২. অগ্গিৰচ্ছসুত্তং

১৮৭. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো ৰচ্ছগোত্তো পরিব্বাজকো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰচ্ছগোত্তো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘কিং নু খো, ভো গোতম, ‘সস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি – এৰংদিট্ঠি [এৰংদিট্ঠী (সী. স্যা. কং. ক.)] ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – ‘সস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.

‘‘কিং পন, ভো গোতম, ‘অসস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – ‘অসস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.

‘‘কিং নু খো, ভো গোতম, ‘অন্তৰা লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – ‘অন্তৰা লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.

‘‘কিং পন, ভো গোতম, ‘অনন্তৰা লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – ‘অনন্তৰা লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.

‘‘কিং নু খো, ভো গোতম, ‘তং জীৰং তং সরীরং, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – ‘তং জীৰং তং সরীরং, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.

‘‘কিং পন, ভো গোতম, ‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীরং, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – ‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীরং, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.

‘‘কিং নু খো, ভো গোতম, ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.

‘‘কিং পন, ভো গোতম, ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.

‘‘কিং নু খো, ভো গোতম, ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.

‘‘কিং পন, ভো গোতম, ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’’তি? ‘‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’’ন্তি.

১৮৮. ‘‘‘কিং নু খো, ভো গোতম, সস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – সস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি ৰদেসি [মোঘমঞ্ঞন্তীতি ৰদেসি (সী.), মোঘমঞ্ঞন্তি ইতি ৰদেসি (?)]. ‘কিং পন, ভো গোতম, অসস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – অসস্সতো লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি ৰদেসি. ‘কিং নু খো, ভো গোতম, অন্তৰা লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – অন্তৰা লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি ৰদেসি. ‘কিং পন, ভো গোতম, অনন্তৰা লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – অনন্তৰা লোকো, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি ৰদেসি. ‘কিং নু খো, ভো গোতম, তং জীৰং তং সরীরং, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – তং জীৰং তং সরীরং, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি ৰদেসি. ‘কিং পন, ভো গোতম, অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীরং, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীরং, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি ৰদেসি. ‘কিং নু খো, ভো গোতম, হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি ৰদেসি.

‘‘‘কিং পন, ভো গোতম, ন হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – ন হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি ৰদেসি. ‘কিং নু খো, ভো গোতম, হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি ৰদেসি. ‘কিং পন, ভো গোতম, নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি – এৰংদিট্ঠি ভৰং গোতমো’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন খো অহং, ৰচ্ছ, এৰংদিট্ঠি – নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা, ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’ন্তি ৰদেসি.

‘‘কিং পন ভো গোতমো আদীনৰং সম্পস্সমানো এৰং ইমানি সব্বসো দিট্ঠিগতানি অনুপগতো’’তি?

১৮৯. ‘‘‘সস্সতো লোকো’তি খো, ৰচ্ছ, দিট্ঠিগতমেতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তারো [দিট্ঠিকন্তারং (সী. পী.)] দিট্ঠিৰিসূকং দিট্ঠিৰিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং সদুক্খং সৰিঘাতং সউপাযাসং সপরিল়াহং, ন নিব্বিদায ন ৰিরাগায ন নিরোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৰত্ততি. ‘অসস্সতো লোকো’তি খো, ৰচ্ছ…পে… ‘অন্তৰা লোকো’তি খো, ৰচ্ছ…পে… ‘অনন্তৰা লোকো’তি খো, ৰচ্ছ…পে… ‘তং জীৰং তং সরীর’ন্তি খো, ৰচ্ছ…পে… ‘অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীর’ন্তি খো, ৰচ্ছ…পে… ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি খো, ৰচ্ছ …পে… ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি খো, ৰচ্ছ…পে… ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি খো, ৰচ্ছ…পে… ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’তি খো, ৰচ্ছ, দিট্ঠিগতমেতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তারো দিট্ঠিৰিসূকং দিট্ঠিৰিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং সদুক্খং সৰিঘাতং সউপাযাসং সপরিল়াহং, ন নিব্বিদায ন ৰিরাগায ন নিরোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৰত্ততি. ইমং খো অহং, ৰচ্ছ, আদীনৰং সম্পস্সমানো এৰং ইমানি সব্বসো দিট্ঠিগতানি অনুপগতো’’তি.

‘‘অত্থি পন ভোতো গোতমস্স কিঞ্চি দিট্ঠিগত’’ন্তি? ‘‘দিট্ঠিগতন্তি খো, ৰচ্ছ, অপনীতমেতং তথাগতস্স. দিট্ঠঞ্হেতং, ৰচ্ছ, তথাগতেন – ‘ইতি রূপং, ইতি রূপস্স সমুদযো, ইতি রূপস্স অত্থঙ্গমো; ইতি ৰেদনা, ইতি ৰেদনায সমুদযো, ইতি ৰেদনায অত্থঙ্গমো; ইতি সঞ্ঞা, ইতি সঞ্ঞায সমুদযো, ইতি সঞ্ঞায অত্থঙ্গমো; ইতি সঙ্খারা, ইতি সঙ্খারানং সমুদযো, ইতি সঙ্খারানং অত্থঙ্গমো; ইতি ৰিঞ্ঞাণং, ইতি ৰিঞ্ঞাণস্স সমুদযো, ইতি ৰিঞ্ঞাণস্স অত্থঙ্গমো’তি. তস্মা তথাগতো সব্বমঞ্ঞিতানং সব্বমথিতানং সব্বঅহংকারমমংকারমানানুসযানং খযা ৰিরাগা নিরোধা চাগা পটিনিস্সগ্গা অনুপাদা ৰিমুত্তোতি ৰদামী’’তি.

১৯০. ‘‘এৰং ৰিমুত্তচিত্তো পন, ভো গোতম, ভিক্খু কুহিং উপপজ্জতী’’তি? ‘‘উপপজ্জতীতি খো, ৰচ্ছ, ন উপেতি’’. ‘‘তেন হি, ভো গোতম, ন উপপজ্জতী’’তি? ‘‘ন উপপজ্জতীতি খো, ৰচ্ছ, ন উপেতি’’. ‘‘তেন হি, ভো গোতম, উপপজ্জতি চ ন চ উপপজ্জতী’’তি? ‘‘উপপজ্জতি চ ন চ উপপজ্জতীতি খো, ৰচ্ছ, ন উপেতি’’. ‘‘তেন হি, ভো গোতম, নেৰ উপপজ্জতি ন ন উপপজ্জতী’’তি? ‘‘নেৰ উপপজ্জতি ন ন উপপজ্জতীতি খো, ৰচ্ছ, ন উপেতি’’.

‘‘‘এৰং ৰিমুত্তচিত্তো পন, ভো গোতম, ভিক্খু কুহিং উপপজ্জতী’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘উপপজ্জতীতি খো, ৰচ্ছ, ন উপেতী’তি ৰদেসি. ‘তেন হি, ভো গোতম, ন উপপজ্জতী’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘ন উপপজ্জতীতি খো, ৰচ্ছ, ন উপেতী’তি ৰদেসি. ‘তেন হি, ভো গোতম, উপপজ্জতি চ ন চ উপপজ্জতী’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘উপপজ্জতি চ ন চ উপপজ্জতীতি খো, ৰচ্ছ, ন উপেতী’তি ৰদেসি. ‘তেন হি, ভো গোতম, নেৰ উপপজ্জতি ন ন উপপজ্জতী’তি ইতি পুট্ঠো সমানো ‘নেৰ উপপজ্জতি ন ন উপপজ্জতীতি খো, ৰচ্ছ, ন উপেতী’তি ৰদেসি. এত্থাহং, ভো গোতম, অঞ্ঞাণমাপাদিং, এত্থ সম্মোহমাপাদিং. যাপি মে এসা ভোতো গোতমস্স পুরিমেন কথাসল্লাপেন অহু পসাদমত্তা সাপি মে এতরহি অন্তরহিতা’’তি. ‘‘অলঞ্হি তে, ৰচ্ছ, অঞ্ঞাণায, অলং সম্মোহায. গম্ভীরো হাযং, ৰচ্ছ, ধম্মো দুদ্দসো দুরনুবোধো সন্তো পণীতো অতক্কাৰচরো নিপুণো পণ্ডিতৰেদনীযো. সো তযা দুজ্জানো অঞ্ঞদিট্ঠিকেন অঞ্ঞখন্তিকেন অঞ্ঞরুচিকেন অঞ্ঞত্রযোগেন [অঞ্ঞত্রাযোগেন (দী. নি. ১.৪২০)] অঞ্ঞত্রাচরিযকেন’’ [অঞ্ঞত্থাচরিযকেন (সী. স্যা. কং. পী.)].

১৯১. ‘‘তেন হি, ৰচ্ছ, তঞ্ঞেৰেত্থ পটিপুচ্ছিস্সামি; যথা তে খমেয্য তথা নং ব্যাকরেয্যাসি. তং কিং মঞ্ঞসি, ৰচ্ছ, সচে তে পুরতো অগ্গি জলেয্য, জানেয্যাসি ত্ৰং – ‘অযং মে পুরতো অগ্গি জলতী’’’তি? ‘‘সচে মে, ভো গোতম, পুরতো অগ্গি জলেয্য, জানেয্যাহং – ‘অযং মে পুরতো অগ্গি জলতী’’’তি.

‘‘সচে পন তং, ৰচ্ছ, এৰং পুচ্ছেয্য – ‘যো তে অযং পুরতো অগ্গি জলতি অযং অগ্গি কিং পটিচ্চ জলতী’তি, এৰং পুট্ঠো ত্ৰং, ৰচ্ছ, কিন্তি ব্যাকরেয্যাসী’’তি? ‘‘সচে মং, ভো গোতম, এৰং পুচ্ছেয্য – ‘যো তে অযং পুরতো অগ্গি জলতি অযং অগ্গি কিং পটিচ্চ জলতী’তি, এৰং পুট্ঠো অহং, ভো গোতম, এৰং ব্যাকরেয্যং – ‘যো মে অযং পুরতো অগ্গি জলতি অযং অগ্গি তিণকট্ঠুপাদানং পটিচ্চ জলতী’’’তি.

‘‘সচে তে, ৰচ্ছ, পুরতো সো অগ্গি নিব্বাযেয্য, জানেয্যাসি ত্ৰং – ‘অযং মে পুরতো অগ্গি নিব্বুতো’’’তি? ‘‘সচে মে, ভো গোতম, পুরতো সো অগ্গি নিব্বাযেয্য, জানেয্যাহং – ‘অযং মে পুরতো অগ্গি নিব্বুতো’’’তি.

‘‘সচে পন তং, ৰচ্ছ, এৰং পুচ্ছেয্য – ‘যো তে অযং পুরতো অগ্গি নিব্বুতো সো অগ্গি ইতো কতমং দিসং গতো – পুরত্থিমং ৰা দক্খিণং ৰা পচ্ছিমং ৰা উত্তরং ৰা’তি, এৰং পুট্ঠো ত্ৰং, ৰচ্ছ, কিন্তি ব্যাকরেয্যাসী’’তি? ‘‘ন উপেতি, ভো গোতম, যঞ্হি সো, ভো গোতম, অগ্গি তিণকট্ঠুপাদানং পটিচ্চ অজলি [জলতি (স্যা. কং. ক.)] তস্স চ পরিযাদানা অঞ্ঞস্স চ অনুপহারা অনাহারো নিব্বুতো ত্ৰেৰ সঙ্খ্যং গচ্ছতী’’তি.

১৯২. ‘‘এৰমেৰ খো, ৰচ্ছ, যেন রূপেন তথাগতং পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য তং রূপং তথাগতস্স পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰংকতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং. রূপসঙ্খযৰিমুত্তো [রূপসঙ্খাৰিমুত্তো (সী. স্যা. কং. পী.) এৰং ৰেদনাসঙ্খযাদীসুপি] খো, ৰচ্ছ, তথাগতো গম্ভীরো অপ্পমেয্যো দুপ্পরিযোগাল়্হো – সেয্যথাপি মহাসমুদ্দো. উপপজ্জতীতি ন উপেতি, ন উপপজ্জতীতি ন উপেতি, উপপজ্জতি চ ন চ উপপজ্জতীতি ন উপেতি, নেৰ উপপজ্জতি ন ন উপপজ্জতীতি ন উপেতি.

‘‘যায ৰেদনায তথাগতং পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য সা ৰেদনা তথাগতস্স পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. ৰেদনাসঙ্খযৰিমুত্তো খো, ৰচ্ছ, তথাগতো গম্ভীরো অপ্পমেয্যো দুপ্পরিযোগাল়্হো – সেয্যথাপি মহাসমুদ্দো. উপপজ্জতীতি ন উপেতি, ন উপপজ্জতীতি ন উপেতি, উপপজ্জতি চ ন চ উপপজ্জতীতি ন উপেতি, নেৰ উপপজ্জতি ন ন উপপজ্জতীতি ন উপেতি.

‘‘যায সঞ্ঞায তথাগতং পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য সা সঞ্ঞা তথাগতস্স পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. সঞ্ঞাসঙ্খযৰিমুত্তো খো, ৰচ্ছ, তথাগতো গম্ভীরো অপ্পমেয্যো দুপ্পরিযোগাল়্হো – সেয্যথাপি মহাসমুদ্দো. উপপজ্জতীতি ন উপেতি, ন উপপজ্জতীতি ন উপেতি, উপপজ্জতি চ ন চ উপপজ্জতীতি ন উপেতি, নেৰ উপপজ্জতি ন ন উপপজ্জতীতি ন উপেতি.

‘‘যেহি সঙ্খারেহি তথাগতং পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য তে সঙ্খারা তথাগতস্স পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. সঙ্খারসঙ্খযৰিমুত্তো খো, ৰচ্ছ, তথাগতো গম্ভীরো অপ্পমেয্যো দুপ্পরিযোগাল়্হো – সেয্যথাপি মহাসমুদ্দো. উপপজ্জতীতি ন উপেতি, ন উপপজ্জতীতি ন উপেতি, উপপজ্জতি চ ন চ উপপজ্জতীতি ন উপেতি, নেৰ উপপজ্জতি ন ন উপপজ্জতীতি ন উপেতি.

‘‘যেন ৰিঞ্ঞাণেন তথাগতং পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য তং ৰিঞ্ঞাণং তথাগতস্স পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰংকতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং. ৰিঞ্ঞাণসঙ্খযৰিমুত্তো খো, ৰচ্ছ, তথাগতো গম্ভীরো অপ্পমেয্যো দুপ্পরিযোগাল়্হো – সেয্যথাপি মহাসমুদ্দো. উপপজ্জতীতি ন উপেতি, ন উপপজ্জতীতি ন উপেতি, উপপজ্জতি চ ন চ উপপজ্জতীতি ন উপেতি, নেৰ উপপজ্জতি ন ন উপপজ্জতীতি ন উপেতি’’.

এৰং ৰুত্তে, ৰচ্ছগোত্তো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সেয্যথাপি, ভো গোতম, গামস্স ৰা নিগমস্স ৰা অৰিদূরে মহাসালরুক্খো. তস্স অনিচ্চতা সাখাপলাসা পলুজ্জেয্যুং [সাখাপলাসং পলুজ্জেয্য], তচপপটিকা পলুজ্জেয্যুং, ফেগ্গূ পলুজ্জেয্যুং [ফেগ্গু পলুজ্জেয্য (সী. স্যা. কং. পী.)]; সো অপরেন সমযেন অপগতসাখাপলাসো অপগততচপপটিকো অপগতফেগ্গুকো সুদ্ধো অস্স, সারে পতিট্ঠিতো; এৰমেৰ ভোতো গোতমস্স পাৰচনং অপগতসাখাপলাসং অপগততচপপটিকং অপগতফেগ্গুকং সুদ্ধং, সারে পতিট্ঠিতং. অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… উপাসকং মং ভৰং গোতমো ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গত’’ন্তি.

অগ্গিৰচ্ছসুত্তং নিট্ঠিতং দুতিযং.