১০. উপোসথসুত্তৰণ্ণনা
৭১. দসমে তদহূতি এত্থ তস্মিং অহনীতি অত্থোতি আহ ‘‘তস্মিং অহু উপোসথে’’তি. উপৰসন্তি এত্থাতি উপোসথো, উপোসথদিৰসো. উপৰসন্তীতি চ সীলেন ৰা অনসনেন ৰা খীরসাযনাদিৰিধিনা ৰা উপেতা হুত্ৰা ৰসন্তীতি অত্থো. উপোসথদিৰসে হি সাসনিকা সীলেন, বাহিরকা সব্বসো আহারস্স অভুঞ্জনেন খীরসাযনমধুসাযনাদিৰিধিনা ৰা উপেতা হুত্ৰা ৰিহরন্তি. সো পনেস উপোসথদিৰসো অট্ঠমিচাতুদ্দসিপন্নরসিভেদেন তিৰিধো, তস্মা সেসদ্ৰযনিৰারণত্থং ‘‘পন্নরসিকউপোসথদিৰসে’’তি ৰুত্তং. ৰৰস্সগ্গত্থেতি ৰচসাযত্থে. দিৰসদ্দো দিৰাসদ্দো ৰিয দিৰসপরিযাযো, তস্স ৰিসেসনভাৰেন ৰুচ্চমানো দিৰাসদ্দো সৰিসেসেন দীপেতীতি আহ ‘‘দিৰসস্স দিৰা, মজ্ঝন্হিকে কালেতি অত্থো’’তি. পটিচ্ছাপেত্ৰাতি সম্পটিচ্ছনং কারেত্ৰা. ৰিপাকফলেনাতি সদিসফলেন. ন মহপ্ফলো হোতি মনোদুচ্চরিতদুস্সীল্যেন উপক্কিলিট্ঠভাৰতো. ৰিপাকানিসংসেনাতি উদ্রযফলেন. ৰিপাকোভাসেনাতি পটিপক্খৰিগমজনিতেন সভাৰসঙ্খাতেন ৰিপাকোভাসেন. ন মহাওভাসো অপরিসুদ্ধভাৰতো. ৰিপাকৰিপ্ফারস্সাতি ৰিপাকৰেপুল্লস্স.
নাহং ক্ৰচনীতিআদিৰচনস্স মিচ্ছাভিনিৰেসৰসেন পৰত্তত্তা ‘‘ইদং তস্স মুসাৰাদস্মিং ৰদামী’’তি পাল়িযং ৰুত্তং, চতুকোটিকসুঞ্ঞতাদস্সনৰসেন পৰত্তং পন অরিযদস্সনমেৰাতি ন তত্থ মুসাৰাদো. ৰুত্তঞ্হেতং –
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি ‘নাহং ক্ৰচনি, কস্সচি কিঞ্চনতস্মিং, ন চ মম ক্ৰচনি, কিস্মিঞ্চি কিঞ্চনতত্থী’’’তিআদি (ম. নি. ৩.৭০).
এত্থ হি চতুকোটিকসুঞ্ঞতা কথিতা. কথং? অরিযো (ৰিসুদ্ধি. ২.৭৬০; ম. নি. অট্ঠ. ৩.৭০) হি নাহং ক্ৰচনীতি ক্ৰচি অত্তানং ন পস্সতি, কস্সচি কিঞ্চনতস্মিন্তি অত্তনো অত্তানং কস্সচি পরস্স কিঞ্চনভাৰে উপনেতব্বং ন পস্সতি, ভাতিট্ঠানে ভাতরং, সহাযট্ঠানে সহাযং, পরিক্খারট্ঠানে পরিক্খারং মঞ্ঞিত্ৰা উপনেতব্বং ন পস্সতীতি অত্থো. ন চ মম ক্ৰচনীতি এত্থ মম-সদ্দং তাৰ ঠপেত্ৰা ক্ৰচনি পরস্স চ অত্তানং ক্ৰচি ন পস্সতীতি অযমত্থো. ইদানি মম-সদ্দং আহরিত্ৰা ‘‘মম কিস্মিঞ্চি কিঞ্চনতত্থী’’তি সো পরস্স অত্তানং ‘‘মম কিস্মিঞ্চি কিঞ্চনভাৰেন অত্থী’’তি ন পস্সতি, অত্তনো ভাতিকট্ঠানে ভাতরং, সহাযট্ঠানে সহাযং, পরিক্খারট্ঠানে পরিক্খারন্তি কিস্মিঞ্চি ঠানে পরস্স অত্তানং ইমিনা কিঞ্চনভাৰেন উপনেতব্বং ন পস্সতীতি অত্থো. এৰমযং যস্মা নেৰ কত্থচি অত্তানং পস্সতি, ন তং পরস্স কিঞ্চনভাৰে উপনেতব্বং পস্সতি. ন কত্থচি পরস্স অত্তানং পস্সতি, ন পরস্স অত্তানং অত্তনো কিঞ্চনভাৰে উপনেতব্বং পস্সতি, তস্মা অযং সুঞ্ঞতা চতুকোটিকাতি ৰেদিতব্বা.
যস্মা পন মিচ্ছাদিট্ঠিকানং যাথাৰদস্সনস্স অসম্ভৰতো যথাৰুত্তচতুকোটিকসুঞ্ঞতাদস্সনং ন সম্ভৰতি, তস্মা ‘‘নত্থি মাতা, নত্থি পিতা’’তিআদিৰচনং (দী. নি. ১.১৭১) ৰিয মিচ্ছাগাহৰসেন ‘‘নাহং ক্ৰচনী’’তিআদি ৰুত্তন্তি যুত্তো চেত্থ মুসাৰাদসম্ভৰো. কত্থচীতি ঠানে, কালে ৰা. অথ ‘‘নিপ্ফলো’’তি কস্মা ৰুত্তং. ‘‘ন মহপ্ফলো’’তি সদ্দেন হি মহপ্ফলাভাৰোৰ জোতিতো, ন পন সব্বথা ফলাভাৰোতি আহ ‘‘ব্যঞ্জনমেৰ হি এত্থ সাৰসেস’’ন্তিআদি. সেসপদেসুপীতি ‘‘ন মহানিসংসো’’তিআদীসুপি.
অট্ঠহি কারণেহীতি –
‘‘অথ খো, ভন্তে, সক্কো দেৰানমিন্দো দেৰানং তাৰতিংসানং ভগৰতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৰণ্ণে পযিরুদাহাসি – ‘তং কিং মঞ্ঞন্তি, ভোন্তো দেৰা তাৰতিংসা, যাৰঞ্চ সো ভগৰা বহুজনহিতায পটিপন্নো বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং, এৰং বহুজনহিতায পটিপন্নং বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সামি, ন পনেতরহি অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা’’তি –
আদিনা মহাগোৰিন্দসুত্তে (দী. নি. ২.২৯৬) ৰিত্থারিতেহি বহুজনহিতায পটিপন্নাদীহি বুদ্ধানুভাৰদীপকেহি অট্ঠহি কারণেহি. অথ ‘‘নৰহি কারণেহী’’তি অৰত্ৰা ‘‘অট্ঠহি কারণেহী’’তি কস্মা ৰুত্তন্তি আহ ‘‘এত্থ হি…পে… সব্বে লোকিযলোকুত্তরা বুদ্ধগুণা সঙ্গহিতা’’তি. ইদং ৰুত্তং হোতি – ইমস্মিং সুত্তে ‘‘ইতিপি সো ভগৰা’’তি ইমিনা ৰচনেন অৰিসেসতো সব্বেপি লোকিযলোকুত্তরা বুদ্ধগুণা দীপিতা, তস্মা তেন দীপিতগুণে সন্ধায ‘‘অট্ঠহি কারণেহী’’তি ৰুত্তন্তি. অরহন্তিআদীহি পাটিযেক্কগুণাৰ নিদ্দিট্ঠাতি অরহন্তিআদীহি একেকেহি পদেহি একেকে গুণাৰ নিদ্দিট্ঠাতি অত্থো.
সহতন্তিকন্তি পাল়িধম্মসহিতং. পুরিমনযেনেৰ যোজনা কাতব্বাতি ‘‘কিলিট্ঠস্মিঞ্হি কাযে পসাধনং পসাধেত্ৰা নক্খত্তং কীল়মানা ন সোভন্তী’’তিআদিনা নযেন যোজনা কাতব্বাতি অত্থো.
সঙ্ঘস্স অনুস্সরণং নাম তস্স গুণানুস্সরণমেৰাতি আহ ‘‘অট্ঠন্নং অরিযপুগ্গলানং গুণে অনুস্সরতী’’তি. দ্ৰে তযো ৰারে গাহাপিতং উসুমন্তি দ্ৰে তযো ৰারে উদ্ধনং আরোপেত্ৰা সেদনৰসেন গাহাপিতং উসুমং. পুরিমনযেনেৰ যোজনা কাতব্বাতি ‘‘কিলিট্ঠস্মিঞ্হি ৰত্থে পসাধনং পসাধেত্ৰা নক্খত্তং কীল়মানা ন সোভন্তী’’তিআদিনা নযেন যোজনা কাতব্বা.
পহীনকালতো পট্ঠায…পে… ৰিরতাৰাতি এতেন পহানহেতুকা ইধাধিপ্পেতা ৰিরতীতি দস্সেতি. কম্মক্খযকরঞাণেন হি পাণাতিপাতদুস্সীল্যস্স পহীনত্তা অরহন্তো অচ্চন্তমেৰ ততো পটিৰিরতাতি ৰুচ্চতি সমুচ্ছেদৰসেন পহানৰিরতীনং অধিপ্পেতত্তা. কিঞ্চাপি পহানৰিরমণানং পুরিমপচ্ছিমকালতা নত্থি, মগ্গধম্মানং পন সম্মাদিট্ঠিআদীনং সম্মাৰাচাদীনঞ্চ পচ্চযপচ্চযুপ্পন্নভাৰে অপেক্খিতে সহজাতানম্পি পচ্চযপচ্চযুপ্পন্নভাৰেন গহণং পুরিমপচ্ছিমভাৰেনেৰ হোতীতি, গহণপ্পৰত্তিআকারৰসেন পচ্চযভূতেসু সম্মাদিট্ঠিআদীসু পহাযকধম্মেসু পহানকিরিযায পুরিমকালৰোহারো, পচ্চযুপ্পন্নাসু চ ৰিরতীসু ৰিরমণকিরিযায অপরকালৰোহারো চ হোতীতি পহানং ৰা সমুচ্ছেদৰসেন, ৰিরতি পটিপ্পস্সদ্ধিৰসেন যোজেতব্বা.
অথ ৰা পাণো অতিপাতীযতি এতেনাতি পাণাতিপাতো, পাণঘাতহেতুভূতো ধম্মসমূহো. কো পন সো? অহিরিকানোত্তপ্পদোসমোহৰিহিংসাদযো কিলেসা. তে হি অরহন্তো অরিযমগ্গেন পহায সমুগ্ঘাতেত্ৰা পাণাতিপাতদুস্সীল্যতো অচ্চন্তমেৰ পটিৰিরতাতি ৰুচ্চন্তি, কিলেসেসু পহীনেসু কিলেসনিমিত্তস্স কম্মস্স অনুপ্পজ্জনতো. অদিন্নাদানং পহাযাতিআদীসুপি এসেৰ নযো. ৰিরতাৰাতি অৰধারণেন তস্সা ৰিরতিযা কালাদিৰসেন অপরিযন্ততং দস্সেতি. যথা হি অঞ্ঞে সমাদিন্নৰিরতিকাপি অনৰট্ঠিতচিত্ততায লাভজীৰিতাদিহেতু সমাদানং ভিন্দন্তি, ন এৰং অরহন্তো, অরহন্তো পন সব্বসো পহীনপাণাতিপাতত্তা অচ্চন্তৰিরতা এৰাতি.
দণ্ডনসঙ্খাতস্স পরৰিহেঠনস্স চ পরিৰজ্জনভাৰদীপনত্থং দণ্ডসত্থানং নিক্খেপৰচনন্তি আহ ‘‘পরূপঘাতত্থাযা’’তিআদি. লজ্জীতি এত্থ ৰুত্তলজ্জায ওত্তপ্পম্পি ৰুত্তমেৰাতি দট্ঠব্বং. ন হি পাপজিগুচ্ছনপাপুত্তাসরহিতং, পাপভযং ৰা অলজ্জনং অত্থীতি. ধম্মগরুতায ৰা অরহন্তানং ধম্মস্স চ অত্তা ধীনত্তা অত্তাধিপতিভূতা লজ্জাৰ ৰুত্তা, ন পন লোকাধিপতি ওত্তপ্পং. ‘‘দযং মেত্তচিত্ততং আপন্না’’তি কস্মা ৰুত্তং, ননু দযা-সদ্দো ‘‘অদযাপন্নো’’তিআদীসু করুণায পৰত্ততীতি? সচ্চমেতং, অযং পন দযা-সদ্দো অনুরক্খণত্থং অন্তোনীতং কত্ৰা পৰত্তমানো মেত্তায করুণায চ পৰত্ততীতি ইধ মেত্তায পৰত্তমানো ৰুত্তো. মিজ্জতি সিনিয্হতীতি মেত্তা, মেত্তা এতস্স অত্থীতি মেত্তং, মেত্তং চিত্তং এতস্সাতি মেত্তচিত্তো, তস্স ভাৰো মেত্তচিত্ততা, মেত্তাইচ্চেৰ অত্থো.
সব্বপাণভূতহিতানুকম্পীতি এতেন তস্সা ৰিরতিযা পৰত্তৰসেন অপরিযন্ততং দস্সেতি. পাণভূতেতি পাণজাতে. অনুকম্পকাতি করুণাযনকা, যস্মা পন মেত্তা করুণায ৰিসেসপচ্চযো হোতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘তায এৰ দযাপন্নতাযা’’তি. এৰং যেহি ধম্মেহি পাণাতিপাতা ৰিরতি সম্পজ্জতি, তেহি লজ্জামেত্তাকরুণাধম্মেহি সমঙ্গিভাৰো দস্সিতো.
পরপরিগ্গহিতস্স আদানন্তি পরসন্তকস্স আদানং. থেনো ৰুচ্চতি চোরো, তস্স ভাৰো থেয্যং, কামঞ্চেত্থ ‘‘লজ্জী দযাপন্নো’’তি ন ৰুত্তং, অধিকারৰসেন পন অত্থতো ৰুত্তমেৰাতি দট্ঠব্বং. যথা হি লজ্জাদযো পাণাতিপাতপ্পহানস্স ৰিসেসপচ্চযা, এৰং অদিন্নাদানপ্পহানস্সপীতি, তস্মা সাপি পাল়ি আনেত্ৰা ৰত্তব্বা. এস নযো ইতো পরেসুপি. অথ ৰা সুচিভূতেনাতি এতেন হিরোত্তপ্পাদীহি সমন্নাগমো, অহিরিকাদীনঞ্চ পহানং ৰুত্তমেৰাতি ‘‘লজ্জী’’তিআদি ন ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং.
অসেট্ঠচরিযন্তি অসেট্ঠানং হীনানং, অসেট্ঠং ৰা লামকং চরিযং, নিহীনৰুত্তিং মেথুনন্তি অত্থো. ব্রহ্মং সেট্ঠং আচারন্তি মেথুনৰিরতিমাহ. আরাচারী মেথুনাতি এতেন – ‘‘ইধেকচ্চো ন হেৰ খো মাতুগামেন সদ্ধিং দ্ৰযংদ্ৰযসমাপত্তিং সমাপজ্জতি, অপিচ খো মাতুগামস্স উচ্ছাদনপরিমদ্দনন্হাপনসম্বাহনং সাদিযতি, সো তং অস্সাদেতি, তং নিকামেতি, তেন চ ৰিত্তিং আপজ্জতী’’তিআদিনা (অ. নি. ৭.৫০) ৰুত্তা সত্তৰিধমেথুনসংযোগাপি পটিৰিরতি দস্সিতাতি দট্ঠব্বং.
‘‘সচ্চতো থেততো’’তিআদীসু (ম. নি. ১.১৯) ৰিয থেত-সদ্দো থিরপরিযাযো, থিরভাৰো চ সচ্চৰাদিতায ঠিতকথত্তা কথাৰসেন ৰেদিতব্বোতি আহ ‘‘ঠিতকথাতি অত্থো’’তি. ন ঠিতকথোতি যথা হলিদ্দিরাগাদযো অনৰট্ঠিতসভাৰতায ন ঠিতা, এৰং ন ঠিতা কথা যস্স সো ন ঠিতকথোতি হলিদ্দিরাগাদযো যথা কথায উপমা হোন্তি, এৰং যোজেতব্বং. এস নযো ‘‘পাসাণলেখা ৰিযা’’তিআদীসুপি. সদ্ধা অযতি পৰত্ততি এত্থাতি সদ্ধাযা, সদ্ধাযা এৰ সদ্ধাযিকা যথা ৰেনযিকা. সদ্ধায ৰা অযিতব্বা সদ্ধাযিকা, সদ্ধেয্যাতি অত্থো. ৰত্তব্বতং আপজ্জতি ৰিসংৰাদনতোতি অধিপ্পাযো.
একং ভত্তং একভত্তং, তং এতেসমত্থীতি একভত্তিকা, একস্মিং দিৰসে একৰারমেৰ ভুঞ্জনকা. তযিদং রত্তিভোজনেনপি সিযাতি আহ ‘‘রত্তূপরতা’’তি. এৰম্পি সাযন্হভোজনেনপি সিযুং একভত্তিকাতি তদাসঙ্কানিৰত্তনত্থং ‘‘ৰিরতা ৰিকালভোজনা’’তি ৰুত্তং. অরুণুগ্গমনতো পট্ঠায যাৰ মজ্ঝন্হিকা অযং বুদ্ধানং অরিযানং আচিণ্ণসমাচিণ্ণো ভোজনস্স কালো নাম, তদঞ্ঞো ৰিকালো. অট্ঠকথাযং পন দুতিযপদেন রত্তিভোজনস্স পটিক্খিত্তত্তা অপরণ্হো ‘‘ৰিকালো’’তি ৰুত্তো.
সঙ্খেপতো ‘‘সব্বপাপস্স অকরণ’’ন্তিআদিনযপ্পৰত্তং (দী. নি. ২.৯০; ধ. প. ১৮৩) ভগৰতো সাসনং সচ্ছন্দরাগপ্পৰত্তিতো নচ্চাদীনং দস্সনং ন অনুলোমেতীতি আহ ‘‘সাসনস্স অননুলোমত্তা’’তি. অত্তনা পযোজিযমানং পরেহি পযোজাপীযমানঞ্চ নচ্চং নচ্চভাৰসামঞ্ঞতো পাল়িযং একেনেৰ নচ্চসদ্দেন গহিতং, তথা গীতৰাদিতসদ্দা চাতি আহ ‘‘নচ্চননচ্চাপনাদিৰসেনা’’তি. আদি-সদ্দেন গাযনগাযাপনৰাদনৰাদাপনানি সঙ্গণ্হাতি. দস্সনেন চেত্থ সৰনম্পি সঙ্গহিতং ৰিরূপেকসেসনযেন. আলোচনসভাৰতায ৰা পঞ্চন্নং ৰিঞ্ঞাণানং সৰনকিরিযাযপি দস্সনসঙ্খেপসব্ভাৰতো দস্সনাইচ্চেৰ ৰুত্তং. অৰিসূকভূতস্স গীতস্স সৰনং কদাচি ৰট্টতীতি আহ ‘‘ৰিসূকভূতং দস্সন’’ন্তি. তথা হি ৰুত্তং পরমত্থজোতিকায খুদ্দকপাঠট্ঠকথায ‘‘ধম্মূপসংহিতং গীতং ৰট্টতি, গীতূপসংহিতো ধম্মো ন ৰট্টতী’’তি.
যং কিঞ্চীতি গন্থিতং ৰা অগন্থিতং ৰা যং কিঞ্চি পুপ্ফং. গন্ধজাতন্তি গন্ধজাতিযং. তস্সাপি ‘‘যং কিঞ্চী’’তি ৰচনতো ধূপিতস্সপি অধূপিতস্সপি যস্স কস্সচি ৰিলেপনাদি ন ৰট্টতীতি দস্সেতি. উচ্চাতি উচ্চসদ্দেন সমানত্থং একং সদ্দন্তরং. সেতি এত্থাতি সযনং. উচ্চাসযনং মহাসযনঞ্চ সমণসারুপ্পরহিতং অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘পমাণাতিক্কন্তং অকপ্পিযত্থরণ’’ন্তি, আসন্দাদিআসনঞ্চেত্থ সযনেন সঙ্গহিতন্তি দট্ঠব্বং. যস্মা পন আধারে পটিক্খিত্তে তদাধারকিরিযা পটিক্খিত্তাৰ হোতি, তস্মা ‘‘উচ্চাসযনমহাসযনা’’ইচ্চেৰ ৰুত্তং. অত্থতো পন তদুপভোগভূতনিসজ্জানিপজ্জনেহি ৰিরতি দস্সিতাতি দট্ঠব্বা. অথ ৰা ‘‘উচ্চাসযনাসনমহাসযনাসনা’’তি, এতস্মিং অত্থে একসেসনযেন অযং নিদ্দেসো কতো যথা ‘‘নামরূপপচ্চযা সল়াযতন’’ন্তি. (ম. নি. ৩.১২৬; সং. নি. ২.১) আসনকিরিযাপুব্বকত্তা ৰা সযনকিরিযায সযনগ্গহণেনেৰ আসনম্পি সঙ্গহিতন্তি ৰেদিতব্বং.
‘‘কীৰা’’তি অযং নিপাতো. ‘‘কিত্তক’’ন্তি ইমস্স অত্থং বোধেতীতি আহ ‘‘কীৰমহপ্ফলোতি কিত্তকং মহপ্ফলো’’তি. সেসপদেসূতি ‘‘কীৰমহানিসংসো’’তিআদীসু. রত্ত-সদ্দো রতনপরিযাযোতি আহ ‘‘পহূতরত্তরতনানন্তি পহূতেন রত্তসঙ্খাতেন রতনেন সমন্নাগতান’’ন্তি. পাল়িযং পন ‘‘পহূতসত্তরতনান’’ন্তিপি পাঠো দিস্সতি. ভেরিতলসদিসং কত্ৰাতি ভেরিতলং ৰিয সমং কত্ৰা. ততো একং ভাগং ন অগ্ঘতীতি যথাৰুত্তং চক্কৰত্তিরজ্জং ততো সোল়সভাগতো একং ভাগং ন অগ্ঘতি. ততো বহুতরং হোতীতি চক্কৰত্তিরজ্জসিরিতো বহুতরং হোতি.
চাতুমহারাজীকানন্তিআদীসু চাতুমহারাজিকা নাম সিনেরুপব্বতস্স ৰেমজ্ঝে হোন্তি, তেসু বহূ পব্বতট্ঠাপি আকাসট্ঠাপি, তেসং পরম্পরা চক্কৰাল়পব্বতং পত্তা, খিড্ডাপদোসিকা, মনোপদোসিকা, সীতৰলাহকা, উণ্হৰলাহকা, চন্দিমা, দেৰপুত্তো, সূরিযো, দেৰপুত্তোতি এতে সব্বে চাতুমহারাজিকদেৰলোকট্ঠকা এৰ. তেত্তিংস জনা তত্থ উপ্পন্নাতি তাৰতিংসা. অপিচ তাৰতিংসাতি তেসং দেৰানং নামমেৰাতি ৰুত্তং. তেপি অত্থি পব্বতট্ঠকা, অত্থি আকাসট্ঠকা, তেসং পরম্পরা চক্কৰাল়পব্বতং পত্তা, তথা যামাদীনং. একদেৰলোকেপি হি দেৰানং পরম্পরা চক্কৰাল়পব্বতং অপ্পত্তা নাম নত্থি. তত্থ দিব্বসুখং যাতা পযাতা সম্পত্তাতি যামা. তুট্ঠা পহট্ঠাতি তুসিতা. পকতিপটিযত্তারম্মণতো অতিরেকেন রমিতুকামকালে যথারুচিতে ভোগে নিম্মিনিত্ৰা নিম্মিনিত্ৰা রমন্তীতি নিম্মানরতি. চিত্তাচারং ঞত্ৰা পরেহি নিম্মিতেসু ভোগেসু ৰসং ৰত্তেন্তীতি পরনিম্মিতৰসৰত্তী.
তত্থ চাতুমহারাজিকানং দেৰানং মনুস্সগণনায নৰুতিৰস্সসতসহস্সানি আযুপ্পমাণং. তাৰতিংসানং দেৰানং তিস্সো চ ৰস্সকোটিযো সট্ঠি চ ৰস্সসতসহস্সানি. যামানং দেৰানং চুদ্দস চ ৰস্সকোটিযো চত্তারি চ ৰস্সসতসহস্সানি. তুসিতানং দেৰানং সত্তপঞ্ঞাস চ ৰস্সকোটিযো সট্ঠি চ ৰস্সসতসহস্সানি. নিম্মানরতীনং দেৰানং দ্ৰে চ ৰস্সকোটিসতানি তিস্সো চ ৰস্সকোটিযো চত্তারি চ ৰস্সসতসহস্সানি. পরনিম্মিতৰসৰত্তীনং দেৰানং নৰ চ ৰস্সকোটিসতানি একৰীস কোটিযো চ সট্ঠি চ ৰস্সসতসহস্সানি.
মুট্ঠিহত্থপাদকেতি পাদতলতো যাৰ অটনিযা হেট্ঠিমন্তো, তাৰ মুট্ঠিরতনপ্পমাণপাদকে. তঞ্চ খো মজ্ঝিমস্স পুরিসস্স হত্থেন, যস্সিদানি ৰড্ঢকীহত্থোতি সমঞ্ঞা. সীলসমাদানতো পট্ঠায অঞ্ঞং কিঞ্চি অকত্ৰা ধম্মস্সৰনেন ৰা কম্মট্ঠানমনসিকারেন ৰা ৰীতিনামেতব্বন্তি আহ ‘‘তং পন উপৰসন্তেন…পে… ৰিচারেতব্ব’’ন্তি.
ৰাচং ভিন্দিত্ৰা উপোসথঙ্গানি সমাদাতব্বানীতি ‘‘ইমঞ্চ রত্তিং ইমঞ্চ দিৰস’’ন্তি কালপরিচ্ছেদং কত্ৰা ‘‘উপোসথঙ্গৰসেন অট্ঠ সিক্খাপদানি সমাদিযামী’’তি একতো কত্ৰা পুন পচ্চেকং ‘‘পাণাতিপাতা ৰেরমণিসিক্খাপদং সমাদিযামি…পে… উচ্চাসযনমহাসযনা ৰেরমণিসিক্খাপদং সমাদিযামী’’তি এৰং ৰচীভেদং কত্ৰা যথাপাল়ি সমাদাতব্বানি. পাল়িং অজানন্তেন পন অত্তনো ভাসায পচ্চেকং ৰা ‘‘বুদ্ধপঞ্ঞত্তং উপোসথং অধিট্ঠামী’’তি একতো অধিট্ঠানৰসেন ৰা সমাদাতব্বানি, অঞ্ঞং অলভন্তেন অধিট্ঠাতব্বানি. উপাসকসীলঞ্হি অত্তনা সমাদিযন্তেনপি সমাদিন্নং পরসন্তিকে সমাদিযন্তেনপি, একজ্ঝং সমাদিন্নম্পি সমাদিন্নমেৰ হোতি পচ্চেকং সমাদিন্নম্পি. তং পন একজ্ঝং সমাদিযতো একাযেৰ ৰিরতি একা চেতনা হোতি. সা পন সব্বৰিরতিচেতনানং কিচ্চকারীতি তেনপি সব্বসিক্খাপদানি সমাদিন্নানেৰ. পচ্চেকং সমাদিযতো পন নানাৰিরতিচেতনাযো যথাসকং কিচ্চৰসেন উপ্পজ্জন্তি, সব্বসমাদানে পন ৰচীভেদো কাতব্বোযেৰ. পরূপরোধপটিসংযুত্তা পরৰিহিংসাসংযুত্তা.
ননু চ ‘‘মণি’’ন্তি ৰুত্তে ৰেল়ুরিযম্পি সঙ্গহিতমেৰ, কিমত্থং পন ৰেল়ুরিযন্তি আহ ‘‘ৰেল়ুরিযন্তি…পে… দস্সেতী’’তি. ‘‘মণি’’ন্তি ৰত্ৰাৰ ‘‘ৰেল়ুরিয’’ন্তি ইমিনা জাতিমণিভাৰং দস্সেতীতি যোজেতব্বং. একৰস্সিকৰেল়ুৰণ্ণন্তি জাতিতো একৰস্সাতিক্কন্তৰেল়ুৰণ্ণং. লদ্ধকন্তি সুন্দরং. চন্দপ্পভা তারগণাৰ সব্বেতি যথা চন্দপ্পভায কলং সব্বে তারাগণা নানুভৰন্তীতি অযমেত্থ অত্থোতি আহ ‘‘চন্দপ্পভাতি সামিঅত্থে পচ্চত্ত’’ন্তি.
উপোসথসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
মহাৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.