৩. চুন্দসুত্তং

৩৭৯. একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা সারিপুত্তো মগধেসু ৰিহরতি নালকগামকে আবাধিকো দুক্খিতো বাল়্হগিলানো. চুন্দো চ সমণুদ্দেসো আযস্মতো সারিপুত্তস্স উপট্ঠাকো হোতি.

অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো তেনেৰ আবাধেন পরিনিব্বাযি. অথ খো চুন্দো সমণুদ্দেসো আযস্মতো সারিপুত্তস্স পত্তচীৰরমাদায যেন সাৰত্থি জেতৰনং অনাথপিণ্ডিকস্স আরামো যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং আনন্দং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো চুন্দো সমণুদ্দেসো আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচ – ‘‘আযস্মা, ভন্তে, সারিপুত্তো পরিনিব্বুতো. ইদমস্স পত্তচীৰর’’ন্তি.

‘‘অত্থি খো ইদং, আৰুসো চুন্দ, কথাপাভতং ভগৰন্তং দস্সনায. আযামাৰুসো চুন্দ, যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিস্সাম; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেস্সামা’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো চুন্দো সমণুদ্দেসো আযস্মতো আনন্দস্স পচ্চস্সোসি.

অথ খো আযস্মা চ আনন্দো চুন্দো চ সমণুদ্দেসো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অযং, ভন্তে, চুন্দো সমণুদ্দেসো এৰমাহ – ‘আযস্মা, ভন্তে, সারিপুত্তো পরিনিব্বুতো; ইদমস্স পত্তচীৰর’ন্তি. অপি চ মে, ভন্তে, মধুরকজাতো ৰিয কাযো, দিসাপি মে ন পক্খাযন্তি, ধম্মাপি মং নপ্পটিভন্তি ‘আযস্মা সারিপুত্তো পরিনিব্বুতো’তি সুত্ৰা’’.

‘‘কিং নু খো তে, আনন্দ, সারিপুত্তো সীলক্খন্ধং ৰা আদায পরিনিব্বুতো, সমাধিক্খন্ধং ৰা আদায পরিনিব্বুতো, পঞ্ঞাক্খন্ধং ৰা আদায পরিনিব্বুতো, ৰিমুত্তিক্খন্ধং ৰা আদায পরিনিব্বুতো, ৰিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধং ৰা আদায পরিনিব্বুতো’’তি? ‘‘ন চ খো মে, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো সীলক্খন্ধং ৰা আদায পরিনিব্বুতো, সমাধিক্খন্ধং ৰা…পে… পঞ্ঞাক্খন্ধং ৰা… ৰিমুত্তিক্খন্ধং ৰা… ৰিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধং ৰা আদায পরিনিব্বুতো. অপি চ মে, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো ওৰাদকো অহোসি ওতিণ্ণো ৰিঞ্ঞাপকো সন্দস্সকো সমাদপকো সমুত্তেজকো সম্পহংসকো, অকিলাসু ধম্মদেসনায, অনুগ্গাহকো সব্রহ্মচারীনং. তং মযং আযস্মতো সারিপুত্তস্স ধম্মোজং ধম্মভোগং ধম্মানুগ্গহং অনুস্সরামা’’তি.

‘‘ননু তং, আনন্দ, মযা পটিকচ্চেৰ [পটিগচ্চেৰ (সী. পী.)] অক্খাতং – ‘সব্বেহি পিযেহি মনাপেহি নানাভাৰো ৰিনাভাৰো অঞ্ঞথাভাৰো. তং কুতেত্থ, আনন্দ, লব্ভা! যং তং জাতং ভূতং সঙ্খতং পলোকধম্মং, তং ৰত মা পলুজ্জীতি – নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. সেয্যথাপি, আনন্দ, মহতো রুক্খস্স তিট্ঠতো সারৰতো যো মহন্ততরো খন্ধো সো পলুজ্জেয্য; এৰমেৰ খো আনন্দ, মহতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স তিট্ঠতো সারৰতো সারিপুত্তো পরিনিব্বুতো. তং কুতেত্থ, আনন্দ, লব্ভা! যং তং জাতং ভূতং সঙ্খতং পলোকধম্মং, তং ৰত মা পলুজ্জী’তি – নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. তস্মাতিহানন্দ, অত্তদীপা ৰিহরথ অত্তসরণা অনঞ্ঞসরণা, ধম্মদীপা ধম্মসরণা অনঞ্ঞসরণা.

‘‘কথঞ্চানন্দ, ভিক্খু অত্তদীপো ৰিহরতি অত্তসরণো অনঞ্ঞসরণো, ধম্মদীপো ধম্মসরণো অনঞ্ঞসরণো? ইধানন্দ, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. এৰং খো, আনন্দ, ভিক্খু অত্তদীপো ৰিহরতি অত্তসরণো অনঞ্ঞসরণো, ধম্মদীপো ধম্মসরণো অনঞ্ঞসরণো. যে হি কেচি, আনন্দ, এতরহি ৰা মমচ্চযে ৰা অত্তদীপা ৰিহরিস্সন্তি অত্তসরণা অনঞ্ঞসরণা, ধম্মদীপা ধম্মসরণা অনঞ্ঞসরণা; তমতগ্গে মেতে, আনন্দ, ভিক্খূ ভৰিস্সন্তি যে কেচি সিক্খাকামা’’তি. ততিযং.