৫. সগাথকপুঞ্ঞাভিসন্দৰগ্গো
১. পঠমঅভিসন্দসুত্তং
১০৩৭. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুঞ্ঞাভিসন্দা, কুসলাভিসন্দা, সুখস্সাহারা. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৰা…পে… সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰাতি. অযং পঠমো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহারো.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে….
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো অরিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৰত্তনিকেহি. অযং চতুত্থো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহারো. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুঞ্ঞাভিসন্দা, কুসলাভিসন্দা, সুখস্সাহারা.
‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অরিযসাৰকস্স ন সুকরং পুঞ্ঞস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহারো’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধো ত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে ন সুকরং উদকস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকানি উদকাল়্হকানী’তি ৰা ‘এত্তকানি উদকাল়্হকসতানী’তি ৰা ‘এত্তকানি উদকাল়্হকসহস্সানী’তি ৰা ‘এত্তকানি উদকাল়্হকসতসহস্সানী’তি ৰাতি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাউদকক্খন্ধো ত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ইমেহি চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অরিযসাৰকস্স ন সুকরং পুঞ্ঞস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহারো’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধো ত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতী’’তি.
ইদমৰোচ ভগৰা. ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –
‘‘মহোদধিং অপরিমিতং মহাসরং,
বহুভেরৰং রতনগণানমালযং;
নজ্জো যথা নরগণসঙ্ঘসেৰিতা,
পুথূ সৰন্তী উপযন্তি সাগরং.
‘‘এৰং নরং অন্নপানৰত্থদদং,
সেয্যানি পচ্চত্থরণস্স [সজ্জত্থরণস্স (সী. স্যা. কং. পী.)] দাযকং;
পুঞ্ঞস্স ধারা উপযন্তি পণ্ডিতং,
নজ্জো যথা ৰারিৰহাৰ সাগর’’ন্তি. পঠমং;
২. দুতিযঅভিসন্দসুত্তং
১০৩৮. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুঞ্ঞাভিসন্দা, কুসলাভিসন্দা, সুখস্সাহারা. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৰা…পে… সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰাতি. অযং পঠমো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে….
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো ৰিগতমলমচ্ছেরেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি মুত্তচাগো পযতপাণি ৰোস্সগ্গরতো যাচযোগো দানসংৰিভাগরতো. অযং চতুত্থো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুঞ্ঞাভিসন্দা, কুসলাভিসন্দা, সুখস্সাহারা.
‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অরিযসাৰকস্স ন সুকরং পুঞ্ঞস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহারো’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধো ত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যত্থিমা মহানদিযো সংসন্দন্তি সমেন্তি, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিরৰতী, সরভূ, মহী, তত্থ ন সুকরং উদকস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকানি উদকাল়্হকানী’তি ৰা ‘এত্তকানি উদকাল়্হকসতানী’তি ৰা ‘এত্তকানি উদকাল়্হকসহস্সানী’তি ৰা ‘এত্তকানি উদকাল়্হকসতসহস্সানী’তি ৰাতি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাউদকক্খন্ধো ত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ইমেহি চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অরিযসাৰকস্স ন সুকরং পুঞ্ঞস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহারো’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধো ত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতী’’তি. ইদমৰোচ ভগৰা…পে… সত্থা –
‘‘মহোদধিং অপরিমিতং মহাসরং,
বহুভেরৰং রতনগণানমালযং;
নজ্জো যথা নরগণসঙ্ঘসেৰিতা,
পুথূ সৰন্তী উপযন্তি সাগরং.
‘‘এৰং নরং অন্নপানৰত্থদদং,
সেয্যানি পচ্চত্থরণস্স দাযকং;
পুঞ্ঞস্স ধারা উপযন্তি পণ্ডিতং,
নজ্জো যথা ৰারিৰহাৰ সাগর’’ন্তি. দুতিযং;
৩. ততিযঅভিসন্দসুত্তং
১০৩৯. ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, পুঞ্ঞাভিসন্দা, কুসলাভিসন্দা, সুখস্সাহারা. কতমে চত্তারো? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৰা…পে… সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰাতি. অযং পঠমো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহারো.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে….
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো পঞ্ঞৰা হোতি উদযত্থগামিনিযা পঞ্ঞায সমন্নাগতো অরিযায নিব্বেধিকায সম্মা দুক্খক্খযগামিনিযা. অযং চতুত্থো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহারো. ইমে খো, ভিক্খৰে, চত্তারো পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহারা.
‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অরিযসাৰকস্স ন সুকরং পুঞ্ঞস্স পমাণং গণেতুং – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো, কুসলাভিসন্দো, সুখস্সাহারো’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধো ত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতী’’তি. ইদমৰোচ ভগৰা…পে… সত্থা –
‘‘যো পুঞ্ঞকামো কুসলে পতিট্ঠিতো,
ভাৰেতি মগ্গং অমতস্স পত্তিযা;
সো ধম্মসারাধিগমো খযে রতো,
ন ৰেধতি মচ্চুরাজাগমনস্মি’’ন্তি [মচ্চুরাজাগমিস্সতীতি (সী. পী.), মচ্চুজরাকম্পিস্মিন্তি (ক.)]. ততিযং;
৪. পঠমমহদ্ধনসুত্তং
১০৪০. ‘‘চতূহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো ‘অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো’তি [মহাভোগো মহাযসোতি (স্যা. পী. ক.)] ৰুচ্চতি.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৰা…পে… সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰাতি; ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অরিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৰত্তনিকেহি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো ‘অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো’তি ৰুচ্চতী’’তি. চতুত্থং.
৫. দুতিযমহদ্ধনসুত্তং
১০৪১. ‘‘চতূহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো ‘অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো মহাযসো’তি ৰুচ্চতি.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৰা…পে… সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অরিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৰত্তনিকেহি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো ‘অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো মহাযসো’তি ৰুচ্চতী’’তি. পঞ্চমং.
৬. সুদ্ধকসুত্তং
১০৪২. ‘‘চতূহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো সোতাপন্নো হোতি অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৰা…পে… সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অরিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি …পে… সমাধিসংৰত্তনিকেহি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো সোতাপন্নো হোতি অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো’’তি. ছট্ঠং.
৭. নন্দিযসুত্তং
১০৪৩. কপিলৰত্থুনিদানং. একমন্তং নিসিন্নং খো নন্দিযং সক্কং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘চতূহি খো, নন্দিয, ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো সোতাপন্নো হোতি অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো’’.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, নন্দিয, অরিযসাৰকো বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ইতিপি সো ভগৰা…পে… সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অরিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৰত্তনিকেহি. ইমেহি খো, নন্দিয, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো সোতাপন্নো হোতি অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো’’তি. সত্তমং.
৮. ভদ্দিযসুত্তং
১০৪৪. কপিলৰত্থুনিদানং. একমন্তং নিসিন্নং খো ভদ্দিযং সক্কং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘চতূহি খো, ভদ্দিয, ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো সোতাপন্নো হোতি অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, ভদ্দিয, অরিযসাৰকো বুদ্ধে…পে… ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অরিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৰত্তনিকেহি. ইমেহি খো, ভদ্দিয, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো সোতাপন্নো হোতি অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো’’তি. অট্ঠমং.
৯. মহানামসুত্তং
১০৪৫. কপিলৰত্থুনিদানং. একমন্তং নিসিন্নং খো মহানামং সক্কং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘চতূহি খো, মহানাম, ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো সোতাপন্নো হোতি…পে… সম্বোধিপরাযণো’’.
‘‘কতমেহি চতূহি? ইধ, মহানাম, অরিযসাৰকো বুদ্ধে…পে… ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… অরিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি…পে… সমাধিসংৰত্তনিকেহি. ইমেহি খো, মহানাম, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অরিযসাৰকো সোতাপন্নো হোতি অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো’’তি. নৰমং.
১০. অঙ্গসুত্তং
১০৪৬. ‘‘চত্তারিমানি, ভিক্খৰে, সোতাপত্তিযঙ্গানি. কতমানি চত্তারি? সপ্পুরিসসংসেৰো, সদ্ধম্মস্সৰনং, যোনিসোমনসিকারো, ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তি – ইমানি খো, ভিক্খৰে, চত্তারি সোতাপত্তিযঙ্গানী’’তি. দসমং.
সগাথকপুঞ্ঞাভিসন্দৰগ্গো পঞ্চমো.
তস্সুদ্দানং –
অভিসন্দা তযো ৰুত্তা, দুৰে মহদ্ধনেন চ;
সুদ্ধং নন্দিযং ভদ্দিযং, মহানামঙ্গেন তে দসাতি.