১০. মহাপদেসসুত্তৰণ্ণনা

১৮০. দসমে মহাওকাসেতি মহন্তে ওকাসে মহন্তানি ধম্মস্স পতিট্ঠাপনট্ঠানানি. যেসু পতিট্ঠাপিতো ধম্মো নিচ্ছীযতি অসন্দেহতো. কানি পন তানি? আগমনৰিসিট্ঠানি সুত্তোতরণাদীনি. দুতিযৰিকপ্পে অপদিসীযন্তীতি অপদেসা, মহন্তা অপদেসা এতেসন্তি মহাপদেসা. ‘‘সম্মুখা মেতং, আৰুসো, ভগৰতো সুত’’ন্তিআদিনা কেনচি আভতস্স ধম্মোতি ৰিনিচ্ছযনে কারণং. কিং পন তন্তি? তস্স যথাভতস্স সুত্তোতরণাদি এৰ. যদি এৰং কথং চত্তারোতি? যস্মা ধম্মস্স দ্ৰে সম্পদাযো সত্থা সাৰকো চ. তেসু সাৰকা সঙ্ঘগণপুগ্গলৰসেন তিৰিধা. এৰমিমম্হা মযাযং ধম্মো পটিগ্গহিতোতি অপদিসিতব্বানং ভেদেন চত্তারো. তেনাহ ‘‘সম্মুখা মেতং, আৰুসো, ভগৰতো সুত’’ন্তিআদি. তথা চ ৰুত্তং নেত্তিযং (নেত্তি. ৪.১৮) ‘‘চত্তারো মহাপদেসা বুদ্ধাপদেসো, সঙ্ঘাপদেসো, গণাপদেসো, পুগ্গলাপদেসো. ইমে চত্তারো মহাপদেসা’’তি. বুদ্ধো অপদেসো এতস্সাতি বুদ্ধাপদেসো. এস নযো সেসেসুপি. তেনাহ ‘‘বুদ্ধাদযো…পে… মহাকারণানী’’তি.

নেৰ অভিনন্দিতব্বন্তি ন সম্পটিচ্ছিতব্বং, গন্থস্স সম্পটিচ্ছনং নাম সৰনন্তি আহ ‘‘ন সোতব্ব’’ন্তি. পদব্যঞ্জনানীতি পদানি চ ব্যঞ্জনানি চ, অত্থপদানি ব্যঞ্জনপদানি চাতি অত্থো. পজ্জতি অত্থো এতেহীতি পদানি, অক্খরাদীনি ব্যঞ্জনপদানি. পজ্জিতব্বতো পদানি, সঙ্কাসনাদীনি অত্থপদানি. ‘‘অট্ঠকথাযং পদসঙ্খাতানি ব্যঞ্জনানীতি ব্যঞ্জনপদানেৰ ৰুত্তানী’’তি কেচি. অত্থং ব্যঞ্জেন্তীতি ব্যঞ্জনানি, ব্যঞ্জনপদানি. তেহি ব্যঞ্জিতব্বতো ব্যঞ্জনানি, অত্থপদানীতি উভযসঙ্গহতো. ইমস্মিং ঠানেতি তেনাভতসুত্তস্স ইমস্মিং পদেসে. পাল়ি ৰুত্তাতি কেৰলো পাল়িধম্মো ৰুত্তো. অত্থো ৰুত্তোতি পাল়িযা অত্থো ৰুত্তো নিদ্দিট্ঠো. অনুসন্ধি কথিতোতি যথারদ্ধদেসনায উপরিদেসনায চ অনুসন্ধানং কথিতং, সম্বন্ধো কথিতো. পুব্বাপরং কথিতন্তি পুব্বেন পরং অৰিরুজ্ঝনঞ্চেৰ ৰিসেসট্ঠানঞ্চ কথিতং পকাসিতং. এৰং পাল়িধম্মাদীনি সম্মদেৰ সল্লক্খেত্ৰা গহণং সাধুকং উগ্গহণন্তি আহ ‘‘সুট্ঠু গহেত্ৰা’’তি. সুত্তে ওতারেতব্বানীতি ঞাণেন সুত্তে ওগাহেত্ৰা তারেতব্বানি. তং পন ওগাহেত্ৰা তরণং তত্থ ওতরণং অনুপ্পৰেসনং হোতীতি ৰুত্তং ‘‘ওতরিতব্বানী’’তি. সংসন্দেত্ৰা দস্সনং সন্দস্সনন্তি আহ ‘‘ৰিনযে সংসন্দেতব্বানী’’তি.

‘‘কিং পন তং সুত্তং, কো ৰা ৰিনযো’’তি ৰিচারণাযং আচরিযানং মতিভেদমুখেন তমত্থং দস্সেতুং ‘‘এত্থ চা’’তিআদি ৰুত্তং. ৰিনযোতি ৰিভঙ্গপাঠমাহ. সো হি মাতিকাসঞ্ঞিতস্স সুত্তস্স অত্থে সূচনতো ‘‘সুত্ত’’ন্তি ৰত্তব্বতং অরহতি. ৰিৰিধনযত্তা ৰিসিট্ঠনযত্তা চ ৰিনযো, খন্ধকপাঠো. এৰন্তি এৰং সুত্তৰিনযেসু পরিগ্গয্হমানেসু ৰিনযপিটকম্পি ন পরিযাদিযতি পরিৰারপাল়িযা অসঙ্গহিতত্তা. সুত্তন্তাভিধম্মপিটকানি ৰা সুত্তং অত্থসূচনাদিঅত্থসম্ভৰতো. এৰম্পীতি সুত্তন্তাভিধম্মপিটকানি সুত্তং, ৰিনযপিটকং ৰিনযোতি এৰং সুত্তৰিনযৰিভাগে ৰুচ্চমানেপি. ন তাৰ পরিযাদিযন্তীতি ন তাৰ অনৰসেসতো পরিগ্গয্হন্তি. কস্মাতি চেতি আহ ‘‘অসুত্তনামকঞ্হী’’তিআদি. যস্মা সুত্তন্তি ইমং নামং অনারোপেত্ৰা সঙ্গীতং জাতকাদিবুদ্ধৰচনং অত্থি, তস্মা ৰুত্তনযেন তীণি পিটকানি ন পরিযাদিযন্তীতি. সুত্তনিপাতউদানইতিৰুত্তকানি দীঘনিকাযাদযো ৰিয সুত্তন্তি নামং আরোপেত্ৰা অসঙ্গীতানীতি অধিপ্পাযেনেত্থ জাতকাদীহি সদ্ধিং তানিপি গহিতানি. বুদ্ধৰংসচরিযাপিটকানং পনেত্থ অগ্গহণে কারণং মগ্গিতব্বং, কিং ৰা এতেন মগ্গনেন. সব্বোপাযং ৰণ্ণনানযো থেরৰাদদস্সনমুখেন পটিক্খিত্তো এৰাতি.

কিং অত্থীতি অসুত্তনামকং বুদ্ধৰচনং নত্থিযেৰাতি দস্সেতি. তং সব্বং পটিক্খিপিত্ৰাতি ‘‘সুত্তন্তি ৰিনযো’’তিআদিনা ৰুত্তসংৰণ্ণনাযং ‘‘নাযমত্থো ইধাধিপ্পেতো’’তি পটিসেধেত্ৰা. ৰিনেতি এতেন কিলেসেতি ৰিনযো, কিলেসৰিনযনূপাযো, সো এৰ কারণন্তি আহ ‘‘ৰিনযো পন কারণ’’ন্তি.

ধম্মেতি পরিযত্তিধম্মে. সরাগাযাতি সরাগভাৰায কামরাগভৰরাগপরিব্রূহনায. সংযোগাযাতি ভৰসংযোজনায. সউপাদানাযাতি চতুরূপাদানূপসংহিততায. মহিচ্ছতাযাতি মহিচ্ছভাৰায. অসন্তুট্ঠিযাতি অসন্তুট্ঠভাৰায. কোসজ্জাযাতি কুসীতভাৰায. সঙ্গণিকাযাতি কিলেসসঙ্গণিকৰিহারায. আচযাযাতি তিৰিধৰট্টাচযায. ৰিরাগাযাতি সকলৰট্টতো ৰিরজ্জনত্থায. ৰিসংযোগাযাতি কামরাগাদীহি ৰিসংযুজ্জনত্থায. অনুপাদানাযাতি সব্বস্সপি কম্মভৰস্স অগ্গহণায. অপ্পিচ্ছতাযাতি পচ্চযপ্পিচ্ছতাদিৰসেন সব্বসো ইচ্ছায অপগমায. সন্তুট্ঠিযাতি দ্ৰাদসৰিধসন্তুট্ঠভাৰায. ৰীরিযারম্ভাযাতি কাযিকস্স চেৰ চেতসিকস্স চ ৰীরিযস্স পগ্গণ্হনত্থায. ৰিৰেকাযাতি পৰিৰিত্তভাৰায কামৰিৰেকাদিতদঙ্গৰিৰেকাদিৰিৰেকসিদ্ধিযা. অপচযাযাতি সব্বস্সপি ৰট্টস্স অপচযনায, নিব্বানাযাতি অত্থো. এৰং যো পরিযত্তিধম্মো উগ্গহণধারণপরিপুচ্ছামনসিকারৰসেন যোনিসো পটিপজ্জন্তস্স সরাগাদিভাৰপরিৰজ্জনস্স কারণং হুত্ৰা ৰিরাগাদিভাৰায সংৰত্ততি, একংসতো এসো ধম্মো, এসো ৰিনযো সম্মদেৰ অপাযাদীসু অপতনৰসেন ধারণতো কিলেসানং ৰিনযনতো চ. সত্থু সম্মাসম্বুদ্ধস্স ওৰাদানুরূপপ্পৰত্তিভাৰতো এতং সত্থুসাসনন্তি চ জানেয্যাসীতি অত্থো.

চতুসচ্চত্থসূচনং সুত্তন্তি আহ ‘‘সুত্তেতি তেপিটকে বুদ্ধৰচনে’’তি. তেপিটকঞ্হি বুদ্ধৰচনং সচ্চৰিনিমুত্তং নত্থি. রাগাদিৰিনযকারণং যথা তেন সুত্তপদেন পকাসিতন্তি আহ ‘‘ৰিনযেতি এতস্মিং রাগাদিৰিনযকারণে’’তি. সুত্তে ওতরণঞ্চেত্থ তেপিটকবুদ্ধৰচনপরিযাপন্নতাৰসেনেৰ ৰেদিতব্বং, ন অঞ্ঞথাতি আহ ‘‘সুত্তপ্পটিপাটিযা কত্থচি অনাগন্ত্ৰা’’তি. ছল্লিং উট্ঠপেত্ৰাতি অরোগস্স মহতো রুক্খস্স তিট্ঠতো উপক্কমেন ছল্লিকায সকলিকায পপটিকায ৰা উট্ঠাপনং ৰিয অরোগস্স সাসনধম্মস্স তিট্ঠতো ব্যঞ্জনমত্তেন তপ্পরিযাপন্নং ৰিয হুত্ৰা ছল্লিসদিসং পুব্বাপরৰিরুদ্ধতাদিদোসং উট্ঠপেত্ৰা পরিদীপেত্ৰা. তাদিসানি পন একংসতো গুল়্হৰেস্সন্তরাদিপরিযাপন্নানি হোন্তীতি আহ ‘‘গুল়্হৰেস্সন্তর…পে… পঞ্ঞাযন্তীতি অত্থো’’তি. রাগাদিৰিনযেতি রাগাদিৰিনযনত্থেন অতদাকারতায অপঞ্ঞাযমানানি ছড্ডেতব্বানি চজিতব্বানি ন গহেতব্বানি. সব্বত্থাতি সব্বৰারেসু.

মহাপদেসসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সঞ্চেতনিযৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.