১. তিঠানসুত্তৰণ্ণনা
২১. ততিযস্স পঠমে অমমাতি ৰত্থাভরণপানভোজনাদীসুপি মমত্তৰিরহিতা. অপরিগ্গহাতি ইত্থিপরিগ্গহেন অপরিগ্গহা. তেসং কির ‘‘অযং ময্হং ভরিযা’’তি মমত্তং ন হোতি, মাতরং ৰা ভগিনিং ৰা দিস্ৰা ছন্দরাগো ন উপ্পজ্জতি. ধম্মতাসিদ্ধস্স সীলস্স আনুভাৰেন পুত্তে দিট্ঠমত্তে এৰ মাতুথনতো থঞ্ঞং পগ্ঘরতি, তেন সঞ্ঞাণেন নেসং মাতরি পুত্তস্স মাতুসঞ্ঞা, মাতু চ পুত্তে পুত্তসঞ্ঞা পচ্চুপট্ঠিতাতি কেচি.
অপিচেত্থ (সারত্থ. টী. ১.১ ৰেরঞ্জকণ্ডৰণ্ণনা) উত্তরকুরুকানং পুঞ্ঞানুভাৰসিদ্ধো অযম্পি ৰিসেসো ৰেদিতব্বো. তত্থ কির তেসু তেসু পদেসেসু ঘননিচিতপত্তসঞ্ছন্নসাখাপসাখা কূটাগারসমা মনোরমা রুক্খা তেসং মনুস্সানং নিৰেসনকিচ্চং সাধেন্তি. যত্থ সুখং নিৰসন্তি, অঞ্ঞেপি তত্থ রুক্খা সুজাতা সব্বদাপি পুপ্ফিতগ্গা তিট্ঠন্তি. জলাসযাপি ৰিকসিতকমলকুৰলযপুণ্ডরীকসোগন্ধিকাদিপুপ্ফসঞ্ছন্না সব্বকালং পরমসুগন্ধং সমন্ততো পৰাযন্তা তিট্ঠন্তি. সরীরম্পি তেসং অতিদীঘাদিদোসরহিতং আরোহপরিণাহসম্পন্নং জরায অনভিভূতত্তা ৰলিতপলিতাদিদোসৰিরহিতং যাৰতাযুকং অপরিক্খীণজৰবলপরক্কমসোভমেৰ হুত্ৰা তিট্ঠতি. অনুট্ঠানফলূপজীৰিতায ন চ নেসং কসিৰণিজ্জাদিৰসেন আহারপরিযেট্ঠিৰসেন দুক্খং অত্থি, ততো এৰ ন দাসদাসিকম্মকরাদিপরিগ্গহো অত্থি, ন চ তত্থ সীতুণ্হডংসমকসৰাতাতপসরীসপৰাল়াদিপরিস্সযো অত্থি. যথা নামেত্থ গিম্হানং পচ্ছিমে মাসে পচ্চূসৰেলাযং সমসীতুণ্হো উতু হোতি, এৰমেৰ সব্বকালং তত্থ সমসীতুণ্হোৰ উতু হোতি, ন চ নেসং কোচি উপঘাতো ৰিহেসা ৰা উপ্পজ্জতি. অকট্ঠপাকিমেৰ সালিং অকণং অথুসং সুদ্ধং সুগন্ধং তণ্ডুলপ্ফলং পরিভুঞ্জন্তি. তং ভুঞ্জন্তানং নেসং কুট্ঠং, গণ্ডো, কিলাসো, সোসো, কাসো, সাসো, অপমারো, জরোতি এৰমাদিকো ন কোচি রোগো উপ্পজ্জতি, ন চ তে খুজ্জা ৰা ৰামনা ৰা কাণা ৰা কুণী ৰা খঞ্জা ৰা পক্খহতা ৰা ৰিকলঙ্গা ৰা ৰিকলিন্দ্রিযা ৰা হোন্তি.
ইত্থিযোপি তত্থ নাতিদীঘা, নাতিরস্সা, নাতিকিসা, নাতিথূলা, নাতিকাল়া, নচ্চোদাতা, সোভগ্গপ্পত্তরূপা হোন্তি. তথা হি দীঘঙ্গুলী, তম্বনখা, অলম্বথনা, তনুমজ্ঝা, পুণ্ণচন্দমুখী, ৰিসালক্খী, মুদুগত্তা, সহিতোরূ, ওদাতদন্তা, গম্ভীরনাভী, তনুজঙ্ঘা, দীঘনীলৰেল্লিতকেসী, পুথুলসুস্সোণী, নাতিলোমা, নালোমা, সুভগা, উতুসুখসম্ফস্সা, সণ্হা, সখিলা, সুখসম্ভাসা, নানাভরণৰিভূসিতা ৰিচরন্তি. সব্বদাপি সোল়সৰস্সুদ্দেসিকা ৰিয হোন্তি, পুরিসা চ পঞ্চৰীসতিৰস্সুদ্দেসিকা ৰিয. ন পুত্তদারেসু রজ্জন্তি. অযং তত্থ ধম্মতা.
সত্তাহিকমেৰ চ তত্থ ইত্থিপুরিসা কামরতিযা ৰিহরন্তি. ততো ৰীতরাগা ৰিয যথাসকং গচ্ছন্তি, ন তত্থ ইধ ৰিয গব্ভোক্কন্তিমূলকং, গব্ভপরিহরণমূলকং, ৰিজাযনমূলকং ৰা দুক্খং হোতি. রত্তকঞ্চুকতো কঞ্চনপটিমা ৰিয দারকা মাতুকুচ্ছিতো অমক্খিতা এৰ সেম্হাদিনা সুখেনেৰ নিক্খমন্তি. অযং তত্থ ধম্মতা.
মাতা পন পুত্তং ৰা ধীতরং ৰা ৰিজাযিত্ৰা তে ৰিচরণকপ্পদেসে ঠপেত্ৰা অনপেক্খা যথারুচি গচ্ছতি. তেসং তত্থ সযিতানং যে পস্সন্তি পুরিসা ৰা ইত্থিযো ৰা, তে অত্তনো অঙ্গুলিযো উপনামেন্তি. তেসং কম্মবলেন ততো খীরং পৰত্ততি, তেন তে দারকা যাপেন্তি. এৰং পন ৰড্ঢেন্তা কতিপযদিৰসেহেৰ লদ্ধবলা হুত্ৰা দারিকা ইত্থিযো উপগচ্ছন্তি, দারকা পুরিসে. কপ্পরুক্খতো এৰ চ তেসং তত্থ ৰত্থাভরণানি নিপ্ফজ্জন্তি. নানাৰিরাগৰণ্ণৰিচিত্তানি হি সুখুমানি মুদুসুখসম্ফস্সানি ৰত্থানি তত্থ তত্থ কপ্পরুক্খেসু ওলম্বন্তানি তিট্ঠন্তি. নানাৰিধরস্মিজালসমুজ্জলৰিৰিধৰণ্ণরতনৰিনদ্ধানি অনেকৰিধমালাকম্মলতাকম্মভিত্তিকম্মৰিচিত্তানি সীসূপগগীৰূপগহত্থূপগকটূপগপাদূপগানি সোৰণ্ণমযানি আভরণানি কপ্পরুক্খতো ওলম্বন্তি. তথা ৰীণামুদিঙ্গপণৰসম্মতাল়সঙ্খৰংসৰেতাল়পরিৰাদিনীৰল্লকীপভুতিকা তূরিযভণ্ডাপি ততো ততো ওলম্বন্তি. তত্থ বহূ ফলরুক্খা কুম্ভমত্তানি ফলানি ফলন্তি মধুররসানি, যানি পরিভুঞ্জিত্ৰা তে সত্তাহম্পি খুপ্পিপাসাহি ন বাধীযন্তি.
নজ্জোপি তত্থ সুৰিসুদ্ধজলা সুপ্পতিত্থা রমণীযা অকদ্দমা ৰালুকতলা নাতিসীতা নচ্চুণ্হা সুরভিগন্ধীহি জলজপুপ্ফেহি সঞ্ছন্না সব্বকালং সুরভী ৰাযন্তিযো সন্দন্তি, ন তত্থ কণ্টকিকা কক্খল়গচ্ছলতা হোন্তি, অকণ্টকা পুপ্ফফলসম্পন্না এৰ হোন্তি, চন্দননাগরুক্খা সযমেৰ রসং পগ্ঘরন্তি, নহাযিতুকামা চ নদিতিত্থে একজ্ঝং ৰত্থাভরণানি ঠপেত্ৰা নদিং ওতরিত্ৰা ন্হত্ৰা উত্তিণ্ণুত্তিণ্ণা উপরিট্ঠিমং উপরিট্ঠিমং ৰত্থাভরণং গণ্হন্তি, ন তেসং এৰং হোতি ‘‘ইদং মম, ইদং পরস্সা’’তি. ততো এৰ ন তেসং কোচি ৰিগ্গহো ৰা ৰিৰাদো ৰা. সত্তাহিকা এৰ চ নেসং কামরতিকীল়া হোতি, ততো ৰীতরাগা ৰিয ৰিচরন্তি. যত্থ চ রুক্খে সযিতুকামা হোন্তি, তত্থেৰ সযনং উপলব্ভতি. মতে চ সত্তে দিস্ৰা ন রোদন্তি ন সোচন্তি. তঞ্চ মণ্ডযিত্ৰা নিক্খিপন্তি. তাৰদেৰ চ নেসং তথারূপা সকুণা উপগন্ত্ৰা মতং দীপন্তরং নেন্তি, তস্মা সুসানং ৰা অসুচিট্ঠানং ৰা তত্থ নত্থি, ন চ ততো মতা নিরযং ৰা তিরচ্ছানযোনিং ৰা পেত্তিৰিসযং ৰা উপপজ্জন্তি. ধম্মতাসিদ্ধস্স পঞ্চসীলস্স আনুভাৰেন তে দেৰলোকে নিব্বত্তন্তীতি ৰদন্তি. ৰস্সসহস্সমেৰ চ নেসং সব্বকালং আযুপ্পমাণং, সব্বমেতং তেসং পঞ্চসীলং ৰিয ধম্মতাসিদ্ধমেৰাতি.
তিঠানসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.