১০. ভিক্খুনুপস্সযসুত্তং
৩৭৬. অথ খো আযস্মা আনন্দো পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেন অঞ্ঞতরো ভিক্খুনুপস্সযো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খুনিযো যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং আনন্দং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তা ভিক্খুনিযো আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচুং –
‘‘ইধ, ভন্তে আনন্দ, সম্বহুলা ভিক্খুনিযো চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তা [সুপট্ঠিতচিত্তা (সী. পী. ক.)] ৰিহরন্তিযো উল়ারং পুব্বেনাপরং ৰিসেসং সঞ্জানন্তী’’তি [সম্পজানন্তীতি (ক.)]. ‘‘এৰমেতং, ভগিনিযো, এৰমেতং, ভগিনিযো! যো হি কোচি, ভগিনিযো, ভিক্খু ৰা ভিক্খুনী ৰা চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তো ৰিহরতি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ‘উল়ারং পুব্বেনাপরং ৰিসেসং সঞ্জানিস্সতী’’’তি.
অথ খো আযস্মা আনন্দো তা ভিক্খুনিযো ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৰা সমাদপেত্ৰা সমুত্তেজেত্ৰা সম্পহংসেত্ৰা উট্ঠাযাসনা পক্কামি. অথ খো আযস্মা আনন্দো সাৰত্থিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিং. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ –
‘‘ইধাহং, ভন্তে, পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেন অঞ্ঞতরো ভিক্খুনুপস্সযো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদিং. অথ খো, ভন্তে, সম্বহুলা ভিক্খুনিযো যেনাহং তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা মং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো, ভন্তে, তা ভিক্খুনিযো মং এতদৰোচুং – ‘ইধ, ভন্তে আনন্দ, সম্বহুলা ভিক্খুনিযো চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তা ৰিহরন্তিযো উল়ারং পুব্বেনাপরং ৰিসেসং সঞ্জানন্তী’তি. এৰং ৰুত্তাহং, ভন্তে, তা ভিক্খুনিযো এতদৰোচং – ‘এৰমেতং, ভগিনিযো, এৰমেতং, ভগিনিযো! যো হি কোচি, ভগিনিযো, ভিক্খু ৰা ভিক্খুনী ৰা চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তো ৰিহরতি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – উল়ারং পুব্বেনাপরং ৰিসেসং সঞ্জানিস্সতী’’’তি.
‘‘এৰমেতং, আনন্দ, এৰমেতং, আনন্দ! যো হি কোচি, আনন্দ, ভিক্খু ৰা ভিক্খুনী ৰা চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তো ৰিহরতি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ‘উল়ারং পুব্বেনাপরং ৰিসেসং সঞ্জানিস্সতি’’’ [সঞ্জানিস্সতীতি (বহূসু)].
‘‘কতমেসু চতূসু? ইধানন্দ, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তস্স কাযে কাযানুপস্সিনো ৰিহরতো কাযারম্মণো ৰা উপ্পজ্জতি কাযস্মিং পরিল়াহো, চেতসো ৰা লীনত্তং, বহিদ্ধা ৰা চিত্তং ৰিক্খিপতি. তেনানন্দ [তেনহানন্দ (সী.)], ভিক্খুনা কিস্মিঞ্চিদেৰ পসাদনীযে নিমিত্তে চিত্তং পণিদহিতব্বং. তস্স কিস্মিঞ্চিদেৰ পসাদনীযে নিমিত্তে চিত্তং পণিদহতো পামোজ্জং জাযতি. পমুদিতস্স পীতি জাযতি. পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি. পস্সদ্ধকাযো সুখং ৰেদযতি [ৰেদিযতি (সী.)]. সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. সো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যস্স খ্ৰাহং অত্থায চিত্তং পণিদহিং, সো মে অত্থো অভিনিপ্ফন্নো. হন্দ, দানি পটিসংহরামী’তি. সো পটিসংহরতি চেৰ ন চ ৰিতক্কেতি ন চ ৰিচারেতি. ‘অৰিতক্কোম্হি অৰিচারো, অজ্ঝত্তং সতিমা সুখমস্মী’তি পজানাতি’’.
‘‘পুন চপরং, আনন্দ, ভিক্খু ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তস্স ধম্মেসু ধম্মানুপস্সিনো ৰিহরতো ধম্মারম্মণো ৰা উপ্পজ্জতি কাযস্মিং পরিল়াহো, চেতসো ৰা লীনত্তং, বহিদ্ধা ৰা চিত্তং ৰিক্খিপতি. তেনানন্দ, ভিক্খুনা কিস্মিঞ্চিদেৰ পসাদনীযে নিমিত্তে চিত্তং পণিদহিতব্বং. তস্স কিস্মিঞ্চিদেৰ পসাদনীযে নিমিত্তে চিত্তং পণিদহতো পামোজ্জং জাযতি. পমুদিতস্স পীতি জাযতি. পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি. পস্সদ্ধকাযো সুখং ৰেদযতি. সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. সো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যস্স খ্ৰাহং অত্থায চিত্তং পণিদহিং, সো মে অত্থো অভিনিপ্ফন্নো. হন্দ, দানি পটিসংহরামী’তি. সো পটিসংহরতি চেৰ ন চ ৰিতক্কেতি ন চ ৰিচারেতি. ‘অৰিতক্কোম্হি অৰিচারো, অজ্ঝত্তং সতিমা সুখমস্মী’তি পজানাতি. এৰং খো, আনন্দ, পণিধায ভাৰনা হোতি.
‘‘কথঞ্চানন্দ, অপ্পণিধায ভাৰনা হোতি? বহিদ্ধা, আনন্দ, ভিক্খু চিত্তং অপ্পণিধায ‘অপ্পণিহিতং মে বহিদ্ধা চিত্ত’ন্তি পজানাতি. অথ পচ্ছাপুরে ‘অসংখিত্তং ৰিমুত্তং অপ্পণিহিত’ন্তি পজানাতি. অথ চ পন ‘কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরামি আতাপী সম্পজানো সতিমা সুখমস্মী’তি পজানাতি. বহিদ্ধা, আনন্দ, ভিক্খু চিত্তং অপ্পণিধায ‘অপ্পণিহিতং মে বহিদ্ধা চিত্ত’ন্তি পজানাতি. অথ পচ্ছাপুরে ‘অসংখিত্তং ৰিমুত্তং অপ্পণিহিত’ন্তি পজানাতি. অথ চ পন ‘ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরামি আতাপী সম্পজানো সতিমা সুখমস্মী’তি পজানাতি. বহিদ্ধা, আনন্দ, ভিক্খু চিত্তং অপ্পণিধায ‘অপ্পণিহিতং মে বহিদ্ধা চিত্ত’ন্তি পজানাতি. অথ পচ্ছাপুরে ‘অসংখিত্তং ৰিমুত্তং অপ্পণিহিত’ন্তি পজানাতি. অথ চ পন ‘চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৰিহরামি আতাপী সম্পজানো সতিমা সুখমস্মী’তি পজানাতি. বহিদ্ধা, আনন্দ, ভিক্খু চিত্তং অপ্পণিধায ‘অপ্পণিহিতং মে বহিদ্ধা চিত্ত’ন্তি পজানাতি. অথ পচ্ছাপুরে ‘অসংখিত্তং ৰিমুত্তং অপ্পণিহিত’ন্তি পজানাতি. অথ চ পন ‘ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরামি আতাপী সম্পজানো সতিমা সুখমস্মী’তি পজানাতি. এৰং খো, আনন্দ, অপ্পণিধায ভাৰনা হোতি.
‘‘ইতি খো, আনন্দ, দেসিতা মযা পণিধায ভাৰনা, দেসিতা অপ্পণিধায ভাৰনা. যং, আনন্দ, সত্থারা করণীযং সাৰকানং হিতেসিনা অনুকম্পকেন অনুকম্পং উপাদায, কতং ৰো তং মযা. এতানি, আনন্দ, রুক্খমূলানি, এতানি সুঞ্ঞাগারানি! ঝাযথানন্দ, মা পমাদত্থ; মা পচ্ছা ৰিপ্পটিসারিনো অহুৰত্থ! অযং ৰো অম্হাকং অনুসাসনী’’তি.
ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দীতি. দসমং.
অম্বপালিৰগ্গো পঠমো.
তস্সুদ্দানং –
অম্বপালি সতো ভিক্খু, সালা কুসলরাসি চ;
সকুণগ্ধি মক্কটো সূদো, গিলানো ভিক্খুনুপস্সযোতি.