১. লোকচিন্তাসুত্তং

১১১১. একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৰে, অঞ্ঞতরো পুরিসো রাজগহা নিক্খমিত্ৰা ‘লোকচিন্তং চিন্তেস্সামী’তি যেন সুমাগধা পোক্খরণী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা সুমাগধায পোক্খরণিযা তীরে নিসীদি লোকচিন্তং চিন্তেন্তো. অদ্দসা খো, ভিক্খৰে, সো পুরিসো সুমাগধায পোক্খরণিযা তীরে চতুরঙ্গিনিং সেনং [চতুরঙ্গিনিসেনং (ক.)] ভিসমুল়ালং [ভিসমূলালং (পী. ক.)] পৰিসন্তং. দিস্ৰানস্স এতদহোসি – ‘উম্মত্তোস্মি নামাহং, ৰিচেতোস্মি নামাহং! যং লোকে নত্থি তং মযা দিট্ঠ’’’ন্তি.

‘‘অথ খো সো, ভিক্খৰে, পুরিসো নগরং পৰিসিত্ৰা মহাজনকাযস্স আরোচেসি – ‘উম্মত্তোস্মি নামাহং, ভন্তে, ৰিচেতোস্মি নামাহং, ভন্তে! যং লোকে নত্থি তং মযা দিট্ঠ’’’ন্তি. ‘‘কথং পন ত্ৰং, অম্ভো পুরিস, উম্মত্তো কথং ৰিচেতো? কিঞ্চ লোকে নত্থি যং তযা দিট্ঠ’’ন্তি? ‘‘ইধাহং, ভন্তে, রাজগহা নিক্খমিত্ৰা ‘লোকচিন্তং চিন্তেস্সামী’তি যেন সুমাগধা পোক্খরণী তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৰা সুমাগধায পোক্খরণিযা তীরে নিসীদিং লোকচিন্তং চিন্তেন্তো. অদ্দসং খ্ৰাহং, ভন্তে, সুমাগধায পোক্খরণিযা তীরে চতুরঙ্গিনিং সেনং ভিসমুল়ালং পৰিসন্তং. এৰং খ্ৰাহং, ভন্তে, উম্মত্তো এৰং ৰিচেতো. ইদঞ্চ লোকে নত্থি যং মযা দিট্ঠ’’ন্তি. ‘‘তগ্ঘ ত্ৰং, অম্ভো পুরিস, উম্মত্তো তগ্ঘ ৰিচেতো. ইদঞ্চ লোকে নত্থি যং তযা দিট্ঠ’’ন্তি.

‘‘তং খো পন, ভিক্খৰে, সো পুরিসো ভূতংযেৰ অদ্দস, নো অভূতং. ভূতপুব্বং, ভিক্খৰে, দেৰাসুরসঙ্গামো সমুপব্যূল়্হো অহোসি. তস্মিং খো পন, ভিক্খৰে, সঙ্গামে দেৰা জিনিংসু, অসুরা পরাজিনিংসু. পরাজিতা চ খো, ভিক্খৰে, অসুরা ভীতা ভিসমুল়ালেন অসুরপুরং পৰিসিংসু দেৰানংযেৰ মোহযমানা.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, মা লোকচিন্তং চিন্তেথ – ‘সস্সতো লোকো’তি ৰা ‘অসস্সতো লোকো’তি ৰা, ‘অন্তৰা লোকো’তি ৰা ‘অনন্তৰা লোকো’তি ৰা, ‘তং জীৰং তং সরীর’ন্তি ৰা ‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীর’ন্তি ৰা, ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা, ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা, ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি ৰা. তং কিস্স হেতু? নেসা, ভিক্খৰে, চিন্তা অত্থসংহিতা নাদিব্রহ্মচরিযকা ন নিব্বিদায ন ৰিরাগায ন নিরোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৰত্ততি.

‘‘চিন্তেন্তা খো তুম্হে, ভিক্খৰে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি চিন্তেয্যাথ…পে… ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি চিন্তেয্যাথ. তং কিস্স হেতু? এসা, ভিক্খৰে, চিন্তা অত্থসংহিতা এসা আদিব্রহ্মচরিযকা এসা নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোগো করণীযো…পে… ‘অযং দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি যোগো করণীযো’’তি. পঠমং.