৪. অরুণৰতীসুত্তং

১৮৫. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৰে, রাজা অহোসি অরুণৰা নাম. রঞ্ঞো খো পন, ভিক্খৰে, অরুণৰতো অরুণৰতী নাম রাজধানী অহোসি. অরুণৰতিং খো পন, ভিক্খৰে, রাজধানিং [অরুণৰতিযং খো পন ভিক্খৰে রাজধানিযং (পী. ক.)] সিখী ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো উপনিস্সায ৰিহাসি. সিখিস্স খো পন, ভিক্খৰে, ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স অভিভূসম্ভৰং নাম সাৰকযুগং অহোসি অগ্গং ভদ্দযুগং. অথ খো, ভিক্খৰে, সিখী ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো অভিভুং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘আযাম, ব্রাহ্মণ, যেন অঞ্ঞতরো ব্রহ্মলোকো তেনুপসঙ্কমিস্সাম, যাৰ ভত্তস্স কালো ভৰিস্সতী’তি. ‘এৰং, ভন্তে’তি খো ভিক্খৰে, অভিভূ ভিক্খু সিখিস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স পচ্চস্সোসি. অথ খো, ভিক্খৰে, সিখী ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো অভিভূ চ ভিক্খু – সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য এৰমেৰ – অরুণৰতিযা রাজধানিযা অন্তরহিতা তস্মিং ব্রহ্মলোকে পাতুরহেসুং.

‘‘অথ খো, ভিক্খৰে, সিখী ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো অভিভুং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘পটিভাতু, ব্রাহ্মণ, তং ব্রহ্মুনো চ ব্রহ্মপরিসায চ ব্রহ্মপারিসজ্জানঞ্চ ধম্মী কথা’তি. ‘এৰং, ভন্তে’তি খো, ভিক্খৰে, অভিভূ ভিক্খু সিখিস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স পটিস্সুত্ৰা, ব্রহ্মানঞ্চ ব্রহ্মপরিসঞ্চ ব্রহ্মপারিসজ্জে চ ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. তত্র সুদং, ভিক্খৰে, ব্রহ্মা চ ব্রহ্মপরিসা চ ব্রহ্মপারিসজ্জা চ উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি [খীযন্তি (সী. স্যা. কং. পী.)] ৰিপাচেন্তি – ‘অচ্ছরিযং ৰত, ভো, অব্ভুতং ৰত ভো, কথঞ্হি নাম সত্থরি সম্মুখীভূতে সাৰকো ধম্মং দেসেস্সতী’’’তি!

‘‘অথ খো, ভিক্খৰে, সিখী ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো অভিভুং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘উজ্ঝাযন্তি খো তে, ব্রাহ্মণ, ব্রহ্মা চ ব্রহ্মপরিসা চ ব্রহ্মপারিসজ্জা চ – অচ্ছরিযং ৰত, ভো, অব্ভুতং ৰত, ভো, কথঞ্হি নাম সত্থরি সম্মুখীভূতে সাৰকো ধম্মং দেসেস্সতীতি! তেন হি ত্ৰং ব্রাহ্মণ, ভিয্যোসোমত্তায ব্রহ্মানঞ্চ ব্রহ্মপরিসঞ্চ ব্রহ্মপারিসজ্জে চ সংৰেজেহী’তি. ‘এৰং, ভন্তে’তি খো, ভিক্খৰে, অভিভূ ভিক্খু সিখিস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স পটিস্সুত্ৰা দিস্সমানেনপি কাযেন ধম্মং দেসেসি, অদিস্সমানেনপি কাযেন ধম্মং দেসেসি, দিস্সমানেনপি হেট্ঠিমেন উপড্ঢকাযেন অদিস্সমানেন উপরিমেন উপড্ঢকাযেন ধম্মং দেসেসি, দিস্সমানেনপি উপরিমেন উপড্ঢকাযেন অদিস্সমানেন হেট্ঠিমেন উপড্ঢকাযেন ধম্মং দেসেসি. তত্র সুদং, ভিক্খৰে, ব্রহ্মা চ ব্রহ্মপরিসা চ ব্রহ্মপারিসজ্জা চ অচ্ছরিযব্ভুতচিত্তজাতা অহেসুং – ‘অচ্ছরিযং ৰত, ভো, অব্ভুতং ৰত, ভো, সমণস্স মহিদ্ধিকতা মহানুভাৰতা’’’তি!

‘‘অথ খো অভিভূ ভিক্খু সিখিং ভগৰন্তং অরহন্তং সম্মাসম্বুদ্ধং এতদৰোচ – ‘অভিজানামি খ্ৰাহং, ভন্তে, ভিক্খুসঙ্ঘস্স মজ্ঝে এৰরূপিং ৰাচং ভাসিতা – পহোমি খ্ৰাহং আৰুসো, ব্রহ্মলোকে ঠিতো সহস্সিলোকধাতুং [সহস্সীলোকধাতুং (সী. স্যা. কং. পী.)] সরেন ৰিঞ্ঞাপেতু’ন্তি. ‘এতস্স, ব্রাহ্মণ, কালো, এতস্স, ব্রাহ্মণ, কালো; যং ত্ৰং, ব্রাহ্মণ, ব্রহ্মলোকে ঠিতো সহস্সিলোকধাতুং সরেন ৰিঞ্ঞাপেয্যাসী’তি. ‘এৰং, ভন্তে’তি খো, ভিক্খৰে, অভিভূ ভিক্খু সিখিস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স পটিস্সুত্ৰা ব্রহ্মলোকে ঠিতো ইমা গাথাযো অভাসি –

‘‘আরম্ভথ [আরব্ভথ (সব্বত্থ)] নিক্কমথ [নিক্খমথ (সী. পী.)], যুঞ্জথ বুদ্ধসাসনে;

ধুনাথ মচ্চুনো সেনং, নল়াগারংৰ কুঞ্জরো.

‘‘যো ইমস্মিং ধম্মৰিনযে, অপ্পমত্তো ৰিহস্সতি;

পহায জাতিসংসারং, দুক্খস্সন্তং করিস্সতী’’তি.

‘‘অথ খো, ভিক্খৰে, সিখী চ ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো অভিভূ চ ভিক্খু ব্রহ্মানঞ্চ ব্রহ্মপরিসঞ্চ ব্রহ্মপারিসজ্জে চ সংৰেজেত্ৰা – সেয্যথাপি নাম…পে… তস্মিং ব্রহ্মলোকে অন্তরহিতা অরুণৰতিযা রাজধানিযা পাতুরহেসুং. অথ খো, ভিক্খৰে, সিখী ভগৰা অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘অস্সুত্থ নো, তুম্হে, ভিক্খৰে, অভিভুস্স ভিক্খুনো ব্রহ্মলোকে ঠিতস্স গাথাযো ভাসমানস্সা’তি? ‘অস্সুম্হ খো মযং, ভন্তে, অভিভুস্স ভিক্খুনো ব্রহ্মলোকে ঠিতস্স গাথাযো ভাসমানস্সা’তি. ‘যথা কথং পন তুম্হে, ভিক্খৰে, অস্সুত্থ অভিভুস্স ভিক্খুনো ব্রহ্মলোকে ঠিতস্স গাথাযো ভাসমানস্সা’’’তি? এৰং খো মযং, ভন্তে, অস্সুম্হ অভিভুস্স ভিক্খুনো ব্রহ্মলোকে ঠিতস্স গাথাযো ভাসমানস্স –

‘‘আরম্ভথ নিক্কমথ, যুঞ্জথ বুদ্ধসাসনে;

ধুনাথ মচ্চুনো সেনং, নল়াগারংৰ কুঞ্জরো.

‘‘যো ইমস্মিং ধম্মৰিনযে, অপ্পমত্তো ৰিহস্সতি;

পহায জাতিসংসারং, দুক্খস্সন্তং করিস্সতী’’তি.

‘‘‘এৰং খো মযং, ভন্তে, অস্সুম্হ অভিভুস্স ভিক্খুনো ব্রহ্মলোকে ঠিতস্স গাথাযো ভাসমানস্সা’তি. ‘সাধু সাধু, ভিক্খৰে; সাধু খো তুম্হে, ভিক্খৰে! অস্সুত্থ অভিভুস্স ভিক্খুনো ব্রহ্মলোকে ঠিতস্স গাথাযো ভাসমানস্সা’’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা, অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.