পাচিত্তিযকণ্ডং

১. লসুণৰগ্গো

১. লসুণসিক্খাপদৰণ্ণনা

‘‘লসুণ’’ন্তি কিঞ্চাপি অৰিসেসেন ৰুত্তং, তথাপি মগধেসু জাতং লসুণমেৰ ইধাধিপ্পেতং, তম্পি ভণ্ডিকলসুণমেৰাতি আহ মগধরট্ঠে জাত’’ন্তিআদি.

ভণ্ডিকলসুণন্তি পোট্টলিকলসুণমেৰ, সম্পুণ্ণমিঞ্জানমেতং অধিৰচনং. তেনাহ ‘‘ন একদ্ৰিতিমিঞ্জক’’ন্তি. অজ্ঝোহারে অজ্ঝোহারেতি (পাচি. অট্ঠ. ৭৯৫) এত্থ সচে দ্ৰে তযো ভণ্ডিকে একতোযেৰ সঙ্খাদিত্ৰা অজ্ঝোহরতি, একং পাচিত্তিযং. ভঞ্জিত্ৰা একেকমিঞ্জকং খাদন্তিযা পন পযোগগণনায পাচিত্তিযানি.

পলণ্ডুকাদীনং ৰণ্ণেন ৰা মিঞ্জায ৰা নানাত্তং ৰেদিতব্বং – ৰণ্ণেন তাৰ পলণ্ডুকো নাম পণ্ডুৰণ্ণো হোতি, ভঞ্জনকো লোহিতৰণ্ণো, হরিতকো হরিতপণ্ণৰণ্ণো. মিঞ্জায পন পলণ্ডুকস্স একা মিঞ্জা হোতি, ভঞ্জনকস্স দ্ৰে, হরিতকস্স তিস্সো. চাপলসুণো অমিঞ্জকো. অঙ্কুরমত্তমেৰ হি তস্স হোতি. মহাপচ্চরিযাদীসু পন ‘‘পলণ্ডুকস্স তীণি মিঞ্জানি, ভঞ্জনকস্স দ্ৰে, হরিতকস্স এক’’ন্তি (পাচি. অট্ঠ. ৭৯৭) ৰুত্তং. এতে পলণ্ডুকাদযো সভাৰেনেৰ ৰট্টন্তি. সূপসম্পাকাদীসু পন মাগধকম্পি ৰট্টতি. তঞ্হি পচ্চমানেসু মুগ্গসূপাদীসু ৰা মচ্ছমংসৰিকতিযা ৰা তেলে ৰা বদরসাল়ৰাদীসু ৰা অম্বিলসাকাদীসু ৰা উত্তরিভঙ্গেসু ৰা যত্থ কত্থচি অন্তমসো যাগুভত্তেপি পক্খিত্তং ৰট্টতি. বদরসাল়ৰং (সারত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৭৯৩-৭৯৭) নাম বদরফলানি সুক্খাপেত্ৰা চুণ্ণেত্ৰা কত্তব্বা খাদনীযৰিকতি.

লসুণসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সম্বাধলোমসিক্খাপদৰণ্ণনা

‘‘পটিচ্ছন্নোকাসে’’তি এতস্স ৰিভাগদস্সনত্থং ‘‘উপকচ্ছকেসু চ মুত্তকরণে চাতি অত্থো’’তি ৰুত্তং.

আবাধপচ্চযাতি কণ্ডুকচ্ছুআদিআবাধপচ্চযা সংহরাপেন্তিযা অনাপত্তি. ‘‘ভিক্খুস্স এত্থ চ লসুণে চ দুক্কট’’ন্তি (ৰজির. টী. পাচিত্তিয ৮০০) পোরাণা.

সম্বাধলোমসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. তলঘাতকসিক্খাপদৰণ্ণনা

তলঘাতকেতি মত্থকে পহারদানে, তঞ্চ খো তলং ‘‘মুত্তকরণে পহারং দেতী’’তি (পাচি. ৮০৪) পদভাজনিযংৰুত্তত্তা ‘‘মুত্তকরণস্সা’’তি ৰিঞ্ঞাযতীতি আহ ‘‘মুত্তকরণস্স তলঘাতনে’’তি. পুরিমনযেনেৰ সাণত্তিকন্তি অত্তনো অত্থায অঞ্ঞং আণাপেন্তিযা সাণত্তিকং.

তলঘাতকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. জতুমট্ঠকসিক্খাপদৰণ্ণনা

ৰত্থুৰসেনেতং ৰুত্তন্তি ‘‘জতুমট্ঠকে’’তি এতং নিদানৰসেন উপ্পন্নস্স ৰত্থুনো ৰসেনেৰ ৰুত্তং. যং কিঞ্চি পন দণ্ডকং পৰেসেন্তিযা আপত্তিযেৰ. তেনাহ ‘‘কামরাগেন পনা’’তিআদি.

জতুমট্ঠকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. উদকসুদ্ধিকসিক্খাপদৰণ্ণনা

আদাতব্বন্তি পৰেসেতব্বং. অগ্গপব্বন্তি কেসগ্গমত্তম্পি অগ্গপব্বং. ততিযং পব্বং পৰেসেতীতি কেসগ্গমত্তম্পি ততিযং পব্বং পৰেসেতি. ৰুত্তঞ্হেতং সমন্তপাসাদিকাযং (পাচি. অট্ঠ. ৮১২) ‘‘গম্ভীরতো দ্ৰিন্নং পব্বানং উপরি কেসগ্গমত্তম্পি পৰেসেন্তিযা পাচিত্তিয’’ন্তি.

অতিগম্ভীরং উদকসুদ্ধিকং আদিযনৰত্থুস্মিন্তি অতিঅন্তো পৰেসেত্ৰা উদকধোৰনকরণৰত্থুস্মিং. উদকসুদ্ধিপচ্চযেন (সারত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.৮১২) পন সতিপি ফস্সস্সাদিযনে যথাৰুত্তপরিচ্ছেদে অনাপত্তি.

উদকসুদ্ধিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. উপতিট্ঠনসিক্খাপদৰণ্ণনা

তক্কাদীসু ৰা অঞ্ঞতরেনাতি তক্কদধিমত্থুরসখীরাদীসু অঞ্ঞতরেন. যায কাযচি বীজনিযাতি অন্তমসো চীৰরকণ্ণং উপাদায যায কাযচি বীজনিযা.

ইমং পিৰথাতি ইমং পানীযং ৰা সূপাদিং ৰা পিৰথ. ইমিনা বীজথাতি ইমিনা তালৰণ্টেন বীজথ. দাপেন্তিযাতি অঞ্ঞেন উভযম্পি দাপেন্তিযা.

উপতিট্ঠনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. আমকধঞ্ঞসিক্খাপদৰণ্ণনা

তস্মাতি যস্মা ৰিঞ্ঞত্তি চেৰ ভোজনঞ্চ পমাণং, তস্মা. ন কেৰলঞ্চেত্থ পটিগ্গহণেযেৰ দুক্কটং হোতি, পটিগ্গণ্হিত্ৰা পন অরঞ্ঞতো আহরণেপি সুক্খাপনেপি ৰদ্দলিদিৰসে ভজ্জনত্থায উদ্ধনসজ্জনেপি কপল্লসজ্জনেপি দব্বিসজ্জনেপি দারূনি আদায অগ্গিকরণেপি কপল্লম্হি ধঞ্ঞপক্খিপনেপি দব্বিযা সঙ্ঘট্টনেসুপি কোট্টনত্থং উদুক্খলমুসলাদিসজ্জনেসুপি কোট্টনপপ্ফোটনধোৰনাদীসুপি যাৰ মুখে ঠপেত্ৰা অজ্ঝোহরণত্থং দন্তেহি সঙ্খাদতি, তাৰ সব্বপ্পযোগেসু দুক্কটানীতি আহ ‘‘পটিগ্গহণতো পট্ঠায যাৰ দন্তেহি সংখাদনং, তাৰ পুব্বপ্পযোগেসু দুক্কটানী’’তি.

আমকধঞ্ঞসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. পঠমউচ্চারছড্ডনসিক্খাপদৰণ্ণনা

তিরোকুট্টেতি ঘরকুট্টস্স পরভাগে. তিরোপাকারেতি পরিক্খেপপাকারস্স তিরোভাগে, তে চ খো কুট্টপাকারা ইট্ঠকসিলদারূনং ৰসেন তিপ্পকারাতি আহ ‘‘যস্স কস্সচি কুট্টস্স ৰা পাকারস্স ৰা পরতো’’তি. সব্বানিপেতানি একতো ছড্ডেন্তিযাতি এতানি চত্তারিপি ৰত্থূনি একতো ছড্ডেন্তিযা. পাটেক্কং পন ছড্ডেন্তিযা ৰত্থুগণনায আপত্তিযো. আণত্তিযম্পি এসেৰ নযো.

ভিক্খুস্স দুক্কটন্তি ভিক্খুস্স সব্বত্থ দুক্কটং.

পঠমউচ্চারছড্ডনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. দুতিযউচ্চারছড্ডনসিক্খাপদৰণ্ণনা

ভিক্খুনিযাপীতি পি-সদ্দেন ভিক্খুং সমুচ্চিনোতি. অনিক্খিত্তবীজেসু (পাচি. অট্ঠ. ৮৩০) পন খেত্তেসু কোণাদীসু ৰা অসঞ্জাতরোপিমেসু খেত্তমরিযাদাদীসু ৰা ছড্ডেতুং ৰট্টতি. মনুস্সানং কচৰরছড্ডনট্ঠানেপি ৰট্টতিযেৰ. ছড্ডিতখেত্তেতি মনুস্সেসু সস্সং উদ্ধরিত্ৰা গতেসু ছড্ডিতখেত্তং নাম হোতি, তত্থ ৰট্টতি. যত্থ পন ‘‘লাযিতম্পি পুব্বণ্ণাদি পুন উট্ঠহিস্সতী’’তি রক্খন্তি, তত্থ যথাৰত্থুকমেৰ. সামিকে অপলোকেত্ৰাতি এত্থ খেত্তপালকা, আরামাদিগোপকা চ সামিকাৰ. ইমিনা চ সঙ্ঘসন্তকে ভিক্খুস্স ছড্ডেতুং ৰট্টতি সঙ্ঘপরিযাপন্নত্তা, ন ভিক্খুনীনং. ভিক্খুনীনং পন অত্তনো সন্তকে ভিক্খুসন্তকে ৰুত্তনযেনেৰ ৰট্টতীতি দস্সেতি, এৰং সন্তেপি সারুপ্পৰসেন কাতব্বং.

দুতিযউচ্চারছড্ডনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. নচ্চগীতসিক্খাপদৰণ্ণনা

নচ্চন্তি নটাদযো ৰা নচ্চন্তু, সোণ্ডা ৰা অন্তমসো মোরসুৰমক্কটাদযোপি, সব্বমেতং নচ্চমেৰ. তেনাহ ‘‘নচ্চন্তি অন্তমসো মোরনচ্চম্পী’’তি. গীতন্তি নটাদীনং ৰা গীতং হোতু, অরিযানং পরিনিব্বানকালে রতনত্তযগুণূপসংহিতং সাধুকীল়িতগীতং ৰা, অন্তমসো ‘‘দন্তগীতম্পি গাযিস্সামা’’তি পুব্বভাগে ওকূজন্তা করোন্তি, সব্বমেতং গীতমেৰ. তেনাহ ‘‘গীতন্তি অন্তমসো ধম্মভাণকগীতম্পী’’তি. তত্থ ধম্মভাণকগীতং নাম অসঞ্ঞতভিক্খূনং তং তং ৰত্তং ভিন্দিত্ৰা অতিদীঘং কত্ৰা গীতস্সরেন ধম্মভণনং, তম্পি নেৰ ভিক্খুনো, ন ভিক্খুনীনং ৰট্টতি. তথা হি ৰুত্তং পরমত্থজোতিকায খুদ্দকট্ঠকথায (খু. পা. অট্ঠ. ২.পচ্ছিমপঞ্চসিক্খাপদৰণ্ণনা) ‘‘ধম্মূপসংহিতং গীতং ৰট্টতি, গীতূপসংহিতো পন ধম্মো ন ৰট্টতী’’তি. তস্মা ধম্মং ভণন্তেন জাতকৰত্তাদিং তং তং ৰত্তং অৰিনাসেত্ৰা চতুরস্সেন (চূল়ৰ. অট্ঠ. ২৪৯) ৰত্তেন পরিমণ্ডলানি পদব্যঞ্জনানি দস্সেতব্বানি. ৰাদিতন্তি তন্তিবদ্ধাদিৰাদনীযভণ্ডৰাদিতং ৰা হোতু, কুটভেরিৰাদিতং ৰা অন্তমসো উদকভেরিৰাদিতম্পি, সব্বমেৰেতং ৰাদিতমেৰ. তেনাহ ‘‘ৰাদিতন্তি অন্তমসো উদকভেরিৰাদিত’’ন্তি. যং পন নিট্ঠুভন্তী ৰা সাসঙ্কে ৰা ঠিতা অচ্ছরিকং ৰা ফোটেতি, পাণিং ৰা পহরতি, তত্থ অনাপত্তি. দস্সনেন চেত্থ সৰনম্পি সঙ্গহিতং ৰিরূপেকসেসনযেন. আলোচনসভাৰতায ৰা পঞ্চন্নং ৰিঞ্ঞাণানং সৰনকিরিযাযপি দস্সনসঙ্খেপসব্ভাৰতো ‘‘দস্সনায’’ইচ্চেৰ ৰুত্তন্তি আহ ‘‘এতেসু যং কিঞ্চি দস্সনায গচ্ছন্তিযা’’তি. যত্থ ঠিতাতি এৰং গন্ত্ৰা যস্মিং পদেসে ঠিতা.

ননু চ সযংনচ্চনাদীসু পাচিত্তিযং পাল়িযং ন ৰুত্তং, অথ কথং গহেতব্বন্তি আহ ‘‘সব্বঅট্ঠকথাসু ৰুত্ত’’ন্তি, ইমিনা পাল়িযং অৰুত্তেপি অট্ঠকথাপমাণেন গহেতব্বন্তি দস্সেতি. সমুট্ঠানাদীনি এল়কলোমসদিসানীতি পন মাতিকাগতপাচিত্তিযস্সেৰ ৰসেন ৰুত্তং, সব্বেসং ৰসেন পন ছসমুট্ঠানন্তি গহেতব্বং. ‘‘আরামে ঠত্ৰা’’তি ইদং নিদস্সনমত্তং সেসইরিযাপথেহি যুত্তায পস্সন্তিযা অনাপত্তিযা ইচ্ছিতব্বত্তা. ইতরথা হি নিসিন্নাপি পস্সিতুং ন লভেয্য. ‘‘পস্সিস্সামী’’তি ৰিহারতো ৰিহারং গচ্ছন্তিযা আপত্তিযেৰ. আসনসালায নিসিন্না পস্সতি, অনাপত্তি, ‘‘পস্সিস্সামী’’তি উট্ঠহিত্ৰা গচ্ছন্তিযা আপত্তি. ৰীথিযং ঠত্ৰা গীৰং পরিৰত্তেত্ৰা পস্সন্তিযাপি আপত্তিযেৰ. ভিক্খুস্সাপি এসেৰ নযো, আপত্তিভেদোৰ নানং.

নচ্চগীতসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

লসুণৰগ্গো পঠমো.

২. রত্তন্ধকারৰগ্গো

১. রত্তন্ধকারসিক্খাপদৰণ্ণনা

অরহোপেক্খাযাতি নরহোঅস্সাদাপেক্খায. অঞ্ঞৰিহিতাযাতি রহোঅস্সাদতো অঞ্ঞৰিহিতাৰ হুত্ৰা ঞাতিং ৰা পুচ্ছন্তিযা, দানে ৰা পূজায ৰা মন্তেন্তিযা.

রত্তন্ধকারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২-৩. পটিচ্ছন্নোকাসঅজ্ঝোকাসসল্লপনসিক্খাপদৰণ্ণনা

দুতিযততিযানি উত্তানত্থানেৰ.

পটিচ্ছন্নোকাসঅজ্ঝোকাসসল্লপনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. দুতিযিকউয্যোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা

‘‘পুরিমনযেনেৰা’’তি ইমিনা ‘‘সন্তিট্ঠেয্য ৰাতি হত্থপাসে ঠিতমত্তায পাচিত্তিযং, সল্লপেয্য ৰাতি তত্থ ঠত্ৰা গেহসিককথং কথেন্তিযাপি পাচিত্তিযমেৰ, নিকণ্ণিকং ৰা জপ্পেয্যাতি কণ্ণমূলে জপ্পেন্তিযাপি পাচিত্তিযমেৰা’’তি ইমং নযং দস্সেতি.

দুতিযিকউয্যোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. অনাপুচ্ছাপক্কমনসিক্খাপদৰণ্ণনা

আসীদন্তি এত্থাতি আসনন্তি আহ ‘‘পল্লঙ্কস্সোকাসভূতে’’তি, ঊরুবদ্ধাসনস্স ওকাসেতি অত্থো. অনোৰস্সকন্তি নিব্বকোকাসং. অজ্ঝোকাসে উপচারন্তি অজ্ঝোকাসে নিসীদিত্ৰা দ্ৰাদসহত্থপ্পমাণং পদেসং. গিলানাযাতি যা তাদিসেন গেলঞ্ঞেন আপুচ্ছিতুং ন সক্কোতি. আপদাসূতি ঘরে অগ্গি ৰা উট্ঠিতো হোতি, চোরো ৰা, এৰরূপে উপদ্দৰে অনাপুচ্ছা পক্কমতি, অনাপত্তি.

অনাপুচ্ছাপক্কমনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. অনাপুচ্ছাঅভিনিসীদনসিক্খাপদৰণ্ণনা

ধুৰপঞ্ঞত্তেতি ভিক্খুনীনং অত্থায নিচ্চপঞ্ঞত্তে.

অনাপুচ্ছাঅভিনিসীদনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. অনাপুচ্ছাসন্থরণসিক্খাপদৰণ্ণনা

কুলানীতি কুলস্স ঘরানি.

অনাপুচ্ছাসন্থরণসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. পরউজ্ঝাপনকসিক্খাপদৰণ্ণনা

অট্ঠমং উত্তানত্থমেৰ.

পরউজ্ঝাপনকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. পরঅভিসপনসিক্খাপদৰণ্ণনা

মনুস্সদোভগ্গেন ৰাতি ‘‘কাণা হোমি, কুণী হোমি, ইতরা ৰা ঈদিসা হোতূ’’তিআদিনা মনুস্সৰিরূপভাৰেন. অত্থধম্মঅনুসাসনিপুরেক্খারানন্তি এত্থ অত্থপুরেক্খারাযাতি অট্ঠকথং কথেন্তিযা. ধম্মপুরেক্খারাযাতি পাল়িং ৰাচেন্তিযা. অনুসাসনিপুরেক্খারাযাতি ‘‘ইদানিপি ত্ৰং এদিসা, সাধু ৰিরমস্সু, নো চে ৰিরমসি, অদ্ধা পুন এৰরূপানি কম্মানি কত্ৰা নিরযে উপ্পজ্জিস্সসি, তিরচ্ছানযোনিযা উপ্পজ্জিস্সসী’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৮৭৮) এৰং অনুসাসনিযং ঠত্ৰা ৰদন্তিযা.

পরঅভিসপনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. রোদনসিক্খাপদৰণ্ণনা

দসমং উত্তানত্থমেৰ.

রোদনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

রত্তন্ধকারৰগ্গো দুতিযো.

৩. নগ্গৰগ্গো

১-২. নগ্গাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা

ইদন্তি ইদং উদকসাটিকচীৰরং.

দুতিযং উত্তানত্থমেৰ.

নগ্গাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. চীৰরসিব্বনসিক্খাপদৰণ্ণনা

ৰিসিব্বেত্ৰাতি ৰিজটেত্ৰা. ধুরং নিক্খিত্তমত্তেতি ধুরে নিক্খিত্তমত্তে, ধুরং নিক্খিপিত্ৰা সচেপি পচ্ছা সিব্বতি, আপত্তিযেৰাতি অত্থো.

চীৰরসিব্বনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. সঙ্ঘাটিচারসিক্খাপদৰণ্ণনা

‘‘ইদং মে চীৰরং মহগ্ঘং ঈদিসে চোরভযে ন সক্কা ধারেতুন্তি এৰরূপাসু আপদাসূ’’তি এত্থ পাঠো. সো পন কাকপদসঞ্জনিতমোহেহি লেখকেহি উপরিসিক্খাপদে লিখিতো. কিঞ্চাপি তত্থ লিখিতো, এত্থেৰ পন দট্ঠব্বো.

সঙ্ঘাটিচারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. চীৰরসঙ্কমনীযসিক্খাপদৰণ্ণনা

আপদাসু ৰা ধারেতীতি সচে অপারুতং ৰা অনিৰত্থং ৰা চোরা হরন্তি, এৰরূপাসূ আপদাসু ধারেতি, অনাপত্তি.

চীৰরসঙ্কমনীযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. গণচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা

অঞ্ঞস্মিং পরিক্খারেতি যত্থ কত্থচি থালকাদীনং ৰা সপ্পিতেলাদীনং ৰা অঞ্ঞতরস্মিং. ‘‘সমগ্ঘকালে দস্সথা’’তি এৰং আনিসংসং দস্সেত্ৰা নিৰারেন্তিযাতি ‘‘কিত্তকং অগ্ঘনকং দাতুকামত্থা’’তি পুচ্ছিত্ৰা (পাচি. অট্ঠ. ৯০৯) ‘‘এত্তকং নামা’’তি ৰুত্তে ‘‘আগমেথ তাৰ, ইদানি ৰত্থং মহগ্ঘং, কতিপাহেন কপ্পাসে আহটে সমগ্ঘং ভৰিস্সতি, তস্মিং কালে দস্সথা’’তি এৰং আনিসংসং দস্সেত্ৰা নিৰারেন্তিযা.

গণচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭-১০. পটিবাহনাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা

আনিসংসং দস্সেত্ৰা পটিবাহন্তিযাতি ‘‘একিস্সা একং সাটকং নপ্পহোতি, আগমেথ তাৰ, কতিপাহেন উপ্পজ্জিস্সতি, ততো ভাজেস্সামা’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৯১৫) এৰং আনিসংসং দস্সেত্ৰা পটিবাহন্তিযা অনাপত্তি.

অট্ঠমনৰমানি উত্তানত্থানেৰ.

সেসন্তি ‘‘ধম্মিকে ৰেমতিকাযা’’তিআদিকং অৰসেসং. তত্থ আনিসংসং দস্সেত্ৰা পটিবাহন্তিযাতি ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো জিণ্ণচীৰরো, কথিনানিসংসমূলকো মহালাভো’’তি (পাচি. অট্ঠ. ৯৩১) এৰরূপং আনিসংসং দস্সেত্ৰা পটিবাহন্তিযা অনাপত্তি.

পটিবাহনাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নগ্গৰগ্গো ততিযো.

৪. তুৰট্টৰগ্গো

১-৩. একমঞ্চতুৰট্টনাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা

পঠমং উত্তানত্থমেৰ.

ৰৰত্থানং দস্সেত্ৰাতি (পাচি. অট্ঠ. ৯৪০) মজ্ঝে কাসাযং ৰা কত্তরযট্ঠিং ৰা অন্তমসো কাযবন্ধনম্পি ঠপেত্ৰা নিপজ্জন্তীনং অনাপত্তীতি অত্থো.

ততিযং উত্তানত্থমেৰ.

একমঞ্চতুৰট্টনাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪-৯. নউপট্ঠাপনাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা

পরিযেসিত্ৰা অলভন্তিযাতি অঞ্ঞং উপট্ঠাযিকং অলভন্তিযা. গিলানাযাতি সযং গিলানায. আপদাসূতি তথারূপে উপদ্দৰে সতি.

পঞ্চমছট্ঠসত্তম অট্ঠমনৰমানি উত্তানত্থানেৰ.

নউপট্ঠাপনাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. চারিকনপক্কমনসিক্খাপদৰণ্ণনা

ধুরে নিক্খিত্তমত্তেতি সচে ধুরং নিক্খিপিত্ৰা পচ্ছা পক্কমতি, আপত্তিযেৰাতি অত্থো. অন্তরাযে সতীতি দসৰিধেসু অন্তরাযেসু অঞ্ঞতরস্মিং সতি. ‘‘গচ্ছিস্সামী’’তি নিক্খন্তা, নদী ৰা পূরা, ৰনদাহো ৰা আগতো, চোরা ৰা মগ্গে হোন্তি, মেঘো ৰা উট্ঠহতি, নিৰত্তিতুং ৰট্টতি.

চারিকনপক্কমনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

তুৰট্টৰগ্গো চতুত্থো.

৫. চিত্তাগারৰগ্গো

১. রাজাগারসিক্খাপদৰণ্ণনা

কীল়নচিত্তসালন্তি ন রঞ্ঞোৰ কীল়নচিত্তসালং, অথ খো যেসং কেসঞ্চি মনুস্সানং কীল়নত্থং যত্থ কত্থচি কতসালং. এস নযো ‘‘কীল়নউপৰন’’ন্তিআদীসুপি. যথাহ ‘‘রাজাগারং নাম যত্থ কত্থচি রঞ্ঞো কীল়িতুং রমিতুং কতং হোতী’’তিআদিকো (পাচি. ৯৭৯) ৰিত্থারো. তত্থ কীল়নউপৰনন্তি কীল়নত্থং অন্তোনগরে কতং আরামং. কীল়নুয্যানন্তি তথেৰ বহিনগরে কতং উয্যানং.

রাজাগারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. আসন্দিপরিভুঞ্জনসিক্খাপদৰণ্ণনা

অতিক্কন্তপ্পমাণাতি অট্ঠঙ্গুলতো অতিক্কন্তপ্পমাণপাদকা. ৰুত্তোতি পদভাজনিযং ৰুত্তো. ‘‘অকপ্পিযরূপাকুলো অকপ্পিযমঞ্চো পল্লঙ্কো’’তি (সারত্থ. টী. মহাৰগ্গ ৩.২৫৪) সারসমাসাচরিযো.

আসন্দিপরিভুঞ্জনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. সুত্তকন্তনসিক্খাপদৰণ্ণনা

উজ্জৰুজ্জৰেতি উগ্গিরিত্ৰা উগ্গিরিত্ৰা ৰেঠনে. কন্তিতসুত্তং কন্তন্তিযাতি দসিকসুত্তাদিং সঙ্ঘাটেত্ৰা কন্তন্তিযা, দুক্কন্তিতং ৰা পটিকন্তন্তিযা.

সুত্তকন্তনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. গিহিৰেয্যাৰচ্চসিক্খাপদৰণ্ণনা

অত্তনো ৰেয্যাৰচ্চকরস্স চাতি সচেপি মাতাপিতরো আগচ্ছন্তি, যং কিঞ্চি বীজনিং ৰা সম্মুঞ্জনিদণ্ডকং ৰা কারাপেত্ৰা ৰেয্যাৰচ্চকরট্ঠানে ঠপেত্ৰা যং কিঞ্চি ৰা পচিতুং ৰট্টতি.

গিহিৰেয্যাৰচ্চসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫-৬. অধিকরণাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা

অনন্তরাযিকিনীতি দসৰিধেসু অন্তরাযেসু একেনাপি অনন্তরাযিকিনী. ধুরং নিক্খিপিত্ৰা পচ্ছা ৰিনিচ্ছিনন্তী আপত্তিং আপজ্জিত্ৰাৰ ৰিনিচ্ছিনাতি.

ছট্ঠং উত্তানত্থমেৰ.

অধিকরণাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. আৰসথচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা

আপদাসূতি মহগ্ঘচীৰরং সরীরতো মোচেত্ৰা সুপ্পটিসামিতম্পি চোরা হরন্তি, এৰরূপাসু আপদাসু অনিস্সজ্জিত্ৰা নিৰাসেন্তিযা অনাপত্তি.

আৰসথচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. আৰসথৰিহারসিক্খাপদৰণ্ণনা

কৰাটবদ্ধৰিহারন্তি দ্ৰারবদ্ধৰিহারং. গিলানাযাতি ৰচীভেদং কাতুং অসমত্থায. আপদাসূতি রট্ঠে ভিজ্জন্তে আৰাসে ছড্ডেত্ৰা গচ্ছন্তি, এৰরূপাসু আপদাসু.

আৰসথৰিহারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. তিরচ্ছানৰিজ্জাপরিযাপুণনসিক্খাপদৰণ্ণনা

হত্থিআদীসুপি (সারত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.১০১৫) সিপ্পসদ্দো পচ্চেকং যোজেতব্বো, তথা আথব্বণাদীসু মন্তসদ্দো. তত্থ থরূতি খগ্গমুট্ঠি. আথব্বণমন্তো নাম আথব্বণৰেদৰিহিতো পরূপঘাতকরো মন্তো. খিলনমন্তো নাম দারুসারখিলং মন্তেত্ৰা পথৰিযং পৰেসেত্ৰা মারণমন্তো. অগদপ্পযোগো নাম ৰিসযোজনং.

তিরচ্ছানৰিজ্জাপরিযাপুণনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. তিরচ্ছানৰিজ্জাৰাচনসিক্খাপদৰণ্ণনা

লেখেতি লিখসিপ্পে. ধারণায ৰাতি ধারণসত্থে, যস্মিং ৰুত্তনযেন পটিপজ্জন্তা বহূনিপি গন্থানি ধারেন্তি. নাগমণ্ডলাদিকেতি এত্থ নাগমণ্ডলং নাম সপ্পানং পৰেসনিৰারণত্থং মণ্ডলবদ্ধমন্তো.

তিরচ্ছানৰিজ্জাৰাচনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

চিত্তাগারৰগ্গো পঞ্চমো.

৬. আরামৰগ্গো

১-২. আরামপৰিসনাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা

সীসানুলোকিকাযাতি সীসং অনুলোকেন্তিযা. যত্থ ৰা ভিক্খুনিযো সন্নিপতিতাতি যত্থ ভিক্খুনিযো পঠমতরং সজ্ঝাযনচেতিযৰন্দনাদিঅত্থং সন্নিপতিতা. আপদাসূতি কেনচি উপদ্দুতা হোতি, এৰরূপাসু আপদাসু পৰিসিতুং ৰট্টতি.

দুতিযং উত্তানত্থমেৰ.

আরামপৰিসনাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩-৪. গণপরিভাসনাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা

সেসন্তি ‘‘অত্থধম্মঅনুসাসনিপুরেক্খারাযা’’তিআদিকং অৰসেসং. তত্থ অনুসাসনিপুরেক্খারাযাতি ‘‘ইদানিপি ত্ৰং বালা অব্যত্তা’’তিআদিনা (পাচি. অট্ঠ. ১০৩৬) নযেন অনুসাসনিপক্খে ঠত্ৰা ৰদন্তিযা অনাপত্তি.

চতুত্থং উত্তানত্থমেৰ.

গণপরিভাসনাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. কুলমচ্ছরিনীসিক্খাপদৰণ্ণনা

কুলে মচ্ছরো কুলমচ্ছরোতি পুরিমস্মিং পক্খে সকত্থে ইনীপচ্চযো, তং কুলং অস্সদ্ধং অপ্পসন্নন্তি কুলস্স অগুণং, অযসং ৰা ভাসন্তিযাতি অত্থো. ভিক্খুনীনং অৰণ্ণং ভাসন্তিযাতি ‘‘ভিক্খুনিযো দুস্সীলা পাপধম্মা’’তি (পাচি. অট্ঠ. ১০৪৩) ভিক্খুনীনং অগুণং, অযসং ৰা ভাসন্তিযা.

সন্তংযেৰ আদীনৰন্তি কুলস্স ৰা ভিক্খুনীনং ৰা সন্তংযেৰ অগুণং.

কুলমচ্ছরিনীসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬-৮. অভিক্খুকাৰাসাদিসিক্খাপদৰণ্ণনা