৩. সুপ্পবুদ্ধকুট্ঠিসুত্তং

৪৩. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তেন খো পন সমযেন রাজগহে সুপ্পবুদ্ধো নাম কুট্ঠী অহোসি – মনুস্সদলিদ্দো, মনুস্সকপণো, মনুস্সৰরাকো. তেন খো পন সমযেন ভগৰা মহতিযা পরিসায পরিৰুতো ধম্মং দেসেন্তো নিসিন্নো হোতি.

অদ্দসা খো সুপ্পবুদ্ধো কুট্ঠী তং মহাজনকাযং দূরতোৰ সন্নিপতিতং. দিস্ৰানস্স এতদহোসি – ‘‘নিস্সংসযং খো এত্থ কিঞ্চি খাদনীযং ৰা ভোজনীযং ৰা ভাজীযতি [ভাজীযিস্সতি (সী.)]. যংনূনাহং যেন সো মহাজনকাযো তেনুপসঙ্কমেয্যং. অপ্পেৰ নামেত্থ কিঞ্চি খাদনীযং ৰা ভোজনীযং ৰা লভেয্য’’ন্তি.

অথ খো সুপ্পবুদ্ধো কুট্ঠী যেন সো মহাজনকাযো তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো সুপ্পবুদ্ধো কুট্ঠী ভগৰন্তং মহতিযা পরিসায পরিৰুতং ধম্মং দেসেন্তং নিসিন্নং. দিস্ৰানস্স এতদহোসি – ‘‘ন খো এত্থ কিঞ্চি খাদনীযং ৰা ভোজনীযং ৰা ভাজীযতি. সমণো অযং গোতমো পরিসতি ধম্মং দেসেতি. যংনূনাহম্পি ধম্মং সুণেয্য’’ন্তি. তত্থেৰ একমন্তং নিসীদি – ‘‘অহম্পি ধম্মং সোস্সামী’’তি.

অথ খো ভগৰা সব্বাৰন্তং পরিসং চেতসা চেতো পরিচ্চ মনসাকাসি ‘‘কো নু খো ইধ ভব্বো ধম্মং ৰিঞ্ঞাতু’’ন্তি? অদ্দসা খো ভগৰা সুপ্পবুদ্ধং কুট্ঠিং তস্সং পরিসাযং নিসিন্নং. দিস্ৰানস্স এতদহোসি – ‘‘অযং খো ইধ ভব্বো ধম্মং ৰিঞ্ঞাতু’’ন্তি. সুপ্পবুদ্ধং কুট্ঠিং আরব্ভ আনুপুব্বিং কথং [আনুপুব্বিকথং (সী.), অনুপুব্বিকথং (স্যা. পী. ক.)] কথেসি, সেয্যথিদং – দানকথং সীলকথং সগ্গকথং; কামানং আদীনৰং ওকারং সঙ্কিলেসং; নেক্খম্মে [নেক্খম্মে চ (সী. স্যা. পী.)] আনিসংসং পকাসেসি. যদা ভগৰা অঞ্ঞাসি সুপ্পবুদ্ধং কুট্ঠিং কল্লচিত্তং মুদুচিত্তং ৰিনীৰরণচিত্তং উদগ্গচিত্তং পসন্নচিত্তং, অথ যা বুদ্ধানং সামুক্কংসিকা ধম্মদেসনা তং পকাসেসি – দুক্খং, সমুদযং, নিরোধং, মগ্গং. সেয্যথাপি নাম সুদ্ধং ৰত্থং অপগতকাল়কং সম্মদেৰ রজনং পটিগ্গণ্হেয্য, এৰমেৰ সুপ্পবুদ্ধস্স কুট্ঠিস্স তস্মিংযেৰ আসনে ৰিরজং ৰীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিরোধধম্ম’’ন্তি.

অথ খো সুপ্পবুদ্ধো কুট্ঠী দিট্ঠধম্মো পত্তধম্মো ৰিদিতধম্মো পরিযোগাল়্হধম্মো তিণ্ণৰিচিকিচ্ছো ৰিগতকথংকথো ৰেসারজ্জপ্পত্তো অপরপ্পচ্চযো সত্থু সাসনে উট্ঠাযাসনা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সুপ্পবুদ্ধো কুট্ঠী ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কতং, ভন্তে! সেয্যথাপি, ভন্তে, নিক্কুজ্জিতং ৰা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৰা ৰিৰরেয্য, মূল়্হস্স ৰা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকারে ৰা তেলপজ্জোতং ধারেয্য – চক্খুমন্তো রূপানি দক্খন্তীতি; এৰমেৰং ভগৰতা অনেকপরিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং, ভন্তে, ভগৰন্তং সরণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভগৰা ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গত’’ন্তি.

অথ খো সুপ্পবুদ্ধো কুট্ঠী ভগৰতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতো সমাদপিতো সমুত্তেজিতো সম্পহংসিতো ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৰা অনুমোদিত্ৰা উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি. অথ খো অচিরপক্কন্তং সুপ্পবুদ্ধং কুট্ঠিং গাৰী তরুণৰচ্ছা অধিপতিত্ৰা জীৰিতা ৰোরোপেসি.

অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘যো সো, ভন্তে, সুপ্পবুদ্ধো নাম কুট্ঠী ভগৰতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতো সমাদপিতো সমুত্তেজিতো সম্পহংসিতো, সো কালঙ্কতো. তস্স কা গতি, কো অভিসম্পরাযো’’তি?

‘‘পণ্ডিতো, ভিক্খৰে, সুপ্পবুদ্ধো কুট্ঠী; পচ্চপাদি ধম্মস্সানুধম্মং; ন চ মং ধম্মাধিকরণং ৰিহেসেসি. সুপ্পবুদ্ধো, ভিক্খৰে, কুট্ঠী তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা সোতাপন্নো অৰিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপরাযণো’’তি.

এৰং ৰুত্তে, অঞ্ঞতরো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু, কো পচ্চযো যেন সুপ্পবুদ্ধো কুট্ঠী অহোসি – মনুস্সদলিদ্দো, মনুস্সকপণো, মনুস্সৰরাকো’’তি?

‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৰে, সুপ্পবুদ্ধো কুট্ঠী ইমস্মিংযেৰ রাজগহে সেট্ঠিপুত্তো অহোসি. সো উয্যানভূমিং নিয্যন্তো অদ্দস তগরসিখিং [তগ্গরসিখিং (ক.)] পচ্চেকবুদ্ধং নগরং পিণ্ডায পৰিসন্তং. দিস্ৰানস্স এতদহোসি – ‘ক্ৰাযং কুট্ঠী কুট্ঠিচীৰরেন ৰিচরতী’তি? নিট্ঠুভিত্ৰা অপসব্যতো [অপব্যামতো (স্যা. সং. নি. ১.২৫৫)] করিত্ৰা পক্কামি. সো তস্স কম্মস্স ৰিপাকেন বহূনি ৰস্সসতানি বহূনি ৰস্সসহস্সানি বহূনি ৰস্সসতসহস্সানি নিরযে পচ্চিত্থ. তস্সেৰ কম্মস্স ৰিপাকাৰসেসেন ইমস্মিংযেৰ রাজগহে কুট্ঠী অহোসি মনুস্সদলিদ্দো, মনুস্সকপণো, মনুস্সৰরাকো. সো তথাগতপ্পৰেদিতং ধম্মৰিনযং আগম্ম সদ্ধং সমাদিযি সীলং সমাদিযি সুতং সমাদিযি চাগং সমাদিযি পঞ্ঞং সমাদিযি. সো তথাগতপ্পৰেদিতং ধম্মৰিনযং আগম্ম সদ্ধং সমাদিযিত্ৰা সীলং সমাদিযিত্ৰা সুতং সমাদিযিত্ৰা চাগং সমাদিযিত্ৰা পঞ্ঞং সমাদিযিত্ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্নো দেৰানং তাৰতিংসানং সহব্যতং. সো তত্থ অঞ্ঞে দেৰে অতিরোচতি ৰণ্ণেন চেৰ যসসা চা’’তি.

অথ খো ভগৰা এতমত্থং ৰিদিত্ৰা তাযং ৰেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘চক্খুমা ৰিসমানীৰ, ৰিজ্জমানে পরক্কমে;

পণ্ডিতো জীৰলোকস্মিং, পাপানি পরিৰজ্জযে’’তি. ততিযং;