৩. মঘদেৰসুত্তং

৩০৮. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা মিথিলাযং ৰিহরতি মঘদেৰঅম্বৰনে [মখাদেৰঅম্বৰনে (সী. পী.), মগ্ঘদেৰঅম্বৰনে (ক.)]. অথ খো ভগৰা অঞ্ঞতরস্মিং পদেসে সিতং পাত্ৰাকাসি. অথ খো আযস্মতো আনন্দস্স এতদহোসি – ‘‘কো নু খো হেতু, কো পচ্চযো ভগৰতো সিতস্স পাতুকম্মায? ন অকারণেন তথাগতা সিতং পাতুকরোন্তী’’তি. অথ খো আযস্মা আনন্দো একংসং চীৰরং কত্ৰা যেন ভগৰা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো ভগৰতো সিতস্স পাতুকম্মায? ন অকারণেন তথাগতা সিতং পাতুকরোন্তী’’তি. ‘‘ভূতপুব্বং, আনন্দ, ইমিস্সাযেৰ মিথিলাযং রাজা অহোসি মঘদেৰো নাম ধম্মিকো ধম্মরাজা ধম্মে ঠিতো মহারাজা; ধম্মং চরতি ব্রাহ্মণগহপতিকেসু নেগমেসু চেৰ জানপদেসু চ; উপোসথঞ্চ উপৰসতি চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং অট্ঠমিঞ্চ পক্খস্স. অথ খো, আনন্দ, রাজা মঘদেৰো বহূনং ৰস্সানং বহূনং ৰস্সসতানং বহূনং ৰস্সসহস্সানং অচ্চযেন কপ্পকং আমন্তেসি – ‘যদা মে, সম্ম কপ্পক, পস্সেয্যাসি সিরস্মিং পলিতানি জাতানি, অথ মে আরোচেয্যাসী’তি. ‘এৰং, দেৰা’তি খো, আনন্দ, কপ্পকো রঞ্ঞো মঘদেৰস্স পচ্চস্সোসি. অদ্দসা খো, আনন্দ, কপ্পকো বহূনং ৰস্সানং বহূনং ৰস্সসতানং বহূনং ৰস্সসহস্সানং অচ্চযেন রঞ্ঞো মঘদেৰস্স সিরস্মিং পলিতানি জাতানি. দিস্ৰান রাজানং মঘদেৰং এতদৰোচ – ‘পাতুভূতা খো দেৰস্স দেৰদূতা, দিস্সন্তি সিরস্মিং পলিতানি জাতানী’তি. ‘তেন হি, সম্ম কপ্পক, তানি পলিতানি সাধুকং সণ্ডাসেন উদ্ধরিত্ৰা মম অঞ্জলিস্মিং পতিট্ঠাপেহী’তি. ‘এৰং, দেৰা’তি খো, আনন্দ, কপ্পকো রঞ্ঞো মঘদেৰস্স পটিস্সুত্ৰা তানি পলিতানি সাধুকং সণ্ডাসেন উদ্ধরিত্ৰা রঞ্ঞো মঘদেৰস্স অঞ্জলিস্মিং পতিট্ঠাপেসি.

৩০৯. ‘‘অথ খো, আনন্দ, রাজা মঘদেৰো কপ্পকস্স গামৰরং দত্ৰা জেট্ঠপুত্তং কুমারং আমন্তাপেত্ৰা এতদৰোচ – ‘পাতুভূতা খো মে, তাত কুমার, দেৰদূতা; দিস্সন্তি সিরস্মিং পলিতানি জাতানি; ভুত্তা খো পন মে মানুসকা কামা; সমযো দিব্বে কামে পরিযেসিতুং. এহি ত্ৰং, তাত কুমার, ইমং রজ্জং পটিপজ্জ. অহং পন কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সামি. তেন হি, তাত কুমার, যদা ত্ৰম্পি পস্সেয্যাসি সিরস্মিং পলিতানি জাতানি, অথ কপ্পকস্স গামৰরং দত্ৰা জেট্ঠপুত্তং কুমারং সাধুকং রজ্জে সমনুসাসিত্ৰা কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজেয্যাসি. যেন মে ইদং কল্যাণং ৰত্তং নিহিতং অনুপ্পৰত্তেয্যাসি, মা খো মে ত্ৰং অন্তিমপুরিসো অহোসি. যস্মিং খো, তাত কুমার, পুরিসযুগে ৰত্তমানে এৰরূপস্স কল্যাণস্স ৰত্তস্স সমুচ্ছেদো হোতি সো তেসং অন্তিমপুরিসো হোতি. তং তাহং, তাত কুমার, এৰং ৰদামি – যেন মে ইদং কল্যাণং ৰত্তং নিহিতং অনুপ্পৰত্তেয্যাসি, মা খো মে ত্ৰং অন্তিমপুরিসো অহোসী’তি. অথ খো, আনন্দ, রাজা মঘদেৰো কপ্পকস্স গামৰরং দত্ৰা জেট্ঠপুত্তং কুমারং সাধুকং রজ্জে সমনুসাসিত্ৰা ইমস্মিংযেৰ মঘদেৰঅম্বৰনে কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজি. সো মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহাসি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং; ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাবজ্ঝেন [অব্যাপজ্ঝেন (সী. স্যা. কং. পী.), অব্যাপজ্জেন (ক.)] ফরিত্ৰা ৰিহাসি. করুণাসহগতেন চেতসা… মুদিতাসহগতেন চেতসা… উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহাসি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং; ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাবজ্ঝেন ফরিত্ৰা ৰিহাসি.

‘‘রাজা খো পনানন্দ, মঘদেৰো চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি কুমারকীল়িতং কীল়ি, চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি ওপরজ্জং কারেসি, চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি রজ্জং কারেসি, চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি ইমস্মিংযেৰ মঘদেৰঅম্বৰনে অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো ব্রহ্মচরিযমচরি. সো চত্তারো ব্রহ্মৰিহারে ভাৰেত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা ব্রহ্মলোকূপগো অহোসি.

৩১০. ‘‘অথ খো রঞ্ঞো, আনন্দ, মঘদেৰস্স পুত্তো বহূনং ৰস্সানং বহূনং ৰস্সসতানং বহূনং ৰস্সসহস্সানং অচ্চযেন কপ্পকং আমন্তেসি – ‘যদা মে, সম্ম কপ্পক, পস্সেয্যাসি সিরস্মিং পলিতানি জাতানি, অথ খো আরোচেয্যাসী’তি. ‘এৰং, দেৰা’তি খো, আনন্দ, কপ্পকো রঞ্ঞো মঘদেৰস্স পুত্তস্স পচ্চস্সোসি. অদ্দসা খো, আনন্দ, কপ্পকো বহূনং ৰস্সানং বহূনং ৰস্সসতানং বহূনং ৰস্সসহস্সানং অচ্চযেন রঞ্ঞো মঘদেৰস্স পুত্তস্স সিরস্মিং পলিতানি জাতানি. দিস্ৰান রঞ্ঞো মঘদেৰস্স পুত্তং এতদৰোচ – ‘পাতুভূতা খো দেৰস্স দেৰদূতা; দিস্সন্তি সিরস্মিং পলিতানি জাতানী’তি. ‘তেন হি, সম্ম কপ্পক, তানি পলিতানি সাধুকং সণ্ডাসেন উদ্ধরিত্ৰা মম অঞ্জলিস্মিং পতিট্ঠাপেহী’তি. ‘এৰং, দেৰা’তি খো, আনন্দ, কপ্পকো রঞ্ঞো মঘদেৰস্স পুত্তস্স পটিস্সুত্ৰা তানি পলিতানি সাধুকং সণ্ডাসেন উদ্ধরিত্ৰা রঞ্ঞো মঘদেৰস্স পুত্তস্স অঞ্জলিস্মিং পতিট্ঠাপেসি.

‘‘অথ খো, আনন্দ, রঞ্ঞো মঘদেৰস্স পুত্তো কপ্পকস্স গামৰরং দত্ৰা জেট্ঠপুত্তং কুমারং আমন্তাপেত্ৰা এতদৰোচ – ‘পাতুভূতা খো, মে, তাত কুমার, দেৰদূতা; দিস্সন্তি সিরস্মিং পলিতানি জাতানি; ভুত্তা খো পন মে মানুসকা কামা; সমযো দিব্বে কামে পরিযেসিতুং. এহি ত্ৰং, তাত কুমার, ইমং রজ্জং পটিপজ্জ. অহং পন কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সামি. তেন হি, তাত কুমার, যদা ত্ৰম্পি পস্সেয্যাসি সিরস্মিং পলিতানি জাতানি, অথ কপ্পকস্স গামৰরং দত্ৰা জেট্ঠপুত্তং কুমারং সাধুকং রজ্জে সমনুসাসিত্ৰা কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজেয্যাসি. যেন মে ইদং কল্যাণং ৰত্তং নিহিতং অনুপ্পৰত্তেয্যাসি, মা খো মে ত্ৰং অন্তিমপুরিসো অহোসি. যস্মিং খো, তাত কুমার, পুরিসযুগে ৰত্তমানে এৰরূপস্স কল্যাণস্স ৰত্তস্স সমুচ্ছেদো হোতি সো তেসং অন্তিমপুরিসো হোতি. তং তাহং, তাত কুমার, এৰং ৰদামি – যেন মে ইদং কল্যাণং ৰত্তং নিহিতং অনুপ্পৰত্তেয্যাসি, মা খো মে ত্ৰং অন্তিমপুরিসো অহোসী’তি. অথ খো, আনন্দ, রঞ্ঞো মঘদেৰস্স পুত্তো কপ্পকস্স গামৰরং দত্ৰা জেট্ঠপুত্তং কুমারং সাধুকং রজ্জে সমনুসাসিত্ৰা ইমস্মিংযেৰ মঘদেৰঅম্বৰনে কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজি. সো মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহাসি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং; ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাবজ্ঝেন ফরিত্ৰা ৰিহাসি. করুণাসহগতেন চেতসা… মুদিতাসহগতেন চেতসা… উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহাসি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং; ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাবজ্ঝেন ফরিত্ৰা ৰিহাসি. রঞ্ঞো খো পনানন্দ, মঘদেৰস্স পুত্তো চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি কুমারকীল়িতং কীল়ি, চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি ওপরজ্জং কারেসি, চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি রজ্জং কারেসি, চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি ইমস্মিংযেৰ মঘদেৰঅম্বৰনে অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো ব্রহ্মচরিযমচরি. সো চত্তারো ব্রহ্মৰিহারে ভাৰেত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা ব্রহ্মলোকূপগো অহোসি.

৩১১. ‘‘রঞ্ঞো খো পনানন্দ, মঘদেৰস্স পুত্তপপুত্তকা তস্স পরম্পরা চতুরাসীতিরাজসহস্সানি [চতুরাসীতিখত্তিযসহস্সানি (সী. পী.), চতুরাসীতিসহস্সানি (স্যা. কং.)] ইমস্মিংযেৰ মঘদেৰঅম্বৰনে কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিংসু. তে মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরিংসু, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং; ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাবজ্ঝেন ফরিত্ৰা ৰিহরিংসু. করুণাসহগতেন চেতসা… মুদিতাসহগতেন চেতসা… উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরিংসু, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং; ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাবজ্ঝেন ফরিত্ৰা ৰিহরিংসু. চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি কুমারকীল়িতং কীল়িংসু, চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি ওপরজ্জং কারেসুং, চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি রজ্জং কারেসুং, চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি ইমস্মিংযেৰ মঘদেৰঅম্বৰনে অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতা ব্রহ্মচরিযমচরিংসু. তে চত্তারো ব্রহ্মৰিহারে ভাৰেত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা ব্রহ্মলোকূপগা অহেসুং. নিমি তেসং রাজা [রাজানং (সী. পী.)] পচ্ছিমকো অহোসি ধম্মিকো ধম্মরাজা ধম্মে ঠিতো মহারাজা; ধম্মং চরতি ব্রাহ্মণগহপতিকেসু নেগমেসু চেৰ জানপদেসু চ; উপোসথঞ্চ উপৰসতি চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং অট্ঠমিঞ্চ পক্খস্স.

৩১২. ‘‘ভূতপুব্বং, আনন্দ, দেৰানং তাৰতিংসানং সুধম্মাযং সভাযং সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযমন্তরাকথা উদপাদি – ‘লাভা ৰত, ভো, ৰিদেহানং, সুলদ্ধং ৰত, ভো, ৰিদেহানং, যেসং নিমি রাজা ধম্মিকো ধম্মরাজা ধম্মে ঠিতো মহারাজা; ধম্মং চরতি ব্রাহ্মণগহপতিকেসু নেগমেসু চেৰ জানপদেসু চ; উপোসথঞ্চ উপৰসতি চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং অট্ঠমিঞ্চ পক্খস্সা’তি. অথ খো, আনন্দ, সক্কো দেৰানমিন্দো দেৰে তাৰতিংসে আমন্তেসি – ‘ইচ্ছেয্যাথ নো তুম্হে, মারিসা, নিমিং রাজানং দট্ঠু’ন্তি? ‘ইচ্ছাম মযং, মারিস, নিমিং রাজানং দট্ঠু’ন্তি. তেন খো পন, আনন্দ, সমযেন নিমি রাজা তদহুপোসথে পন্নরসে সীসংন্হাতো [সসীসং নহাতো (সী.), সীসন্হাতো (স্যা. কং.)] উপোসথিকো উপরিপাসাদৰরগতো নিসিন্নো হোতি. অথ খো, আনন্দ, সক্কো দেৰানমিন্দো – সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৰমেৰ – দেৰেসু তাৰতিংসেসু অন্তরহিতো নিমিস্স রঞ্ঞো পমুখে পাতুরহোসি. অথ খো, আনন্দ, সক্কো দেৰানমিন্দো নিমিং রাজানং এতদৰোচ – ‘লাভা তে, মহারাজ, সুলদ্ধং তে, মহারাজ. দেৰা, মহারাজ, তাৰতিংসা সুধম্মাযং সভাযং কিত্তযমানরূপা সন্নিসিন্না – ‘‘লাভা ৰত, ভো, ৰিদেহানং, সুলদ্ধং ৰত, ভো, ৰিদেহানং, যেসং নিমি রাজা ধম্মিকো ধম্মরাজা ধম্মে ঠিতো মহারাজা; ধম্মং চরতি ব্রাহ্মণগহপতিকেসু নেগমেসু চেৰ জানপদেসু চ; উপোসথঞ্চ উপৰসতি চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং অট্ঠমিঞ্চ পক্খস্সা’’তি. দেৰা তে, মহারাজ, তাৰতিংসা দস্সনকামা. তস্স তে অহং, মহারাজ, সহস্সযুত্তং আজঞ্ঞরথং পহিণিস্সামি; অভিরুহেয্যাসি, মহারাজ, দিব্বং যানং অৰিকম্পমানো’তি. অধিৰাসেসি খো, আনন্দ, নিমি রাজা তুণ্হীভাৰেন.

৩১৩. ‘‘অথ খো, আনন্দ, সক্কো দেৰানমিন্দো নিমিস্স রঞ্ঞো অধিৰাসনং ৰিদিত্ৰা – সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৰমেৰ – নিমিস্স রঞ্ঞো পমুখে অন্তরহিতো দেৰেসু তাৰতিংসেসু পাতুরহোসি. অথ খো, আনন্দ, সক্কো দেৰানমিন্দো মাতলিং সঙ্গাহকং আমন্তেসি – ‘এহি ত্ৰং, সম্ম মাতলি, সহস্সযুত্তং আজঞ্ঞরথং যোজেত্ৰা নিমিং রাজানং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং ৰদেহি – অযং তে, মহারাজ, সহস্সযুত্তো আজঞ্ঞরথো সক্কেন দেৰানমিন্দেন পেসিতো; অভিরুহেয্যাসি, মহারাজ, দিব্বং যানং অৰিকম্পমানো’তি. ‘এৰং, ভদ্দন্তৰা’তি খো, আনন্দ, মাতলি সঙ্গাহকো সক্কস্স দেৰানমিন্দস্স পটিস্সুত্ৰা সহস্সযুত্তং আজঞ্ঞরথং যোজেত্ৰা নিমিং রাজানং উপসঙ্কমিত্ৰা এতদৰোচ – ‘অযং তে, মহারাজ, সহস্সযুত্তো আজঞ্ঞরথো সক্কেন দেৰানমিন্দেন পেসিতো; অভিরুহ, মহারাজ, দিব্বং যানং অৰিকম্পমানো. অপি চ, মহারাজ, কতমেন তং নেমি, যেন ৰা পাপকম্মা পাপকানং কম্মানং ৰিপাকং পটিসংৰেদেন্তি, যেন ৰা কল্যাণকম্মা কল্যাণকম্মানং ৰিপাকং পটিসংৰেদেন্তী’তি? ‘উভযেনেৰ মং, মাতলি, নেহী’তি. সম্পৰেসেসি [সম্পাপেসি (সী. পী.)] খো, আনন্দ, মাতলি, সঙ্গাহকো নিমিং রাজানং সুধম্মং সভং. অদ্দসা খো, আনন্দ, সক্কো দেৰানমিন্দো নিমিং রাজানং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং. দিস্ৰান নিমিং রাজানং এতদৰোচ – ‘এহি খো, মহারাজ. স্ৰাগতং, মহারাজ. দেৰা তে দস্সনকামা, মহারাজ, তাৰতিংসা সুধম্মাযং সভাযং কিত্তযমানরূপা সন্নিসিন্না – ‘‘লাভা ৰত, ভো, ৰিদেহানং, সুলদ্ধং ৰত, ভো, ৰিদেহানং, যেসং নিমি রাজা ধম্মিকো ধম্মরাজা ধম্মে ঠিতো মহারাজা; ধম্মং চরতি ব্রাহ্মণগহপতিকেসু নেগমেসু চেৰ জানপদেসু চ; উপোসথঞ্চ উপৰসতি চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং অট্ঠমিঞ্চ পক্খস্সা’’তি. দেৰা তে, মহারাজ, তাৰতিংসা দস্সনকামা. অভিরম, মহারাজ, দেৰেসু দেৰানুভাৰেনা’তি. ‘অলং, মারিস, তত্থেৰ মং মিথিলং পটিনেতু. তথাহং ধম্মং চরিস্সামি ব্রাহ্মণগহপতিকেসু নেগমেসু চেৰ জানপদেসু চ; উপোসথঞ্চ উপৰসামি চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং অট্ঠমিঞ্চ পক্খস্সা’তি.

৩১৪. ‘‘অথ খো, আনন্দ, সক্কো দেৰানমিন্দো মাতলিং সঙ্গাহকং আমন্তেসি – ‘এহি ত্ৰং, সম্ম মাতলি, সহস্সযুত্তং আজঞ্ঞরথং যোজেত্ৰা নিমিং রাজানং তত্থেৰ মিথিলং পটিনেহী’তি. ‘এৰং, ভদ্দন্তৰা’তি খো, আনন্দ, মাতলি সঙ্গাহকো সক্কস্স দেৰানমিন্দস্স পটিস্সুত্ৰা সহস্সযুত্তং আজঞ্ঞরথং যোজেত্ৰা নিমিং রাজানং তত্থেৰ মিথিলং পটিনেসি. তত্র সুদং, আনন্দ, নিমি রাজা ধম্মং চরতি ব্রাহ্মণগহপতিকেসু নেগমেসু চেৰ জানপদেসু চ, উপোসথঞ্চ উপৰসতি চাতুদ্দসিং পঞ্চদসিং অট্ঠমিঞ্চ পক্খস্সাতি. অথ খো, আনন্দ, নিমি রাজা বহূনং ৰস্সানং বহূনং ৰস্সসতানং বহূনং ৰস্সসহস্সানং অচ্চযেন কপ্পকং আমন্তেসি – ‘যদা মে, সম্ম কপ্পক, পস্সেয্যাসি সিরস্মিং পলিতানি জাতানি, অথ মে আরোচেয্যাসী’তি. ‘এৰং, দেৰা’তি খো, আনন্দ, কপ্পকো নিমিস্স রঞ্ঞো পচ্চস্সোসি. অদ্দসা খো, আনন্দ, কপ্পকো বহূনং ৰস্সানং বহূনং ৰস্সসতানং বহূনং ৰস্সসহস্সানং অচ্চযেন নিমিস্স রঞ্ঞো সিরস্মিং পলিতানি জাতানি. দিস্ৰান নিমিং রাজানং এতদৰোচ – ‘পাতুভূতা খো দেৰস্স দেৰদূতা; দিস্সন্তি সিরস্মিং পলিতানি জাতানী’তি. ‘তেন হি, সম্ম কপ্পক, তানি পলিতানি সাধুকং সণ্ডাসেন উদ্ধরিত্ৰা মম অঞ্জলিস্মিং পতিট্ঠাপেহী’তি. ‘এৰং, দেৰা’তি খো, আনন্দ, কপ্পকো নিমিস্স রঞ্ঞো পটিস্সুত্ৰা তানি পলিতানি সাধুকং সণ্ডাসেন উদ্ধরিত্ৰা নিমিস্স রঞ্ঞো অঞ্জলিস্মিং পতিট্ঠাপেসি. অথ খো, আনন্দ, নিমি রাজা কপ্পকস্স গামৰরং দত্ৰা জেট্ঠপুত্তং কুমারং আমন্তাপেত্ৰা এতদৰোচ – ‘পাতুভূতা খো মে, তাত কুমার, দেৰদূতা; দিস্সন্তি সিরস্মিং পলিতানি জাতানি; ভুত্তা খো পন মে মানুসকা কামা; সমযো দিব্বে কামে পরিযেসিতুং. এহি ত্ৰং, তাত কুমার, ইমং রজ্জং পটিপজ্জ. অহং পন কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সামি. তেন হি, তাত কুমার, যদা ত্ৰম্পি পস্সেয্যাসি সিরস্মিং পলিতানি জাতানি, অথ কপ্পকস্স গামৰরং দত্ৰা জেট্ঠপুত্তং কুমারং সাধুকং রজ্জে সমনুসাসিত্ৰা কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজেয্যাসি. যেন মে ইদং কল্যাণং ৰত্তং নিহিতং অনুপ্পৰত্তেয্যাসি, মা খো মে ত্ৰং অন্তিমপুরিসো অহোসি. যস্মিং খো, তাত কুমার, পুরিসযুগে ৰত্তমানে এৰরূপস্স কল্যাণস্স ৰত্তস্স সমুচ্ছেদো হোতি সো তেসং অন্তিমপুরিসো হোতি. তং তাহং, তাত কুমার, এৰং ৰদামি – ‘যেন মে ইদং কল্যাণং ৰত্তং নিহিতং অনুপ্পৰত্তেয্যাসি, মা খো মে ত্ৰং অন্তিমপুরিসো অহোসী’তি.

৩১৫. ‘‘অথ খো, আনন্দ, নিমি রাজা কপ্পকস্স গামৰরং দত্ৰা জেট্ঠপুত্তং কুমারং সাধুকং রজ্জে সমনুসাসিত্ৰা ইমস্মিংযেৰ মঘদেৰঅম্বৰনে কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজি. সো মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহাসি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং; ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাবজ্ঝেন ফরিত্ৰা ৰিহাসি. করুণাসহগতেন চেতসা… মুদিতাসহগতেন চেতসা… উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহাসি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং; ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাবজ্ঝেন ফরিত্ৰা ৰিহাসি. নিমি খো, পনানন্দ, রাজা চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি কুমারকীল়িতং কীল়ি, চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি ওপরজ্জং কারেসি, চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি রজ্জং কারেসি, চতুরাসীতিৰস্সসহস্সানি ইমস্মিংযেৰ মঘদেৰঅম্বৰনে অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতো ব্রহ্মচরিযমচরি. সো চত্তারো ব্রহ্মৰিহারে ভাৰেত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা ব্রহ্মলোকূপগো অহোসি. নিমিস্স খো পনাননন্দ, রঞ্ঞো কল়ারজনকো নাম পুত্তো অহোসি. ন সো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজি. সো তং কল্যাণং ৰত্তং সমুচ্ছিন্দি. সো তেসং অন্তিমপুরিসো অহোসি.

৩১৬. ‘‘সিযা খো পন তে, আনন্দ, এৰমস্স – ‘অঞ্ঞো নূন তেন সমযেন রাজা মঘদেৰো অহোসি, যেন তং কল্যাণং ৰত্তং নিহিত’ন্তি [যো তং কল্যাণং ৰত্তং নিহিনীতি (সী.)]. ন খো পনেতং, আনন্দ, এৰং দট্ঠব্বং. অহং তেন সমযেন রাজা মঘদেৰো অহোসিং. (অহং তং কল্যাণং ৰত্তং নিহিনিং,) [( ) নত্থি (ক.)] মযা তং কল্যাণং ৰত্তং নিহিতং; পচ্ছিমা জনতা অনুপ্পৰত্তেসি. তং খো পনানন্দ, কল্যাণং ৰত্তং ন নিব্বিদায ন ৰিরাগায ন নিরোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৰত্ততি, যাৰদেৰ ব্রহ্মলোকূপপত্তিযা. ইদং খো পনানন্দ, এতরহি মযা কল্যাণং ৰত্তং নিহিতং একন্তনিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি. কতমঞ্চানন্দ, এতরহি মযা কল্যাণং ৰত্তং নিহিতং একন্তনিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি? অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৰাচা, সম্মাকম্মন্তো, সম্মাআজীৰো, সম্মাৰাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধি. ইদং খো, আনন্দ, এতরহি মযা কল্যাণং ৰত্তং নিহিতং একন্তনিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি. তং ৰো অহং, আনন্দ, এৰং ৰদামি – ‘যেন মে ইদং কল্যাণং ৰত্তং নিহিতং অনুপ্পৰত্তেয্যাথ, মা খো মে তুম্হে অন্তিমপুরিসা অহুৰত্থ’. যস্মিং খো, আনন্দ, পুরিসযুগে ৰত্তমানে এৰরূপস্স কল্যাণস্স ৰত্তস্স সমুচ্ছেদো হোতি সো তেসং অন্তিমপুরিসো হোতি. তং ৰো অহং, আনন্দ, এৰং ৰদামি – ‘যেন মে ইদং কল্যাণং ৰত্তং নিহিতং অনুপ্পৰত্তেয্যাথ, মা খো মে তুম্হে অন্তিমপুরিসা অহুৰত্থা’’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনো আযস্মা আনন্দো ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.

মঘদেৰসুত্তং নিট্ঠিতং ততিযং.