৫. দুতিযসরণানিসক্কসুত্তং

১০২১. কপিলৰত্থুনিদানং. তেন খো পন সমযেন সরণানি সক্কো কালঙ্কতো হোতি. সো ভগৰতা ব্যাকতো – ‘‘সোতাপন্নো অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো’’তি. তত্র সুদং সম্বহুলা সক্কা সঙ্গম্ম সমাগম্ম উজ্ঝাযন্তি খীযন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘অচ্ছরিযং ৰত, ভো, অব্ভুতং ৰত, ভো! এত্থ দানি কো ন সোতাপন্নো ভৰিস্সতি! যত্র হি নাম সরণানি সক্কো কালঙ্কতো. সো ভগৰতা ব্যাকতো – ‘সোতাপন্নো অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো’তি. সরণানি সক্কো সিক্খায অপরিপূরকারী অহোসী’’তি. অথ খো মহানামো সক্কো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো মহানামো সক্কো ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘ইধ, ভন্তে, সরণানি সক্কো কালঙ্কতো. সো ভগৰতা ব্যাকতো – ‘সোতাপন্নো অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো’তি. তত্র সুদং, ভন্তে, সম্বহুলা সক্কা সঙ্গম্ম সমাগম্ম উজ্ঝাযন্তি খীযন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘অচ্ছরিযং ৰত, ভো, অব্ভুতং ৰত, ভো! এত্থ দানি কো ন সোতাপন্নো ভৰিস্সতি! যত্র হি নাম সরণানি সক্কো কালঙ্কতো. সো ভগৰতা ব্যাকতো – সোতাপন্নো অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণোতি. সরণানি সক্কো সিক্খায অপরিপূরকারী অহোসী’’’তি.

‘‘যো সো, মহানাম, দীঘরত্তং উপাসকো বুদ্ধং সরণং গতো ধম্মং সরণং গতো সঙ্ঘং সরণং গতো, সো কথং ৰিনিপাতং গচ্ছেয্য! যঞ্হি তং, মহানাম, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘দীঘরত্তং উপাসকো বুদ্ধং সরণং গতো ধম্মং সরণং গতো সঙ্ঘং সরণং গতো’, সরণানিং সক্কং সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য. সরণানি, মহানাম, সক্কো দীঘরত্তং উপাসকো বুদ্ধং সরণং গতো ধম্মং সরণং গতো সঙ্ঘং সরণং গতো, সো কথং ৰিনিপাতং গচ্ছেয্য!

‘‘ইধ, মহানাম, একচ্চো পুগ্গলো বুদ্ধে একন্তগতো হোতি অভিপ্পসন্নো – ইতিপি সো ভগৰা…পে… সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… হাসপঞ্ঞো জৰনপঞ্ঞো ৰিমুত্তিযা চ সমন্নাগতো. সো আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. অযম্পি খো, মহানাম, পুগ্গলো পরিমুত্তো নিরযা পরিমুত্তো তিরচ্ছানযোনিযা পরিমুত্তো পেত্তিৰিসযা পরিমুত্তো অপাযদুগ্গতিৰিনিপাতা.

‘‘ইধ পন, মহানাম, একচ্চো পুগ্গলো বুদ্ধে একন্তগতো হোতি অভিপ্পসন্নো – ইতিপি সো ভগৰা…পে… সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… হাসপঞ্ঞো জৰনপঞ্ঞো ন চ ৰিমুত্তিযা সমন্নাগতো. সো পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা অন্তরাপরিনিব্বাযী হোতি, উপহচ্চপরিনিব্বাযী হোতি, অসঙ্খারপরিনিব্বাযী হোতি, সসঙ্খারপরিনিব্বাযী হোতি, উদ্ধংসোতো হোতি অকনিট্ঠগামী. অযম্পি খো, মহানাম, পুগ্গলো পরিমুত্তো নিরযা পরিমুত্তো তিরচ্ছানযোনিযা পরিমুত্তো পেত্তিৰিসযা পরিমুত্তো অপাযদুগ্গতিৰিনিপাতা.

‘‘ইধ পন, মহানাম, একচ্চো পুগ্গলো বুদ্ধে একন্তগতো হোতি অভিপ্পসন্নো – ইতিপি সো ভগৰা…পে… সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… ন হাসপঞ্ঞো ন জৰনপঞ্ঞো ন চ ৰিমুত্তিযা সমন্নাগতো. সো তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা রাগদোসমোহানং তনুত্তা সকদাগামী হোতি, সকিদেৰ ইমং লোকং আগন্ত্ৰা দুক্খস্সন্তং করোতি. অযম্পি খো, মহানাম, পুগ্গলো পরিমুত্তো নিরযা পরিমুত্তো তিরচ্ছানযোনিযা পরিমুত্তো পেত্তিৰিসযা পরিমুত্তো অপাযদুগ্গতিৰিনিপাতা.

‘‘ইধ পন, মহানাম, একচ্চো পুগ্গলো বুদ্ধে একন্তগতো হোতি অভিপ্পসন্নো – ইতিপি সো ভগৰা…পে… সত্থা দেৰমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৰাতি. ধম্মে…পে… সঙ্ঘে…পে… ন হাসপঞ্ঞো ন জৰনপঞ্ঞো ন চ ৰিমুত্তিযা সমন্নাগতো. সো তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা সোতাপন্নো হোতি অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো. অযম্পি খো, মহানাম, পুগ্গলো পরিমুত্তো নিরযা পরিমুত্তো তিরচ্ছানযোনিযা পরিমুত্তো পেত্তিৰিসযা পরিমুত্তো অপাযদুগ্গতিৰিনিপাতা.

‘‘ইধ পন, মহানাম, একচ্চো পুগ্গলো ন হেৰ খো বুদ্ধে একন্তগতো হোতি অভিপ্পসন্নো…পে… ন ধম্মে…পে… ন সঙ্ঘে…পে… ন হাসপঞ্ঞো ন জৰনপঞ্ঞো ন চ ৰিমুত্তিযা সমন্নাগতো; অপি চস্স ইমে ধম্মা হোন্তি – সদ্ধিন্দ্রিযং …পে… পঞ্ঞিন্দ্রিযং. তথাগতপ্পৰেদিতা চস্স ধম্মা পঞ্ঞায মত্তসো নিজ্ঝানং খমন্তি. অযম্পি খো, মহানাম, পুগ্গলো অগন্তা নিরযং অগন্তা তিরচ্ছানযোনিং অগন্তা পেত্তিৰিসযং অগন্তা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং.

‘‘ইধ পন, মহানাম, একচ্চো পুগ্গলো ন হেৰ খো বুদ্ধে একন্তগতো হোতি অভিপ্পসন্নো… ন ধম্মে…পে… ন সঙ্ঘে…পে… ন হাসপঞ্ঞো ন জৰনপঞ্ঞো ন চ ৰিমুত্তিযা সমন্নাগতো; অপি চস্স ইমে ধম্মা হোন্তি – সদ্ধিন্দ্রিযং…পে… পঞ্ঞিন্দ্রিযং. তথাগতে চস্স সদ্ধামত্তং হোতি পেমমত্তং. অযম্পি খো, মহানাম, পুগ্গলো অগন্তা নিরযং অগন্তা তিরচ্ছানযোনিং অগন্তা পেত্তিৰিসযং অগন্তা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং.

‘‘সেয্যথাপি, মহানাম, দুক্খেত্তং দুব্ভূমং অৰিহতখাণুকং, বীজানি চস্সু খণ্ডানি পূতীনি ৰাতাতপহতানি অসারাদানি অসুখসযিতানি [অসুখাপস্সযিতানি (ক.)], দেৰো চ ন সম্মা [দেৰো পন সম্মা (স্যা. কং.), দেৰো ন সম্মা (ক.) দী. নি. ২.৪৩৮] ধারং অনুপ্পৰেচ্ছেয্য. অপি নু তানি বীজানি ৰুদ্ধিং ৰিরূল়্হিং ৰেপুল্লং আপজ্জেয্যু’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘এৰমেৰ খো, মহানাম, ইধ ধম্মো দুরক্খাতো [দ্ৰাক্খাতো (পী. ক.)] হোতি দুপ্পৰেদিতো অনিয্যানিকো অনুপসমসংৰত্তনিকো অসম্মাসম্বুদ্ধপ্পৰেদিতো – ইদমহং দুক্খেত্তস্মিং ৰদামি. তস্মিঞ্চ ধম্মে সাৰকো ৰিহরতি ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো সামীচিপ্পটিপন্নো অনুধম্মচারী – ইদমহং দুব্বীজস্মিং ৰদামি’’.

‘‘সেয্যথাপি, মহানাম, সুখেত্তং সুভূমং সুৰিহতখাণুকং, বীজানি চস্সু অখণ্ডানি অপূতীনি অৰাতাতপহতানি সারাদানি সুখসযিতানি; দেৰো চ [দেৰো চস্স (স্যা. কং. ক.)] সম্মা ধারং অনুপ্পৰেচ্ছেয্য. অপি নু তানি বীজানি ৰুদ্ধিং ৰিরূল়্হিং ৰেপুল্লং আপজ্জেয্যু’’ন্তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘এৰমেৰ খো, মহানাম, ইধ ধম্মো স্ৰাক্খাতো হোতি সুপ্পৰেদিতো নিয্যানিকো উপসমসংৰত্তনিকো সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৰেদিতো – ইদমহং সুখেত্তস্মিং ৰদামি. তস্মিঞ্চ ধম্মে সাৰকো ৰিহরতি ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো সামীচিপ্পটিপন্নো অনুধম্মচারী – ইদমহং সুবীজস্মিং ৰদামি. কিমঙ্গং পন সরণানিং সক্কং! সরণানি, মহানাম, সক্কো মরণকালে সিক্খায পরিপূরকারী অহোসী’’তি. পঞ্চমং.