১০. সঙ্ঘভেদসিক্খাপদৰণ্ণনা

সহিতস্সাতি কাযচিত্তেহি একীভূতস্স. তেনাহ ‘‘চিত্তেন চ সরীরেন চ অৰিযুত্তস্সাতি অত্থো’’তি. অস্সাতি ‘‘সমগ্গস্সা’’তি পদস্স. সমানসংৰাসকোতি সমানো একূপোসথাদিভেদো সংৰাসো অস্সাতি সমানসংৰাসকো, লদ্ধিনানাসংৰাসকেন ৰা কম্মনানাসংৰাসকেন ৰা ৰিরহিতো. কাযসামগ্গিদানতোতি কাযেন, কাযস্স ৰা সামগ্গিযা সহিতভাৰস্স দানতো, তেসু তেসু সঙ্ঘকম্মেসু হত্থপাসূপগমনতোতি ৰুত্তং হোতি. কথং নামাযং ভিজ্জেয্যাতি অযং সঙ্ঘো কেন নু খো উপাযেন ৰগ্গো ভৰেয্য. ৰাযামেয্যাতি উস্সাহং করেয্য, পক্খং পরিযেসেয্য, গণং বন্ধেয্যাতি ৰুত্তং হোতি. অত্তনো ফলং করোতীতি করণং, যং কিঞ্চি কারণং, অধিকং করণন্তি অধিকরণং, ৰিসেসকারণং, ৰিসেসকারণঞ্চ সঙ্ঘভেদস্সাতি ৰুত্তং ‘‘ভেদনস্সা’’তিআদি. ভেদকরৰত্থুৰসেন অট্ঠারসৰিধন্তি –

‘‘ইধুপালি ভিক্খূ অধম্মং ‘ধম্মো’তি দীপেন্তি, ধম্মং ‘অধম্মো’তি দীপেন্তি. অৰিনযং ‘ৰিনযো’তি দীপেন্তি, ৰিনযং ‘অৰিনযো’তি দীপেন্তি. অভাসিতং অলপিতং তথাগতেন ‘ভাসিতং লপিতং তথাগতেনা’তি দীপেন্তি, ভাসিতং লপিতং তথাগতেন ‘অভাসিতং অলপিতং তথাগতেনা’তি দীপেন্তি. অনাচিণ্ণং তথাগতেন ‘আচিণ্ণং তথাগতেনা’তি দীপেন্তি, আচিণ্ণং তথাগতেন ‘অনাচিণ্ণং তথাগতেনা’তি দীপেন্তি. অপঞ্ঞত্তং তথাগতেন ‘পঞ্ঞত্তং তথাগতেনা’তি দীপেন্তি, পঞ্ঞত্তং তথাগতেন ‘অপঞ্ঞত্তং তথাগতেনা’তি দীপেন্তি. অনাপত্তিং ‘আপত্তী’তি দীপেন্তি, আপত্তিং ‘অনাপত্তী’তি দীপেন্তি. লহুকং আপত্তিং ‘গরুকা আপত্তী’তি দীপেন্তি, গরুকং আপত্তিং ‘লহুকা আপত্তী’তি দীপেন্তি. সাৰসেসং আপত্তিং ‘অনৰসেসা আপত্তী’তি দীপেন্তি, অনৰসেসং আপত্তিং ‘সাৰসেসা আপত্তী’তি দীপেন্তি. দুট্ঠুল্লং আপত্তিং ‘অদুট্ঠুল্লা আপত্তী’তি দীপেন্তি, অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং ‘দুট্ঠুল্লা আপত্তী’তি দীপেন্তী’’তি (চূল়ৰ. ৩৫২) –

এৰং কম্মক্খন্ধকে ৰুত্তানং অট্ঠারসন্নং ভেদকরণানং ৰসেন অট্ঠারসৰিধং. কারণঞ্হি তদাযত্তৰুত্তিতায ফলং এত্থ ৰসতীতি ‘‘ৰত্থূ’’তি ৰুচ্চতি. হোন্তি চেত্থ –

‘‘ধম্মৰিনযভাসিতা-চিণ্ণপঞ্ঞত্তিকা দুকা;

আপত্তিলহুদুট্ঠুল্ল-সাৰসেসদুকানি চ.

‘‘এতানট্ঠারস ‘ভেদ-করৰত্থূ’তি ৰুচ্চরে;

ৰিপল্লাসগহিতানি, ৰাদমূলূপনিস্সযা’’তি.

পগ্গয্হাতি পগ্গহিতং অব্ভুস্সিতং পাকটং কত্ৰা. তিট্ঠেয্যাতি যথাসমাদিন্নং, যথাপগ্গহিতমেৰ চ কত্ৰা অচ্ছেয্য. যস্মা পন এৰং পগ্গণ্হতা, তিট্ঠতা চ তং দীপিতঞ্চেৰ অৰিনিস্সট্ঠঞ্চ হোতি, তস্মা ‘‘দীপেয্য চেৰ নপ্পটিনিস্সজ্জেয্য চা’’তি ৰুত্তং. কীৰ দূরে সুত্ৰা গন্ত্ৰা অৰদন্তানং দুক্কটন্তি আহ ‘‘সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেনা’’তিআদি. পি-সদ্দো চেত্থ অট্ঠানপ্পযুত্তো, তস্স ‘‘অড্ঢযোজনমত্ত’’ন্তি ইমিনা সম্বন্ধো ৰেদিতব্বো. তত্থ ‘‘অড্ঢযোজনমত্ত’’ন্তি ইমিনা একৰিহারে ৰত্তব্বমেৰ নত্থীতি দীপেতি. ‘‘গন্ত্ৰা’’তি ইমিনা দূতং ৰা পণ্ণং ৰা পেসেত্ৰা ৰদতোপি আপত্তিমোক্খো নত্থি, সযমেৰ পন গন্ত্ৰা ‘‘গরুকো খো, আৰুসো, সঙ্ঘভেদো, মা সঙ্ঘভেদায পরক্কমী’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.৪১১) নিৰারেতব্বোতি দীপেতি.

সমাগচ্ছতূতি একীভৰতু. একীভাৰো চ সমানলদ্ধিৰসেন হোতীতি আহ ‘‘একলদ্ধিকো হোতূ’’তি. একা লদ্ধি গহণং অস্সাতি একলদ্ধিকো, একদিট্ঠিকোতি অত্থো. অঞ্ঞমঞ্ঞসম্পত্তিযাতি অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সমানদিট্ঠিচিত্ততাসঙ্খাতায সম্পত্তিযা. ‘‘অঞ্ঞমঞ্ঞস্স গুণলাভাদিকায সম্পত্তিযা’’তি কেচি. অসমগ্গো হি ৰিসুং পাতিমোক্খং উদ্দিসতি, বহিসীমাযং ৰা অনুপরিৰেণিযং ৰাতি ন একুদ্দেসো. তেনাহ ‘‘একতো পৰত্তপাতিমোক্খুদ্দেসোতি অত্থো’’তি. অপ্পটিনিস্সজ্জতো দুক্কটন্তি ৰিসুং ৰিসুং ৰদন্তানং গণনায দুক্কটং. সমনুভাসনকম্মং কাতব্বন্তি যাৰততিযং সমনুভাসনকম্মং কাতব্বং, ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স ভেদায পরক্কমতী’’তিআদিনা (পারা. ৪১৩) পদভাজনে ৰুত্তাহি ঞত্তিচতুত্থাহি তীহি সমনুভাসনকম্মৰাচাহি কম্মং কাতব্বন্তি ৰুত্তং হোতি. ‘‘ভেদায পরক্কমেয্যা’’তি ৰিসুং ৰুত্তত্তা ভেদনসংৰত্তনিকস্স অধিকরণস্স সমাদায পগ্গণ্হনতো পুব্বেপি পক্খপরিযেসনাদিৰসেন সঙ্ঘভেদায পরক্কমন্তস্স সমনুভাসনকম্মং কাতব্বন্তি ৰেদিতব্বং. পটিনিস্সজ্জন্তস্স অনাপত্তিভাৰতো ‘‘সোত্থিভাৰো তস্স ভিক্খুনো’’তি ৰুত্তং.

কিঞ্চাপি ভিক্খুনী সঙ্ঘং ন ভিন্দতি, অপিচ খো ভেদায পরক্কমতীতি ‘‘সাধারণপঞ্ঞত্তী’’তি ৰুত্তং. সঙ্ঘাদিসেসং অজ্ঝাপজ্জন্তস্স ঞত্তিযা দুক্কটং, দ্ৰীহি কম্মৰাচাহি থুল্লচ্চযা চ পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি আহ ‘‘সমনুভাসনকম্মে’’তিআদি. তঞ্চ দুক্কটং তে চ থুল্লচ্চযা পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি যঞ্চ ঞত্তিপরিযোসানে দুক্কটং আপন্নো, যে চ দ্ৰীহি কম্মৰাচাহি থুল্লচ্চযে, তা তিস্সোপি আপত্তিযো লিঙ্গপরিৰত্তেন অসাধারণাপত্তিযো ৰিয পটিপ্পস্সম্ভন্তি. সচে পনস্স ঞত্তিপরিযোসানে লজ্জিধম্মো ওক্কমতি, সংৰরো উপ্পজ্জতি, তং পটিনিস্সজ্জতি, ঞত্তিযা দুক্কটং দেসেত্ৰা মুচ্চতি. অথ তং ন পটিনিস্সজ্জতি, ভেদায পরক্কমতি চেৰ ভেদনসংৰত্তনিকং অধিকরণং সমাদায পগ্গয্হ তিট্ঠতি চ, ঞত্তিদুক্কটং পটিপ্পস্সম্ভতি, পঠমকম্মৰাচায থুল্লচ্চযে পতিট্ঠাতি. এস নযো ইতরকম্মৰাচাযম্পি. অসমনুভাসিযমানস্স অপ্পটিনিস্সজ্জন্তস্সাপি সঙ্ঘাদিসেসেন অনাপত্তি. পটিনিস্সজ্জন্তস্সাপি ঞত্তিতো পুব্বে ৰা ঞত্তিক্খণে ৰা ঞত্তিপরিযোসানে ৰা পঠমায ৰা অনুস্সাৰনায দুতিযায ৰা ততিযায ৰা যাৰ য্য-কারং ন সম্পাপুণাতি, তাৰ পটিনিস্সজ্জন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসেন অনাপত্তি. তেনাহ ‘‘অসমনুভাসিযমানস্স চা’’তিআদি.

এত্থ পন (পারা. অট্ঠ. ২.৪১৬) ‘‘দেৰদত্তো সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স ভেদায পরক্কমি, তস্মিং ৰত্থুস্মি’’ন্তি (পরি. ১৭) পরিৰারে আগতত্তা দেৰদত্তো আদিকম্মিকো, সো চ খো সঙ্ঘভেদায পরক্কমনস্সেৰ, ন অপ্পটিনিস্সজ্জনস্স. ন হি তস্স তং কম্মং কতং. কথমিদং জানিতব্বন্তি চে? সুত্ততো. তথা হি ‘‘অরিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো পাপিকায দিট্ঠিযা যাৰততিযং সমনুভাসনায ন পটিনিস্সজ্জি, তস্মিং ৰত্থুস্মি’’ন্তি পরিৰারে আগতত্তা অরিট্ঠস্স কম্মং কতন্তি পঞ্ঞাযতি, ন তথা দেৰদত্তস্স. অথাপিস্স কতেন ভৰিতব্বন্তি কোচি অত্তনো রুচিমত্তেন ৰদেয্য, তথাপি অপ্পটিনিস্সজ্জনে আদিকম্মিকস্স অনাপত্তি নাম নত্থি. ন হি পঞ্ঞত্তং সিক্খাপদং ৰীতিক্কমন্তস্স অঞ্ঞত্র ওদিস্স অনুঞ্ঞাততো অনাপত্তি নাম দিস্সতি. যম্পি অরিট্ঠসিক্খাপদস্স পদভাজনে অনাপত্তিযং ‘‘আদিকম্মিকস্সা’’তি পোত্থকেসু লিখিতং, তং পমাদলিখিতং, পমাদলিখিতভাৰো চ তস্স ‘‘পঠমং অরিট্ঠো ভিক্খু চোদেতব্বো, চোদেত্ৰা সারেতব্বো, সারেত্ৰা আপত্তিং আরোপেতব্বো’’তি (চূল়ৰ. ৬৫) এৰং কম্মক্খন্ধকে আপত্তিরোপনতো ৰেদিতব্বো.

ইধ ভেদায পরক্কমনে আদিকম্মিকস্স দেৰদত্তস্স যস্মা তং কম্মং ন কতং (পারা. অট্ঠ. ২.৪১৬), তস্মাস্স আপত্তিযেৰ ন জাতা. সিক্খাপদং পন তং আরব্ভ পঞ্ঞত্তন্তি কত্ৰা ‘‘আদিকম্মিকো’’তি ৰুত্তো. ইতি আপত্তিযা অভাৰতোযেৰস্স অনাপত্তি ৰুত্তা. সা পনেসা কিঞ্চাপি ‘‘অসমনুভাসিযমানস্সা’’তি ইমিনাৰ সিদ্ধা. যস্মা পন অসমনুভাসিযমানো নাম যস্স কেৰলং সমনুভাসনং ন করোন্তি, সো ৰুচ্চতি, ন আদিকম্মিকো. অযঞ্চ দেৰদত্তো আদিকম্মিকোযেৰ. তস্মা ‘‘আদিকম্মিকস্সা’’তি (পারা. ৪১৬) ৰুত্তং. এতেনেৰ উপাযেন ঠপেত্ৰা অরিট্ঠসিক্খাপদং সব্বসমনুভাসনাসু ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো. কাযৰাচাচিত্ততো সমুট্ঠানতো সমনুভাসনসমুট্ঠানং. ‘‘পটিনিস্সজ্জামী’’তি কাযৰিকারং ৰা ৰচীভেদং ৰা অকরোন্তস্সেৰ পন আপজ্জনতো অকিরিযং. ‘‘নপ্পটিনিস্সজ্জামী’’তি সঞ্ঞায অভাৰেন মুচ্চনতো সঞ্ঞাৰিমোক্খং. ‘‘নপ্পটিনিস্সজ্জামী’’তি জাননচিত্তেনেৰ সচিত্তকং.

সঙ্ঘভেদসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.