৫. উপোসথসুত্তং
৪৫. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে. তেন খো পন সমযেন ভগৰা তদহুপোসথে ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো নিসিন্নো হোতি.
অথ খো আযস্মা আনন্দো অভিক্কন্তায রত্তিযা, নিক্খন্তে পঠমে যামে, উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তরাসঙ্গং [চীৰরং (সব্বত্থ)] করিত্ৰা যেন ভগৰা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অভিক্কন্তা, ভন্তে, রত্তি; নিক্খন্তো পঠমো যামো; চিরনিসিন্নো ভিক্খুসঙ্ঘো; উদ্দিসতু, ভন্তে, ভগৰা ভিক্খূনং পাতিমোক্খ’’ন্তি. এৰং ৰুত্তে, ভগৰা তুণ্হী অহোসি.
দুতিযম্পি খো আযস্মা আনন্দো অভিক্কন্তায রত্তিযা, নিক্খন্তে মজ্ঝিমে যামে, উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা যেন ভগৰা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অভিক্কন্তা, ভন্তে, রত্তি; নিক্খন্তো মজ্ঝিমো যামো; চিরনিসিন্নো ভিক্খুসঙ্ঘো; উদ্দিসতু, ভন্তে, ভগৰা ভিক্খূনং পাতিমোক্খ’’ন্তি. দুতিযম্পি খো ভগৰা তুণ্হী অহোসি.
ততিযম্পি খো আযস্মা আনন্দো অভিক্কন্তায রত্তিযা, নিক্খন্তে পচ্ছিমে যামে, উদ্ধস্তে অরুণে, নন্দিমুখিযা রত্তিযা উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা যেন ভগৰা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অভিক্কন্তা, ভন্তে, রত্তি; নিক্খন্তো পচ্ছিমো যামো; উদ্ধস্তো অরুণো; নন্দিমুখী রত্তি; চিরনিসিন্নো ভিক্খুসঙ্ঘো; উদ্দিসতু, ভন্তে, ভগৰা ভিক্খূনং পাতিমোক্খ’’ন্তি. ‘‘অপরিসুদ্ধা, আনন্দ, পরিসা’’তি.
অথ খো আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স এতদহোসি – ‘‘কং নু খো ভগৰা পুগ্গলং সন্ধায এৰমাহ – ‘অপরিসুদ্ধা, আনন্দ, পরিসা’তি? অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো সব্বাৰন্তং ভিক্খুসঙ্ঘং চেতসা চেতো পরিচ্চ মনসাকাসি. অদ্দসা খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো তং পুগ্গলং দুস্সীলং পাপধম্মং অসুচিং সঙ্কস্সরসমাচারং পটিচ্ছন্নকম্মন্তং অসমণং সমণপটিঞ্ঞং অব্রহ্মচারিং ব্রহ্মচারিপটিঞ্ঞং অন্তোপূতিং অৰস্সুতং কসম্বুজাতং মজ্ঝে ভিক্খুসঙ্ঘস্স নিসিন্নং. দিস্ৰান উট্ঠাযাসনা যেন সো পুগ্গলো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তং পুগ্গলং এতদৰোচ – ‘‘উট্ঠেহি, আৰুসো, দিট্ঠোসি ভগৰতা; নত্থি তে ভিক্খূহি সদ্ধিং সংৰাসো’’তি. এৰং ৰুত্তে [অথ খো (সব্বত্থ), চূল়ৰ. ৩৮৩; অ. নি. ৮.২০ পস্সিতব্বং], সো পুগ্গলো তুণ্হী অহোসি.
দুতিযম্পি খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো তং পুগ্গলং এতদৰোচ – ‘‘উট্ঠেহি, আৰুসো, দিট্ঠোসি ভগৰতা; নত্থি তে ভিক্খূহি সদ্ধিং সংৰাসো’’তি. দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো সো পুগ্গলো তুণ্হী অহোসি.
অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো তং পুগ্গলং বাহাযং গহেত্ৰা বহিদ্ৰারকোট্ঠকা নিক্খামেত্ৰা সূচিঘটিকং দত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘নিক্খামিতো, ভন্তে, সো পুগ্গলো মযা. পরিসুদ্ধা পরিসা. উদ্দিসতু, ভন্তে, ভগৰা ভিক্খূনং পাতিমোক্খ’’ন্তি. ‘‘অচ্ছরিযং, মোগ্গল্লান, অব্ভুতং, মোগ্গল্লান! যাৰ বাহাগহণাপি নাম সো মোঘপুরিসো আগমেস্সতী’’তি!
অথ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন দানাহং, ভিক্খৰে, ইতো পরং [ন দানাহং ভিক্খৰে অজ্জতগ্গে (অ. নি. ৮.২০)] উপোসথং করিস্সামি, পাতিমোক্খং উদ্দিসিস্সামি. তুম্হেৰ দানি, ভিক্খৰে, ইতো পরং উপোসথং করেয্যাথ, পাতিমোক্খং উদ্দিসেয্যাথ. অট্ঠানমেতং, ভিক্খৰে, অনৰকাসো যং তথাগতো অপরিসুদ্ধায পরিসায উপোসথং করেয্য, পাতিমোক্খং উদ্দিসেয্য.
‘‘অট্ঠিমে, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে অচ্ছরিযা অব্ভুতা ধম্মা, যে দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি. কতমে অট্ঠ?
‘‘মহাসমুদ্দো, ভিক্খৰে, অনুপুব্বনিন্নো অনুপুব্বপোণো অনুপুব্বপব্ভারো, ন আযতকেনেৰ পপাতো. যম্পি [যং (সী. স্যা. ক.)], ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো অনুপুব্বনিন্নো অনুপুব্বপোণো অনুপুব্বপব্ভারো ন আযতকেনেৰ পপাতো; অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে পঠমো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো ঠিতধম্মো ৰেলং নাতিৰত্ততি. যম্পি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো ঠিতধম্মো ৰেলং নাতিৰত্ততি; অযং, ভিক্খৰে [অযম্পি (সব্বত্থ)], মহাসমুদ্দে দুতিযো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো ন মতেন কুণপেন সংৰসতি. যং হোতি মহাসমুদ্দে মতং কুণপং তং খিপ্পমেৰ [খিপ্পঞ্ঞেৰ (সী.), খিপ্পংযেৰ (ক.)] তীরং ৰাহেতি, থলং উস্সারেতি. যম্পি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো ন মতেন কুণপেন সংৰসতি, যং হোতি মহাসমুদ্দে মতং কুণপং তং খিপ্পমেৰ তীরং ৰাহেতি থলং উস্সারেতি; অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে ততিযো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, যা কাচি মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা যমুনা অচিরৰতী সরভূ মহী, তা মহাসমুদ্দং পত্ৰা [পত্তা (স্যা. পী. ক.)] জহন্তি পুরিমানি নামগোত্তানি; ‘মহাসমুদ্দো’ত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছন্তি. যম্পি, ভিক্খৰে, যা কাচি মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা যমুনা অচিরৰতী সরভূ মহী তা মহাসমুদ্দং পত্ৰা জহন্তি পুরিমানি নামগোত্তানি, ‘মহাসমুদ্দো’ত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছন্তি; অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে চতুত্থো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, যা চ লোকে সৰন্তিযো মহাসমুদ্দং অপ্পেন্তি, যা চ অন্তলিক্খা ধারা পপতন্তি, ন তেন মহাসমুদ্দস্স ঊনত্তং ৰা পূরত্তং ৰা পঞ্ঞাযতি. যম্পি, ভিক্খৰে, যা চ লোকে সৰন্তিযো মহাসমুদ্দং অপ্পেন্তি, যা চ অন্তলিক্খা ধারা পপতন্তি, ন তেন মহাসম্মুদ্দস্স ঊনত্তং ৰা পূরত্তং ৰা পঞ্ঞাযতি; অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে পঞ্চমো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো একরসো লোণরসো. যম্পি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো একরসো লোণরসো; অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে ছট্ঠো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো বহুরতনো অনেকরতনো. তত্রিমানি রতনানি, সেয্যথিদং – মুত্তা মণি ৰেল়ুরিযো সঙ্খো সিলা পৰাল়ং রজতং জাতরূপং লোহিতঙ্গো মসারগল্লং. যম্পি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো বহুরতনো অনেকরতনো, তত্রিমানি রতনানি, সেয্যথিদং – মুত্তা মণি ৰেল়ুরিযো সঙ্খো সিলা পৰাল়ং রজতং জাতরূপং লোহিতঙ্গো [লোহিতঙ্কো (সী. পী.), লোহিতকো (?)] মসারগল্লং; অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে সত্তমো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো মহতং ভূতানং আৰাসো. তত্রিমে ভূতা – তিমি তিমিঙ্গলো তিমিতিমিঙ্গলো [তিমি তিমিঙ্গলো তিমিরপিঙ্গলো (সী. পী., অ. নি. ৮.১৯)] অসুরা নাগা গন্ধব্বা. সন্তি মহাসমুদ্দে যোজনসতিকাপি অত্তভাৰা, দ্ৰিযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা, তিযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা, চতুযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা, পঞ্চযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা. যম্পি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো মহতং ভূতানং আৰাসো, তত্রিমে ভূতা – তিমি তিমিঙ্গলো তিমিতিমিঙ্গলো অসুরা নাগা গন্ধব্বা, সন্তি মহাসমুদ্দে যোজনসতিকাপি অত্তভাৰা দ্ৰিযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা…পে… পঞ্চযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা; অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে অট্ঠমো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি. ইমে খো, ভিক্খৰে, অট্ঠ মহাসমুদ্দে অচ্ছরিযা অব্ভুতা ধম্মা যে দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অট্ঠ অচ্ছরিযা অব্ভুতা ধম্মা, যে দিস্ৰা দিস্ৰা ভিক্খূ ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অভিরমন্তি. কতমে অট্ঠ?
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো অনুপুব্বনিন্নো অনুপুব্বপোণো অনুপুব্বপব্ভারো, ন আযতকেনেৰ পপাতো; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অনুপুব্বসিক্খা অনুপুব্বকিরিযা অনুপুব্বপটিপদা, ন আযতকেনেৰ অঞ্ঞাপটিৰেধো. যম্পি, ভিক্খৰে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অনুপুব্বসিক্খা অনুপুব্বকিরিযা অনুপুব্বপটিপদা, ন আযতকেনেৰ অঞ্ঞাপটিৰেধো; অযং, ভিক্খৰে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে পঠমো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা ভিক্খূ ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অভিরমন্তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো ঠিতধম্মো ৰেলং নাতিৰত্ততি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, যং মযা সাৰকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং তং মম সাৰকা জীৰিতহেতুপি নাতিক্কমন্তি. যম্পি, ভিক্খৰে, মযা সাৰকানং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং তং মম সাৰকা জীৰিতহেতুপি নাতিক্কমন্তি; অযং, ভিক্খৰে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে দুতিযো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা ভিক্খূ ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অভিরমন্তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো ন মতেন কুণপেন সংৰসতি; যং হোতি মহাসমুদ্দে মতং কুণপং তং খিপ্পমেৰ তীরং ৰাহেতি, থলং উস্সারেতি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, যো সো পুগ্গলো দুস্সীলো পাপধম্মো অসুচি সঙ্কস্সরসমাচারো পটিচ্ছন্নকম্মন্তো অস্সমণো সমণপটিঞ্ঞো অব্রহ্মচারী ব্রহ্মচারিপটিঞ্ঞো অন্তোপূতি অৰস্সুতো কসম্বুজাতো, ন তেন সঙ্ঘো সংৰসতি; অথ খো নং খিপ্পমেৰ সন্নিপতিত্ৰা উক্খিপতি. কিঞ্চাপি সো হোতি মজ্ঝে ভিক্খুসঙ্ঘস্স নিসিন্নো, অথ খো সো আরকাৰ সঙ্ঘম্হা, সঙ্ঘো চ তেন. যম্পি, ভিক্খৰে, যো সো পুগ্গলো দুস্সীলো পাপধম্মো অসুচি সঙ্কস্সরসমাচারো পটিচ্ছন্নকম্মন্তো অস্সমণো সমণপটিঞ্ঞো অব্রহ্মচারী ব্রহ্মচারিপটিঞ্ঞো অন্তোপূতি অৰস্সুতো কসম্বুজাতো, ন তেন সঙ্ঘো সংৰসতি; খিপ্পমেৰ নং সন্নিপতিত্ৰা উক্খিপতি. কিঞ্চাপি সো হোতি মজ্ঝে ভিক্খুসঙ্ঘস্স নিসিন্নো, অথ খো সো আরকাৰ সঙ্ঘম্হা, সঙ্ঘো চ তেন; অযং, ভিক্খৰে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে ততিযো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা ভিক্খূ ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অভিরমন্তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যা কাচি মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা যমুনা অচিরৰতী সরভূ মহী তা মহাসমুদ্দং পত্ৰা জহন্তি পুরিমানি নামগোত্তানি, ‘মহাসমুদ্দো’ত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছন্তি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, চত্তারো ৰণ্ণা – খত্তিযা, ব্রাহ্মণা, ৰেস্সা, সুদ্দা তে তথাগতপ্পৰেদিতে ধম্মৰিনযে অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিত্ৰা [পব্বজিতা (ক. সী.)] জহন্তি পুরিমানি নামগোত্তানি, ‘সমণা সক্যপুত্তিযা’ত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছন্তি. যম্পি, ভিক্খৰে, চত্তারো ৰণ্ণা – খত্তিযা, ব্রাহ্মণা, ৰেস্সা, সুদ্দা তে তথাগতপ্পৰেদিতে ধম্মৰিনযে অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিত্ৰা জহন্তি পুরিমানি নামগোত্তানি, ‘সমণা সক্যপুত্তিযা’ত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছন্তি; অযং, ভিক্খৰে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে চতুত্থো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা ভিক্খূ ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অভিরমন্তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যা চ লোকে সৰন্তিযো মহাসমুদ্দং অপ্পেন্তি, যা চ অন্তলিক্খা ধারা পপতন্তি, ন তেন মহাসমুদ্দস্স ঊনত্তং ৰা পূরত্তং ৰা পঞ্ঞাযতি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, বহূ চেপি ভিক্খূ অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পরিনিব্বাযন্তি, ন তেন নিব্বানধাতুযা ঊনত্তং ৰা পূরত্তং ৰা পঞ্ঞাযতি. যম্পি, ভিক্খৰে, বহূ চেপি ভিক্খূ অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পরিনিব্বাযন্তি, ন তেন নিব্বানধাতুযা ঊনত্তং ৰা পূরত্তং ৰা পঞ্ঞাযতি; অযং, ভিক্খৰে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে পঞ্চমো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা ভিক্খূ ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অভিরমন্তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো একরসো লোণরসো; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, অযং ধম্মৰিনযো একরসো ৰিমুত্তিরসো. যম্পি, ভিক্খৰে, অযং ধম্মৰিনযো একরসো ৰিমুত্তিরসো; অযং, ভিক্খৰে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে ছট্ঠো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা ভিক্খূ ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অভিরমন্তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো বহুরতনো অনেকরতনো, তত্রিমানি রতনানি, সেয্যথিদং – মুত্তা মণি ৰেল়ুরিযো সঙ্খো সিলা পৰাল়ং রজতং জাতরূপং লোহিতঙ্গো মসারগল্লং; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, অযং ধম্মৰিনযো বহুরতনো অনেকরতনো; তত্রিমানি রতনানি, সেয্যথিদং – চত্তারো সতিপট্ঠানা, চত্তারো সম্মপ্পধানা, চত্তারো ইদ্ধিপাদা, পঞ্চিন্দ্রিযানি, পঞ্চ বলানি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা, অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো. যম্পি, ভিক্খৰে, অযং ধম্মৰিনযো বহুরতনো অনেকরতনো, তত্রিমানি রতনানি, সেয্যথিদং – চত্তারো সতিপট্ঠানা, চত্তারো সম্মপ্পধানা, চত্তারো ইদ্ধিপাদা, পঞ্চিন্দ্রিযানি, পঞ্চ বলানি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা, অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো; অযং, ভিক্খৰে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে সত্তমো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা ভিক্খূ ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অভিরমন্তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো মহতং ভূতানং আৰাসো, তত্রিমে ভূতা – তিমি তিমিঙ্গলো তিমিতিমিঙ্গলো অসুরা নাগা গন্ধব্বা, সন্তি মহাসমুদ্দে যোজনসতিকাপি অত্তভাৰা দ্ৰিযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা তিযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা চতুযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা পঞ্চযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, অযং ধম্মৰিনযো মহতং ভূতানং আৰাসো; তত্রিমে ভূতা – সোতাপন্নো, সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো, সকদাগামি, সকদাগামিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো, অনাগামী, অনাগামীফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো, অরহা, অরহত্তায পটিপন্নো [অরহত্তফলসচ্ছিকিরিযায (সী.)]. যম্পি, ভিক্খৰে, অযং ধম্মৰিনযো মহতং ভূতানং আৰাসো, তত্রিমে ভূতা – সোতাপন্নো, সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো, সকদাগামী, সকদাগামিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো, অনাগামী, অনাগামিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নো, অরহা, অরহত্তায পটিপন্নো; অযং, ভিক্খৰে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অট্ঠমো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা ভিক্খূ ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অভিরমন্তি. ইমে খো, ভিক্খৰে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অট্ঠ অচ্ছরিযা অব্ভুতা ধম্মা, যে দিস্ৰা দিস্ৰা ভিক্খূ ইমস্মিং ধম্মৰিনযে অভিরমন্তী’’তি.
অথ খো ভগৰা এতমত্থং ৰিদিত্ৰা তাযং ৰেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘ছন্নমতিৰস্সতি, ৰিৰটং নাতিৰস্সতি;
তস্মা ছন্নং ৰিৰরেথ, এৰং তং নাতিৰস্সতী’’তি. পঞ্চমং;