৩. পঠমঅগ্গিসুত্তৰণ্ণনা

৪৬. ততিযে অনুডহনট্ঠেনাতি কামং আহুনেয্যগ্গিআদযো তযো অগ্গী ব্রাহ্মণেহিপি ইচ্ছিতা সন্তি. তে পন তেহি ইচ্ছিতমত্তাৰ, ন সত্তানং তাদিসা অত্থসাধকা. যে পন সত্তানং অত্থসাধকা, তে দস্সেতুং ‘‘আহুনং ৰুচ্চতী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ আনেত্ৰা হুননং পূজনং ‘‘আহুন’’ন্তি ৰুত্তং, তং আহুনং অরহন্তী মাতাপিতরো. তেনাহ ভগৰা – ‘‘আহুনেয্যাতি, ভিক্খৰে, মাতাপিতূনং এতং অধিৰচন’’ন্তি (ইতিৰু. ১০৬). যদগ্গেন চ তে পুত্তানং বহূপকারতায আহুনেয্যাতি, তেসু সম্মাপটিপত্তি নেসং হিতসুখাৰহা, তদগ্গেন তেসু মিচ্ছাপটিপত্তি অহিতদুক্খাৰহাতি আহ ‘‘তেসু…পে… নিব্বত্তন্তী’’তি.

স্ৰাযমত্থো (দী. নি. অট্ঠ. ৩.৩০৫) মিত্তৰিন্দকৰত্থুনা ৰেদিতব্বো. মিত্তৰিন্দকো হি মাতরা, ‘‘তাত, অজ্জ উপোসথিকো হুত্ৰা ৰিহারে সব্বরত্তিং ধম্মস্সৰনং সুণোহি, সহস্সং তে দস্সামী’’তি ৰুত্তো ধনলোভেন উপোসথং সমাদায ৰিহারং গন্ত্ৰা ‘‘ইদং ঠানং অকুতোভয’’ন্তি সল্লক্খেত্ৰা ধম্মাসনস্স হেট্ঠা নিপন্নো সব্বরত্তিং নিদ্দাযিত্ৰা ঘরং অগমাসি. মাতা পাতোৰ যাগুং পচিত্ৰা উপনামেসি. সো সহস্সং গহেত্ৰাৰ পিৰি. অথস্স এতদহোসি ‘‘ধনং সংহরিস্সামী’’তি. সো নাৰায সমুদ্দং পক্খন্দিতুকামো অহোসি. অথ নং মাতা, ‘‘তাত, ইমস্মিং কুলে চত্তালীসকোটিধনং অত্থি, অলং গমনেনা’’তি নিৰারেতি. সো তস্সা ৰচনং অনাদিযিত্ৰা গচ্ছতি এৰ. সা পুরতো অট্ঠাসি. অথ নং কুজ্ঝিত্ৰা ‘‘অযং ময্হং পুরতো তিট্ঠতী’’তি পাদেন পহরিত্ৰা পতিতং অন্তরং কত্ৰা অগমাসি.

মাতা উট্ঠহিত্ৰা ‘‘মাদিসায মাতরি এৰরূপং কম্মং কত্ৰা গতস্স তে গতট্ঠানে সুখং ভৰিস্সতীতি এৰংসঞ্ঞী নাম ত্ৰং পুত্তা’’তি আহ. তস্স নাৰং আরুয্হ গচ্ছতো সত্তমে দিৰসে নাৰা অট্ঠাসি. অথ তে মনুস্সা ‘‘অদ্ধা এত্থ পাপপুগ্গলো অত্থি, সলাকং দেথা’’তি আহংসু. সলাকা দীযমানা তস্সেৰ তিক্খত্তুং পাপুণি. তে তস্স উল়ুম্পং দত্ৰা তং সমুদ্দে পক্খিপিংসু. সো একং দীপং গন্ত্ৰা ৰিমানপেতীহি সদ্ধিং সম্পত্তিং অনুভৰন্তো তাহি ‘‘পুরতো পুরতো মা অগমাসী’’তি ৰুচ্চমানোপি তদ্দিগুণং তদ্দিগুণং সম্পত্তিং পস্সন্তো অনুপুব্বেন খুরচক্কধরং একং অদ্দস. তং চক্কং পদুমপুপ্ফং ৰিয উপট্ঠাসি. সো তং আহ, ‘‘অম্ভো, ইদং তযা পিল়ন্ধিতং পদুমং ময্হং দেহী’’তি. ন ইদং, সামি, পদুমং, খুরচক্কং এতন্তি. সো ‘‘ৰঞ্চেসি মং ত্ৰং, কিং মযা পদুমং ন দিট্ঠপুব্ব’’ন্তি ৰত্ৰা ‘‘ত্ৰং লোহিতচন্দনং ৰিলিম্পিত্ৰা পিল়ন্ধনং পদুমপুপ্ফং ময্হং ন দাতুকামো’’তি আহ. সো চিন্তেসি ‘‘অযম্পি মযা কতসদিসং কম্মং কত্ৰা তস্স ফলং অনুভৰিতুকামো’’তি. অথ নং ‘‘গণ্হ, রে’’তি ৰত্ৰা তস্স মত্থকে চক্কং খিপি. তেন ৰুত্তং –

‘‘চতুব্ভি অট্ঠজ্ঝগমা, অট্ঠাহি পিচ সোল়স;

সোল়সাহি চ বাত্তিংস, অত্রিচ্ছং চক্কমাসদো;

ইচ্ছাহতস্স পোসস্স, চক্কং ভমতি মত্থকে’’তি. (জা. ১.১.১০৪; ১.৫.১০৩);

সোতি গেহসামিকো ভত্তা. পুরিমনযেনেৰাতি অনুডহনস্স পচ্চযতায. তত্রিদং ৰত্থু – কস্সপবুদ্ধকালে সোতাপন্নস্স উপাসকস্স ভরিযা অতিচারং চরতি. সো তং পচ্চক্খতো দিস্ৰা ‘‘কস্মা এৰং করোসী’’তি আহ. সা ‘‘সচাহং এৰরূপং করোমি, অযং মে সুনখো ৰিলুপ্পমানো খাদতূ’’তি ৰত্ৰা কালকতা কণ্ণমুণ্ডকদহে ৰেমানিকপেতী হুত্ৰা নিব্বত্তা দিৰা সম্পত্তিং অনুভৰতি, রত্তিং দুক্খং. তদা বারাণসিরাজা মিগৰং চরন্তো অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা অনুপুব্বেন কণ্ণমুণ্ডকদহং সম্পত্তো তায সদ্ধিং সম্পত্তিং অনুভৰতি. সা তং ৰঞ্চেত্ৰা রত্তিং দুক্খং অনুভৰতি. সো ঞত্ৰা ‘‘কত্থ নু খো গচ্ছতী’’তি পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো গন্ত্ৰা অৰিদূরে ঠিতো কণ্ণমুণ্ডকদহতো নিক্খমিত্ৰা তং ‘‘পটপট’’ন্তি খাদমানং একং সুনখং দিস্ৰা অসিনা দ্ৰিধা ছিন্দি, দ্ৰে অহেসুং. পুন ছিন্নে চত্তারো, পুন ছিন্নে অট্ঠ, পুন ছিন্নে সোল়স অহেসুং. সা ‘‘কিং করোসি, সামী’’তি আহ. সো ‘‘কিং ইদ’’ন্তি আহ. সা ‘‘এৰং অকত্ৰা খেল়পিণ্ডং ভূমিযং নিট্ঠুভিত্ৰা পাদেন ঘংসাহী’’তি আহ. সো তথা অকাসি. সুনখা অন্তরধাযিংসু. মুট্ঠিযোগো কিরাযং তস্স সুনখন্তরধানস্স, যদিদং খেল়পিণ্ডং ভূমিযং নিট্ঠুভিত্ৰা পাদেন ঘংসনং, তং দিৰসং তস্সা কম্মং খীণং. রাজা ৰিপ্পটিসারী হুত্ৰা গন্তুং আরদ্ধো. সা ‘‘ময্হং, সামি, কম্মং খীণং, মা অগমাসী’’তি আহ. রাজা অস্সুত্ৰাৰ গতো.

দক্খিণাতি চত্তারো পচ্চযা দীযমানা দক্খন্তি এতেহি হিতসুখানীতি, তং দক্খিণং অরহতীতি দক্খিণেয্যো, ভিক্খুসঙ্ঘো.

পঠমঅগ্গিসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.