৪. নীৰরণৰগ্গো

১. পঠমকুসলসুত্তং

২১২. ‘‘যে কেচি, ভিক্খৰে, ধম্মা কুসলা কুসলভাগিযা কুসলপক্খিকা, সব্বে তে অপ্পমাদমূলকা অপ্পমাদসমোসরণা; অপ্পমাদো তেসং ধম্মানং অগ্গমক্খাযতি. অপ্পমত্তস্সেতং, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো পাটিকঙ্খং – সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৰেস্সতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে বহুলীকরিস্সতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অপ্পমত্তো সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৰেতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে বহুলীকরোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অপ্পমত্তো সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৰেতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে বহুলীকরোতী’’তি. পঠমং.

২. দুতিযকুসলসুত্তং

২১৩. ‘‘যে কেচি, ভিক্খৰে, ধম্মা কুসলা কুসলভাগিযা কুসলপক্খিকা, সব্বে তে যোনিসোমনসিকারমূলকা যোনিসোমনসিকারসমোসরণা; যোনিসোমনসিকারো তেসং ধম্মানং অগ্গমক্খাযতি. যোনিসোমনসিকারসম্পন্নস্সেতং, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো পাটিকঙ্খং – সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৰেস্সতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে বহুলীকরিস্সতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু যোনিসোমনসিকারসম্পন্নো সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৰেতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে বহুলীকরোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু যোনিসোমনসিকারসম্পন্নো সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ভাৰেতি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গে বহুলীকরোতী’’তি. দুতিযং.

৩. উপক্কিলেসসুত্তং

২১৪. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, জাতরূপস্স উপক্কিলেসা, যেহি উপক্কিলেসেহি উপক্কিলিট্ঠং জাতরূপং ন চেৰ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সরং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা উপেতি কম্মায. কতমে পঞ্চ? অযো, ভিক্খৰে, জাতরূপস্স উপক্কিলেসো, যেন উপক্কিলেসেন উপক্কিলিট্ঠং জাতরূপং ন চেৰ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সরং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা উপেতি কম্মায. লোহং, ভিক্খৰে, জাতরূপস্স উপক্কিলেসো, যেন উপক্কিলেসেন উপক্কিলিট্ঠং জাতরূপং…পে… তিপু, ভিক্খৰে, জাতরূপস্স উপক্কিলেসো…পে… সীসং, ভিক্খৰে, জাতরূপস্স উপক্কিলেসো…পে… সজ্ঝু, ভিক্খৰে, জাতরূপস্স উপক্কিলেসো, যেন উপক্কিলেসেন উপক্কিলিট্ঠং জাতরূপং ন চেৰ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সরং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা উপেতি কম্মায. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ জাতরূপস্স উপক্কিলেসা, যেহি উপক্কিলেসেহি উপক্কিলিট্ঠং জাতরূপং ন চেৰ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সরং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা উপেতি কম্মায.

‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, পঞ্চিমে চিত্তস্স উপক্কিলেসা, যেহি উপক্কিলেসেহি উপক্কিলিট্ঠং চিত্তং ন চেৰ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সরং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা সমাধিযতি আসৰানং খযায. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দো, ভিক্খৰে, চিত্তস্স উপক্কিলেসো, যেন উপক্কিলেসেন উপক্কিলিট্ঠং চিত্তং ন চেৰ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সরং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা সমাধিযতি আসৰানং খযায…পে… ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ চিত্তস্স উপেক্কিলেসা, যেহি উপক্কিলেসেহি উপক্কিলিট্ঠং চিত্তং ন চেৰ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সরং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা সমাধিযতি আসৰানং খযাযা’’তি. ততিযং.

৪. অনুপক্কিলেসসুত্তং

২১৫. ‘‘সত্তিমে, ভিক্খৰে, বোজ্ঝঙ্গা অনাৰরণা অনীৰরণা চেতসো অনুপক্কিলেসা ভাৰিতা বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিফলসচ্ছিকিরিযায সংৰত্তন্তি. কতমে সত্ত? সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৰে, অনাৰরণো অনীৰরণো চেতসো অনুপক্কিলেসো ভাৰিতো বহুলীকতো ৰিজ্জাৰিমুত্তিফলসচ্ছিকিরিযায সংৰত্ততি…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৰে, অনাৰরণো অনীৰরণো চেতসো অনুপক্কিলেসো ভাৰিতো বহুলীকতো ৰিজ্জাৰিমুত্তিফলসচ্ছিকিরিযায সংৰত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৰে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা অনাৰরণা অনীৰরণা চেতসো অনুপক্কিলেসা ভাৰিতা বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিফলসচ্ছিকিরিযায সংৰত্তন্তী’’তি. চতুত্থং.

৫. অযোনিসোমনসিকারসুত্তং

২১৬. ‘‘অযোনিসো, ভিক্খৰে, মনসিকরোতো অনুপ্পন্নো চেৰ কামচ্ছন্দো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ কামচ্ছন্দো ভিয্যোভাৰায ৰেপুল্লায সংৰত্ততি; অনুপ্পন্নো চেৰ ব্যাপাদো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ ব্যাপাদো ভিয্যোভাৰায ৰেপুল্লায সংৰত্ততি; অনুপ্পন্নঞ্চেৰ থিনমিদ্ধং উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নঞ্চ থিনমিদ্ধং ভিয্যোভাৰায ৰেপুল্লায সংৰত্ততি; অনুপ্পন্নঞ্চেৰ উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নঞ্চ উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং ভিয্যোভাৰায ৰেপুল্লায সংৰত্ততি; অনুপ্পন্না চেৰ ৰিচিকিচ্ছা উপ্পজ্জতি, উপ্পন্না চ ৰিচিকিচ্ছা ভিয্যোভাৰায ৰেপুল্লায সংৰত্ততী’’তি. পঞ্চমং.

৬. যোনিসোমনসিকারসুত্তং

২১৭. ‘‘যোনিসো চ খো, ভিক্খৰে, মনসিকরোতো অনুপ্পন্নো চেৰ সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি…পে… অনুপ্পন্নো চেৰ উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো চ উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতী’’তি. ছট্ঠং.

৭. বুদ্ধিসুত্তং

২১৮. ‘‘সত্তিমে, ভিক্খৰে, বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতা বহুলীকতা বুদ্ধিযা অপরিহানায সংৰত্তন্তি. কতমে সত্ত? সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো. ইমে খো, ভিক্খৰে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতা বহুলীকতা বুদ্ধিযা অপরিহানায সংৰত্তন্তী’’তি. সত্তমং.

৮. আৰরণনীৰরণসুত্তং

২১৯. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আৰরণা নীৰরণা চেতসো উপক্কিলেসা পঞ্ঞায দুব্বলীকরণা. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দো, ভিক্খৰে, আৰরণো নীৰরণো চেতসো উপক্কিলেসো পঞ্ঞায দুব্বলীকরণো. ব্যাপাদো, ভিক্খৰে, আৰরণো নীৰরণো চেতসো উপক্কিলেসো পঞ্ঞায দুব্বলীকরণো. থিনমিদ্ধং, ভিক্খৰে, আৰরণং নীৰরণং চেতসো উপক্কিলেসং পঞ্ঞায দুব্বলীকরণং. উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং, ভিক্খৰে, আৰরণং নীৰরণং চেতসো উপক্কিলেসং পঞ্ঞায দুব্বলীকরণং. ৰিচিকিচ্ছা, ভিক্খৰে, আৰরণা নীৰরণা চেতসো উপক্কিলেসা পঞ্ঞায দুব্বলীকরণা. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আৰরণা নীৰরণা চেতসো উপক্কিলেসা পঞ্ঞায দুব্বলীকরণা.

‘‘সত্তিমে, ভিক্খৰে, বোজ্ঝঙ্গা অনাৰরণা অনীৰরণা চেতসো অনুপক্কিলেসা ভাৰিতা বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিফলসচ্ছিকিরিযায সংৰত্তন্তি. কতমে সত্ত? সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৰে, অনাৰরণো অনীৰরণো চেতসো অনুপক্কিলেসো ভাৰিতো বহুলীকতো ৰিজ্জাৰিমুত্তিফলসচ্ছিকিরিযায সংৰত্ততি…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৰে, অনাৰরণো অনীৰরণো চেতসো অনুপক্কিলেসো ভাৰিতো বহুলীকতো ৰিজ্জাৰিমুত্তিফলসচ্ছিকিরিযায সংৰত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৰে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা অনাৰরণা অনীৰরণা চেতসো অনুপক্কিলেসা ভাৰিতা বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিফলসচ্ছিকিরিযায সংৰত্তন্তীতি.

‘‘যস্মিং, ভিক্খৰে, সমযে অরিযসাৰকো অট্ঠিং কত্ৰা মনসি কত্ৰা সব্বং চেতসো সমন্নাহরিত্ৰা ওহিতসোতো ধম্মং সুণাতি, ইমস্স পঞ্চ নীৰরণা তস্মিং সমযে ন হোন্তি. সত্ত বোজ্ঝঙ্গা তস্মিং সমযে ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি.

‘‘কতমে পঞ্চ নীৰরণা তস্মিং সমযে ন হোন্তি? কামচ্ছন্দনীৰরণং তস্মিং সমযে ন হোতি, ব্যাপাদনীৰরণং তস্মিং সমযে ন হোতি, থিনমিদ্ধনীৰরণং তস্মিং সমযে ন হোতি, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৰরণং তস্মিং সমযে ন হোতি, ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং তস্মিং সমযে ন হোতি. ইমস্স পঞ্চ নীৰরণা তস্মিং সমযে ন হোন্তি.

‘‘কতমে সত্ত বোজ্ঝঙ্গা তস্মিং সমযে ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি? সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি. ইমে সত্ত বোজ্ঝঙ্গা তস্মিং সমযে ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি. যস্মিং, ভিক্খৰে, সমযে অরিযসাৰকো অট্ঠিং কত্ৰা মনসি কত্ৰা সব্বং চেতসো সমন্নাহরিত্ৰা ওহিতসোতো ধম্মং সুণাতি, ইমস্স পঞ্চ নীৰরণা তস্মিং সমযে ন হোন্তি. ইমে সত্ত বোজ্ঝঙ্গা তস্মিং সমযে ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তী’’তি. অট্ঠমং.

৯. রুক্খসুত্তং

২২০. ‘‘সন্তি, ভিক্খৰে, মহারুক্খা অণুবীজা মহাকাযা রুক্খানং অজ্ঝারুহা, যেহি রুক্খা অজ্ঝারূল়্হা ওভগ্গৰিভগ্গা ৰিপতিতা সেন্তি. কতমে চ তে, ভিক্খৰে, মহারুক্খা অণুবীজা মহাকাযা রুক্খানং অজ্ঝারুহা, যেহি রুক্খা অজ্ঝারূল়্হা ওভগ্গৰিভগ্গা ৰিপতিতা সেন্তি [সেন্তি. সেয্যথিদং (কত্থচি)]? অস্সত্থো, নিগ্রোধো, পিলক্খো, উদুম্বরো, কচ্ছকো, কপিত্থনো – ইমে খো তে, ভিক্খৰে, মহারুক্খা অণুবীজা মহাকাযা রুক্খানং অজ্ঝারুহা, যেহি রুক্খা অজ্ঝারূল়্হা ওভগ্গৰিভগ্গা ৰিপতিতা সেন্তি. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ইধেকচ্চো কুলপুত্তো যাদিসকে কামে ওহায অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো হোতি, সো তাদিসকেহি কামেহি ততো ৰা পাপিট্ঠতরেহি ওভগ্গৰিভগ্গো ৰিপতিতো সেতি.

‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, আৰরণা নীৰরণা চেতসো অজ্ঝারুহা পঞ্ঞায দুব্বলীকরণা. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দো, ভিক্খৰে, আৰরণো নীৰরণো চেতসো অজ্ঝারুহো পঞ্ঞায দুব্বলীকরণো. ব্যাপাদো, ভিক্খৰে, আৰরণো নীৰরণো চেতসো অজ্ঝারুহো পঞ্ঞায দুব্বলীকরণো. থিনমিদ্ধং, ভিক্খৰে, আৰরণং নীৰরণং চেতসো অজ্ঝারুহং পঞ্ঞায দুব্বলীকরণং. উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং, ভিক্খৰে, আৰরণং নীৰরণং চেতসো অজ্ঝারুহং পঞ্ঞায দুব্বলীকরণং. ৰিচিকিচ্ছা, ভিক্খৰে, আৰরণা নীৰরণা চেতসো অজ্ঝারুহা পঞ্ঞায দুব্বলীকরণা. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ আৰরণা নীৰরণা চেতসো অজ্ঝারুহা পঞ্ঞায দুব্বলীকরণা.

‘‘সত্তিমে, ভিক্খৰে, বোজ্ঝঙ্গা অনাৰরণা অনীৰরণা চেতসো অনজ্ঝারুহা ভাৰিতা বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিফলসচ্ছিকিরিযায সংৰত্তন্তি. কতমে সত্ত? সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৰে, অনাৰরণো অনীৰরণো চেতসো অনজ্ঝারুহো ভাৰিতো বহুলীকতো ৰিজ্জাৰিমুত্তিফলসচ্ছিকিরিযায সংৰত্ততি…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৰে, অনাৰরণো অনীৰরণো চেতসো অনজ্ঝারুহো ভাৰিতো বহুলীকতো ৰিজ্জাৰিমুত্তিফলসচ্ছিকিরিযায সংৰত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৰে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা অনাৰরণা অনীৰরণা চেতসো অনজ্ঝারুহা ভাৰিতা বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিফলসচ্ছিকিরিযায সংৰত্তন্তী’’তি. নৰমং.

১০. নীৰরণসুত্তং

২২১. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, নীৰরণা অন্ধকরণা অচক্খুকরণা অঞ্ঞাণকরণা পঞ্ঞানিরোধিকা ৰিঘাতপক্খিযা অনিব্বানসংৰত্তনিকা. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দনীৰরণং, ভিক্খৰে, অন্ধকরণং অচক্খুকরণং অঞ্ঞাণকরণং পঞ্ঞানিরোধিকং ৰিঘাতপক্খিযং অনিব্বানসংৰত্তনিকং. ব্যাপাদনীৰরণং, ভিক্খৰে…পে… থিনমিদ্ধনীৰরণং, ভিক্খৰে… উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৰরণং, ভিক্খৰে… ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং, ভিক্খৰে, অন্ধকরণং অচক্খুকরণং অঞ্ঞাণকরণং পঞ্ঞানিরোধিকং ৰিঘাতপক্খিযং অনিব্বানসংৰত্তনিকং. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ নীৰরণা অন্ধকরণা অচক্খুকরণা অঞ্ঞাণকরণা পঞ্ঞানিরোধিকা ৰিঘাতপক্খিযা অনিব্বানসংৰত্তনিকা.

‘‘সত্তিমে, ভিক্খৰে, বোজ্ঝঙ্গা চক্খুকরণা ঞাণকরণা পঞ্ঞাবুদ্ধিযা অৰিঘাতপক্খিযা নিব্বানসংৰত্তনিকা. কতমে সত্ত? সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৰে, চক্খুকরণো ঞাণকরণো পঞ্ঞাবুদ্ধিযো অৰিঘাতপক্খিযো নিব্বানসংৰত্তনিকো…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো, ভিক্খৰে, চক্খুকরণো ঞাণকরণো পঞ্ঞাবুদ্ধিযো অৰিঘাতপক্খিযো নিব্বানসংৰত্তনিকো. ইমে খো, ভিক্খৰে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা চক্খুকরণা ঞাণকরণা পঞ্ঞাবুদ্ধিযা অৰিঘাতপক্খিযা নিব্বানসংৰত্তনিকা’’তি. দসমং.

নীৰরণৰগ্গো চতুত্থো.

তস্সুদ্দানং –

দ্ৰে কুসলা কিলেসা চ, দ্ৰে যোনিসো চ বুদ্ধি চ;

আৰরণা নীৰরণা রুক্খং, নীৰরণঞ্চ তে দসাতি.