অট্ঠৰিমোক্খৰণ্ণনা

১২৯. একস্স ভিক্খুনোতি সত্তসু অরিযপুগ্গলেসু একস্স ভিক্খুনো. ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতিআদিনা পরিজাননাদিৰসপ্প ৰত্তনিগ্গমনঞ্চ পঞ্ঞাৰিমুত্তনামঞ্চ. ইতরস্সাতি উভতোভাগৰিমুত্তস্স. ইমে সন্ধায হি পুব্বে ‘‘দ্ৰিন্নং ভিক্খূন’’ন্তি ৰুত্তং. কেনট্ঠেনাতি কেন সভাৰেন. সভাৰো হি ঞাণেন যাথাৰতো অরণীযতো ঞাতব্বতো ‘‘অত্থো’’তি ৰুচ্চতি, সো এৰ ত্থ-কারস্স ট্ঠ-কারং কত্ৰা ‘‘অট্ঠো’’তি ৰুত্তো. অধিমুচ্চনট্ঠেনাতি অধিকং সৰিসেসং মুচ্চনট্ঠেন, এতেন সতিপি সব্বস্সাপি রূপাৰচরজ্ঝানস্স ৰিক্খম্ভনৰসেন পটিপক্খতো ৰিমুত্তভাৰে যেন ভাৰনাৰিসেসেন তং ঝানং সাতিসযং পটিপক্খতো ৰিমুচ্চিত্ৰা পৰত্ততি, সো ভাৰনাৰিসেসো দীপিতো. ভৰতি হি সমানজাতিযুত্তোপি ভাৰনাৰিসেসেন পৰত্তিআকারৰিসেসো, যথা তং সদ্ধাৰিমুত্ততা দিট্ঠিপ্পত্তস্স. তথা পচ্চনীকধম্মেহি সুট্ঠু ৰিমুত্ততায, এৰং অনিগ্গহিতভাৰেন নিরাসঙ্কতায অভিরতিৰসেন সুট্ঠু অধিমুচ্চনট্ঠেনপি ৰিমোক্খো. তেনাহ ‘‘আরম্মণে চা’’তিআদি. অযং পনত্থোতি অযং অধিমুচ্চনট্ঠো পচ্ছিমে ৰিমোক্খে নিরোধে নত্থি, কেৰলো ৰিমুত্তট্ঠো এৰ তত্থ লব্ভতি, তং সযমেৰ পরতো ৰক্খতি.

রূপীতি যেনাযং সসন্ততিপরিযাপন্নেন রূপেন সমন্নাগতো, তং যস্স ঝানস্স হেতুভাৰেন ৰিসিট্ঠং রূপং হোতি, যেন ৰিসিট্ঠেন রূপেন ‘‘রূপী’’তি ৰুচ্চেয্য রূপী-সদ্দস্স অতিসযত্থদীপনতো, তদেৰ সসন্ততিপরিযাপন্নরূপৰসেন পটিলদ্ধং ঝানং ইধ পরমত্থতো রূপীভাৰসাধকন্তি দট্ঠব্বং. তেনাহ ‘‘অজ্ঝত্ত’’ন্তিআদি. রূপজ্ঝানং রূপং উত্তরপদলোপেন. রূপানীতি পনেত্থ পুরিমপদলোপো দট্ঠব্বো. তেন ৰুত্তং ‘‘নীলকসিণাদিরূপানী’’তি. রূপে কসিণরূপে সঞ্ঞা রূপসঞ্ঞা, সা এতস্স অত্থীতি রূপসঞ্ঞী, সঞ্ঞাসীসেন ঝানং ৰদতি. তপ্পটিক্খেপেন অরূপসঞ্ঞী. তেনাহ ‘‘অজ্ঝত্তং ন রূপসঞ্ঞী’’তিআদি.

‘‘অন্তো অপ্পনাযং সুভন্তি আভোগো নত্থী’’তি ইমিনা পুব্বাভোগৰসেন তথা অধিমুত্তি সিযাতি দস্সেতি. এৰঞ্হেত্থ তথাৰত্তব্বতাপত্তিচোদনা সমত্থিতা হোতি. যস্মা সুৰিসুদ্ধেসু নীলাদীসু ৰণ্ণকসিণেসু তত্থ কতাধিকারানং অভিরতিৰসেন সুট্ঠু অধিমুচ্চনট্ঠো সম্ভৰতি, তস্মা অট্ঠকথাযং তথা ততিযো ৰিমোক্খো সংৰণ্ণিতো, যস্মা পন মেত্তাৰসেন পৰত্তমানা ভাৰনা সত্তে অপ্পটিকূলতো দহন্তি তেসু ততো অধিমুচ্চিত্ৰাৰ পৰত্ততি, তস্মা পটিসম্ভিদামগ্গে (পটি. ম. ২১২) ‘‘ব্রহ্মৰিহারভাৰনা সুভৰিমোক্খো’’তি ৰুত্তা, তযিদং উভযম্পি তেন তেন পরিযাযেন ৰুত্তত্তা ন ৰিরুজ্ঝতীতি দট্ঠব্বং.

সব্বসোতি অনৰসেসতো. ন হি চতুন্নং অরূপক্খন্ধানং একদেসোপি তত্থ অৰস্সিস্সতি. ৰিসুদ্ধত্তাতি যথাপরিচ্ছিন্নকালে নিরোধিতত্তা. উত্তমো ৰিমোক্খো নাম অরিযেহেৰ সমাপজ্জিতব্বতো, অরিযফলপরিযোসানত্তা দিট্ঠেৰ ধম্মে নিব্বানপ্পত্তিভাৰতো চ.

১৩০. আদিতো পট্ঠাযাতি পঠমসমাপত্তিতো পট্ঠায. যাৰ পরিযোসানা সমাপত্তি, তাৰ. অট্ঠত্ৰাতি কত্থচি সমাপত্তিযং অট্ঠিতো এৰ, নিরন্তরমেৰ পটিপাটিযা, উপ্পটিপাটিযা চ সমাপজ্জতেৰাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘ইতো চিতো চ সঞ্চরণৰসেন ৰুত্ত’’ন্তি. ইচ্ছতি সমাপজ্জিতুং. তত্থ ‘‘সমাপজ্জতি পৰিসতী’’তি সমাপত্তিসমঙ্গীপুগ্গলো তং তং পৰিট্ঠো ৰিয হোতীতি কত্ৰা ৰুত্তং.

দ্ৰীহি ভাগেহি ৰিমুত্তোতি অরূপজ্ঝানেন ৰিক্খম্ভনৰিমোক্খেন, মগ্গেন সমুচ্ছেদৰিমোক্খেনাতি দ্ৰীহি ৰিমুচ্চনভাগেহি, অরূপসমাপত্তিযা রূপকাযতো, মগ্গেন নামকাযতোতি দ্ৰীহি ৰিমুচ্চিতব্বভাগেহি চ ৰিমুত্তো. তেনাহ ‘‘অরূপসমাপত্তিযা’’তিআদি. ৰিমুত্তোতি হি কিলেসেহি ৰিমুত্তো, ৰিমুচ্চন্তো চ কিলেসানং ৰিক্খম্ভনসমুচ্ছিন্দনেহি কাযদ্ৰযতো ৰিমুত্তোতি অযমেত্থ অত্থো. গাথায চ আকিঞ্চঞ্ঞাযতনলাভিনো উপসিৰব্রাহ্মণস্স ভগৰতা ‘‘নামকাযা ৰিমুত্তো’’তি উভতোভাগৰিমুত্তো মুনি অক্খাতো. তত্থ অত্থং পলেতীতি অত্থং গচ্ছতি. ন উপেতি সঙ্খন্তি ‘‘অসুকং নাম দিসং গতো’’তি ৰোহারং ন গচ্ছতি. এৰং মুনি নামকাযা ৰিমুত্তোতি এৰং অরূপং উপপন্নো সেক্খমুনি পকতিযা পুব্বেৰ রূপকাযা ৰিমুত্তো, তত্থ চ চতুত্থমগ্গং নিব্বত্তেত্ৰা নামকাযস্স পরিঞ্ঞাতত্তা পুন নামকাযাপি ৰিমুত্তো. উভতোভাগৰিমুত্তো খীণাসৰো হুত্ৰা অনুপাদায পরিনিব্বানসঙ্খাতং অত্থং পলেতি ন উপেতি সঙ্খং, ‘‘খত্তিযো ব্রাহ্মণো’’তি এৰং আদিকং সমঞ্ঞং ন গচ্ছতীতি অত্থো.

‘‘অঞ্ঞতরতো ৰুট্ঠাযা’’তি ইদং কিং আকাসানঞ্চাযতনাদীসু অঞ্ঞতরলাভীৰসেন ৰুত্তং, উদাহু সব্বারুপ্পলাভীৰসেনাতি যথিচ্ছসি, তথা হোতু, যদি সব্বারুপ্পলাভীৰসেন ৰুত্তং, ন কোচি ৰিরোধো. অথ তত্থ অঞ্ঞতরলাভীৰসেন ৰুত্তং, ‘‘যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু ইমে অট্ঠ ৰিমোক্খে অনুলোমম্পি সমাপজ্জতী’’তিআদিৰচনেন ৰিরুজ্ঝেয্যাতি? যস্মা অরূপাৰচরজ্ঝানেসু একস্সাপি লাভী ‘‘অট্ঠৰিমোক্খলাভী’’ ত্ৰেৰ ৰুচ্চতি অট্ঠৰিমোক্খে একদেসস্সাপি তংনামদানসমত্থতাসম্ভৰতো. অযঞ্হি অট্ঠৰিমোক্খসমঞ্ঞা সমুদাযে ৰিয তদেকদেসেপি নিরুল়্হাপত্তিসমঞ্ঞা ৰিযাতি. তেন ৰুত্তং ‘‘আকাসানঞ্চাযতনাদীসু অঞ্ঞতরতো ৰুট্ঠাযা’’তি. ‘‘পঞ্চৰিধো হোতী’’তি ৰত্ৰা ছব্বিধতংপিস্স কেচি পরিকপ্পেন্তি, তং তেসং মতিমত্তং, নিচ্ছিতোৰাযং পঞ্হো পুব্বাচরিযেহীতি দস্সেতুং ‘‘কেচি পনা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ কেচীতি উত্তরৰিহারৰাসিনো, সারসমাসাচরিযা চ. তে হি ‘‘উভতোভাগৰিমুত্তোতি উভযভাগৰিমুত্তো সমাধিৰিপস্সনাতো’’তি ৰত্ৰা রূপাৰচরসমাধিনাপি সমাধিপরিপন্থতো ৰিমুত্তিং মঞ্ঞন্তি. এৰং রূপজ্ঝানভাগেন, অরূপজ্ঝানভাগেন চ উভতো ৰিমুত্তোতি পাযসমানো. ‘‘তাদিসমেৰা’’তি ইমিনা যাদিসং অরূপাৰচরজ্ঝানং কিলেসৰিক্খম্ভনে, তাদিসং রূপাৰচরচতুত্থজ্ঝানং পীতি ইমমত্থং উল্লঙ্গেতি. তেনাহ ‘‘তস্মা’’তিআদি.

উভতোভাগৰিমুত্তপঞ্হোতি উভতোভাগৰিমুত্তস্স ছব্বিধতং নিস্সায উপ্পন্নপঞ্হো. ৰণ্ণনং নিস্সাযাতি তস্স পদস্স অত্থৰচনং নিস্সায. চিরেনাতি থেরস্স অপরভাগে চিরেন কালেন. ৰিনিচ্ছযন্তি সংসযছেদকং সন্নিট্ঠানং পত্তো.তং পঞ্হন্তি তমত্থং. ঞাতুং ইচ্ছিতো হি অত্থো পঞ্হো. ন কেনচি সুতপুব্বন্তি কেনচি কিঞ্চি ন সুতপুব্বং, ইদং অত্থজাতন্তি অধিপ্পাযো. কিঞ্চাপি উপেক্খাসহগতং, কিঞ্চাপি কিলেসে ৰিক্খম্ভেতীতি পচ্চেকং কিঞ্চাপি-সদ্দো যোজেতব্বো. সমুদাচরতীতি পৰত্ততি. তত্থ কারণমাহ ‘‘ইমে হী’’তিআদিনা, তেন রূপাৰচরভাৰনতো আরুপ্পভাৰনা সৰিসেসং কিলেসে ৰিক্খম্ভেতি রূপৰিরাগভাৰনাভাৰতো, উপরিভাৰনাভাৰতো চাতি দস্সেতীতি. এৰঞ্চ কত্ৰা অট্ঠকথাযং আরুপ্পভাৰনানিদ্দেসে যং ৰুত্তং ‘‘তস্সেৰং তস্মিং নিমিত্তে পুনপ্পুনং চিত্তং চারেন্তস্স নীৰরণানি ৰিক্খম্ভন্তি সতি সন্তিট্ঠতী’’তিআদি, (ৰিসুদ্ধি. ১.২৮১) তং সমত্থতং হোতীতি. ইদং সুত্তন্তি পুগ্গলপঞ্ঞত্তিপাঠমাহ (পু. প. নিদ্দেস ২৭). সব্বঞ্হি বুদ্ধৰচনং অত্থসূচনাদিঅত্থেন সুত্তন্তি ৰুত্তো ৰাযমত্থো. যং পন তত্থ ৰত্তব্বং, তং হেট্ঠা ৰুত্তমেৰ. অট্ঠন্নং ৰিমোক্খানং অনুলোমাদিতো সমাপজ্জনেন সাতিসযং সন্তানস্স অভিসঙ্খতত্তা, অট্ঠমঞ্চ উত্তমং ৰিমোক্খং পদট্ঠানং কত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা অগ্গমগ্গাধিগমেন উভতোভাগৰিমুচ্চনতো চ ইমায উভতোভাগৰিমুত্তিযা সব্বসেট্ঠতা ৰেদিতাতি দট্ঠব্বা.

মহানিদানসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা.