ধম্মদিন্নাথেরীৰত্থু

২৩৯. পঞ্চমে পরাযত্তট্ঠানেতি পরেসং দাসিট্ঠানে. সুজাতত্থেরস্স অধিকারকম্মং কত্ৰাতি সা কির অত্তনো কেসে ৰিক্কিণিত্ৰা সুজাতত্থেরস্স নাম অগ্গসাৰকস্স দানং দত্ৰা পত্থনং অকাসি. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. হত্থে পসারিতেতি তস্স হত্থাৰলম্বনত্থং পুব্বাচিণ্ণৰসেন হত্থে পসারিতে. সো কির অনাগামী হুত্ৰা গেহং আগচ্ছন্তো যথা অঞ্ঞেসু দিৰসেসু ইতো চিতো চ ওলোকেন্তো সিতং কুরুমানো হসমানো আগচ্ছতি, এৰং অনাগন্ত্ৰা সন্তিন্দ্রিযো সন্তমানসো হুত্ৰা অগমাসি. ধম্মদিন্না সীহপঞ্জরং উগ্ঘাটেত্ৰা ৰীথিং ওলোকযমানা তস্স আগমনাকারং দিস্ৰা ‘‘কিং নু খো এত’’ন্তি চিন্তেত্ৰা তস্স পচ্চুগ্গমনং কুরুমানা সোপানসীসে ঠত্ৰা ওলম্বনত্থং হত্থং পসারেসি. উপাসকো অত্তনো হত্থং সমিঞ্জেসি. সা ‘‘পাতরাসভোজনকালে জানিস্সামী’’তি চিন্তেসি. উপাসকো পুব্বে তায সদ্ধিং একতো ভুঞ্জতি. তং দিৰসং পন তং অনপলোকেত্ৰা যোগাৰচরভিক্খু ৰিয এককোৰ ভুঞ্জি. তেনাহ – ‘‘ভুঞ্জমানোপি ইমং দেথ, ইমং হরথাতি ন ব্যাহরী’’তি. তত্থ ইমং দেথাতি ইমং খাদনীযং ৰা ভোজনীযং ৰা দেথ. ইমং হরথাতি ইমং খাদনীযং ৰা ভোজনীযং ৰা অপহরথ. সন্থৰৰসেনাতি কিলেসসন্থৰৰসেন. চিরকালপরিভাৰিতায ঘটদীপজালায ৰিয অব্ভন্তরে দিব্বমানায হেতুসম্পত্তিযা চোদিযমানা আহ – ‘‘এৰং সন্তে…পে… ময্হং পব্বজ্জং অনুজানাথা’’তি.

অযং তাৰ সেট্ঠি ঘরমজ্ঝে ঠিতোৰ দুক্খস্সন্তং অকাসীতি সা কির ‘‘ধম্মদিন্নে তুয্হং দোসো নত্থি, অহং পন অজ্জ পট্ঠায সন্থৰৰসেন…পে… কুলঘরং গচ্ছা’’তি ৰুত্তে এৰং চিন্তেসি – ‘‘পকতিপুরিসো এৰং ৰত্তা নাম নত্থি, অদ্ধা এতেন লোকুত্তরধম্মো নাম পটিৰিদ্ধো’’তি. তেনস্সা অযং সঙ্কপ্পো অহোসি ‘‘অযং তাৰ সেট্ঠি ঘরমজ্ঝে ঠিতোৰ দুক্খস্সন্তং অকাসী’’তি. মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথাযং (ম. নি. অট্ঠ. ১.৪৬০) পন ‘‘অথ কস্মা মযা সদ্ধিং যথাপকতিযা আলাপসল্লাপমত্তম্পি ন করোথাতি সো চিন্তেসি – ‘অযং লোকুত্তরধম্মো নাম গরু ভারিযো ন পকাসেতব্বো; সচে খো পনাহং ন কথেস্সামি, অযং হদযং ফালেত্ৰা এত্থেৰ কালং করেয্যা’তি তস্সা অনুগ্গহত্থায কথেসি – ‘ধম্মদিন্নে অহং সত্থু ধম্মদেসনং সুত্ৰা লোকুত্তরধম্মং নাম অধিগতো, তং অধিগতস্স এৰরূপা লোকিযকিরিযা ন ৰট্টতী’’’তি ৰুত্তং.

পঞ্চক্খন্ধাদিৰসেন পঞ্হে পুচ্ছীতি ‘‘সক্কাযো সক্কাযোতি অয্যে ৰুচ্চতি, কতমো নু খো অয্যে সক্কাযো ৰুত্তো ভগৰতা’’তিআদিনা চূল়ৰেদল্লসুত্তে (ম. নি. ১.৪৬০ আদযো) আগতনযেন পুচ্ছি. পুচ্ছিতং পুচ্ছিতং ৰিস্সজ্জেসীতি ‘‘পঞ্চ খো ইমে, আৰুসো ৰিসাখ, উপাদানক্খন্ধা সক্কাযো ৰুত্তো ভগৰতা’’তিআদিনা (ম. নি. ১.৪৬০ আদযো) তত্থেৰ আগতনযেন ৰিস্সজ্জেসি. সূরভাৰন্তি তিক্খভাৰং. অনধিগতঅরহত্তমগ্গস্স উগ্গহেন ৰিনা তত্থ পঞ্হো ন উপট্ঠাতীতি আহ – ‘‘উগ্গহৰসেন অরহত্তমগ্গেপি পুচ্ছী’’তি. তং নিৰত্তেন্তীতি ‘‘ৰিমুত্তিযা পনায্যে কিং পটিভাগো’’তি পুচ্ছিতে ‘‘ৰিমুত্তিযা খো, আৰুসো ৰিসাখ, নিব্বানং পটিভাগো’’তি (ম. নি. ১.৪৬৬) ৰুত্তে ‘‘নিব্বানস্স, পনায্যে, কিং পটিভাগো’’তি পুন পুচ্ছিতে তং নিৰত্তেন্তী ‘‘অচ্চসরাৰুসো ৰিসাখা’’তিআদিমাহ. তত্থ অচ্চসরাতি অপুচ্ছিতব্বং পুচ্ছন্তো পঞ্হং অতিক্কামিতা অহোসীতি অত্থো. নাসক্খি পঞ্হানং পরিযন্তং গহেতুন্তি পঞ্হানং পরিচ্ছেদপ্পমাণং গহেতুং নাসক্খি. পঞ্হানঞ্হি পরিচ্ছেদং গহেতুং যুত্তট্ঠানে অট্ঠত্ৰা ততো পরং পুচ্ছন্তো নাসক্খি পঞ্হানং পরিযন্তং গহেতুং. অপ্পটিভাগধম্মস্স চ পটিভাগং পুচ্ছি. নিব্বানং নামেতং অপ্পটিভাগং, ন সক্কা নীলং ৰা পীতকং ৰাতি কেনচি ধম্মেন সদ্ধিং পটিভাগং কত্ৰা দস্সেতুং, তঞ্চ ত্ৰং ইমিনা অধিপ্পাযেন পুচ্ছসীতি অত্থো. নিব্বানোগধন্তি নিব্বানং ওগাহেত্ৰা ঠিতং, নিব্বানন্তোগধং নিব্বানং অনুপ্পৰিট্ঠন্তি অত্থো. নিব্বানপরাযণন্তি নিব্বানং পরং অযনমস্স পরাগতি, ন ততো পরং গচ্ছতীতি অত্থো. নিব্বানং পরিযোসানং অৰসানং অস্সাতি নিব্বানপরিযোসানং.

পুরেতি অতীতেসু খন্ধেসু. পচ্ছাতি অনাগতেসু খন্ধেসু. মজ্ঝেতি পচ্চুপ্পন্নেসু খন্ধেসু. অকিঞ্চনন্তি যস্স এতেসু তীসু তণ্হাগাহসঙ্খাতং কিঞ্চনং নত্থি, তমহং রাগকিঞ্চনাদীহি অকিঞ্চনং কস্সচি গহণস্স অভাৰেন অনাদানং ব্রাহ্মণং ৰদামীতি অত্থো.

পণ্ডিতাতি ধাতুআযতনাদিকুসলতাসঙ্খাতেন পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতা. ৰুত্তঞ্হেতং –

‘‘কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, পণ্ডিতো হোতি? যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু ধাতুকুসলো চ হোতি আযতনকুসলো চ পটিচ্চসমুপ্পাদকুসলো চ ঠানাট্ঠানকুসলো চ, এত্তাৰতা খো, আনন্দ, ভিক্খু পণ্ডিতো হোতী’’তি.

মহাপঞ্ঞাতি মহন্তে অত্থে মহন্তে ধম্মে মহন্তা নিরুত্তিযো মহন্তানি পটিভানানি পরিগ্গহণে সমত্থায পঞ্ঞায সমন্নাগতা. ইমিস্সা হি থেরিযা অসেক্খপ্পটিসম্ভিদাপ্পত্ততায পটিসম্ভিদাযো পূরেত্ৰা ঠিততায পঞ্ঞামহত্তং. যথা তং ধম্মদিন্নাযাতি যথা ধম্মদিন্নায ভিক্খুনিযা ব্যাকতং, অহং এৰমেৰ ব্যাকরেয্যন্তি অত্থো. তন্তি নিপাতমত্থং.