৪. অননুস্সুতৰগ্গো
১. অননুস্সুতসুত্তং
৩৯৭. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘‘অযং কাযে কাযানুপস্সনা’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৰিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি. ‘সা খো পনাযং কাযে কাযানুপস্সনা ভাৰেতব্বা’তি মে, ভিক্খৰে…পে… ভাৰিতা’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৰিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি’’.
‘‘‘অযং ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সনা’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৰিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি. ‘সা খো পনাযং ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সনা ভাৰেতব্বা’তি মে, ভিক্খৰে…পে… ভাৰিতা’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৰিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি.
‘‘‘অযং চিত্তে চিত্তানুপস্সনা’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৰিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি. ‘সা খো পনাযং চিত্তে চিত্তানুপস্সনা ভাৰেতব্বা’তি মে, ভিক্খৰে…পে… ভাৰিতা’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৰিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি.
‘‘‘অযং ধম্মেসু ধম্মানুপস্সনা’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৰিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি. ‘সা খো পনাযং ধম্মেসু ধম্মানুপস্সনা ভাৰেতব্বা’তি মে, ভিক্খৰে…পে… ভাৰিতা’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৰিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদী’’তি. পঠমং.
২. ৰিরাগসুত্তং
৩৯৮. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানা ভাৰিতা বহুলীকতা একন্তনিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্তন্তি.
‘‘কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো সতিপট্ঠানা ভাৰিতা বহুলীকতা একন্তনিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্তন্তী’’তি. দুতিযং.
৩. ৰিরদ্ধসুত্তং
৩৯৯. ‘‘যেসং কেসঞ্চি, ভিক্খৰে, চত্তারো সতিপট্ঠানা ৰিরদ্ধা, ৰিরদ্ধো তেসং অরিযো মগ্গো [অরিযো অট্ঠঙ্কিকো মগ্গো (ক.) ইমস্মিং যেৰ সুত্তে দিস্সতি অট্ঠঙ্গিকোতিপদং, ন পনাঞ্ঞত্থ ইদ্ধিপাদ অনুরুদ্ধাদীসু] সম্মা দুক্খক্খযগামী. যেসং কেসঞ্চি, ভিক্খৰে, চত্তারো সতিপট্ঠানা আরদ্ধা, আরদ্ধো তেসং অরিযো মগ্গো সম্মা দুক্খক্খযগামী.
‘‘কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. যেসং কেসঞ্চি, ভিক্খৰে, ইমে চত্তারো সতিপট্ঠানা ৰিরদ্ধা, ৰিরদ্ধো তেসং অরিযো মগ্গো সম্মা দুক্খক্খযগামী. যেসং কেসঞ্চি, ভিক্খৰে, ইমে চত্তারো সতিপট্ঠানা আরদ্ধা, আরদ্ধো তেসং অরিযো মগ্গো সম্মা দুক্খক্খযগামী’’তি. ততিযং.
৪. ভাৰিতসুত্তং
৪০০. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানা ভাৰিতা বহুলীকতা অপারা পারং গমনায সংৰত্তন্তি.
‘‘কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো সতিপট্ঠানা ভাৰিতা বহুলীকতা অপারা পারং গমনায সংৰত্তন্তী’’তি. চতুত্থং.
৫. সতিসুত্তং
৪০১. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘সতো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰিহরেয্য সম্পজানো. অযং ৰো অম্হাকং অনুসাসনী’’.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সতো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্পজানো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো ৰিদিতা ৰেদনা উপ্পজ্জন্তি, ৰিদিতা উপট্ঠহন্তি, ৰিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. ৰিদিতা ৰিতক্কা উপ্পজ্জন্তি, ৰিদিতা উপট্ঠহন্তি, ৰিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. ৰিদিতা সঞ্ঞা উপ্পজ্জন্তি, ৰিদিতা উপট্ঠহন্তি, ৰিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্পজানো হোতি. সতো, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰিহরেয্য সম্পজানো. অযং ৰো অম্হাকং অনুসাসনী’’তি. পঞ্চমং.
৬. অঞ্ঞাসুত্তং
৪০২. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানা. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো সতিপট্ঠানা. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা দ্ৰিন্নং ফলানং অঞ্ঞতরং ফলং পাটিকঙ্খং – দিট্ঠেৰ ধম্মে অঞ্ঞা, সতি ৰা উপাদিসেসে অনাগামিতা’’তি. ছট্ঠং.
৭. ছন্দসুত্তং
৪০৩. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানা. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তস্স কাযে কাযানুপস্সিনো ৰিহরতো যো কাযস্মিং ছন্দো সো পহীযতি. ছন্দস্স পহানা অমতং সচ্ছিকতং হোতি.
‘‘ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তস্স ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সিনো ৰিহরতো যো ৰেদনাসু ছন্দো সো পহীযতি. ছন্দস্স পহানা অমতং সচ্ছিকতং হোতি.
‘‘চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তস্স চিত্তে চিত্তানুপস্সিনো ৰিহরতো যো চিত্তম্হি ছন্দো সো পহীযতি. ছন্দস্স পহানা অমতং সচ্ছিকতং হোতি.
‘‘ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তস্স ধম্মেসু ধম্মানুপস্সিনো ৰিহরতো যো ধম্মেসু ছন্দো সো পহীযতি. ছন্দস্স পহানা অমতং সচ্ছিকতং হোতী’’তি. সত্তমং.
৮. পরিঞ্ঞাতসুত্তং
৪০৪. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানা. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তস্স কাযে কাযানুপস্সিনো ৰিহরতো কাযো পরিঞ্ঞাতো হোতি. কাযস্স পরিঞ্ঞাতত্তা অমতং সচ্ছিকতং হোতি.
‘‘ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তস্স ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সিনো ৰিহরতো ৰেদনা পরিঞ্ঞাতা হোন্তি. ৰেদনানং পরিঞ্ঞাতত্তা অমতং সচ্ছিকতং হোতি.
‘‘চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তস্স চিত্তে চিত্তানুপস্সিনো ৰিহরতো চিত্তং পরিঞ্ঞাতং হোতি. চিত্তস্স পরিঞ্ঞাতত্তা অমতং সচ্ছিকতং হোতি.
‘‘ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তস্স ধম্মেসু ধম্মানুপস্সিনো ৰিহরতো ধম্মা পরিঞ্ঞাতা হোন্তি. ধম্মানং পরিঞ্ঞাতত্তা অমতং সচ্ছিকতং হোতী’’তি. অট্ঠমং.
৯. ভাৰনাসুত্তং
৪০৫. ‘‘চতুন্নং, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানানং ভাৰনং দেসেস্সামি. তং সুণাথ’’. ‘‘কতমা, ভিক্খৰে, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰনা? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. অযং খো, ভিক্খৰে, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰনা’’তি. নৰমং.
১০. ৰিভঙ্গসুত্তং
৪০৬. ‘‘সতিপট্ঠানঞ্চ ৰো, ভিক্খৰে, দেসেস্সামি সতিপট্ঠানভাৰনঞ্চ সতিপট্ঠানভাৰনাগামিনিঞ্চ পটিপদং. তং সুণাথ’’. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানং? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরতি…পে… চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৰিহরতি…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানং’’.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানভাৰনা? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সমুদযধম্মানুপস্সী কাযস্মিং ৰিহরতি, ৰযধম্মানুপস্সী কাযস্মিং ৰিহরতি, সমুদযৰযধম্মানুপস্সী কাযস্মিং ৰিহরতি, আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. সমুদযধম্মানুপস্সী ৰেদনাসু ৰিহরতি…পে… সমুদযধম্মানুপস্সী চিত্তে ৰিহরতি… সমুদযধম্মানুপস্সী ধম্মেসু ৰিহরতি, ৰযধম্মানুপস্সী ধম্মেসু ৰিহরতি, সমুদযৰযধম্মানুপস্সী ধম্মেসু ৰিহরতি, আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানভাৰনা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানভাৰনাগামিনী পটিপদা? অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৰাচা, সম্মাকম্মন্তো, সম্মাআজীৰো, সম্মাৰাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সতিপট্ঠানভাৰনাগামিনী পটিপদা’’তি. দসমং.
অননুস্সুতৰগ্গো চতুত্থো.
তস্সুদ্দানং –
অননুস্সুতং ৰিরাগো, ৰিরদ্ধো ভাৰনা সতি;
অঞ্ঞা ছন্দং পরিঞ্ঞায, ভাৰনা ৰিভঙ্গেন চাতি.