টং চীনপট্টং ইদ্ধিজং দেৰদিন্নন্তি ছব্বিধং সুত্তং.

তুরীতি ৰাযনূপকরণো একো দণ্ডো, ৰীতৰীতট্ঠানং যত্থ সংহরিত্ৰা ঠপেন্তি. ৰেমন্তি ৰাযনূপকরণো একো দণ্ডো, সুত্তং পৰেসেত্ৰা যেন আকোটেন্তো ঘনভাৰং সম্পাদেন্তি. তস্স সব্বপ্পযোগেসু দুক্কটন্তি তন্তৰাযস্স যে তে তুরিৰেমসজ্জনাদিকা পযোগা, তেসু সব্বেসু পযোগেসু ভিক্খুস্স দুক্কটং, তস্স তন্তৰাযস্স পযোগে পযোগে ভিক্খুস্স দুক্কটন্তি ৰুত্তং হোতি. তুরিআদীনং অভাৰে তেসং করণত্থং ৰাসিফরসুআদীনং মগ্গননিসানরুক্খচ্ছেদনাদিসব্বপ্পযোগেপি এসেৰ নযো. তন্তূনং অত্তনো সন্তকত্তা ৰীতৰীতট্ঠানং পটিলদ্ধমেৰ হোতীতি আহ ‘‘পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতী’’তি, ৰিকপ্পনুপগপচ্ছিমচীৰরপ্পমাণে ৰীতে নিস্সগ্গিযং হোতীতি ৰুত্তং হোতি. তেনেৰ ৰক্খতি ‘‘দীঘতো ৰিদত্থিমত্তে, তিরিযঞ্চ হত্থমত্তে ৰীতে নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তি. এত্থ চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৰরং সামং সুত্তং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা তন্তৰাযেহি ৰাযাপিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং.

তেনেৰাতি ৰিঞ্ঞাপিততন্তৰাযেনেৰ. এৰং ইধ দুক্কটন্তি ইধাপি তন্তৰাযেনেৰ দীঘতো ৰিদত্থিমত্তে, তিরিযং হত্থমত্তে ৰীতে দুক্কটন্তি অত্থো. অকপ্পিযসুত্তমযেতি ৰিঞ্ঞাপিতসুত্তমযে. ইতরস্মিন্তি অৰিঞ্ঞত্তিসুত্তমযে পরিচ্ছেদে. ততো চে ঊনতরাতি ৰুত্তপ্পমাণতো চে ঊনতরা, অন্তমসো (পারা. অট্ঠ. ২.৬৩৬-৬৩৮) অচ্ছিমণ্ডলপ্পমাণাপীতি অধিপ্পাযো. কপ্পিযতন্তৰাযেনপি অকপ্পিযসুত্তং ৰাযাপেন্তস্স যথা পুব্বে নিস্সগ্গিযং, এৰমিধ দুক্কটং. তেনেৰ কপ্পিযঞ্চ অকপ্পিযঞ্চ সুত্তং ৰাযাপেন্তস্স সচে পচ্ছিমচীৰরপ্পমাণা ৰা ঊনকা ৰা অকপ্পিযসুত্তপরিচ্ছেদা হোন্তি, তেসু পরিচ্ছেদগণনায দুক্কটং. কপ্পিযসুত্তপরিচ্ছেদেসু অনাপত্তি. অথ একন্তরিকেন ৰা সুত্তেন, দীঘতো ৰা কপ্পিযং তিরিযং অকপ্পিযং কত্ৰা ৰীতং হোতি, পমাণযুত্তে পরিচ্ছেদে পরিচ্ছেদে দুক্কটং.

যদি পন (পারা. অট্ঠ. ২.৬৩৬-৬৩৮) দ্ৰে তন্তৰাযা হোন্তি একো কপ্পিযো একো অকপ্পিযো, সুত্তঞ্চ অকপ্পিযং, তে চে ৰারেন ৰিনন্তি, অকপ্পিযতন্তৰাযেন ৰীতে পমাণযুত্তে পরিচ্ছেদে পরিচ্ছেদে পাচিত্তিযং, ঊনতরে দুক্কটং. ইতরেন ৰীতে উভযত্থ দুক্কটং. সচে দ্ৰেপি ৰেমং গহেত্ৰা একতো ৰিনন্তি, পমাণযুত্তে পরিচ্ছেদে পরিচ্ছেদে পাচিত্তিযং. অথ সুত্তং কপ্পিযং, চীৰরঞ্চ কেদারবদ্ধাদীহি সপরিচ্ছেদং, অকপ্পিযতন্তৰাযেন ৰীতে পরিচ্ছেদে পরিচ্ছেদে দুক্কটং, ইতরেন ৰীতে অনাপত্তি. সচে দ্ৰেপি একতো ৰিনন্তি, পমাণযুত্তে পরিচ্ছেদে পরিচ্ছেদে দুক্কটং. অথ সুত্তম্পি কপ্পিযঞ্চ অকপ্পিযঞ্চ, তে চে ৰারেন ৰিনন্তি, অকপ্পিযতন্তৰাযেন অকপ্পিযসুত্তমযেসু পচ্ছিমচীৰরপ্পমাণেসু পরিচ্ছেদেসু ৰীতেসু পরিচ্ছেদগণনায পাচিত্তিযং, ঊনতরেসু কপ্পিযসুত্তমযেসু চ দুক্কটং. কপ্পিযতন্তৰাযেন অকপ্পিযসুত্তমযেসু পমাণযুত্তেসু ৰা ঊনকেসু ৰা দুক্কটমেৰ, কপ্পিযসুত্তমযেসু অনাপত্তি.

অথ একন্তরিকেন ৰা সুত্তেন, দীঘতো ৰা অকপ্পিযং তিরিযং অকপ্পিযং কত্ৰা ৰিনন্তি, উভোপি ৰা তে ৰেমং গহেত্ৰা একতো ৰিনন্তি, অপরিচ্ছেদে চীৰরে পমাণযুত্তে পরিচ্ছেদে পরিচ্ছেদে দুক্কটং, সপরিচ্ছেদে পরিচ্ছেদৰসেন দুক্কটানি. তেনাহ ‘‘এতেনেৰ উপাযেনা’’তিআদি.

এত্থ চ তন্তৰাযো তাৰ অঞ্ঞাতকঅপ্পৰারিততো ৰিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধো অকপ্পিযো, সেসো কপ্পিযো. সুত্তম্পি সামং ৰিঞ্ঞাপিতং অকপ্পিযং, সেসং, ঞাতকাদিৰসেন উপ্পন্নঞ্চ কপ্পিযন্তি ৰেদিতব্বং. তিকপাচিত্তিযন্তি ৰাযাপিতে ৰাযাপিতসঞ্ঞিৰেমতিকঅৰাযাপিতসঞ্ঞীনং ৰসেন তীণি পাচিত্তিযানি. চীৰরত্থায ৰিঞ্ঞাপিতসুত্তন্তি সামং ৰা অঞ্ঞেন ৰা চীৰরত্থায ৰিঞ্ঞাপিতসুত্তং. কিঞ্চাপি পাল়িযং ‘‘সামং সুত্তং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা’’তি ৰুত্তং, তথাপি ইধ ‘‘চীৰরত্থায সামং ৰিঞ্ঞাপিতসুত্ত’’ন্তি অৰত্ৰা কেৰলং ‘‘চীৰরত্থায ৰিঞ্ঞাপিতসুত্ত’’ন্তি অঙ্গেসু ৰুত্তত্তা অঞ্ঞেন চীৰরত্থায ৰিঞ্ঞাপিতসুত্তম্পি সঙ্গহং গচ্ছতীতি ৰেদিতব্বং. অকপ্পিযৰিঞ্ঞত্তিযাতি ‘‘চীৰরং মে, আৰুসো, ৰাযথা’’তি এৰংভূতায অকপ্পিযৰিঞ্ঞত্তিযা.

সুত্তৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. মহাপেসকারসিক্খাপদৰণ্ণনা

চীৰরসামিকেহি পুব্বে অপ্পৰারিতো হুত্ৰাতি ‘‘কীদিসেন তে, ভন্তে, চীৰরেন অত্থো, কীদিসং তে চীৰরং ৰাযাপেমি, ৰদ, ভন্তে, যদিচ্ছসী’’তি চীৰরসামিকেহি পুব্বে অৰুত্তো হুত্ৰা. এত্থ চ আযতাদীহি তীহি সুত্তৰড্ঢনাকারেন সহ ৰাযনাকারং দস্সেতি, সুৰীতাদীহি চতূহি ৰাযনাকারমেৰ. ‘‘কিঞ্চিমত্তং অনুপদজ্জেয্যামা’’তিআদি তস্স কত্তব্বাকারমত্তদস্সনং, ন পন অঙ্গদস্সনং সুত্তৰড্ঢনৰসেনেৰ আপজ্জিতব্বত্তাতি আহ ‘‘ন ভিক্খুনো পিণ্ডপাতদানমত্তেনা’’তিআদি. এত্থ চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৰরং পুব্বে অপ্পৰারিতেন অঞ্ঞাতকস্স গহপতিকস্স তন্তৰাযে উপসঙ্কমিত্ৰা চীৰরে ৰিকপ্পং আপন্নং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পারা. ৬৪৩) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং. তিকপাচিত্তিযন্তি অঞ্ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞিৰেমতিকঞাতকসঞ্ঞীনং ৰসেন তীণি পাচিত্তিযানি.

মহাপেসকারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. অচ্চেকচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা

পঠমপদস্সাতি ‘‘দসাহানাগত’’ন্তি পদস্স. পুরিমনযেনেৰাতি অচ্চন্তসংযোগৰসেনেৰ. তানি দিৰসানীতি তেসু দিৰসেসু. অচ্চন্তমেৰাতি নিরন্তরমেৰ, তেসু দসাহেসু যত্থ কত্থচি দিৰসেতি ৰুত্তং হোতি. পৰারণামাসস্সাতি পুব্বকত্তিকমাসস্স. সো হি ইধ পঠমপৰারণাযোগতো ‘‘পৰারণামাসো’’তি ৰুত্তো. জুণ্হপক্খপঞ্চমিতো পট্ঠাযাতি সুক্কপক্খপঞ্চমিং আদিং কত্ৰা. পৰারণামাসস্স জুণ্হপক্খপঞ্চমিতোতি ৰা পৰারণামাসস্স পকাসনতো পুরিমস্স জুণ্হপক্খস্স পঞ্চমিতো পট্ঠাযাতি অত্থো. যো পনেত্থ ‘‘কামঞ্চেস (সারত্থ. টী. ২.৬৫০) ‘দসাহপরমং অতিরেকচীৰরং ধারেতব্ব’ন্তি (পারা. ৪৬৩) ইমিনাৰ সিদ্ধো, অট্ঠুপ্পত্তিৰসেন পন অপুব্বং ৰিয অত্থং দস্সেত্ৰা সিক্খাপদং ঠপিত’’ন্তি পাঠো দিস্সতি, সো পমাদপাঠো ‘‘দসাহানাগত’’ন্তি ইমিনা ৰিরোধতোতি দট্ঠব্বং. কিঞ্চ ‘‘জুণ্হপক্খপঞ্চমিতো পট্ঠাযা’’তি ৰুত্তত্তা অট্ঠকথাযেৰ পুব্বাপরৰিরোধোপি সিযা.

অচ্চেকচীৰরন্তি অচ্চাযিকচীৰরং ৰুচ্চতি, সো চ অচ্চাযিকভাৰো দাযকস্স গমিকাদিভাৰেনাতি দস্সেতুং ‘‘গমিকগিলানগব্ভিনিঅভিনৰুপ্পন্নসদ্ধানং পুগ্গলান’’ন্তিআদি ৰুত্তং. তত্থ গমিকো নাম ‘‘সেনায ৰা গন্তুকামো হোতি, পৰাসং ৰা গন্তুকামো হোতী’’তি (পারা. ৬৪৯) ৰুত্তো. অঞ্ঞতরেন ‘‘ৰস্সাৰাসিকং দস্সামী’’তি এৰং আরোচেত্ৰা দিন্নন্তি গমিকাদীনং অঞ্ঞতরেন গমনাদীহি কারণেহি দাতুকামেন দূতং ৰা পেসেত্ৰা, সযং ৰা আগন্ত্ৰা ‘‘ৰস্সাৰাসিকং দস্সামী’’তি এৰং আরোচেত্ৰা দিন্নং চীৰরং. এত্থ চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, অচ্চেকচীৰরং চীৰরকালসমযং অতিক্কামিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পারা. ৬৪৯) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং.

সেসন্তি ‘‘সাধারণপঞ্ঞত্তী’’তিআদিকং. অযং পন ৰিসেসো – তত্থ অতিরেকচীৰরে অতিরেকচীৰরসঞ্ঞিআদিনো দসাহাতিক্কমো, ইধ অচ্চেকচীৰরে অচ্চেকচীৰরসঞ্ঞিআদিনো চীৰরকালাতিক্কমো. তথা অনচ্চেকচীৰরে অচ্চেকচীৰরসঞ্ঞিনো, ৰেমতিকস্স চ দুক্কটং. জাতিপ্পমাণসম্পন্নস্স অচ্চেকচীৰরস্স অত্তনো সন্তকতা, দসাহানাগতায কত্তিকতেমাসিকপুণ্ণমায উপ্পন্নভাৰো, অনধিট্ঠিতঅৰিকপ্পিততা, চীৰরকালাতিক্কমোতি চতুরঙ্গভাৰোৰ এত্থ ৰিসেসো.

অচ্চেকচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. সাসঙ্কসিক্খাপদৰণ্ণনা

উপসম্পজ্জন্তিআদীসু ৰিযাতি ‘‘পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’’তি (ৰিভ. ৫০৮) ইমস্স ৰিভঙ্গে ‘‘উপসম্পজ্জা’’তি উদ্ধরিতব্বে ‘‘উপসম্পজ্জ’’ন্তি উদ্ধটং. তদিহ নিদস্সনং কতং. আদিসদ্দেন পন ‘‘অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্যা’’তিআদীনং (পাচি. ১১১, ১১৫) সঙ্গহো দট্ঠব্বো. উপগন্ত্ৰাতি উপসদ্দস্সত্থমাহ. ৰসিত্ৰাতি অক্খণ্ডং ৰসিত্ৰা. ‘‘যেন যস্স হি সম্বন্ধো, দূরট্ঠম্পি চ তস্স ত’’ন্তি ৰচনতো ‘‘ইমস্স…পে… ইমিনা সম্বন্ধো’’তি ৰুত্তং. তত্থ ইমস্সাতি ‘‘উপৰস্স’’ন্তি পদস্স. ৰিনযপরিযাযেন অরঞ্ঞলক্খণং অদিন্নাদানপারাজিকে আগতং. তত্থ হি ‘‘গামা ৰা অরঞ্ঞা ৰা’’তি অনৰসেসতো অৰহারট্ঠানপরিগ্গহেন তদুভযং অসঙ্করতো দস্সেতুং ‘‘ঠপেত্ৰা গামঞ্চা’’তিআদি ৰুত্তং. গামূপচারো হি লোকে গামসঙ্খমেৰ গচ্ছতীতি. ইধ পন সুত্তন্তপরিযাযেন ‘‘পঞ্চধনুসতিকং পচ্ছিম’’ন্তি (পারা. ৬৫৪) আগতং আরঞ্ঞকং ভিক্খুং সন্ধায. ন হি সো ৰিনযপরিযাযিকে অরঞ্ঞে ৰসন্তো ‘‘আরঞ্ঞকো পন্থসেনাসনো’’তি (ম. নি. ১.৬১) সুত্তে ৰুত্তো, তস্মা তত্থ আগতমেৰ লক্খণং গহেতব্বন্তি দস্সেন্তো ‘‘সব্বপচ্ছিমানি আরোপিতেন আচরিযধনুনা’’তিআদিমাহ. তত্থ ‘‘আচরিযধনু নাম পকতিহত্থেন নৰৰিদত্থিপমাণং. জিযায পন আরোপিতায চতুহত্থপমাণ’’ন্তি ৰদন্তি. গামস্সাতি পরিক্খিত্তস্স গামস্স. ইন্দখীলতোতি উম্মারতো. পরিক্খেপারহট্ঠানতোতি পরিযন্তে ঠিতঘরস্স উপচারে ঠিতস্স মজ্ঝিমস্স পুরিসস্স পঠমলেড্ডুপাততো. কিত্তকেন মগ্গেন মিনিতব্বন্তি আহ ‘‘সচে’’তিআদি. মজ্ঝিমট্ঠকথাযং পন ‘‘ৰিহারস্সাপি গামস্সেৰ উপচারং নীহরিত্ৰা উভিন্নং লেড্ডুপাতানং অন্তরা মিনিতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং. চোরানং নিৰিট্ঠোকাসাদিদস্সনেনাতি আরামে, আরামূপচারে চ চোরানং নিৰিট্ঠোকাসাদিদস্সনেন কারণেন. আদিসদ্দেন ভুত্তোকাসট্ঠিতোকাসনিসিন্নোকাসনিপন্নোকাসানং গহণং. চোরেহি মনুস্সানং হতৰিলুত্তাকোটিতভাৰদস্সনতোতি আরামে, আরামূপচারে চ হতৰিলুত্তাকোটিতভাৰদস্সনতো.

অন্তরঘরে নিক্খিপেয্যাতি অন্তরে অন্তরে ঘরানি এত্থ, এতস্সাতি ৰা অন্তরঘরং, গামো, তস্মিং ঠপেয্যাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘আরঞ্ঞকস্সা’’তিআদি. তঞ্চাতি নিক্খিপনঞ্চ. ‘‘মহাপৰারণায পৰারিতো হোতী’’তি ইদং ৰস্সচ্ছেদং অকত্ৰা ৰুট্ঠভাৰং দস্সেতুং ৰুত্তং, ন পন পৰারণায অঙ্গভাৰং. তেনেৰ হি ব্যতিরেকং দস্সেন্তেন সমন্তপাসাদিকাযং (পারা. অট্ঠ. ২.৬৫৩-৬৫৪) ৰুত্তং ‘‘সচে পচ্ছিমিকায ৰা উপগতো হোতি ছিন্নৰস্সো ৰা, নিক্খিপিতুং ন লভতী’’তি. কত্তিকমাসো নাম পুব্বকত্তিকমাসস্স কাল়পক্খপাটিপদতো পট্ঠায যাৰ অপরকত্তিকপুণ্ণমা, তাৰ একূনত্তিংস রত্তিন্দিৰা. এৰ-সদ্দেন কত্তিকমাসতো পরং ন লভতীতি দস্সেতি. ঊনপ্পমাণে তাৰ অরঞ্ঞলক্খণাযোগতো ন লভতু, কস্মা গাৰুততো অতিরেকপ্পমাণে ন লভতীতি আহ ‘‘যত্র হী’’তিআদি. নিমন্তিতো পন অদ্ধযোজনম্পি যোজনম্পি গন্ত্ৰা ৰসিতুং পচ্চেতি, ইদমপ্পমাণং. সাসঙ্কসপ্পটিভযমেৰ হোতীতি সাসঙ্কঞ্চেৰ সপ্পটিভযঞ্চ হোতি. এৰ-সদ্দেন অনাসঙ্কঅপ্পটিভযেহি অঙ্গযুত্তেপি সেনাসনে ৰসন্তো নিক্খিপিতুং ন লভতীতি দস্সেতি. এত্তাৰতা পুরিমিকায উপগন্ত্ৰা অক্খণ্ডং কত্ৰা ৰুট্ঠৰস্সো যং গামং গোচরগামং কত্ৰা পঞ্চধনুসতিকপচ্ছিমে আরঞ্ঞকসেনাসনে ৰিহরতি, তস্মিং গামে চীৰরং ঠপেত্ৰা সকলকত্তিকমাসং তস্মিংযেৰ সেনাসনে তেন চীৰরেন ৰিনা ৰত্থুং অনুজানিত্ৰা ইদানি ৰিহারতো অঞ্ঞত্থ ৰসন্তস্স ছারত্তং ৰিপ্পৰাসং অনুজানন্তো ‘‘সিযা চ তস্স ভিক্খুনো’’তিআদিমাহ. অসমাদানচারঞ্হি অত্থতকথিনা এৰ লভন্তি, নেতরেতি এত্থ ইদম্পি কারণং দট্ঠব্বং. তত্থ ছারত্তপরমং তেন ভিক্খুনা তেন চীৰরেন ৰিপ্পৰসিতব্বন্তি যো ভিক্খু ৰিহারে ৰসন্তো ততো অঞ্ঞত্থ গমনকিচ্চে সতি অন্তরঘরে চীৰরং নিক্খিপতি, তেন ভিক্খুনা তেন চীৰরেন ছারত্তপরমং ৰিপ্পৰসিতব্বং, ছ রত্তিযো তম্হা ৰিহারা অঞ্ঞত্থ ৰসিতব্বাতি ৰুত্তং হোতি. ৰুত্তঞ্হি ভদন্তেন বুদ্ধদত্তাচরিযেন –

‘‘যং গামং গোচরং কত্ৰা, ভিক্খু আরঞ্ঞকে ৰসে;

তস্মিং গামে ঠপেতুং তং, মাসমেকং তু ৰট্টতি.

‘‘অঞ্ঞত্থেৰ ৰসন্তস্স, ছারত্তপরমং মতং;

অযমস্স অধিপ্পাযো, পটিচ্ছন্নো পকাসিতো’’তি.

তেনেৰাহ ‘‘ততো চে উত্তরি ৰিপ্পৰসেয্যাতি ছারত্ততো উত্তরি তস্মিং সেনাসনে সত্তমং অরুণং উট্ঠাপেয্যা’’তিআদি. তথা অসক্কোন্তেনাতি গতট্ঠানস্স দূরতায সেনাসনং আগন্ত্ৰা সত্তমং অরুণং উট্ঠাপেতুং অসক্কোন্তেন. এৰম্পি অসক্কোন্তেন তত্রেৰ ঠিতেন পচ্চুদ্ধরিতব্বং ‘‘অতিরেকচীৰরট্ঠানে ঠস্সতী’’তি. ৰসিত্ৰাতি অরুণং উট্ঠাপেত্ৰা. ভিক্খুসম্মুতি উদোসিতসিক্খাপদে ৰুত্তাৰ.

সেসন্তি ‘‘অঞ্ঞত্র ভিক্খুসম্মুতিযাতি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তী’’তিআদিকং. তত্থ হি অঙ্গেসু যং রত্তিৰিপ্পৰাসো চতুত্থমঙ্গং, তং ইধ ছারত্ততো উত্তরি ৰিপ্পৰাসো হোতীতি অযমেৰ ৰিসেসো.

সাসঙ্কসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. পরিণতসিক্খাপদৰণ্ণনা

ননু চাযং সঙ্ঘস্স পরিণতো, ন পরিচ্চত্তো, অথ কথং সঙ্ঘসন্তকো হোতীতি আহ ‘‘সো হী’’তিআদি. তত্থ সোতি লাভো. একেন পরিযাযেনাতি পরিণতভাৰসঙ্খাতেন একেন পরিযাযেন. ‘‘লভিতব্ব’’ন্তি ইমিনা লাভসদ্দস্স কম্মসাধনমাহ. চীৰরাদিৰত্থুন্তি চীৰরপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারং অন্তমসো চুণ্ণপিণ্ডম্পি দন্তকট্ঠম্পি দসিকসুত্তম্পি. পরিণতন্তি সঙ্ঘস্স নিন্নং সঙ্ঘস্স পোণং সঙ্ঘস্স পব্ভারং হুত্ৰা ঠিতন্তি অত্থো. যেন পন কারণেন সো পরিণতো হোতি, তং দস্সেত্ৰা তস্স অত্থং দস্সেতুং ‘‘দস্সাম করিস্সামা’’তিআদি ৰুত্তং. অত্তনো পরিণামেন্তস্সাতি ‘‘ইদং ময্হং দেহী’’তি সঙ্ঘস্স পরিণতভাৰং ঞত্ৰা অত্তনো পরিণামেত্ৰা গণ্হন্তস্স. পযোগেতি পরিণামনপ্পযোগে. এত্থ চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, জানং সঙ্ঘিকং লাভং পরিণতং অত্তনো পরিণামিকং নিস্সগ্গিয’’ন্তি ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং.

সঙ্ঘচেতিযপুগ্গলেসূতি এত্থ চ অন্তমসো সুনখং উপাদায যো কোচি সত্তো ‘‘পুগ্গলো’’তি ৰেদিতব্বো. অঞ্ঞসঙ্ঘাদীনন্তি অঞ্ঞসঙ্ঘচেতিযপুগ্গলানং. ইদং ৰুত্তং হোতি – ‘‘সঙ্ঘস্স পরিণতং অঞ্ঞস্স সঙ্ঘস্স ৰা চেতিযস্স ৰা পুগ্গলস্স ৰা, চেতিযস্স পরিণতং অঞ্ঞস্স চেতিযস্স ৰা সঙ্ঘস্স ৰা পুগ্গলস্স ৰা, পুগ্গলস্স পরিণতং অঞ্ঞস্স পুগ্গলস্স ৰা সঙ্ঘস্স ৰা চেতিযস্স ৰা পরিণামেন্তস্স দুক্কট’’ন্তি.

ইদানি অনাপত্তিং দস্সেতুং ‘‘অপরিণতসঞ্ঞিনো’’তিআদিমাহ. পরিণতে, অপরিণতে চ অপরিণতসঞ্ঞিনো চাতি সম্বন্ধো, পরিণতে, অপরিণতে চাতি উভযত্থাপি অনাপত্তীতি অত্থো. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘পরিণতে অপরিণতসঞ্ঞী অত্তনো পরিণামেতি, অনাপত্তি. অপরিণতে অপরিণতসঞ্ঞী অনাপত্তী’’তি (পারা. ৬৬০). দেয্যধম্মোতি চত্তারো পচ্চযা. আদিসদ্দেন ‘‘পটিসঙ্খারং ৰা লভেয্য, চিরট্ঠিতিকো ৰা অস্স, যত্থ ৰা পন তুম্হাকং চিত্তং পসীদতি, তত্থ দেথা’’তি (পারা. ৬৬১) ৰচনানং গহণং. সচে পন দাযকা ‘‘মযং সঙ্ঘভত্তং কত্তুকামা, চেতিযপূজং কত্তুকামা, একস্স ভিক্খুনো পরিক্খারং দাতুকামা, তুম্হাকং রুচিযা দস্সাম. ভণথ, কত্থ দেমা’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.৬৬০) ৰদন্তি, এৰং ৰুত্তে তেন ভিক্খুনা ‘‘যত্থ ইচ্ছথ, তত্থ দেথা’’তি ৰত্তব্বা.

পরিণতসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পত্তৰগ্গো ততিযো.

ইতি কঙ্খাৰিতরণিযা পাতিমোক্খৰণ্ণনায

ৰিনযত্থমঞ্জূসাযং লীনত্থপ্পকাসনিযং

নিস্সগ্গিযৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.